PARIS, Pháp (NV) – Hơn 200 người bị thương trong những vụ đụng độ giữa cổ động viên với cảnh sát khắp nước Pháp sau khi Paris Saint Germain thắng Arsenal trong trận chung kết Champions League hôm Thứ Bảy, 30 Tháng Năm, giới chức loan báo, theo BBC.
Tổng cộng 219 người bị thương, trong đó có tám người bị thương nặng, ông Laurent Nunez, bộ trưởng Nội Vụ Pháp, xác nhận. Hàng ngàn cảnh sát viên được huy động để đối phó với cổ động viên gây bạo loạn trên xe buýt và xe lửa ở thủ đô Paris. Có 57 cảnh sát viên bị thương.
Người đi bộ ngang qua cửa hàng của Paris Saint-Germain đã được che chắn trên đại lộ Champs-Elysees ở Paris, trước trận chung kết Champions League. (Hình minh họa: Kenzo Tribouillard/AFP via Getty Images)
Đại lộ Champs-Élysées rộng lớn tràn ngập cổ động viên không lâu sau khi PSG của Pháp thắng Arsenal của Anh trong trận chung kết giải bóng đá hàng đầu Châu Âu ở Budapest, Hungary.
Ông Nunez cho hay 780 người bị bắt trong vụ bạo loạn. Một người thiệt mạng trên con đường vành đai ở Paris mà cổ động viên cố chặn trong đêm.
Hôm Chủ Nhật, khoảng 6,000 cảnh sát viên được khai triển để bảo vệ cuộc diễn hành tại Tháp Eiffel mừng PSG vô địch Champions League. Ông Nunez tuyên bố lực lượng an ninh sẽ “mạnh tay” với kẻ bạo loạn.
Bạo loạn cũng xảy ra khi PSG vô địch giải này năm ngoái, trong đó có người thiệt mạng. (Th.Long) [kn]
BUDAPEST, Hungary (NV) – Trận chung kết Champions League 2026 khép lại với chức vô địch lần thứ hai liên tiếp của Paris Saint-Germain (PSG). Thắng Arsenal trên chấm luân lưu, nhà vô địch để lại ở hậu trường nhiều bàn tán về chiến thắng trước đó trong hai lần tung đồng xu, theo Sporting News ngày 31 Tháng Năm.
Hai mươi năm sau khi trở lại với trận chung kết, Arsenal lại gục ngã đau đớn. Lại cũng là dẫn trước đối thủ rồi thua ngược nhưng lần này đau hơn ở chỗ họ thua trên chấm luân lưu với hai cú sút “tự thua.”
Hakimi sung sướng với chiếc cúp vô địch Champions League trên đầu, anh “bật mí” sau hai lần thắng khi tung đồng xu trước loạt luân lưu, anh rất tự tin vào chiến thắng của PSG. (Hình: Odd Andersen/AFP via Getty Images)
Nếu trận chung kết Champions League năm ngoái, PSG hủy diệt Inter Milan với tỉ số 5-0 áp đảo hoàn toàn, thì năm nay lại là một trận đấu khó của nhà vô địch. Arsenal bước vào chung kết với chiến tích đội bóng có hàng thủ tốt nhất sau 13 trận không thua và chỉ để lọt lưới năm bàn.
Gáo nước lạnh dội lên đương kim vô địch PSG rất sớm khi mới phút thứ 6, Kai Havertz đã mở tỉ số cho Arsenal bằng cú sút tung nóc lưới.
Bị dẫn bàn lại gặp phải hàng thủ xuất sắc và khoa học nhất, PSG bế tắc trong cả hiệp một. Cầm bóng nhiều hơn, tổ chức tấn công vượt trội nhưng không cách nào khoan thủng “ổ khóa đỏ” tầng tầng lớp lớp giăng ra.
Mãi đến phút 64, với pha mở tốc độ, nhận bóng lao nhanh vào khu 16m50 của Kvaratskhelia, hậu vệ Mosquera non nớt phạm lỗi để PSG hưởng quả phạt đền. Quả Bóng Vàng Dembele không phạm sai lầm nào quân bình tỉ số 1-1.
Thời gian còn lại kể cả hai hiệp phụ, không bàn thắng nào được ghi và hai đội phải phân định bằng loạt sút luân lưu.
Hai lần tung đồng xu của trọng tài thì cả hai lần PSG đều thắng. Đội trưởng Hakimi khoe chiến tích lần thắng đầu anh chủ động chọn cầu môn có các cổ động viên PSG và lần thắng thứ hai anh chọn PSG được thực hiện luân lưu trước.
Tự tin đến độ chưa đá loạt nào nhưng sau hai lần thắng từ mặt sấp, ngửa của đồng xu, đội trưởng Hakimi của PSG đã vung nắm đấm lên trời như người giành chiến thắng.
Trong loạt luân lưu định mệnh đấy, thủ môn Raya của Arsenal xuất sắc phá được cú sút của Mendes ở lượt sút thứ ba, trong khi thủ môn Safonov của PSG không cản được pha bóng nào. Thế nhưng nghiệt ngã cho Arsenal lại ở chỗ hai cầu thủ Eze và Gabriel sút “tự sát” chệch cột và vọt xà ở lượt sút thứ hai và thứ năm.
Nhiều chuyên gia đã phân tích hai chiến thắng khi tung đồng xu trước khi sút luân lưu đã tạo ưu thế về tâm lý lớn cho PSG. Một là đối thủ của họ phải sút sau luôn chịu áp lực rượt đuổi và hai là phải chịu sức ép từ khán đài của các cổ động viên PSG.
Bên cạnh đó còn phải kể đến cách chọn người thực hiện của huấn luyện viên Luis Enrique của PSG thật thoải mái: Ai tự tin thì tự nhận trách nhiệm đá chứ ông không chỉ định. Điều đấy thể hiện rõ khi toàn đội PSG bước ra vòng tròn trung tâm chuẩn bị từ rất sớm trong khi Arsenal thì phải trải qua khâu bàn bạc, phân công từ từng bộ phận.
PSG lần thứ hai liên tiếp vô địch Champions League. Chiến thắng trên chấm luân lưu của họ mở ra chu kỳ sáu chiến thắng liên tiếp trên chấm luân lưu từ năm 2024 đến nay. Đó là chuỗi trận thắng Lens ở vòng 1/32 Cúp Quốc Gia Pháp 2024, thắng Liverpool ở lượt về vòng 1/8 Champions League 2024, thắng Tottenham ở Siêu Cúp Châu Âu 2025, thắng Flamengo ở FIFA Intercontinental Cup 2025, thắng Marseille tại Siêu Cúp Pháp đầu mùa bóng 2026.
Lần thứ sáu và cũng là kỷ lục thắng trên chấm luân lưu liên tiếp của PSG là chiến thắng trước Arsenal đêm 30 Tháng Năm, 2026 ở chung kết Champions League mùa 2025-2026. (Anh Khoa) [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump sửa điều khoản trong bản ghi nhớ (MOU) hòa bình theo hướng khắt khe hơn rồi gửi lại cho Iran xem xét, ba giới chức cho hay, theo New York Times hôm Chủ Nhật, 31 Tháng Năm.
Không rõ Tổng Thống Trump sửa điều khoản nào trong MOU.
Băng rôn hình ảnh những cố lãnh tụ tối cao và đương kim lãnh tụ tối cao Iran tại Tehran hôm Chủ Nhật, 31 Tháng Năm. (Hình: Atta Kenare/AFP via Getty Images)
Thời gian qua, Tổng Thống Trump lo ngại về một số điều khoản trong MOU, bao gồm chấm dứt phong tỏa tiền bán dầu mỏ của Iran hiện đang nằm trong ngân hàng ngoại quốc, hai giới chức cho biết. Ông từng chỉ trích cựu Tổng Thống Barack Obama gay gắt vì ngưng phong tỏa tiền bán dầu mỏ của Iran khi đạt thỏa thuận nhằm kiềm chế chương trình nguyên tử của nước này cách đây hơn 10 năm.
Tổng Thống Trump cũng bất bình vì thời gian mà Iran cần để trả lời bản đề nghị của Mỹ, theo một giới chức. Những bản đề nghị này được soạn có các quốc gia trung gian, như Pakistan, tham gia.
Giới chức vừa nêu cho hay Tổng Thống Trump sửa điều khoản theo hướng khắt khe hơn có lẽ nhằm đẩy nhanh tiến trình này bằng cách gây áp lực buộc Iran chấp nhận MOU đã được gửi cho ông Mojtaba Khamenei, lãnh tụ tối cao Iran, chuẩn thuận.
Mấy tháng qua, ông Khamenei rất khó liên lạc, nên bất cứ điều khoản nào bị sửa đổi cũng có thể làm chậm trễ thêm.
Hôm Chủ Nhật, ông Abbas Araghchi, ngoại trưởng Iran, xác nhận với thông tấn xã IRNA của nước này rằng họ đang “đối thoại và nhắn tin qua lại” với Mỹ.
Hôm Thứ Sáu, Tổng Thống Trump họp hai tiếng với các cố vấn hàng đầu của ông để bàn cách kết thúc cuộc chiến, nhưng không công bố thông tin nào sau cuộc họp.
Theo MOU, Mỹ và Israel sẽ chấm dứt tấn công Iran, và để đổi lại, Iran sẽ bỏ phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển dầu khí hệ trọng của thế giới. Trước khi cuộc chiến nổ ra hôm 28 Tháng Hai, tàu thuyền tất cả quốc gia được tự do đi qua eo biển này.
Một số vấn đề gai góc nhất, như tương lai chương trình nguyên tử Iran, sẽ được hoãn tới những vòng đàm phán sau này, theo MOU. (Th.Long) [kn]
KIEV, Ukraine (NV) – Ông Volodymyr Zelensky, tổng thống Ukraine, tuyên bố chính phủ ông có bằng chứng Nga đang bắt cóc trẻ em Ukraine để huấn luyện chiến đấu chống lại người Ukraine, theo CBS News hôm Chủ Nhật, 31 Tháng Năm.
Làm như vậy có thể bị coi là tội ác chiến tranh, theo Tòa Án Hình Sự Quốc Tế (ICC). Đây là lần đầu tiên ông Zelensky công khai đưa ra lời cáo buộc này. Hiện đã có bằng chứng Nga có chương trình đưa trẻ em Ukraine tới trại cải tạo hay “Nga Hóa.”
Trẻ em chơi hockey ở Kiev, Ukraine, hôm 23 Tháng Năm, giữa lúc nước này bị Nga xâm lăng. (Hình: Tetiana Dzhafarova/AFP via Getty Images)
“Khi những đứa trẻ này lớn lên, họ sẽ đẩy những chàng trai này ra chiến trường,” ông Zelensky cho hay trong cuộc phỏng vấn độc quyền của CBS News.
Ông Zelensky khẳng định chính phủ ông có bằng chứng nhưng không nói rõ chi tiết.
“Có, và họ dạy những đứa trẻ này thù ghét quê hương, thù ghét đồng bào,” ông Zelensky cho biết. “Và quý vị tưởng tượng nổi không? Những người Ukraine trẻ tuổi, những chàng trai Ukraine ra chiến trường giết người Ukraine.”
Năm 2023, ICC ban hành lệnh bắt giữ ông Vladimir Putin, tổng thống Nga, vì chương trình mà tòa này gọi là “trục xuất bất hợp pháp người dân (trẻ em).” Nhưng chính phủ Nga gọi đó là chương trình nhân đạo chăm sóc trẻ em bị mồ côi do chiến tranh, và từng chiếu hình ảnh ông Putin và bà Maria Lvova-Belova, người phụ trách chương trình này, ôm một vài đứa trẻ trong số đó. Bà Lvova-Belova cũng bị ICC truy tố.
Trong cuộc phỏng vấn của CBS News, ông Zelensky nhấn mạnh, từ lâu, Nga coi trẻ em như chiến binh và đề nghị đổi trẻ em lấy tù binh bị bắt trên chiến trường.
“Lấy lại chiến binh của chúng tôi bị bắt làm tù binh là việc quan trọng, nhưng chúng tôi không thể đổi trẻ em,” ông nói. “Quý vị tưởng tượng được không, làm sao chúng tôi có thể đổi trẻ em của chúng tôi? Không được. Trước hết, làm vậy là trái luật pháp. Chúng tôi không thể trao đổi dân thường.”
Ông Zelensky cũng cho hay Ukraine có hồ sơ ít nhất 20,000 trẻ em Ukraine bị Nga bắt cóc, nhưng ông nghi con số thực sự thậm chí cao hơn nhiều. (Th.Long) [kn]
WESTMINSTER, California (NV) – Với chủ đề “Vui Chơi Đi Bạn Ơi,” đông đảo cựu sinh viên Đại Học Khoa Học Sài Gòn và thân hữu vừa có buổi đại hội tổ chức hôm Thứ Sáu, 22 Tháng Năm, tại hàng Diamond Seafood Palace 3, Westminster.
Cựu sinh viên Đại Học Khoa Học Sài Gòn sôi nổi trong vũ khúc “Ngựa Phi Đường Xa.” (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Buổi hội ngộ thắm tình đồng môn giữa cựu sinh viên các khóa từ Canada, Pháp, Úc, và rất nhiều tiểu bang ở Hoa Kỳ, cùng thân hữu khiến không khí thêm tưng bừng hào hứng, nhất là năm nay tất cả những sinh viên trẻ nhất tham dự đều ở tuổi 70, và tuổi lớn nhất từ 72-83.
Ông Vũ Công Minh, cựu sinh viên khóa 72-73 MPC, ra trường năm 1979, chia sẻ: “Tôi rất cảm ơn quý thầy cô và các anh chị đồng môn vì lúc nào tương trợ giúp đỡ và gắn bó giúp nhau học tập, nhất là vì lúc đó trong tình trạng quân dịch. Đó là những kỷ niệm khó quên trong đời khi là sinh viên Đại Học Khoa Học Sài Gòn.”
Toàn ban tổ chức đại hội cựu sinh viên Đại Học Khoa Học Sài Gòn trong giây phút chia tay. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Ông tiếp: “Hôm nay là cuộc hội ngộ sau 51 rời trường, có may mắn là với tinh thần học hỏi nên tất cả anh chị em đều thành công nơi xứ người, ít nhất cũng là những người làm việc trong các ngành khoa học, nhiều người đạt trình độ tiến sĩ, và xa hơn nữa. Hôm nay rất vui khi gặp lại bạn đồng môn, ai cũng đã 70 tuổi hoặc trên.”
Ông Vũ Công Minh được ban tổ chức giới thiệu là người đã dành hết cuộc đời cho khoa học, chữa lành cho hơn 500 người khỏi bệnh ung thư trên nước Mỹ và thế giới, và nhiều bệnh khác nữa.
Buổi họp mặt cũng có nhiều vị dân cử được mời đến chung vui. Dân Biểu Trí Tạ và Dược Sĩ Nguyễn Đình Thức, đại diện Giám Sát Viên Janet Nguyễn, trao tặng bằng khen đến ban tổ chức đại hội.
Chương trình văn nghệ hào hứng sôi nổi với nhiều tiết mục “cây nhà lá vườn,” nhất là những chuyện tâm tình kéo dài không dứt với nhiều kỷ niệm khó phai.
Cựu sinh viên Đại Học Khoa Học Sài Gòn Nam và Bắc California trong ca khúc “Vó Câu Muôn Dặm.” (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Cô Ngô Mỹ Phương, cựu sinh viên chứng chỉ Đại Học Khoa Học Sài Gòn 1974, sau khi mất nước, thi đậu vào trường Nha Khoa, ra trường năm 1983, sau đó được bảo lãnh sang Mỹ học lại nha sĩ.
Cô chia sẻ: “Tình yêu của tôi đối với Đại Học Khoa Học Sài Gòn ngày xưa vẫn mãi không bao giờ phai. Khi tôi học lại Nha Khoa không còn được tình cảm như dưới chế độ cũ mà tôi rất quyến luyến, vì tôi thuộc lớp cuối cùng của chế độ cũ, là đứa con út của Đại Học Khoa Học Sài Gòn.”
Ông Cao Minh Tâm, sinh viên MPC Khoa Lý, ngành Điện Tử, từ 1975-1980, kể một chuyện vui: “Thời đó sinh viên cố gắng học để tránh bị đi ‘nghĩa vụ’ nên lẽ ra chúng tôi học đến năm 1979 là phải ra trường, nhưng lúc đó Trung Quốc tấn công biên giới phía Bắc, nên tìm cách cố tình thi rớt đến năm sau mới thi đậu để ra trường. Vì ai vào trường thời đó cũng ít nhất là 18-20 tuổi, nên tính ra năm nay chúng tôi đã đúng 70 năm cuộc đời, rất vui khi gặp lại nhau, nói chuyện hoài không dứt.”
Ông Nguyễn Văn Lương từ Úc sang, cho biết vào trường bắt đầu từ năm 1973 ban MPC 1, ra trường năm 1978, khoa Lý, Điện Tử Ứng Dụng.
Một số cựu sinh viên Đại Học Khoa Học Sài Gòn từ các nước gặp nhau trong ngày đại hội. Từ trái, ông Nguyễn Văn Lương (Úc), cô Ngô Ánh Tuyết (Úc), cô Ngô Thục Oanh (Pháp), và ông Phạm Nam (Đức). (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Ông cho hay: “Sau khi ra trường, làm ở ngoài cho đến ngày sang Úc. Đây là lần đầu tiên tôi tham dự buổi hội ngộ của trường, gặp lại anh chị em đồng môn sau hơn 50 năm thật quý vô cùng, khi ai cũng đã ở tuổi 70, là dịp mong ước từ lâu.”
Cô Ngô Ánh Tuyết, từ Úc đến, cho hay vào trường năm 1973 Khoa Hóa, ra trường năm 1978.
Cô chia sẻ: “Tham dự nhiều buổi hội ngộ của trường, mỗi lần là một cảm xúc khác nhau, nhất là ngày càng lớn tuổi, thầy cô càng ít dần, nhưng lúc nào chúng tôi cũng giữ tinh thần ‘Tôn Sư Trọng Đạo’ rất yêu quý trường, thầy cô và đồng môn ở khắp nơi, nhất là người thầy khả kính là Giáo Sư Chu Phạm Ngọc Sơn.”
Đại học Khoa Học Sài Gòn (thường gọi là Khoa Học Đại Học Đường) là thành viên của Viện Đại Học Sài Gòn, hoạt động từ năm 1957. Đây là trung tâm nghiên cứu khoa học hàng đầu của miền Nam Việt Nam trước năm 1975, nổi bật với hệ thống cơ sở vật chất hiện đại và tự chủ. Trường tọa lạc trên đường Cộng Hòa, Quận 5, Sài Gòn. Trường hoạt động theo mô hình tự trị đại học, giảng dạy bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp (tùy môn học và giai đoạn).
Các vị dân cử và đại diện dân cử trao tặng bằng tưởng lục trong đại hội của Đại Học Khoa Học Sài Gòn. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Với hai hệ đào tạo chính là cử nhân: Đào tạo từ ba đến bốn năm. Và chứng chỉ: Sinh viên tự do ghi danh và tích lũy đủ các chứng chỉ cần thiết để nhận bằng cử nhân với các chuyên ngành gồm Toán Học, Vật Lý Học, Hóa Học, Sinh Vật Học, Địa Chất Học, Hải Dương Học.
Năm 1965, trường cấp bằng Tiến Sĩ Hóa Học, được xem là trung tâm giáo dục và nghiên cứu xuất sắc nhất tại miền Nam lúc bấy giờ, là cơ sở duy nhất trong khu vực đào tạo và cấp văn bằng học thuật cao nhất, là trung tâm khoa học xuất sắc nhất ở miền Nam lẫn miền Bắc, vì ở phía Bắc vĩ tuyến 17 hoàn toàn không có cơ sở giáo dục nào cấp văn bằng tiến sĩ. [đ.d.]
Dù “dân biết, dân bàn” vẫn là khẩu hiệu chễm chệ ở khắp nơi, thỉnh thoảng còn mọc ra trên môi, miệng của nhiều viên chức hữu trách nhưng cả công an lẫn chính quyền, từ TP.HCM đến Hà Nội đều bất động, không “làm,” không “kiểm tra” và ngậm tăm, chẳng nói gì thêm về chuyện ai, nơi nào thực sự hữu công trong việc bắt Vaa Vaa (27 tuổi) và Tafia Steve (23 tuổi).
Bản tin về vụ bắt giữ Vaa Vaa và Tafia Steve trên báo Khmer Time ngày 27 Tháng Năm, nhưng ít lâu sau không còn truy cập được và được thay bằng bản thông cáo từ thông tấn xã của Cambodia. (Hình minh họa: Chụp qua màn hình)
Vaa và Steve cùng là công dân Samoa. Cả hai dùng hộ chiếu giả nhập cảnh Việt Nam để theo dõi hai công dân Úc là Lemalu Lorenzo Tovia (25 tuổi) và Sauni Sam (27 tuổi), rồi tối 21 Tháng Năm, 2026, đã bắn cả Tovia lẫn Sam theo đơn đặt hàng. Tovia chết tại chỗ, Sam bị trọng thương. Vaa và Steve thì ung dung rời khỏi hiện trường (trước cửa một nhà hàng ở trung tâm TP.HCM).
Sáng 26 Tháng Năm, 2026, Công An TP.HCM loan báo, chưa đầy 72 giờ đã bắt được hai nghi can khi cả hai “đang lẩn trốn tại khu vực giáp biên giới Việt Nam-Cambodia.” Dựa trên thông tin do công an cung cấp, báo chí Việt Nam đồng loạt kể rằng, công an Việt Nam đã điều động “hơn 1,000 người của nhiều đơn vị thuộc Công An TP.HCM, công an các địa phương, Bộ Công An, sử dụng bản đồ số, truy vết hành trình, xác định hướng tẩu thoát và kịp thời khống chế hai đối tượng nguy hiểm có súng quân dụng.”
Một viên tướng tên là Mai Hoàng, nhân vật đang đảm nhận vai trò giám đốc Công An TP.HCM dõng dạc tuyên bố, đó là thành quả của “tinh thần mưu trí, dũng cảm,” một loại bằng chứng “thể hiện trình độ, bản lĩnh, quyết tâm và lời hứa của lực lượng công an trước đảng và nhân dân, bảo vệ cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân.”
Ngay sau đó, chính quyền TP.HCM tổ chức khen thưởng sáu tập thể đã đạt “thành tích đặc biệt xuất sắc” trong việc truy tìm, bắt giữ Vaa và Steve: Công An TPHCM, Công An Tỉnh Tây Ninh, Cục Cảnh Sát Hình Sự, Cục Cảnh Điều Tra Tội Phạm Về Ma Túy, Cục Kỹ Thuật Nghiệp Vụ Bộ Công An, cơ quan đại diện Bộ Công An tại Cambodia.
Không may là cũng ngay sau đó, Khmer Times rồi website của chính phủ Cambodia cho biết, dựa trên đề nghị của Công An Việt Nam, Cục Điều Tra Hình Sự của Cảnh Sát Cambodia đã phối hợp với cảnh sát tỉnh Preah Sihanouk bắt giữ Vaa Vaa và Tafia Steve rồi giải giao cho Công An Việt Nam. Cảnh sát Cambodia khẳng định, đó là bằng chứng “phản ánh sự hợp tác chặt chẽ giữa cảnh sát Cambodia và Việt Nam trong đấu tranh chống tội phạm xuyên quốc gia, góp phần duy trì an ninh và hòa bình cho cả hai quốc gia và khu vực.”
***
Chẳng phải tự nhiên mà dư luận lại dậy sóng. Ngoài việc bỡn cợt về việc đang sống trong thời đại có rất nhiều “Lý Thông” (nhân vật phản diện, tiếm công của Thạch Sanh trong câu chuyện dân gian Thạch Sanh chém chằn tinh mà gần như người Việt nào cũng biết), thiên hạ còn nêu ra hàng loạt thắc mắc, chẳng hạn: Nếu Vaa và Steve có thể dễ dàng vượt qua biên giới để thoát sang Cambodia thì phải hiểu “mưu trí, dũng cảm,” cũng như “trình độ, bản lĩnh, quyết tâm” của Công An Việt Nam theo nghĩa nào?
Chẳng lẽ điều động hơn 1,000 người chỉ để tiếp nhận nghi can do Cambodia giải giao? Vì sao chỉ tiếp nhận nghi can do cảnh sát Cambodia giải giao lại được xem là “thành tích đặc biệt xuất sắc,” lấy cả công quỹ để tặng cả hiện kim? Đó là chưa kể còn một số điểm rất đáng chú ý nhưng đã bị chuyện “khen thưởng” khóa chặt.
Ví dụ tại sao chính quyền Việt Nam không bận tâm đến việc truy cứu trách nhiệm của công an khi Vaa và Steve dễ dàng xâm nhập Việt Nam bằng hộ chiếu giả danh công dân Úc (Vaa dùng hộ chiếu giả mang tên Lang Kenny Trong Minh Do, Steve dùng hộ chiếu giả mang tên Justin John White)? Khi tội phạm nguy hiểm dễ dàng xâm nhập Việt Nam bằng hộ chiếu giả để cư trú, theo dõi, bắn hạ người khác rồi ung dung rời khỏi Việt Nam thì “bảo vệ cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân” mà lực lượng công an thường tuyên hứa trước đảng và nhân dân có đáng tin không?
***
Nếu chịu khó theo dõi mạng xã hội Việt ngữ hẳn sẽ chẳng lạ gì chuyện Công An Việt Nam vơ nỗ lực ngăn chặn, bắt giữ tội phạm (một số vụ cướp giật ở TP.HCM, Bình Dương,… một số vụ cướp tiệm vàng ở Đà Nẵng, Gia Lai,…), hoặc xả thân cứu đồng loại, đồng bào của thường dân (một số vụ cháy, cứu người chết đuối, cứu nạn dân lũ lụt,…) làm thành tích của lực lượng này. Đáng nói là thay vì chấn chỉnh, Công An Việt Nam lại gia tăng truy tìm, xử phạt những người phân tích bản chất “công trạng” và góp ý.
Niềm tin không phải là loại tài sản bất biến về giá trị. Thực tế cho thấy, càng ngày, số người hoài nghi những tuyên bố, dữ kiện do chính quyền nói chung và công an nói riêng đã công bố càng đông. Sính “thành tích” không đơn thuần là bệnh, nó hủy diệt quan hệ lành mạnh giữa dân chúng với hệ thống công quyền, đẩy xã hội đến chỗ ngột ngạt, bế tắc vì hoài nghi toàn diện lan rộng.
Sính “thành tích” có thể tạo ra lợi ích, cơ hội thăng tiến cho một số cá nhân, một số nhóm nhưng việc dung dưỡng, che đậy căn bệnh này sẽ khoét sâu, mở rộng những lỗ hổng liên quan đến an ninh quốc gia, trật tự và an toàn xã hội, giá phải trả cho sự dối trá, bất động không làm gì ấy sẽ càng ngày càng cao. [kn]
LÂM ĐỒNG, Việt Nam (NV) – Mạng xã hội hôm 31 Tháng Năm lan truyền bức “tâm thư” của ông Ngô Quang Linh ở tỉnh Lâm Đồng, viết rằng “không thể tiếp tục đặt cược mạng sống của gia đình vào một phương tiện chỉ mang lại sự bất an cùng sự bất tiện.”
Trong thư, ông Linh giới thiệu mình mua chiếc xe điện VinFast VF 8 Plus với giá hơn 1 tỷ đồng ($38,004) được một năm và “nhận lại sự thất vọng tột cùng” và “nỗi bất an thường trực về tính mạng.”
Khi tường thuật các vụ tai nạn, cháy xe VinFast, các báo ở Việt Nam đều không nhắc thương hiệu xe thuộc sở hữu của tỷ phú Phạm Nhật Vượng. (Hình: Công Thương)
Ông Linh cho biết, chiếc xe của ông đã có hơn chục lần phải nhờ cứu hộ khẩn cấp do liên tục gặp các lỗi nghiêm trọng liên quan pin, hệ thống dẫn động xe, hệ thống điện áp cao, sạc ắc quy 12V, hệ thống làm mát, rò rỉ nước làm mát pin, giảm hiệu suất động cơ…
Các lỗi này đều khiến xe hoàn toàn mất khả năng vận hành, khiến chủ xe phải gọi cứu hộ.
Bên cạnh đó, ông phải bốn lần thay pin, hai lần thay bộ dây điện khoang động cơ, thay gioăng cửa sổ trời vì nước mưa dột vào xe.
Trong vòng một năm qua, chiếc xe được ghi nhận “có hơn 100 ngày nằm xưởng chỉ để sửa chữa, bảo hành và thay thế linh kiện.”
“Tôi không thể chấp nhận một phương án sửa chữa lặp đi lặp lại vô nghĩa để rồi lại tiếp tục nơm nớp lo sợ xe nằm đường. Đến thời điểm này, tôi không còn một chút tin tưởng nào vào khả năng vận hành của chiếc xe. Tôi không thể tiếp tục đặt cược mạng sống của gia đình vào một phương tiện chỉ mang lại sự bất an cùng sự bất tiện với những chuỗi ngày cứu hộ, cầu kéo và nằm xưởng liên tục, vô thời hạn,” thư của ông Linh viết.
Khi “tâm thư” của ông Ngô Quang Linh lan truyền trên mạng xã hội, một số ý kiến khuyên rằng ông này nên tham khảo trường hợp ông Phạm Văn Chính, 51 tuổi, ở tại Hà Nội, vì mua chiếc VinFast VF 3 bị lỗi mà cuối cùng phải đi tù.
Một phần bức “tâm thư” của ông Ngô Quang Linh ở tỉnh Lâm Đồng. (Hình: Chụp qua màn hình)
Hồi Tháng Tám năm ngoái, ông Chính viết trên trang cá nhân rằng chiếc xeVF3 của ông gặp lỗi bó cứng phanh khi đang đi trên đường đèo chỉ sau một tuần nhận xe.
Ông cáo buộc hãng xe hành xử bất lương và có động thái làm khó khách hàng. Ông Chính bị công an triệu tập và “mất tích” vào khoảng Tháng Mười cùng năm.
Đến cuối Tháng Ba, mạng xã hội lan truyền tin ông Phạm Văn Chính bị xét xử âm thầm, kết án năm năm tù giam và ba năm quản chế với tội danh “tuyên truyền chống nhà nước.”
Các báo Việt Nam không được phép tường thuật phiên tòa xử tội ông Phạm Văn Chính. (N.H.K) [kn]
ĐỒNG NAI, Việt Nam (NV) – Nghi can Đào Đức Tài, 27 tuổi, ở phường Đồng Phú, thành phố Đồng Nai, bị bắt với cáo buộc bắn bảy phát súng dọa giết cả nhà bạn gái do mâu thuẫn với cô này.
Theo báo VnExpress hôm 31 Tháng Năm, nghi can Tài quen một cô gái ở xã Đa Kia, tỉnh Bình Phước cũ, nay thuộc thành phố Đồng Nai.
Nghi can Đào Đức Tài lúc bị bắt. (Hình: Công An Đồng Nai)
Sau khi cả hai xảy ra mâu thuẫn tình cảm, nam nghi can gọi điện đe dọa sát hại cả gia đình bạn gái vào ngày 13 Tháng Tư.
Rạng sáng hôm sau, Tài cùng đồng phạm xuất hiện trước nhà người yêu, nổ liên tiếp bảy phát súng rồi bỏ trốn khỏi hiện trường. May mắn là cả gia đình cô gái đã kịp đi nơi khác lánh nạn sau khi bị đe dọa.
Nghi can Tài cùng hai đồng phạm bị cho là cố thủ tại một căn nhà, sử dụng vũ khí chống trả công an khi bị vây ráp. Sau đó, công an ập vào khống chế, bắt giữ nghi can Tài cùng hai đồng phạm.
Cùng với vụ bắt giữ, nhà chức trách tịch thu 5 bình xịt hơi cay, một ná cao su, dao rựa và 5 gói ma túy đá. Ba nghi can bị cáo buộc các hành vi “giết người,” “tàng trữ, sử dụng vũ khí quân dụng” và “tàng trữ chất ma túy.”
Bản tin không cho biết nguồn gốc khẩu súng mà nam nghi can sử dụng.
Trước vụ này, các vụ giết người liên quan đến mâu thuẫn tình ái xảy ra liên tiếp tại Việt Nam.
Hồi giữa Tháng Năm, nhà chức trách xác nhận vụ một người đàn ông 54 tuổi, được giấu danh tính, ở xã Vạn Hưng, ngoại ô của Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, giết bạn gái rồi tự sát tại nhà của bà này do “tình tay ba.”
Theo báo VnExpress, căn nhà nơi xảy vụ án mạng nằm ở mặt tiền quốc lộ 1, đoạn qua xã Vạn Hưng. Chủ căn nhà là một phụ nữ 51 tuổi, sống một mình, bị cho là cặp kè cùng lúc với hai người đàn ông ở địa phương.
Vụ nổ súng xảy ra ở xã Đa Kia, tỉnh Bình Phước cũ, nay thuộc thành phố Đồng Nai. (Hình: Công An Đồng Nai)
Vào đêm 7 Tháng Năm, người đàn ông 58 tuổi lái xe hơi chở người phụ nữ đi chơi Nha Trang và quay về nhà ở xã Vạn Hưng. Đến chiều hôm sau, ông ta mới ra khỏi nhà người phụ nữ.
Vài giờ sau, một người đàn ông khác, 54 tuổi, đi xe gắn máy đến và xảy ra cãi vã với nữ gia chủ. Sau đó, nhận thấy dấu hiệu bất thường, hàng xóm báo công an đến kiểm tra.
Khi phá cửa, nhà chức trách thấy người phụ nữ đã bị siết cổ chết tại phòng ngủ. Người đàn ông treo cổ tự sát, để lại thư tuyệt mệnh trên tủ.
Các bản tin về vụ này không làm rõ tình trạng hôn nhân hay độc thân của hai người đàn ông. (N.H.K) [kn]
ĐẮK LẮK, Việt Nam (NV) – Một “tên trộm” xe hơi ở phường Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk, được xác nhận là một bé trai 12 tuổi, “có biểu hiện bất thường về tâm lý.”
Theo báo VTC News hôm 31 Tháng Năm, trong sự việc xảy ra vào buổi sáng hôm trước, một người đàn ông ở phường Buôn Hồ, lái chiếc xe hơi màu trắng chở con về nhà.
Bé trai mở cửa chiếc xe hơi đang đậu trước cửa nhà ở phường Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk. (Hình: Chụp qua màn hình)
Do sơ suất, sau khi mở cửa xe và dẫn con vào nhà, người đàn ông quên rút chìa khóa xe.
Một lát sau, một bé trai 12 tuổi sống gần đó tiến đến mở cửa xe, ngồi vào ghế tài xế và lái xe chạy về hướng nhà mình.
Trong lúc chạy vòng vèo qua nhiều con hẻm, chiếc xe đụng nhẹ với một xe chiếc taxi.
Phát hiện sự việc bất thường, tài xế taxi yêu cầu bé trai dừng xe, đưa thiếu niên quay lại nhà khổ chủ để thông báo.
Bà NH, vợ người đàn ông bị mất xe, cho biết: “Ban đầu gia đình rất ngỡ ngàng, không nghĩ một bé trai 12 tuổi lại có thể tự lái xe hơi. Chỉ đến khi xem lại camera an ninh, chúng tôi mới tin đây là sự thật.”
Người phụ nữ cho biết, vụ việc khiến chiếc xe hơi bị một vài vết xước nhẹ. Do biết bé trai có hoàn cảnh khó khăn và có biểu hiện bất thường về tâm lý nên gia đình bà không yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Rất may, thời điểm xảy ra sự việc, đường vắng người qua lại nên không có tai nạn.
Trong một vụ trộm xe kỳ lạ khác, hồi giữa Tháng Tư, báo Người Lao Động cho biết, hai thanh niên liều lĩnh đi trộm xe hơi ở Buôn Ma Thuột mang về nhà cất giấu để tìm cơ hội tiêu thụ. Do chưa từng lái xe hơi bao giờ nên gây tai nạn rồi trèo lên cây dừa lẩn trốn.
Hai nghi can Y Ginta Byă, 19 tuổi, ở xã Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk, và Lê Hồng Hiền, 16 tuổi, ở xã Cư Jút, tỉnh Lâm Đồng, bị cáo buộc hành vi “trộm cắp tài sản.”
Vài đêm 13 Tháng Tư, sau chầu nhậu ở phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, hai nghi can Y Ginta Byă và Lê Hồng Hiền rủ nhau đi dọc các tuyến đường ở phường Buôn Ma Thuột và các nơi lân cận để trộm cắp tài sản.
Chiếc xe chạy vòng vèo qua nhiều con hẻm và đụng nhẹ với một chiếc taxi. (Hình: Chụp qua màn hình)
Đến khoảng 2 giờ 30 phút sáng 14 Tháng Tư, cả hai phát hiện chiếc xe hơi bảy chỗ để trước cổng nhà trên đường Hùng Vương, phường Tân Lập, không khóa cửa và cắm sẵn chìa khóa xe.
Cả hai nghi can lấy trộm xe với dự định mang về nhà của nghi can Y Ginta Byă cất giấu rồi tìm cách tiêu thụ lấy tiền tiêu xài.
Dù không biết lái xe hơi, nghi can Y Ginta Byă vẫn leo lên cùng đồng phạm cho xe chạy đi. Khi chạy đến đường Trần Quý Cáp, phường Tân Lập, chiếc xe hơi tông vào xe vận tải đậu bên lề đường, leo lên dải phân cách rồi mới chịu dừng lại.
Sau khi gây ra vụ trộm và tai nạn, hai nghi can bỏ xe tại hiện trường, lẩn trốn vào một vườn cà phê gần đó trước khi bị bắt giữ. (N.H.K) [kn]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Nhiều thành phố ở Orange County chính thức phê chuẩn tình trạng khẩn cấp địa phương liên quan đến bồn hóa chất trục trặc tại GKN Aerospace, Garden Grove, sau khi lệnh di tản được dỡ bỏ, theo báo mạng Voice of OC hôm Thứ Năm, 28 Tháng Năm.
Hôm Thứ Tư, 27 Tháng Năm, Westminster, Anaheim, và Hội Đồng Giám Sát Orange County thông qua các tuyên bố khẩn cấp. Trước đó một ngày, Garden Grove, Stanton, và Cypress cũng phê chuẩn tình trạng khẩn cấp, trong đó Garden Grove và Stanton là hai thành phố chịu ảnh hưởng nặng nhất do lệnh di tản.
Cuộc họp báo do Dân Biểu Liên Bang Derek Trần (Dân Chủ-Địa Hạt 45) tổ chức tại đai học Cal State Fullerton hôm Thứ Ba, 26 Tháng Năm, để cập nhật thông tin vụ rò rỉ hóa chất ở Garden Grove và hướng dẫn kết nối các nguồn hỗ trợ. (Hình minh họa: Thiện Lê/Người Việt)
Sau khi cư dân được phép trở về nhà, các thành phố bắt đầu tập trung vào việc tìm nguồn bồi thường cho cư dân và doanh nghiệp, đồng thời đánh giá lại cách ứng phó và quy định an toàn đối với các cơ sở lưu trữ hóa chất gần khu dân cư.
Giới chức địa phương cho biết việc phê chuẩn tình trạng khẩn cấp là bước cần thiết để mở đường cho các nguồn trợ giúp, trong lúc nhiều cư dân và doanh nghiệp đã chịu thêm chi phí hoặc mất doanh thu vì lệnh di tản.
Trong email trả lời Voice of OC tối Thứ Tư, GKN Aerospace xin lỗi cư dân và chủ doanh nghiệp vì những xáo trộn do vụ khủng hoảng gây ra. Ông Steve Carlin, phó chủ tịch cao cấp của công ty, nói GKN đang tìm hiểu nguyên nhân và xem xét cách hỗ trợ những người bị ảnh hưởng, đồng thời tiếp tục làm việc với Garden Grove, Stanton, và Orange County.
Tại Anaheim, Nghị Viên Ryan Balius, người cũng phải di tản, đề nghị thành phố rà soát các cơ sở lưu trữ hóa chất. Ông muốn Anaheim kiểm tra xem có doanh nghiệp nào đang lưu trữ loại hóa chất tương tự hoặc có tính chất nguy hiểm hay không, đồng thời kiểm tra lại các hệ thống an toàn để tránh một vụ tương tự xảy ra.
Nghị Viên Carlos Leon đề nghị Anaheim chuẩn bị nghị quyết kêu gọi giới chức tiểu bang và liên bang siết chặt quy định đối với các cơ sở lưu trữ hóa chất. Ông nói thành phố vẫn cần tìm hiểu nguyên nhân vụ khủng hoảng, nhưng nên chủ động yêu cầu cấp trên xem lại cách quản lý.
Giới chức Anaheim cho biết sẽ họp nội bộ để đánh giá cách ứng phó và xác định những điểm cần cải thiện. Thành phố cũng đang khảo sát thiệt hại kinh tế của khoảng 150 doanh nghiệp nằm trong vùng di tản. Theo ông Mike Lyster, phát ngôn viên của thành phố, kết quả khảo sát sẽ được chuyển cho quận hạt để tìm thêm nguồn hỗ trợ từ tiểu bang và liên bang.
Tại Westminster, bà Christine Cordon, tổng quản trị thành phố, nói thông tin về bồi thường sẽ được công bố sau. Bà khuyến khích các doanh nghiệp bị ảnh hưởng liên lạc với thành phố nếu cần giúp đỡ. Theo bà, Westminster đang phối hợp với các cơ quan khác để tìm nguồn tài trợ, nhưng hiện chưa rõ chương trình hỗ trợ sẽ được thực hiện theo hình thức nào.
Hội Đồng Thành Phố Westminster hôm Thứ Tư bỏ phiếu 4-0 để phê chuẩn tình trạng khẩn cấp địa phương liên quan đến bồn hóa chất trục trặc. Hội đồng cũng bỏ phiếu 4-0 cho phép các giới chức điều hành của thành phố nộp đơn xin hỗ trợ từ các cơ quan khẩn cấp của tiểu bang và liên bang.
Sau khi cư dân được về nhà, giới chức địa phương bắt đầu tập trung vào ba việc quan trọng. Đó là tìm nguồn bồi thường cho người dân và doanh nghiệp, đánh giá lại cách ứng phó với vụ khủng hoảng, và xem xét siết chặt quy định đối với các cơ sở lưu trữ hóa chất gần khu dân cư. (T.C.) [đ.d.]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Lãi suất vay mua nhà bước vào năm 2026 với tín hiệu khá thuận lợi, sau khi giảm khoảng 1% trong năm 2025 và Ngân Hàng Liên Bang Mỹ (Fed) hạ lãi suất ba lần vào cuối năm. Nhiều người mua nhà và chủ nhà từng kỳ vọng chi phí vay sẽ dễ chịu hơn, theo CBS News.
Nhưng diễn biến sau đó nhanh chóng đảo chiều. Lãi suất có lúc xuống dưới 6%, rồi bật tăng trở lại trên 6.5% vào Tháng Năm. Bước sang Tháng Sáu, hướng đi của lãi suất sẽ tùy thuộc vào các tín hiệu mới từ tình hình Iran, lạm phát, lợi suất trái phiếu Kho Bạc Mỹ và cuộc họp kế tiếp của Fed.
(Hình minh họa: Facebook T.C.)
Đầu năm 2026, lãi suất còn thấp hơn hiện nay. Ngày 2 Tháng Giêng, lãi suất trung bình cho khoản vay cố định 30 năm là 5.99%, còn kỳ hạn 15 năm là 5.38%. Các mức này gần như giữ ổn định trong vài tuần kế tiếp. Đến ngày 14 Tháng Giêng, lãi suất lần lượt là 5.99% và 5.25%. Ngày 2 Tháng Hai, lãi suất vẫn quanh mức cũ, với 5.99% cho khoản vay 30 năm và 5.37% cho khoản vay 15 năm.
Đến cuối Tháng Hai, lãi suất 30 năm giảm còn 5.87%, rồi xuống tiếp 5.75% vào ngày 2 Tháng Ba. Đây chỉ là mức trung bình từ một nguồn dữ liệu, nên người vay có hồ sơ tài chính tốt vẫn có thể tìm được mức thấp hơn.
Sang Tháng Ba, lãi suất đảo chiều. Chiến sự với Iran, giá dầu tăng và áp lực lạm phát đã kéo lãi suất đi lên. Ngày 13 Tháng Ba, lãi suất 30 năm tăng lên 6.12%, còn kỳ hạn 15 năm lên 5.75%. Đến cuối Tháng Ba, lãi suất 30 năm đạt trung bình 6.37%.
Đầu Tháng Tư, thị trường có lúc hy vọng căng thẳng quốc tế dịu xuống. Lãi suất 30 năm giảm nhẹ còn 6.25%. Đến ngày 21 Tháng Tư, lãi suất gần như quay lại mặt bằng đầu năm, với 5.99% cho khoản vay 30 năm và 5.50% cho khoản vay 15 năm.
Nhưng đợt giảm này không kéo dài. Lãi suất sau đó tăng trở lại, một phần vì Fed giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp Tháng Tư trong lúc lạm phát tiếp tục đi lên. Đến ngày 30 Tháng Tư, lãi suất 30 năm trở lại 6.37%, còn kỳ hạn 15 năm lên 5.75%.
Trong Tháng Năm, Fed không họp, căng thẳng quốc tế chưa hạ nhiệt và lạm phát lên mức cao nhất trong ba năm. Lãi suất vì vậy tiếp tục tăng. Ngày 18 Tháng Năm, lãi suất 30 năm là 6.49%, còn kỳ hạn 15 năm là 6%. Ngày 20 Tháng Năm, hai mức này lên 6.62% và 6.12%. Đến ngày 22 Tháng Năm, theo Zillow, lãi suất 30 năm ở mức 6.50%.
Tính từ đầu Tháng Giêng, lãi suất trung bình kỳ hạn 30 năm tăng gần 9% theo tỷ lệ tương đối, dù Fed không trực tiếp nâng lãi suất.
Dù vậy, cần nhìn trong bối cảnh rộng hơn. Lãi suất hiện nay vẫn thấp hơn so với mức nhiều người từng vay trong năm 2023 và 2024. Còn nếu so với vài thập niên trước, mặt bằng lãi suất hiện tại cũng chưa phải quá bất thường.
Với người mua nhà, khóa lãi suất là điều đáng cân nhắc. Cách này giúp người vay tránh rủi ro lãi suất tăng thêm trước ngày hoàn tất giao dịch, đồng thời giúp họ tính toán ngân sách chắc chắn hơn.
Trong Tháng Sáu, lãi suất sẽ phụ thuộc vào vài yếu tố chính. Trước hết là tình hình quốc tế. Nếu xung đột liên quan đến Iran hạ nhiệt, giá dầu và áp lực lạm phát có thể giảm, tạo điều kiện để lãi suất vay mua nhà đi xuống.
Yếu tố thứ hai là cuộc họp Fed ngày 17 Tháng Sáu. Quyết định và tín hiệu chính sách sau cuộc họp này có thể ảnh hưởng đến tâm lý thị trường, từ đó khiến lãi suất vay mua nhà tăng hoặc giảm.
Người mua nhà cũng nên theo dõi lợi suất trái phiếu Kho Bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm, vốn có liên hệ chặt chẽ với lãi suất vay mua nhà. Nếu lợi suất này giảm trong Tháng Sáu, người vay có thể có thêm cơ hội tiếp cận mức lãi suất dễ chịu hơn. (Ng.Tr) [T.C.]
NGHỆ AN, Việt Nam (NV) – Nghi can Trịnh Duy Mạnh, 31 tuổi, bị bắt với cáo buộc lấy trộm đồng hồ Rolex của một người đàn ông ở phường Trường Vinh, tỉnh Nghệ An, trong lúc đến nhà ông này làm thuê.
Theo báo VnExpress hôm 31 Tháng Năm, vào sáng 29 Tháng Năm, nghi can Mạnh tới nhà người đàn ông 41 tuổi ở phường Trường Vinh để lắp đặt một số thiết bị gia dụng.
Nghi can Trịnh Duy Mạnh (phải) tại đồn công an. (Hình: Công An Nghệ An)
Thấy chiếc đồng hồ Rolex của gia chủ để trên bàn, nam nghi can nảy sinh ý định trộm cắp. Nhân lúc chủ nhà sơ hở, nghi can Mạnh lấy trộm đồng hồ và cất giấu trong người.
Khi ra về, nam nghi can đem chiếc đồng hồ trị giá 660 triệu đồng ($25,083) đến một tiệm ở địa phương bán được 150 triệu đồng ($5,700). Sau đó, khổ chủ báo công an và Trịnh Duy Mạnh mau chóng bị bắt giữ do là nghi can số một.
Trước vụ này tại Việt Nam đã từng xảy ra một số vụ trộm đồng hồ Rolex và các nghi can đều bị bắt.
Theo báo Người Lao Động hồi đầu Tháng Tư, một thanh niên ở phường Minh Phụng, Sài Gòn, ra tay “cuỗm” chiếc đồng hồ Rolex trị giá hàng trăm triệu đồng của bạn gái qua mạng.
Bị can Hoàng Lê Gia Huy, 29 tuổi, bị khởi tố về tội “trộm cắp tài sản.” Kết quả điều tra sơ bộ cho biết, bị can Huy quen cô PNAT, ở phường Tân Mỹ, Sài Gòn, qua mạng xã hội.
Hôm 9 Tháng Ba, sau khi đi công việc, bị can Huy cùng bạn gái về căn hộ của cô T. ở chung cư Scenic Valley, phường Tân Mỹ, Sài Gòn.
Tại đây, cô T. vào phòng thay đồ, tháo đồng hồ Rolex và ba chiếc nhẫn kim cương cất vào chiếc hộp để trong ngăn kéo tủ quần áo. Sau đó cùng bị can Huy ăn uống, sinh hoạt vui vẻ. Đến khoảng 5 giờ chiều cùng ngày, bị can Huy ra về.
Chiếc đồng hồ Rolex bị trộm. (Hình: Công An Nghệ An)
Mọi việc tưởng chừng bình thường cho đến sáng hôm sau, khi vào phòng thay đồ, định lấy đồng hồ và nhẫn đeo đi làm, cô T. phát giác chiếc Rolex màu bạc, mặt màu hồng, trị giá 274 triệu đồng ($10,404) của mình “không cánh mà bay” nên trình báo với công an. Trong hộp chỉ còn lại ba cái nhẫn kim cương.
Khám nghiệm hiện trường, công an xác định “người tình” Hoàng Lê Gia Huy là nghi can gây án. Khi bị bắt giữ, bị can Huy thừa nhận đã trộm đồng hồ của bạn gái.
Cũng may cho cô T. là anh ta chưa kịp bán chiếc đồng hồ lấy tiền tiêu xài. Tang vật sau đó được thu hồi trao trả lại cho khổ chủ. (N.H.K) [kn]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Bị can Lê Minh Hiếu, 26 tuổi, ở phường Định Công, thành phố Hà Nội, bị truy tố với cáo buộc lừa mua vàng nhẫn, chiếm đoạt 22 tỷ đồng ($836,107) của các nạn nhân là họ hàng.
Theo báo Tiền Phong hôm 31 Tháng Năm, hồi năm 2020, bị can Hiếu là trung gian môi giới mua bán nhẫn vàng của tiệm Bảo Tín Minh Châu, để hưởng tiền chênh lệch.
Nhẫn vàng của tiệm Bảo Tín Minh Châu ở Hà Nội. (Hình: Tiền Phong)
Vào những thời điểm vàng liên tiếp lên giá, đám đông xếp hàng chờ mua vàng tại các tiệm ở Hà Nội nên những người có tiền không dễ mua vàng để tích trữ. Thậm chí, một số tiệm ở Hà Nội còn dùng chiêu phát giấy hẹn nhận vàng sau một tháng dù người mua đã trả tiền.
Đến Tháng Tám, 2024, do làm ăn thua lỗ, bị can Hiếu nảy sinh ý định chiếm đoạt tiền của những người muốn mua vàng với giá mềm hơn tại tiệm và có sẵn để giao ngay.
Theo cáo trạng, có ít nhất bốn nạn nhân là họ hàng của nam bị can vì tin tưởng “người nhà” nên sẵn sàng đưa cho anh ta hàng tỷ đồng.
Do không có đủ vàng để giao, nhưng để tạo lòng tin, bị can Hiếu chỉ giao từ 5-10 chỉ vàng mỗi lần sau khi nhận tiền.
Đến khi các nạn nhân yêu cầu giao toàn bộ số vàng mà họ đã trả tiền, nam bị can liên tục đưa ra nhiều lý do để trì hoãn như vàng khan hiếm, người giao vàng bị kẹt xe….
Trước lúc bị bắt, bị can Hiếu mới giao 19 lượng vàng và trả lại 2.6 tỷ đồng ($98,812) cho các nạn nhân.
Vào những thời điểm vàng liên tục lên giá, người dân đổ xô xếp hàng chờ mua vàng tại các tiệm ở Hà Nội. (Hình: Thanh Niên)
Trong số nạn nhân, ông PVD, ở phường Thanh Xuân, Hà Nội, bị chiếm đoạt nhiều tiền nhất, 11.6 tỷ đồng ($440,856), do nhờ nam bị can mua cả ngàn chỉ vàng.
Các lần ông D. chuyển khoản đều phải ghi nội dung giao dịch là “trả nợ” theo yêu cầu của bị can Hiếu để tránh bị cơ quan thuế phát giác.
Bị can Lê Minh Hiếu khai rằng sau khi nhận tiền từ các nạn nhân thì anh ta dùng để trả nợ và chi tiêu cá nhân. (N.H.K) [kn]
Trump chỉ trích Giáo Hoàng Leo gặp vị thị trưởng Chicago “vô dụng”
Hôm Thứ Bảy ngày 5/30, Tổng thống Trump công kích Đức Giáo Hoàng Leo XIV và Thị Trưởng Chicago Brandon Johnson (Dân Chủ) sau khi hai người gặp nhau tại Rome, cho rằng lẽ ra Vatican phải khuyên ĐGH không nên gặp thị trưởng Johnson mà Trump cho rằng ông này là người “vô dụng.”
QUẬN CAM, California (NV) – Trong thời buổi vật giá đắt đỏ, người Mỹ tìm mua xe cũ nhiều hơn. Mặc dù biết rằng mua xe cũ có chứng nhận ở các đại lý là an toàn, nhưng nhiều người vẫn tìm mua trực tiếp từ chủ xe để có giá rẻ hơn. Nhưng đây cũng là một phương thức mua nhiều rủi ro.
Theo trang mạng xe hơi www.slashgear.com, luôn cảnh giác với những trò lừa đảo khi mua xe cũ. Một lời khuyên căn bản nhất để tránh bị lừa: Hãy tin vào trực giác của mình. Nếu có điều gì đó cảm thấy không ổn, hoặc nghe có vẻ “tốt đến mức khó tin”, hãy thận trọng, không nên vội vàng mua. Không có xe này thì sẽ có xe khác. Sau đây là một số cách lừa đảo phổ biến trong thị trường mua bán xe cũ:
Mua xe cũ của đại lý an toàn hơn mua từ tư nhân. (Hình minh họa: HD/Người Việt)
⦁ Nên tận mắt kiểm tra xe: Trừ khi mua xe từ một người quen đáng tin cậy đang sinh sống ở xa, nên trực tiếp đến tận nơi xem xe. Người bán có thể dùng hình ảnh hoặc video để thuyết phục người mua rằng tình trạng của xe còn tốt. Sau đó người mua được yêu cầu chuyển tiền đặt cọc để giữ xe; hoặc yêu cầu thanh toán toàn bộ. Khi người mua đến để nhận xe mới biết rằng chiếc xe không hề tồn tại, người bán không trả lời điện thoại, tin nhắn. Hoặc là người bán đưa hình ảnh một chiếc xe trông còn tốt, nhưng thực tế có những lỗi kỹ thuật nghiêm trọng có thể tốn hàng ngàn đô la để sửa chữa. Cách tránh chiêu trò này rất đơn giản: đến tận nơi để kiểm tra chiếc xe, yêu cầu được lái thử xe.
⦁ “Curbstoning” (Bán xe trái phép): “Curbstoning” là bất hợp pháp, trong đó một người chuyên mua bán xe kiếm lời (car flipper) không có giấy phép kinh doanh giả danh là chủ xe để bán nhanh các chiếc xe cũ. Họ thường rao bán trực tiếp ngay tại lề đường, bãi đất trống hoặc trên mạng. Bằng cách giả vờ là chủ xe, họ cố tình lách những luật bảo vệ người tiêu dùng (thí dụ “lemon laws”), né thuế và các quy định về giấy phép kinh doanh đại lý.
Việc yêu cầu người bán cho xem giấy chủ quyền xe (title) là yêu cầu chính đáng. Nếu thấy tên trên giấy tờ không trùng khớp với tên của người đang bán xe, đó là một dấu hiệu lừa đảo. Ngoài ra, việc kiểm tra lịch sử của chiếc xe là cần thiết. Carfax là một cách nhanh chóng và rẻ tiền để kiểm tra. Nếu có điều kiện, nên chi thêm khoảng $100 – $200 để thuê chuyên gia kiểm định chất lượng xe cũ. Hoặc kiếm một người quen biết am hiểu về xe cộ cùng đi để xem xét và đánh giá chiếc xe.
⦁ Sửa giấy tờ xe (Title washing): Đây là hành vi bất hợp pháp. “Title washing” là sửa thông tin trên title, thí dụ như xóa bỏ thông tin về khoản vay, xóa thông tin cho thấy chiếc xe từng bị hư hại hoặc bị đánh cắp, hay che giấu số dặm đi thực tế của xe.
Những kẻ lừa đảo sử dụng nhiều cách để thay đổi giấy tờ xe. Đôi khi chính bản gốc của giấy tờ xe bị làm giả hoặc sửa đổi. Người bán cũng có thể làm thủ tục xin cấp lại title mới, cố tình không khai báo lịch sử của xe. Đây là hành vi phạm pháp. Nếu không may bị lừa đảo theo cách này, người mua có thể liên lạc với cơ quan thực thi pháp luật tại địa phương, Văn phòng Tổng chưởng lý, hoặc Cục Bảo vệ Người tiêu dùng để được hỗ trợ. Không nên chỉ dựa vào title khi quyết định mua. Nên yêu cầu người bán cung cấp số VIN (số khung) của xe, sau đó tự kiểm tra lịch sử của xe. Nhiều kẻ gian thường hay sử dụng cụm từ “bán theo hiện trạng” (as-is) để bán những chiếc xe có vấn đề, do đó nên tránh xa những tin rao bán kiểu này. (HD)
WASHINGTON, DC (NV) – Trong một phán quyết đưa ra vào ngày Thứ Sáu, 29 Tháng Năm, Chánh Án Christopher Cooper của tòa liên bang ở Washington, DC ra lệnh phải gỡ tên của Tổng Thống Donald Trump ra khỏi tòa nhà Trung Tâm Biểu Diễn Nghệ Thuật Donald J. Trump và John F. Kennedy Center vì nó được gắn vào một cách bất hợp pháp.
Theo AP, phán quyết của tòa cũng đi kèm lệnh chặn kế hoạch đóng cửa dài hạn địa điểm văn hóa quốc gia quan trọng này.
Công nhân gắn bảng hiệu “The Donald J. Trump and The John F. Kennedy Memorial Center for the Performing Arts” ngày 19 Tháng Mười Hai, 2025. (Hình: Heather Diehl/Getty Images)
Chánh Án Christopher Cooper ra lệnh trong vòng hai tuần, chính quyền phải gỡ bỏ mọi bảng hiệu tại Kennedy Center có gắn tên ông Trump, đồng thời cập nhật trang web để loại bỏ mọi đường dẫn đến tên gọi “Trung Tâm Kennedy Trump Center” hay “Trung Tâm Biểu Diễn Nghệ Thuật Donald J. Trump và John F. Kennedy.”
Theo lệnh của tòa, hội đồng quản trị trung tâm đã vượt quá thẩm quyền pháp lý khi bỏ phiếu gắn tên Tổng Thống Trump lên tòa nhà và tiến hành kế hoạch đóng cửa dài hạn. Chánh Án Cooper nói Quốc Hội là cơ quan đặt tên cho Kennedy Center, và chỉ Quốc Hội mới có quyền đổi tên.
Phán quyết này là một thất bại lớn đối với nỗ lực của ông Trump nhằm tái định hình một trong những địa điểm văn hóa quan trọng nhất tại Washington, DC.
Kể từ khi trở lại Tòa Bạch Ốc, ông Trump đã trực tiếp can dự vào hoạt động của trung tâm này, tự bổ nhiệm một hội đồng quản trị mới và tự bổ nhiệm mình làm chủ tịch hội đồng. Tên của ông sau đó được gắn lên mặt tiền tòa nhà, từ lâu là đài tưởng niệm quốc gia dành cho cố Tổng Thống John F. Kennedy.
Chánh Án Cooper đặc biệt chỉ trích cuộc bỏ phiếu ngày 16 Tháng Ba của hội đồng quản trị nhằm đóng cửa trung tâm để sửa chữa, gọi quyết định này là “thiếu hiểu biết và dường như đã được định sẵn.” Ông viết trong phán quyết, các ủy viên có thể đã xem xét tính phù hợp của việc đóng cửa “theo nhiều cách thận trọng,” nhưng nói thêm: “Đây không phải là một trong những cách đó.”
“Không có bằng chứng nào cho thấy hội đồng đã cân nhắc toàn bộ các nghĩa vụ pháp định của mình khi xác định rằng việc đóng cửa hoàn toàn Trung Tâm Kennedy Center là phù hợp,” ông Cooper viết trong một phán quyết dài do CNN thu thập được. “Tóm lại, không có bằng chứng nào được trình trước tòa án cho thấy hội đồng quản trị trung tâm đã xem xét cách thức thực hiện trọn vẹn sứ mệnh lập pháp của mình trong suốt thời gian đóng cửa.”
Một trong những bảng hiệu của Trung Tâm Kennedy Center mà tòa ra lệnh phải gỡ bỏ chữ “Trump.” (Hình: Mandel Ngan/AFP via Getty Images)
Phán quyết được đưa ra sau một vụ kiện do các tổ chức văn hóa và bảo tồn lịch sử đệ trình. Một vụ khác do Dân Biểu Joyce Beatty (Dân Chủ-Ohio), người giữ vai trò là thành viên đương nhiệm trong hội đồng quản trị Kennedy Center, khởi kiện. Chánh Án Cooper bác đơn của các nhóm bảo tồn, nhưng chấp nhận yêu cầu của Dân Biểu Beatty nhằm chặn việc đổi tên và đóng cửa trung tâm, theo AP.
Dân Biểu Beatty kiện Tổng Thống Trump và những người liên quan hồi Tháng Mười Hai, 2025, lập luận rằng hội đồng quản trị không có thẩm quyền đổi tên John F. Kennedy Center for the Performing Arts. Khi công bố vụ kiện, bà nói: “Chỉ Quốc Hội mới có thẩm quyền đổi tên Kennedy Center. Tổng Thống Trump và những người xu nịnh ông ấy không được phép chà đạp luật liên bang và qua mặt Quốc Hội để phục vụ cái tôi của ông ấy.”
Bà Beatty cũng lập luận rằng sau vụ ám sát ông Kennedy, Quốc Hội đã chỉ định trung tâm này là đài tưởng niệm quốc gia duy nhất tại Washington, DC dành cho cố tổng thống, vì vậy bất kỳ thay đổi tên nào cũng phải do Quốc Hội thông qua.
Ngay sau phán quyết của tòa, ông Trump có phàn nàn đôi chút, nhưng có vẻ “miễn cưỡng” chấp nhận.
Tổng thống viết trên Truth Social: “…Điều không may là Chánh Án Cooper và nhóm cánh tả muốn thấy nó (trung tâm) CHẾT hơn là có Tổng Thống Trump thay đổi nói thành một cái gì đó mà tất cả mọi người có thể tự hào…”
“Trừ khi tôi được tự do làm điều mà tôi làm tốt hơn bất kỳ ai khác, đưa nơi này trở lại vị thế vốn có về mặt vật chất, tài chính, và nghệ thuật, tôi không có hứng thú tiếp tục một hành trình chỉ có thể là vô vọng vào “MIỀN ĐẤT KHÔNG BAO GIỜ.” Chưa từng có một tổng thống nào của Hoa Kỳ bị các tòa án đối xử bất công như tôi, nhưng không sao cả, tôi sẽ tiếp tục làm điều được xem là một công việc tuyệt vời cho những người dân tuyệt vời của đất nước chúng ta. Tôi đã chỉ đạo Bộ Thương Mại thực hiện mọi sắp xếp cần thiết với Quốc Hội để cho phép chuyển giao đầy đủ và hoàn toàn tòa nhà này, trao cho họ trách nhiệm về vận hành, bảo trì, và quản trị,” ông Trump viết tiếp. (K.L) [đ.d.]
Chẳng có chủ đề thời sự xã hội nào nóng bằng sự bùng nổ của AI (trí tuệ nhân tạo). Tuy nhiên, khi ngày càng len lỏi sâu vào đời sống thì AI càng bị nhiều người ghét. Một tỷ lệ đáng kể giới trẻ đang tẩy chay AI Thậm chí Đức Giáo Hoàng Leo XIV cũng nhắc đến AI trong thông điệp giáo hoàng (encyclical) đầu tiên của ngài.
Một robot hình người và một người mẫu trình diễn các thiết kế tại “Mach33: Physical AI Fashion Show” của Galaxy Corporation ở Seoul vào ngày 28 Tháng Năm. (Hình minh họa: Pedro PARDO/AFP via Getty Images)
AI dưới lăng kính Đức Giáo Hoàng Leo XIV
Trong thông điệp giáo hoàng “Magnifica Humanitas” đọc ngày 25 Tháng Năm, Đức Giáo Hoàng Leo XIV nhấn mạnh sự trỗi dậy của AI cùng những thách thức về mặt đạo đức, tâm linh và xã hội mà lĩnh vực công nghệ số một thời đại này đặt ra cho xã hội. Đức Giáo Hoàng Leo XIV nhận định chính xác rằng AI chỉ có thể “mô phỏng một số chức năng nhất định của trí tuệ con người,” chứ không hề có tri giác thực sự.
Đức Giáo Hoàng kêu gọi cần phải “giải giáp” AI, dĩ nhiên không phải theo nghĩa quân sự mà là để “phóng thích nó khỏi những lối suy nghĩ giúp biến nó thành công cụ thống trị, loại trừ và hủy diệt.” Điều đáng sợ là ngay thời điểm hiện tại, AI đang phục vụ những thứ như vậy. Ngài nói thêm, “việc tích hợp công nghệ vào một tầm nhìn mang tính quan hệ và lấy con người làm trung tâm là một chuyện; còn việc để bản thân bị dẫn dắt bởi một thế giới quan coi nhẹ những giới hạn con người và hứa hẹn một hình thức cứu rỗi thuần túy mang tính kỹ thuật lại là một chuyện hoàn toàn khác…”
Ngài giải thích thêm, sự hữu hạn của đời người là một đặc điểm thiết yếu trong trải nghiệm nhân sinh, không chỉ theo quan điểm Kitô giáo về ân sủng cứu độ, mà còn theo nhiều khía cạnh khác. Ngài viết, “sự hữu hạn – khi được đón nhận một cách chân thực – không hề làm suy giảm giá trị của chúng ta, mà ngược lại, còn mở lối để ta nhận ra dung mạo của Thiên Chúa và của những người khác… Quả thực, chính vì chúng ta trải nghiệm những giới hạn – như sự mong manh, nỗi khổ đau và thất bại – nên chúng ta mới có thể nhận ra phẩm giá bất khả xâm phạm của mỗi con người, trong đó có cả phẩm giá của chính ta lẫn người quanh ta.”
Đức Giáo Hoàng Leo XIV bày tỏ lo ngại rằng AI sẽ đẩy nhanh “cuộc khủng hoảng chân lý” – một cuộc khủng hoảng mang lại những hệ lụy khôn lường đối với sự an lạc của nhân tâm và xã hội. Ngài cảnh báo, “việc tìm kiếm chân lý là một yếu tố thiết yếu của nền dân chủ, vốn tự thân là một phương tiện góp phần kiến tạo lợi ích chung… Khi những câu hỏi về bản chất của chân lý không còn sức hấp dẫn, và khi chủ nghĩa thực dụng, với sự lên ngôi của tâm thế chỉ thỏa mãn những gì mang lại lợi ích cá nhân hoặc mang đến mức độ hiệu quả cho đời sống cá nhân thì đời sống dân chủ sẽ bị suy tàn.”
Làn sóng tẩy chay AI
Trong thực tế, việc cảnh báo tác hại khủng khiếp của AI, dù nó đang thay đổi thế giới ở những khía cạnh chưa từng có trong lịch sử nhân loại, là điều vô cùng cần thiết. Đã có không biết bao nhiêu bài báo nói về mặt trái AI không tên, không tuổi, không giới tính, không dung mạo, không tiếng nói…, nhưng lại trở thành thủ phạm gần như trực tiếp gây ra nhiều vụ tự tử lẫn giết người, như trường hợp sinh viên Phoenix Ikner được ChatGPT tư vấn cặn kẽ để thực hiện vụ thảm sát giết chết hai nạn nhân và làm bị thương sáu người tại Florida State University vào Tháng Tư, 2025.
Mỹ là nơi khai sinh các chatbot AI và Mỹ cũng là nơi đang phản kháng dữ dội chống lại sự bùng nổ AI. Trong cuộc khảo sát toàn quốc được NBC News công bố vào Tháng Ba, đa số cử tri, chiếm 57%, cho biết họ tin rằng những rủi ro từ AI lớn hơn so với lợi ích mà nó mang lại. Tỷ lệ này cao hơn hẳn so với 34% cử tri có quan điểm ngược lại. Điều đáng chú ý nhất là chính thế hệ trẻ, đặc biệt Gen Z (sinh trong khoảng từ 1997 đến 2012), là những người chống AI mạnh nhất.
Hoàn toàn trái ngược những câu chuyện hào nhoáng được thêu dệt bởi các công ty công nghệ như OpenAI hay Google, khảo sát cho thấy sinh viên và giới trẻ thuộc Gen Z nói chung đang đóng vai trò quan trọng trong làn sóng phản kháng AI. Họ phẫn nộ trước một hiện tại u ám lẫn một tương lai mơ hồ được định hình bởi những thứ giả tạo mà AI mang lại. Nhiều người có cảm giác bức bối khi bị buộc phải chấp nhận thực tế rằng AI đang ào ạt ập đến cuộc đời và cuốn phăng tương lai họ.
Điều khiến giới trẻ bất bình nữa là sự hủy hoại tư duy phản biện và các kỹ năng xã hội mà AI tạo ra. Điều trớ trêu có vẻ nghịch lý là càng dùng nhiều AI, người ta càng nhận ra mặt trái và càng ghét nó.
Một nghiên cứu gần đây do Harvard và Gallup phối hợp thực hiện cho thấy, 74% thanh niên được khảo sát tại Mỹ cho biết họ sử dụng chatbot ít nhất một lần mỗi tháng. Một nghiên cứu khác cho biết, hơn một nửa sinh viên Mỹ thừa nhận họ sử dụng các công cụ AI cho việc học tập hàng tuần.
Song song với đó, 79% được Gallup khảo sát “bày tỏ sự lo ngại việc AI khiến con người trở nên lười biếng hơn,” và 65% cho rằng việc sử dụng chatbot “chỉ thúc đẩy tâm lý muốn thỏa mãn tức thì chứ không mang lại sự thấu hiểu thực sự.” Và trong một thăm dò gần đây hơn của Gallup, quan điểm của Gen Z đã chạm mức thấp kỷ lục: Chỉ 18% bày tỏ kỳ vọng vào AI, giảm từ mức 27% năm 2025; và chỉ 22% cho biết họ cảm thấy hào hứng xài AI, giảm từ mức 36%.
Đa số sinh viên đang bày tỏ bất mãn khi AI được đưa vào giảng đường. Tháng Ba, 2026, ban biên tập tờ báo sinh viên thuộc đại học University of Pennsylvania chỉ trích gay gắt việc hội đồng trường áp dụng công cụ chatbot và tích hợp các chủ đề AI vào hầu hết chương trình giảng dạy.
Bài báo lên tiếng: “Trí tuệ nhân tạo không thể cùng tồn tại với giáo dục. Nó chỉ có thể làm suy thoái giáo dục. Khi công nghệ phát triển và người lao động bị thay thế bởi máy móc, trường học đáng lý phải là nơi còn lại để khám phá và đấu tranh bằng tư duy con người… Trí tuệ nhân tạo đang làm tha hóa những không gian thiêng liêng hiếm hoi đó và khiến chúng ta không còn nơi nào nữa để nghiên cứu học thuật thực sự” (“The more young people use AI, the more they hate it”/The Verge).
Trung tuần Tháng Năm, khi đến đại học University of Arizona dự lễ tốt nghiệp và đọc diễn văn, ông Eric Schmidt, cựu giám đốc điều hành Google không được sinh viên vỗ tay; thay vào đó là những tiếng la ó phản đối khi ông Schmidt nói về “cuộc chuyển đổi công nghệ” do AI mang lại sẽ diễn ra “quy mô hơn, nhanh hơn và mang đến những ảnh hưởng sâu rộng hơn bất cứ điều gì từng xuất hiện trước đây.”
Cần nhắc lại, Tháng Tư, Daniel Moreno-Gama, 20 tuổi, đã ném chất nổ tự chế vào tư dinh ông Sam Altman, giám đốc điều hành OpenAI. Vài ngày trước đó, một kẻ lạ mặt nổ 13 phát súng vào trước nhà ủy viên hội đồng thành phố Indianapolis, Ron Gibson, khi ông bỏ phiếu thông qua dự án xây trung tâm dữ liệu AI tại địa phương.
Ngày 7 Tháng Tư, cử tri thành phố Festus (Missouri) bỏ phiếu bãi nhiệm bốn thành viên hội đồng thành phố chỉ một tuần sau khi họ duyệt dự án xây một trung tâm dữ liệu AI trị giá $6 tỷ. Trong 39 vấn đề chính trị được công ty thăm dò ý kiến Blue Rose Research nghiên cứu trong năm 2025, AI là vấn đề có mức độ quan trọng tăng nhanh nhất. Theo Data Center Watch, năm 2025, sự bùng nổ phản đối từ cử tri địa phương trên khắp nước Mỹ làm chặn lại hoặc trì hoãn ít nhất 48 dự án AI, với tổng giá trị khoảng $156 tỷ (“The American Rebellion Against AI Is Gaining Steam”/Wall Street Journal).
Không dễ gì cản lại đà phát triển AI. Gần như không quốc gia nào không bỏ tiền của vào AI. Tại Mỹ, giới tỷ phú công nghệ AI không chỉ đầu tư vào nghiên cứu mà còn dốc hầu bao mạnh cho các chiến dịch vận động hành lang bằng những cuộc quyên góp đảng phái. Chủ đề nóng hổi nhất – liệu chính phủ liên bang có nên hạn chế các tiểu bang trong việc kiểm soát AI – vẫn chưa được phân định rõ ràng theo ranh giới đảng phái.
Trong nội bộ đảng Cộng Hòa, nhiều người tiếp tục phản bác chủ trương đầu tư mạnh vào AI của chính quyền Trump. Cho đến giờ, Quốc Hội vẫn chưa thông qua bất kỳ đạo luật toàn diện liên quan phát triển và kiểm soát AI. Chỉ trong năm 2025, các nhà lập pháp cấp tiểu bang khắp nước Mỹ đã đệ trình hơn 1,000 dự luật dính dáng AI.
Trong mớ bùng nhùng AI, có lẽ điều cần được lắng nghe là ý kiến của Đức Giáo Hoàng Leo XIV. Ngài nói:
“Những thứ được gọi là trí tuệ nhân tạo không hề trải qua các kinh nghiệm sống, không sở hữu một thân xác, không cảm nhận được niềm vui hay nỗi đau, không trưởng thành qua các mối tương quan, và cũng không thể thấu hiểu từ nội tâm ý nghĩa thực sự của tình yêu, công việc, tình bạn hay trách nhiệm… Chúng cũng không hề có lương tâm luân lý, bởi lẽ chúng không thể phân định thiện ác, không thể thấu suốt ý nghĩa tối hậu của các tình huống, hay gánh vác trách nhiệm về những hệ quả gây ra.” [dt]
LITTLE SAIGON, California (NV) – Khi đi yểm trợ cho các chiến sĩ Sư Đoàn 7 tại Mộc Hóa, Trung Tá Mỹ ra lệnh: Thiếu Úy Hiền, trung đội trưởng Trung Đội Xe Xích đi theo Thiết Đoàn 6 Kỵ Binh, còn Thiếu Úy Vũ Đình Trung và Thiếu Úy Long dẫn hai Trung Đội Sửa Chữa đi theo Bộ Tư Lệnh Hành Quân Chiến Trường của Sư Đoàn 7, với nhiệm vụ yểm trợ sửa chữa cho tất cả các đơn vị vào giải tỏa tỉnh Mộc Hóa, đang bị ba Trung Đoàn Việt Cộng bao vây.
Vũ Đình Trung (phải) và cựu Kỵ Binh Phạm Hữu Phước, trong Đại Hội Cựu SVSQ Thủ Đức 2025 tại Little Saigon. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Công tác yểm trợ chiến trường
Trong khi đó ba Đại Đội Trinh Sát và các tiểu đoàn tác chiến cùng với pháo binh của Sư Đoàn 7 BB đã được trực thăng vận và Quân Vận Sư Đoàn 7 đưa quân vào Mộc Hóa trước một ngày.
Ông Trung kể lại: “Theo lộ trình hành quân yểm trợ của Tiểu Đoàn 7 Tiếp Vận cho các tiểu đoàn tác chiến, Trung Đội 1 Sửa Chữa Lưu Động đi đầu. Tôi ngồi trên chiếc xe Dodge với súng M16 cầm tay đi trước, theo sau là hai xe cơ xưởng vũ khí, truyền tin, máy phát điện, một chiếc GMC kéo nước, và xe Cần Trục Wrecker 543. Sau đó là Trung Đội 2 có xe Jeep 151 A2 của Tiểu Đoàn Trưởng, và hai cận vệ. Còn Trung Đội Sửa Chữa Xe Xích của Thiếu Úy Hiền đi sau cùng.”
Trên đường vào giải tòa Mộc Hóa không bị pháo kích và cũng không bị địch đặt mìn bẩy trên đường di chuyển. Khi Trung Đội 1 đang tìm chỗ đóng quân cho an toàn, nhằm bảo vệ cho hai xe cơ xưởng. Thiếu Úy Trung ra lệnh hai xe cơ xưởng đóng tại núi đất và sát sân bay, còn các xe còn lại thì tìm chỗ trống đậu. Chưa kịp hoàn tất đội hình thì tiền sát viên Việt Cộng đã cho pháo kích ba, bốn quả pháo chào mừng Trung Đội Sửa Chữa Lưu Động.
Liền sau đó, Minh Mạng là danh xưng của Trung Tá Mỹ gọi truyền tin cho đơn vị của Thiếu Úy Trung: “Minh Mạng đây Tango 1 (danh xung của Thiếu Úy Trung) có sao không? Binh Nhất Sử đang giữ máy truyền tin trao ống liên hợp lại cho Thiếu Úy Trung. Ông liền báo cáo với cấp chỉ huy của mình: “Địch chào mừng mấy quả cam (quả pháo của địch) trước đầu xe tôi. Nhưng mọi việc đều OK, Anh Năm (danh xưng của tiểu đoàn trưởng), Tôi sẽ zulu đi chỗ khác.”
Sau đó, Thiếu Úy Trung lệnh cho Trung Đội ra sân vận động có các tàn cây lớn che chở, nếu bị địch pháo kích thì sẽ được an toàn hơn.
Tiếp tục hành quân yểm trợ cho các đơn vị tác chiến tại Mộc Hóa, Trung Đội 1 Sửa Chữa Lưu Động thường đi sửa chữa các vũ khí nặng của Sư Đoàn 7 BB đang đóng quân tại Ấp Bắc, Bình Thạnh Thôn, Vĩnh Trị, Thạnh Trị… Trong khi Sư Đoàn 7 đang giải tỏa Mộc Hóa, đơn vị của Thiếu Úy Trung mỗi ngày buổi sáng ra chiến trường để tu bổ và sửa chữa những khẩu trọng pháo của Pháo Binh.
Ông Trung cho biết: “Công tác thường xuyên của chúng tôi là thay những nòng súng Đại Bác của đơn vị Pháo Binh tại chiến trường. Nhưng trong vùng chiến không thể vận chuyển những nòng Đại Bác bằng phương tiện đường bộ, nên chúng tôi phải vận chuyển những nòng súng Đại Bác bằng phương tiện trực thăng vận tải Chinook CH-47 đưa những nòng súng Đại Bác và những nhân viên của chúng tôi đến tận chiến trường. Còn về sửa chữa Thiết Giáp tại chiến trường thì có Trung Đội Sửa Chữa Xe Xích đặc biệt đến tận chiến trường để sửa chữa hoặc tu bổ cho những Thiết Giáp sau khi đụng trận với địch quân.”
Những công tác yểm trợ chiến trường thông thường Trung Đội 1 Sửa Chữa Lưu Động xuất phát từ buổi sáng sớm, nếu xong công tác sớm thì các quân nhân sửa chữa sẽ trở về hậu cứ tiền phương vào buổi chiều. Trên đường di chuyển bằng đường bộ để rời khỏi vùng chiến, thì những nhân viên của Trung Đội 1 Sửa Chữa Lưu Động thường bị vài tên Việt Cộng phục kích quấy rối. Nhưng cuối cùng thì địch cũng bị các chiến sĩ của Sư Đoàn 7 hạ gục.
: Vũ Đình Trung (đứng giữa) và gia đình cựu SVSQ Khóa 1/70 Trừ bị Thủ Đức. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Hành quân sang Kampuru, Cambodia
Khi Mộc Hóa được hoàn toàn giải tỏa, Sư Đoàn 7 BB được lệnh tiếp tục hành quân vượt biên giới sang Kampuru, Cambodia để tiêu diệt quân Cộng Sản Bắc Việt đang đóng quân tại xứ Chùa Tháp, và Trung Đội 1 Sửa Chữa cũng phải đi theo bộ chỉ huy chiến trường của Sư Đoàn 7.
Ông Trung kể lại: “Khoảng giữa Tháng Bảy, 1972, Trung Đội 1 Sửa Chửa đang đóng tại Kampuru, Cambodia, thì khoảng 3 giờ 30 sáng, Việt Cộng tấn công vào Trung Đội của tôi và Trung Đội Pháo Binh đóng quân bên cạnh. Một xe cơ xưởng truyền tin bị cháy, và bốn chuyên viên truyền tin ngủ trên xe đều bị thương. Lúc đó, tôi đang mắc võng nằm ngủ dưới gầm xe cơ xưởng vũ khí, nên chỉ bị thương nhẹ, do các miểng đạn nhỏ ghim vào tay trái và mông của tôi. Sau đó, các các chiến sĩ Trung Đội 1 Sửa Chữa Lưu Động liền kích quả hai trái mìn Claymore, đồng thời Pháo Binh của Sư Đoàn 7 hạ nòng đại bác bắn trực xạ vào đám Việt Cộng đang tấn công chúng tôi, và nếu không có sự hỗ trợ của các chiến sĩ tác chiến thì Trung Đội chúng tôi hoàn toàn bị địch tiêu diệt.”
Bị địch phục kích tại Cai Lậy, Mỹ Tho
Cuối Tháng Mười, 1972, Thiếu Úy Trung được tiểu đoàn trưởng cấp cho bốn ngày nghỉ phép để về thăm gia đình. Nghỉ phép xong, trên đường trở về đơn vị đến Cai Lậy, ông gặp Chuẩn Úy Trọng chi đội trưởng Comandocar V100 (loại thiết giáp chạy bằng bánh xe) đang ngồi nhậu, trong lúc chờ đúng 10 giờ thì Chuẩn Úy Trọng và đoàn Comandocar V100 mới hành quân mở đường để yểm trợ trục giao thông trên tuyến đường từ Cai Lậy đến hậu cư tiền phương của Sư Đoàn 7 BB.
Ông Trung kể: “Vừa thấy tôi, Chuẩn Úy Trọng, khóa đàn em của tôi ngoắc tôi lại và mời tôi uống vài chai beer, trong lúc chờ mở đường. Vì tửu lượng tôi kém nên tôi chỉ uống được một chai beer mà thôi. Đúng 10 giờ sáng, Chuẩn Úy Trọng chỉ huy bốn chiếc Comandocar V100 mở đường đi vào Mộc Hóa. Tôi và Trọng đi chiếc đầu tiên. Trên đường di chuyển, tôi cảm thấy rất hồi hộp, vì tại vùng này Việt Cộng thường phục kích những đoàn xe quân đội đi vào vùng hỏa tuyến.”
Ông kể thêm: “Đoàn xe di chuyển chừng mười phút, lúc đó linh tính của tôi hình như có chuyện gì bất an sẽ xảy đến, và cũng vì nhiệm vụ của tôi là trung đội trưởng Trung Đội 1 Sửa Chữa Lưu Động, mà đơn vị của tôi đang chờ tôi tại vùng hỏa tuyến. Tôi mới bảo Chuẩn Úy Trọng ngừng xe lại để cho tôi đến ngồi xe thứ nhì.”
Sau đó đoàn xe mở đường tiếp tục di chuyển. Thiếu Úy Trung ngồi trên pháo tháp chiếc thứ nhì cùng với một xạ thủ Đại Liên M50. Đoàn xe di chuyển khoảng năm phút thì chiếc xe Comandocar dẫn đầu của Chuẩn Úy Trọng bi cán trúng mìn của Việt Cộng gài trên đường. Một tiếng nổ thật lớn rung chuyển cả mặt đất, chiếc Comandocar do Trọng chỉ huy bị tung cao khỏi ngọn cây, Chuẩn Úy Trọng và bốn quân nhân trên xe đều tử trận.
Ông Trung nhớ lại: “Thật là một cảnh tượng rất kinh hoàng! Ba chiếc xe còn lại, trên pháo tháp ba cây Đại Liên M 50 được các chiến sĩ Comandocar của Sư Đoàn 7 BB kích hoạt liên tục vào hai bên đường. Tôi lấy lại bình tĩnh và nói: ‘Mấy anh đừng bắn lầm vào nhà dân, tội nghiệp họ.’ Nhưng sau đó, tôi nghe một tiếng nổ rất lớn sát bên mình làm tôi bất tỉnh. Đến khi tỉnh dậy, thì thì tôi thấy đầu mình rất đau đang bị quấn băng trắng và đang nằm trong bệnh viện Dã Chiến Mỹ Tho.”
Vũ Đình Trung (bìa phải) và gia đình cựu SVSQ Thủ Đức đến từ San Diego. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
“Mấy ngày sau, Thiếu Úy Xo, trung đội trưởng Trung Đội 3 Sửa Chữa Lưu Động trên đường đi công tác tại Cần Thơ, sẵn dịp ông ghé nhà tôi cho mẹ tôi hay, ‘Trong vụ đụng trận với địch quân vừa rồi, Thiếu Úy Trung và Chuẩn Úy Trọng không biết ông nào đã tử trận. Nghe tin, mẹ tôi điếng hồn vội vàng chạy vào căn cứ Đồng Tâm để hỏi thăm tin tức, rồi sau đó mẹ tôi đến thăm tôi tại bệnh viện Dã Chiến Mỹ Tho. Lúc đó, theo lời mẹ tôi kể lại thì tôi mới biết chiếc Comandocar thứ nhì cũng bị cán mìn của Việt Cộng, tài xế chiếc này đã bị tức hơi chết tại chỗ, chỉ có tôi và hai xạ thủ Đại Liên M30 và M50 còn sống,” ông Trung cho biết thêm.
Sau khi sức khỏe được hồi phục, Thiếu Úy Vũ Đình Trung trở về trình diện đơn vị trưởng của mình, và tiếp tục lên đường chinh chiến.
Đầu năm 1973, Tiểu đoàn trưởng Tiểu Đoàn 7 Tiếp Vận và Trung Đội 1 Sửa Chữa Lưu Động được lệnh rút về hậu cứ Đồng Tâm. Lúc đó tại Mộc Hóa chỉ còn Trung Đội Sửa Chữa Xe Xích yểm trợ cho Thiết Đoàn 6 Kỵ Binh, còn Trung Đội 2 Sửa Chữa của Thiếu Úy Long trở lại Vĩnh Bình. [dt]
HUNTINGTON BEACH, California (NV) – Huntington Beach, thành phố bảo thủ nổi tiếng ở Orange County, nơi từng cấm treo cờ Pride, biểu tượng của người đồng tính, tại tòa thị chính và hiện có hội đồng thành phố do phe MAGA kiểm soát 7-0, nhiều khả năng sẽ được một dân cử cấp tiến đại diện tại Hạ Viện Liên Bang. Người đó là Dân Biểu Robert Garcia, một đảng viên Dân Chủ, người đồng tính công khai, người nhập cư gốc Peru và là tiếng nói chỉ trích mạnh mẽ Tổng Thống Donald Trump, theo Reuters cho hay hôm Thứ Sáu, 29 Tháng Năm.
Reuters nhận định sự thay đổi này không đến từ việc Huntington Beach bỗng chuyển màu sắc chính trị, mà từ việc California vẽ lại bản đồ địa hạt quốc hội. Sau cuộc tái phân chia này, Huntington Beach được ghép vào địa hạt có Long Beach, nơi Dân Biểu Garcia đang có thế mạnh chính trị. Ông từng là thị trưởng Long Beach, được bầu vào Quốc Hội năm 2022, tái đắc cử năm 2024 với cách biệt 36 điểm phần trăm, và hiện là thành viên Dân Chủ cao cấp nhất trong Ủy Ban Giám Sát Hạ Viện.
Dân Biểu Robert Garcia (Dân Chủ-California), cựu thị trưởng Long Beach. (Hình: Patrick T. Fallon/AFP via Getty Images)
Việc vẽ lại bản đồ theo quyết định của cử tri California khi thông qua đề nghị Proposition 50 đưa đến một nghịch lý chính trị cho Huntington Beach, một thành phố từng tự xem là thành trì chống chính sách cấp tiến của Sacramento, từng đối đầu với Sacramento về nhận dạng cử tri, nhà ở, và biểu tượng LGBTQ+, nay có thể sẽ được đại diện bởi một chính trị gia công khai đồng tính, ủng hộ di trú, khí hậu, chăm sóc sức khỏe, và thường xuyên đối đầu với nghị trình MAGA.
Ông Pat Burns, nghị viên thành phố, phản ứng gay gắt. Trong văn phòng của ông, nơi có tượng bán thân Trump từng được đặt trên bục họp hội đồng thành phố, Burns nói: “Vậy, hai cái sai làm thành một cái đúng sao?” Ông gọi đây là “thứ chính trị bẩn thỉu của California,” nói phe Dân Chủ chỉ quan tâm đến nghị trình của họ chứ không quan tâm đến người dân California.
Một số cư dân bảo thủ cũng bày tỏ sự bất bình. Ông Dominic McGee, thành viên Planning Commission của Huntington Beach, nói việc tái phân chia địa hạt là một phần trong nỗ lực của Đảng Dân Chủ nhằm củng cố quyền lực tại California và “cai trị bằng mệnh lệnh.” Bà Janet Jacobs, một người ủng hộ MAGA, đội nón đỏ có dòng chữ “Make Huntington Beach Great Again” và “7-0,” nói Trump đang “làm một công việc tuyệt vời” và “Chúa đứng về phía ông ấy.”
Nhưng câu chuyện Huntington Beach không thể được hiểu riêng rẽ khỏi cuộc chiến tái phân chia địa hạt đang lan rộng trên toàn quốc.
Reuters cho biết làn sóng này bắt đầu sau khi Tổng Thống Trump gây áp lực lên các tiểu bang, khởi đầu từ Texas, vẽ lại bản đồ bầu cử theo hướng có lợi cho đảng Cộng Hòa trước cuộc bầu cử Tháng Mười Một, trong lúc quyền kiểm soát Hạ Viện là cuộc chiến có chiều bất lợi cho phe bảo thủ. Tiểu bang California sau đó đáp trả bằng kế hoạch được cử tri thông qua, nhắm vào năm ghế Cộng Hòa.
Hiện tại, những người bảo thủ ở Huntington Beach đang khó chịu vì bị ghép vào một địa hạt mới có thể đưa một dân biểu đại diện họ. Nhưng chính cơn bão tái phân chia này lại được khởi động từ chiến lược toàn quốc của ông Trump và đảng Cộng Hòa nhằm giành thêm ghế tại các tiểu bang đỏ.
California chỉ đáp trả bằng cùng một thứ vũ khí chính trị : Gerrymandering, tức vẽ bản đồ bầu cử để tối đa hóa lợi thế đảng phái.
Điểm khác biệt nằm ở mức độ thiệt hại chính trị. Huntington Beach vẫn còn tiếng nói, vẫn còn cử tri, vẫn còn chính quyền thành phố MAGA, và vẫn có thể vận động chống Garcia tại thùng phiếu. Nhưng tại nhiều tiểu bang đỏ, cuộc chiến vẽ lại bản đồ không chỉ làm cử tri khó chịu mà làm mất luôn hoặc làm suy yếu nặng nề các địa hạt nơi cử tri Da Đen từng có cơ hội bầu ra người đại diện do họ chọn.
Tại Alabama, một tòa liên bang đã chặn bản đồ do Cộng Hòa vẽ vì bản đồ này sẽ loại bỏ một trong hai địa hạt Hạ Viện có đa số hoặc gần đa số cử tri Da Đen. Tòa gọi kế hoạch này là có dấu hiệu phân biệt chủng tộc có chủ ý, và yêu cầu Alabama dùng bản đồ do tòa chuẩn thuận cho bầu cử 2026.
Tại Louisiana, phe Cộng Hòa tiểu bang cũng tạo áp lực để đưa ra một bản đồ mới xóa bỏ một địa hạt đa số Da Đen do Dân Chủ nắm giữ, theo Reuters. Bản đồ này có thể giúp Cộng Hòa giành năm trong sáu ghế Hạ Viện của Louisiana, thay vì bốn ghế như trước.
South Carolina cũng từng có nỗ lực nhằm thay đổi bản đồ theo hướng có thể xóa hoặc làm suy yếu địa hạt Dân Chủ duy nhất và đa số Da Đen của tiểu bang, dù kế hoạch này bị đình lại sau phản ứng trong nội bộ Cộng Hòa.
Vì vậy, khi Huntington Beach than phiền rằng họ có thể bị đại diện bởi Robert Garcia, cần đặt sự khó chịu đó vào một bức tranh lớn hơn. Ở Huntington Beach, cử tri bảo thủ có thể không thích người đại diện mới vì khác biệt ý thức hệ, văn hóa và chính trị. Nhưng ở Alabama, Louisiana hoặc South Carolina, vấn đề không chỉ là người đại diện “không giống mình.” Vấn đề là các cộng đồng Da Đen có thể bị chia nhỏ, pha loãng, hoặc mất khả năng bầu người đại diện phản ánh lịch sử và quyền lợi chính trị của họ.
Dân Biểu Garcia, về phần mình, nói ông không xem khác biệt chính trị là lý do để đối đầu. “Tôi đã đại diện cho những người mà tôi không đồng ý về mọi chuyện trong suốt thời gian làm thị trưởng, và hiện nay trong vai trò dân biểu,” ông nói. “Điều đó không sao cả. Đó là America.” Ông cũng nói có thể hợp tác với Huntington Beach, Newport Beach và các cộng đồng bảo thủ hơn vì cuối cùng họ cũng muốn các vấn đề địa phương được giải quyết.
Dân Biểu Garcia nêu một vấn đề có thể đoàn kết địa hạt mới là khoan dầu ngoài khơi. Ông nói dù ở Huntington Beach, Newport Beach hay Seal Beach, đây đều là mối quan tâm lớn, đặc biệt trong bối cảnh chính quyền Trump có các bước đi hướng tới mở lại vùng duyên hải California cho sản xuất dầu.
Huntington Beach có quyền khó chịu nếu cảm thấy bản đồ mới không phản ánh bản sắc chính trị của thành phố. Nhưng sự khó chịu ấy chỉ là một phần nhỏ trong cuộc chiến lớn hơn về quyền đại diện tại Quốc Hội. Khi ông Trump thúc Texas và các tiểu bang đỏ vẽ bản đồ để giúp Cộng Hòa giữ Hạ Viện, ông đã mở một cuộc chơi mà California nay dùng lại để giúp Dân Chủ. Cái giá của cuộc chơi đó là cử tri bị kéo qua lại như những quân cờ.
Tuy nhiên, phải phân biệt giữa khó chịu vì bất đồng ý thức hệ và mất quyền đại diện vì bị pha loãng chủng tộc. Huntington Beach có thể không thích ông Robert Garcia, nhưng họ vẫn có cơ hội tranh luận, phản đối, vận động và bỏ phiếu. Còn các cộng đồng Da Đen tại một số tiểu bang đỏ đang đối diện nguy cơ bị xóa hoặc làm suy yếu những địa hạt từng giúp họ có tiếng nói thật sự tại Quốc Hội. Một bên là nỗi bực bội chính trị; bên kia là câu hỏi căn bản của dân quyền: Lá phiếu của ai còn sức nặng, và lá phiếu của ai bị chia nhỏ cho đến khi mất tiếng nói. (MPL)
