HÀ NỘI (NV) – Nhà cầm quyền Việt Nam đang cân nhắc để cắt bớt phân nửa trong tổng số 13 tập đoàn kinh tế quốc doanh hiện đang là gánh nặng cho ngân sách nhà nước.

Tổng công ty tàu biển Vinalines ngập trong công nợ vì đầu tư bừa bãi. (Hình: Thanh Niên)

Ðây là nội dung một bản tin có tựa đề “Chính phủ cân nhắc giảm 50% số tập đoàn kinh tế đang thí điểm” của báo Petrotimes hôm Thứ Năm, 6 tháng 9, 2012 còn ở dạng “thô,” tức là chờ một người có thẩm quyền tên Dũng đọc lại trước khi quyết định cho “đi” hay không.

Chính vì vậy, “tai nạn” do sơ ý đã làm cho bản tin này xuất hiện trên mạng Petrotimes ít giờ rồi bị lấy xuống.

Báo Petrotimes thuộc Tập Ðoàn Dầu Khí Việt Nam do Cựu Ðại tá Công an Nguyễn Như Phong (nguyên phó tổng biên tập tờ Công An Nhân Dân) làm tổng biên tập.

Trong khi đó, bản tin của ‘chinhphu.vn’ tường thuật phiên họp thường kỳ tháng 8, 2012 của chính phủ CSVN chỉ nhắc sơ đến “…dự án Luật Ðầu Tư công, các thành viên chính phủ đã thảo luận, làm rõ những vấn đề còn ý kiến khác nhau liên quan đến phạm vi điều chỉnh của luật; sự chồng lấn của phần đầu tư công với các luật hiện hành; về chương trình đầu tư công; việc lập, thẩm định, phê duyệt, quản lý các dự án đầu tư công; về dự án sử dụng các nguồn vốn hỗn hợp; về chủ đầu tư…”

Nếu phổ biến bản tin này, tờ Petrotimes sẽ mang tội “cầm đèn chạy trước ô tô” và chưa biết sẽ bị “cấp trên” xử như thế nào.

Bản tin của tờ Petrotimes nói rằng “…Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Ðức Ðam thừa nhận, chính phủ, mà trực tiếp thủ tướng chính phủ đã xem xét, rà soát lại nghiêm túc việc tổ chức lại các TÐKTNN (tập đoàn kinh tế nhà nước) theo hướng chỉ duy trì 5-7 tập đoàn có sức vóc, tiềm năng và trách nhiệm xã hội lớn. Theo đó, trách nhiệm được phân cho bộ chuyên môn, hoặc do thủ tướng chính phủ chỉ đạo tùy theo quy mô, mức độ ảnh hưởng đến số đông người dân, mang trọng trách xã hội hay điều tiết nền kinh tế vĩ mô…”

Như vậy các TÐKTNN chỉ “hoạt động trong những ngành kinh tế mũi nhọn, những lĩnh vực then chốt của nền kinh tế theo mục tiêu chiến lược phát triển của từng tập đoàn mà tư nhân và các thành phần kinh tế khác khó có thể thực hiện được do hạn chế về năng lực tài chính hoặc kinh nghiệm quản lý, là một trong những công cụ điều hành kinh tế vĩ mô của chính phủ.”

Các định chế tài trợ quốc tế, suốt nhiều năm qua, thúc hối thường xuyên chế độ Hà Nội cải tổ hay bãi bỏ hệ thống quốc doanh phần lớn “lãi giả, lỗ thật,” chỉ là gánh nặng cho ngân sách nhà nước. Tổng Cục Thống Kê hồi đầu năm nói tính tới ngày cuối tháng 12, 2011, Việt Nam còn tới 4,715 công ty quốc doanh. Trong số này có 35 doanh nghiệp “tạm ngừng sản xuất,” 637 doanh nghiệp “chờ giải thể” và 210 doanh nghiệp “không xác minh được.”

Doanh nghiệp nhà nước được thành lập với vốn cấp của nhà nước thì phải có các văn bản hành chính mà “không xác minh được” thì thật vô cùng khó hiểu.

Bài báo của Petrotimes nguyên dạng “thô” bị đưa lên mạng, nay đã bị rút xuống. (Hình: NV)

Ngày 20 tháng 6, 2012 báo chí ở Việt Nam loan tin rộng rãi dựa trên các con số do Tổng Cục Thuế cung cấp cho biết 70% doanh nghiệp ở Việt Nam thua lỗ trong quý I/2012. Bên cạnh tin này là tin gần 22,000 doanh nghiệp đã giải thể trong 6 tháng đầu năm nay. Nhưng nếu kể cả những công ty đã “ngừng hoạt động” hay đã chết mà không khai báo, gọi là “chết lâm sàng” thì tổng số có thể lên đến 80,000.

Tờ Petrotimes liệt kê ra danh sách 13 tập đoàn quốc doanh như sau:

1. Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT)

2. Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin)

3. Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PetroVietnam)

4. Tập đoàn Ðiện lực Việt Nam (EVN)

5. Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (Vinashin)

6. Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex)

7. Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG)

8. Tập đoàn Tài chính-Bảo hiểm (Bảo Việt)

9. Tập đoàn Viễn thông Quân đội (Viettel)

10. Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem)

11. Tập đoàn Phát triển Nhà và Ðô thị Việt Nam (HUD Holdings)

12. Tập đoàn Công nghiệp Xây dựng Việt Nam (Songda)

13. Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex)

Trong số 13 tập đoàn “mũi nhọn” này, những số tiền thua lỗ rất lớn của chúng trong năm qua được lai rai nêu trên mặt báo.

Tập đoàn Than-Khoáng Sản (Vinacomin) lỗ hơn 8,000 tỉ đồng. Tập đoàn Ðiện Lực lỗ hơn 11 ngàn tỉ đồng sau nói lại là 8,146 tỉ đồng. Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Vinashin lỗ hơn 3,000 tỉ đồng mà đám cầm đầu đang ở tù với những bản án tối đa về “cố ý làm trái các quy định về quản lý kinh tế gây thiệt hại nghiêm trọng…” Tập đoàn Xăng dầu Petrolimex than lỗ tới 2,650 tỉ đồng chỉ trong quý 1/2011 nên nài nỉ xin “cơ chế đặc biệt.” v.v…

Những tập đoàn kia cũng đều có vấn đề.

Ngày 18 tháng 7, 2012 Kiểm Toán Nhà Nước họp báo cho hay phần lớn các tập đoàn, tổng công ty quốc doanh “sống nhờ vốn vay” lại còn ôm tiền đầu tư bừa bãi “ngoài ngành” dẫn đến thất thoát và thua lỗ.

Theo một bản tin ngày 29 tháng 5, 2012 trên báo Thanh Niên “Với vai trò đầu tàu nền kinh tế, chiếm 700,000-800,000 tỉ đồng vốn sở hữu nhà nước, nhưng từ năm 2006 đến nay, cơ chế giám sát tài chính lỏng lẻo, không chế tài, không phân rõ trách nhiệm chủ sở hữu vốn… khiến nhiều tập đoàn (TÐ) rơi vào nợ nần, thua lỗ.” Tại sao? Báo Thanh Niên nói vì “cha chung không ai khóc.”

Ðấy là hậu quả nhãn tiền xảy ra những vụ như Vinashin, Vinalines. Tập đoàn Sông Ðà thua lỗ nặng, không có tiền trả nợ ngoại quốc đã xin bộ chủ quản (Bộ Xây Dựng) “ứng cứu,” theo VNEconomy ngày 30 tháng 5, 2012.

Các cuộc họp báo của Tổng Thanh Tra Nhà Nước hay Kiểm Toán Nhà Nước CSVN đều có những lời phàn nàn về các sự “sai phạm” nghiêm trọng của đám quan chức cầm đầu hệ thống quốc doanh. Tuy vậy, rũ bỏ hết đám quốc doanh thì các quan lấy đâu ra “sân sau” để ăn hối lộ hay tham nhũng rút ruột? Ðây là cái chìa khóa của vấn đề mà người dân ở Việt Nam phải cong lưng gánh.

Các bản báo cáo chính trị ở mỗi kỳ đại hội đảng đều vẫn cả quyết “lấy quốc doanh làm chủ đạo” cho nền kinh tế. (TN)

HÀ NỘI (NV) – Hệ thống ngân hàng tại Việt Nam đang gặp những khó khăn nghiêm trọng mà Ngân Hàng Nhà Nước không đủ sức đối phó nên đang có những đề nghị cần phải vay một số tiền khổng lồ ở nước ngoài để giải quyết khủng hoảng.

Khách hàng ồ ạt tới rút tiền ký thác tại một chi nhánh ngân hàng Á Châu (ACB) ở Hà Nội ngày 23 tháng 8, 2012 sau khi tổng giám đốc của ACB bị thẩm vấn (sau đó bị bắt) và một cổ đông lớn (Bầu Kiên) bị tống giam làm người ta sợ ngân hàng sụp đổ và họ mất hết tiền. (Hình: Hoang Dinh Nam/AFP/GettyImages)

Một trong những giải pháp được đưa ra, theo một bản phúc trình của Ủy Ban Kinh Tế của Quốc Hội CSVN thì có thể xin vay tiền từ Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF).

Nếu không được đối phó sớm với những số tiền lớn để chống đỡ, hệ thống ngân hàng tại Việt Nam sẽ kéo dài sự trì trệ cho cả nền kinh tế.

Bản phúc trình gần 300 trang của Ủy Ban Kinh Tế Quốc Hội Hà Nội phổ biến trên Internet ngày 4 tháng 9, 2012 nói hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam cần được bơm cho từ 250 ngàn tỉ đồng (khoảng $11.97 tỉ USD) đến 300 ngàn tỉ đồng (khoảng $14.36 tỉ USD).

Hệ thống ngân hàng thương mại của Việt Nam hiện đang ôm một số lượng nợ xấu rất lớn, thực tế là bao nhiêu, Ngân Hàng Nhà Nước che giấu sự thật và lâu lâu đưa ra các con số trái ngược nhau.

Con số nợ xấu được Ngân Hàng Nhà Nước loan báo hồi tháng 6 vừa qua khoảng 10% so với 6% của cuối năm ngoái. Tuy nhiên, một ngân hàng đầu tư ngoại quốc ước lượng tỉ lệ nợ xấu trong hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam có thể tới 20%.

Trước các áp lực của các định chế tài trợ quốc tế, Hà Nội từng đề ra dự án cải tổ lại hệ thống ngân hàng thương mại, trong đó, ít nhất gần một chục ngân hàng có nguy cơ sập tiệm. Tuy nhiên dự án này chỉ thấy nói mà chưa thấy tiến hành từ năm ngoái đến nay.

Trên báo Sài Gòn Tiếp Thị ngày 20 tháng 8, 2012, ông Nguyễn Chí Hiếu, một chuyên viên tài chính ngân hàng cho rằng nếu “Chính phủ (CSVN) không đứng ra xử lý nợ xấu, thì e rằng hệ thống ngân hàng Việt Nam sẽ rơi vào tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng ngay trong năm 2013.”

Một trong những dấu hiệu bấp bênh của hệ thống ngân hàng tại Việt Nam xảy ra ở tuần lễ cuối tháng trước. Khi hay tin Lý Xuân Hải, tổng giám đốc ngân hàng Á Châu, bị thẩm vấn điều tra và ông Nguyễn Ðức Kiên, tức bầu Kiên bị bắt giam liên quan tới các hoạt động kinh doanh tài chính, những người có tiền ký thác không những tại ngân hàng ACB nơi ông Kiên là cổ đông lớn, vội vàng tới rút tiền. Họ sợ ngân hàng bị sụp đổ làm mình mất tiền gửi nên đã nối đuôi nhau chờ chực lấy hết tiền ra trong 3 ngày liên tiếp từ 21 đến 24 tháng 8, 2012. Riêng hai ngày 21 và 22 tháng 8, khách hàng đã tới rút khoảng 8,000 tỉ đồng tại các chi nhánh ACB, buộc Ngân Hàng Nhà Nước đã phải bơm 23,000 tỉ đồng, một lượng tiền khổng lồ cứu ứng.

Nhà cầm quyền Việt Nam đề ra chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế năm nay 6.5% nhưng nửa năm đầu kinh tế trì trệ chỉ đạt được 4.4% lại phải đang đối diện với những khó khăn nghiêm trọng của hệ thống tài chính. Thuế và lợi tức không thâu được nhiều gây trở ngại cho kế hoạch cứu hệ thống ngân hàng.

“Việt Nam tự lao vào cái vũng lầy này và nhà cầm quyền phải đứng ra gánh trách nhiệm giải quyết trước khi nó tồi tệ hơn nữa.” Gareth Leather, kinh tế gia của công ty đầu tư Capital Economics Ltd., ở Luân Ðôn đưa ra nhận xét trên báo tài chính Bloomberg hôm Thứ Năm. “Tín dụng là một trong những động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Vậy nên người ta sẽ không thể nhìn thấy tăng trưởng quay lại được mức từ 7% đến 8% chừng nào mà các ngân hàng thương mại còn bị kẹt trong những khó khăn hiện nay.”

Chỉ số chứng khoán tại Việt Nam mất 1.4 điểm hôm Thứ Năm. Riêng cổ phiếu của ACB mất 1%. Những ngày khủng hoảng cuối tháng trước cổ phiếu ACB đã bị mất 20% chỉ trong 3 ngày. Thị trường chứng khoán tại Việt Nam mất trị giá khoảng $5.62 tỉ USD nội trong 4 ngày.

Vay tiền sẽ không dễ

“Việt Nam hiện đang ở lúc họ phải thăm dò các phương cách để tái cấp vốn và tái cấu trúc nền tảng cho hệ thống ngân hàng.” Ông Peter Ryder quản lý quỹ đầu tư và phát triển tài sản của Indochina Capital ở Hà Nội phát biểu trên bản tin Bloomberg. “Tuy nhiên, đối với người Việt Nam, đặc biệt là họ có lịch sử độc lập dữ dội, việc họ tới hỏi vay IMF trước khi hết mọi cách giải quyết, là điều rất đáng ngạc nhiên.”

Thật ra, việc vay tiền của IMF cũng không phải dễ dàng. Nguyên tắc cho vay của IMF là họ đòi quyền kiểm toán độc lập, một điều chế độ Hà Nội tránh né. Cách đây 10 năm, IMF đã ngừng giải ngân tín dụng $52.5 triệu USD cho Ngân Hàng Nhà Nước vì không cho kiểm toán đối với khoản vay tương tự trước đó. Năm sau, IMF còn quyết định chấm dứt chương trình cấp tín dụng ưu đãi cho Việt Nam 3 năm.

Bên cạnh giải pháp có thể cầu cứu IMF giúp đỡ để tái cấu trúc hệ thống ngân hàng, phúc trình của Ủy Ban Tài Chính Quốc Hội CSVN còn có những đề nghị khác như dùng ngân khoản từ những nguồn khác. Chẳng hạn, bán công trái đáo hạn từ 3 tới 5 năm, cắt giảm công chi, lôi cuốn nguồn tài chính hay đầu tư từ các công ty ngoại quốc.

Dù sao, bản phúc trình cho rằng, cuối cùng, tìm kiếm ngân khoản ứng cứu từ ngoại quốc là “không thể tránh được” nếu Việt Nam muốn giải quyết nhanh chóng núi nợ khó đòi mà đám ngân hàng thương mại (gồm cả những ngân hàng quốc doanh) đang ôm giữ. Nguyễn Văn Giàu, thống đốc Ngân Hàng Nhà Nước CSVN từng cho hay phân nửa trong tổng số hơn 200 ngàn tỉ đồng “nợ khó đòi” đó có thể mất luôn. Hàng chục ngàn công ty, xí nghiệp được cấp tín dụng hoặc đã chết, hoặc “chết lâm sàng” như báo chí trong nước từng đề cập thì không thể trả nợ.

Một trong những giải pháp giải quyết nợ xấu ngân hàng từng được đề cập là Ngân Hàng Nhà Nước lập một công ty mua nợ xấu, nay được Quốc Hội Hà Nội đề nghị là dùng ngân khoản vay ngoại quốc, có thể từ Quỹ Phát Triển Liên Hiệp Quốc (UNDP).

Tình trạng làm chủ ngân hàng tròng tréo với những biểu hiện “thâu tóm” ngân hàng rồi cho vay bừa bãi dựa vào mối quan hệ riêng tư của một số tư bản đỏ hiện “đã đến mức báo động.” Tình trạng này dẫn đến hệ quả là nợ xấu gia tăng nên cần phải đối phó ngay lập tức, bản phúc trình đề nghị.

“Tỉ lệ nợ xấu và nợ khó đòi trong hệ thống ngân hàng đang ở mức báo động” trong khi các cơ chế kiểm soát, thanh tra nợ xấu lại thiếu, bản phúc trình viết. (TN)