Bác Sĩ Ðặng Trần Hào
LTS. Bác Sĩ Ðặng Trần Hào tốt nghiệp bác sĩ y khoa Ðông Phương tại Samra University, Los Angeles, năm 1987, và được mời tham dự hội đồng State Board về Châm cứu và Ðông dược. Mục này giúp cho ai muốn tìm hiểu về Ðông dược và muốn góp ý cho kho tàng Ðông dược phong phú hơn để phục vụ bệnh nhân. Quý vị có thể liên lạc bác sĩ tại điện thoại: (714) 531-8229 hoặc email: danghao@sbcglobal. net.
Theo Y Khoa Ðông Phương: “Gan khai khiếu tại mục.” Bất cứ sự mất quân bình nào của gan đều ảnh hưởng tới mắt, chẳng hạn gan hỏa vượng sinh ra mắt đỏ, mờ và khô, v.v…
Gan là một trong năm tạng rất quan trọng và có những đặc tính: thuộc hành mộc, liên quan tới gân; giận dữ, khí sinh phát của mùa Xuân; thuộc phong, thích chua.
Gan chủ về sơ tiết, điều hòa dương khí của toàn thân. Khí của gan thường can trường, cấp bức, thích vươn chơi thoải mái, và ghét gò bó, uất trệ.
Nếu gan khí hữu dư làm cho con người hay sợ sệt, kinh khiếp. Nếu gan khí sơ tiết quá độ sẽ xuất hiện chứng đau mắt, choáng váng, mắt đỏ, chẩy nước mắt. Gan khí uất ức, không sơ tiết được thành bệnh gan khí uất kết như chứng tức ngực, nghẹt thở rất khó chịu, tưởng bị tim hành phải đi cấp cứu bệnh viện, đau một hay cả hai bên giang sườn.
Tinh hoa của gan hiện ra ở móng tay, móng chân. Nếu gan bi bệnh trầm trọng có thể làm móng tay đen lại. Gân bám vào xương, gân phần nhiều có liên hệ với gan.
Thí dụ: Người già động tác chậm chạp, vận động không nhanh nhẹn vì gan không dinh dưỡng đủ cho gân, gây ra co, giãn, duỗi của gân không đàn hồi bình thường, không những vậy còn làm cứng lại mà xuất hiện chứng co giật cấp tính hay bọp bẻ phần nhiều liên hệ tới gan.
Phần lớn khi gan mất quân bình liên quan tới khí không thông, gây ra gan hỏa vượng. Muốn gan hoạt động tốt cần phải ẩm thấp, nếu gan nóng, mất đi sự ẩm thấp cần thiết sẽ giảm thiểu chức năng điều hòa dương khí và gan có khuynh hướng tạo ra những tình trạng ngoài tầm kiểm soát như giận dữ bất thường. Ði nghịch khí đưa lên phần trên đầu, mặt và nhất là gan khai khiếu tại mục, cho nên khi gan hỏa bốc lên phần trên làm ảnh hưởng mắt bị khô.
Ngoài ra gan còn là một trong những tạng có nhiệm vụ thanh lọc để bảo vệ sức khỏe của con người. Nhiệm vụ chính của gan là tẩy độc.
Gan là một tạng rất quan trong mà chúng ta có thể qua đời nếu gan ngưng hoạt động trong một vài tiếng.
Thường người ta không để ý đến lá gan nhiều, bởi vì là gan không trực tiếp nối với dây thần kinh. Vào lúc mà chúng ta cảm thấy có điều gì không ổn định với tạng này, thì hầu như lúc đó gan đã bị hủy hoại tới 75%. Lúc sự hư hoại đã xuyên qua lớp ngoài của lá gan và chạm tới những dây thần kinh, thì cảm giác đau đớn mới nhận được. Ðó là những triệu chứng báo động như: viêm gan, xơ gan và ung thư gan.
Khô mắt do gan hỏa thượng nghịch
Mắt khô đỏ, nhức đầu một bên như búa bổ, dễ giận, bồn chồn, đắng miệng, nước tiểu ít và đậm, táo bón, tức hai bên giang sườn. đầy hơi, xốn xang bao tử, nhưng ăn không được nhiều. Lưỡi đỏ và rêu lưỡi vàng. Mạch huyền.
Long Ðởm Tả Gan Thang
– Long đởm thảo 6 grs
– Hoàng cầm 9 grs
– Chi tử 6 grs
– Trạch tả 9 grs
– Xa tiền tử 9 grs
– Mộc thông 6 grs
– Sanh địa 12 grs
– Sài hồ 9 grs
– Ðương qui 9 grs
– Cam thảo 3 grs
Long đởm thảo: Thanh nhiệt gan và mật.
Sài hồ: Giảm nhiệt kết trong gan và mật.
Mộc thông, trạch tả, xa tiền tử: Lợi tiểu và tiêu viêm trong bàng quang.
Sanh địa, đương quy: Bổ máu, giảm đau, tăng ẩm ướt.
Chi tử, hoàng cầm, long đởm thảo: Tiêu độc và viêm.
Cam thảo: phối hợp các vị làm việc nhịp nhàng.
Khô mắt do gan dương vượng và gan âm suy
Trường hợp này gây ra do hai nguyên nhân là gan khí vượng, đồng thời gan âm suy. Tuy là hai, nhưng thật ra vì gan khí bị uất kết lâu ngày đưa tới can khí vượng và gan hỏa thượng nghịch, cộng với hư hỏa do gan âm suy, mà là ba nguyên nhân mới đúng. Vì gan khí uất kết, gây ra gan nóng, nếu tình trạng này kéo dài làm tổn thương gan âm, gây gan dương thượng nghịch và gan âm suy.
Tuy nhiên, trong lâm sàng trường hợp này hiếm xẩy ra và rất là phức tạp, vì có nhiều triệu chứng khác nhau cùng một lúc. Cho nên cả ba trường hợp đều qui về gan hỏa vượng gây giận dữ bất thường. Gan khí uất, không sơ tiết được thành bệnh gan khí uất kết như chứng tức ngực, nghẹt thở rất khó chịu, tưởng bị tim hành phải đi cấp cứu bệnh viện, đau một hay cả hai bên giang sườn.
Vì đều qui về hỏa gây ra cho nên làm mắt đỏ và khô rất khó chịu. Mạch trường, sác và huyền. Lưỡi khô và đỏ.
Bài thuốc
– Long đởm thảo 6 grs
– Hoàng cầm 9 grs
– Chi tử 6 grs
– Trạch tả 9 grs
– Xa tiền tử 9 grs
– Mộc thông 6 grs
– Sanh địa 12 grs
– Sài hồ 9 grs
– Mẫu đơn bì 9 grs
– Sơn thù du 9 grs
– Phục linh 9 grs
– Cam thảo 3 grs
Long đởm thảo, mẫu đơn bì: Thanh nhiệt gan và mật.
Sài hồ, sơn thù du: Giảm nhiệt kết trong gan và mật.
Mộc thông, trạch tả, xa tiền tử, phục linh: Lợi tiểu và tiêu viêm trong bang quang.
Sanh địa: Bổ máu, giảm đau, tăng ẩm ướt.
Chi tử, hoàng cầm, long đởm thảo: Tiêu độc và viêm.
Cam thảo: Phối hợp các vị thuốc.
Khô mắt do gan âm suy
Gan âm suy, gây ra hư hỏa âm ỷ đốt, làm tổn thương âm phận, gây ra mất ngủ hay ngủ chập chờn, lưỡi và cổ họng khô, miệng đắng, dễ giận, chóng mặt đôi khi nhà cửa đảo lộn, ăn không thấy ngon, lợm giọng nhưng không mửa, tức hai bên giang sườn, mệt mỏi.
Ðồng thời gây khô mắt mà Tây y gọi là thiếu thủy dịch, phải dùng nước nhân tạo nhỏ vào mắt hàng ngày, giúp cho mắt đủ độ ẩm.
Lưỡi: khô và đỏ. Mạch huyền và sác.
Lục Vị Ðịa Hoàng Thang
Gia:
-Toan táo nhân 9 grs
– Viên chí 6 grs
– Thạch xương bồ 6 grs
– Bá tử nhân 6 grs
– Long đởm thảo 6 grs
– Cát căn 6 grs
– Sài hồ 9 grs
– Chi tử 6 grs
– Cam thảo 3 grs
Toan táo nhân, viễn chí, thạch xương bồ, bá tử nhân: An tâm và ngủ ngon.
Sài hồ, long đởm thảo, cát căn, chi tử: Xơ gan, tả hỏa và trị khô mắt, chóng mặt.
Cam thảo: Phối hợp các vị thuốc.
