WASHINGTON, DC (NV) – Ít nhất 3.5 triệu người Mỹ mất quyền nhận trợ cấp thực phẩm từ chương trình Supplemental Nutrition Assistance Program (SNAP, hay quen gọi là food stamp), trong giai đoạn từ Tháng Bảy đến Tháng Hai, sau khi các quy định mới trong đạo luật “Big Beautiful Bill” của Tổng Thống Donald Trump bắt đầu có hiệu lực, theo một phân tích được CNBC tường thuật hôm Thứ Bảy, 30 Tháng Năm.

SNAP là chương trình liên bang giúp các cá nhân và gia đình thu nhập thấp mua thực phẩm, rất cần thiết trong lúc giá thức ăn, xăng, nhà ở, chăm sóc sức khỏe và các nhu cầu căn bản khác đã và đang gây áp lực lên đời sống người dân. 

Đạo luật mà ông Trump gọi là “Big Beautiful Bill” được đảng Cộng Hòa quảng bá như một kế hoạch giảm lãng phí, tăng trách nhiệm giải trình và siết điều kiện nhận trợ cấp. Nhưng trong thực tế, các con số ban đầu cho thấy gánh nặng đang rơi thẳng vào nhóm yếu thế nhất là những người nghèo, người lớn tuổi, người bệnh, người vô gia cư, cựu quân nhân, trẻ em trong hệ thống foster care, cha mẹ nghèo có con vị thành niên, và cả một số cư dân hợp pháp nhưng chưa là công dân Mỹ. 

Trong tài khóa 2025, gần 42 triệu người nhận SNAP, theo số liệu mới nhất của Department of Agriculture. Nhưng sau khi luật mới bắt đầu được các tiểu bang thực hiện, số người tham gia chương trình giảm ở mọi tiểu bang. Phân tích của Center on Budget and Policy Priorities (CBPP), một viện nghiên cứu chính sách phi đảng phái, cho thấy gần 9% người từng nhận SNAP trên toàn quốc mất trợ cấp, theo CNBC.

Đạo luật Big Beautiful Bill của đảng Cộng Hòa bao gồm $187 tỷ cắt giảm đối với SNAP, theo cơ quan Ngân Sách Quốc Hội (Congressional Budget Office -CBO) gọi đây là “đợt cắt giảm lớn nhất trong lịch sử chương trình.” Trong cùng một mô hình chính sách quen thuộc, chính quyền ông Trump và đảng Cộng Hòa dùng ngôn ngữ “kỷ luật ngân sách” và “chống lãng phí” để cắt chương trình cho người nghèo, trong lúc các chính sách thuế của họ lại thường đem lợi ích lớn cho giới giàu có, doanh nghiệp lớn, và những người có tài sản đầu tư. 

Nói một cách đơn giản là người giàu được giảm thuế bằng chữ “tăng trưởng,” còn người nghèo bị cắt trợ cấp bằng chữ “trách nhiệm.” Luật mới không chỉ cắt tiền mà còn chuyển một phần trách nhiệm chi trả và hành chính sang các tiểu bang. Trước đây, trợ cấp SNAP là nghĩa vụ của liên bang. Nay các tiểu bang phải gánh thêm chi phí. Để giảm phần phải đóng góp, các tiểu bang có động cơ hạ tỷ lệ sai sót trong chi trả, gồm cả trả thiếu và trả thừa. Nhưng theo CBPP, khi các tiểu bang tìm cách giảm sai sót quá mạnh, nhiều người có thể bị mất quyền nhận trợ cấp vì giấy tờ, thủ tục, hoặc quyết định hành chính sai. 

Đây là chỗ mà chính sách trở thành đời sống thật. Một người nghèo không chỉ cần đủ điều kiện mà họ còn phải vượt qua một mê cung giấy tờ. Ông Joseph Llobrera, giám đốc cao cấp nghiên cứu thuộc nhóm trợ giúp thực phẩm của CBPP, nói có cả một “núi giấy tờ” mà các gia đình phải nộp để nhận SNAP. Ông nói người dân bị cắt trợ cấp vì họ không vượt qua được quy trình, giấy tờ không được chấp thuận, hoặc họ bị từ chối sai. 

Tiểu bang Arizona là nơi chịu tác động nặng nhất trong dữ liệu của CBPP vì bị mất 51% số người thụ hưởng SNAP. Ông Claudio Rodriguez, phó giám đốc phát triển cộng đồng tại Community Food Bank of Southern Arizona, nói khoảng 400,000 người Arizona mất quyền tiếp cận SNAP vì các quy định liên bang mới. Người nhận SNAP trung bình tại Arizona chỉ nhận khoảng $168 mỗi tháng. Nhưng với thủ tục kéo dài, nhiều người cảm thấy không đáng để tiếp tục nộp giấy tờ và gọi điện thoại chỉ để nhận một khoản trợ giúp khiêm tốn như vậy. 

Các tiểu bang như Louisiana mất khoảng 20% người nhận SNAP, Tennessee gần 16%, Virginia gần 15%. Và đây mới chỉ là giai đoạn đầu. Nhiều tiểu bang chưa thực hiện đầy đủ các quy định mới, nên các chuyên gia cảnh báo số người mất trợ cấp sẽ còn tăng. 

Tại California, ông Jared Call, giám đốc chính sách công và vận động của California Food Banks, nói các ngân hàng thực phẩm đang “chuẩn bị chịu tác động.” California dự kiến áp dụng giới hạn ba tháng trợ cấp mở rộng từ ngày 1 Tháng Sáu. Những người không đáp ứng yêu cầu mới sau ba tháng có thể mất trợ cấp, theo đó mỗi tháng có khoảng 55,000 đến 60,000 người California có thể mất trợ cấp, theo ước tính của ông Call. California Food Banks hiện phục vụ 6 triệu người mỗi tháng, cao hơn cả mức đỉnh thời COVID-18, thời điểm mà họ phục vụ 4.5 triệu người mỗi tháng. 

Tại New York, bà Krista Hesdorfer của Hunger Solutions New York nói “điều tệ nhất vẫn còn ở phía trước.” Ở New York có khoảng 150,000 người mất SNAP, tính đến Tháng Hai, trước khi các quy định liên bang mới được thực hiện đầy đủ. Khoảng 300,000 đến 400,000 người New York dự kiến sẽ bị ảnh hưởng, đúng lúc họ đang vật lộn với giá thực phẩm tăng, cùng với chi phí nhà ở, chăm sóc sức khỏe và chăm sóc trẻ em. 

Những người ủng hộ luật nói yêu cầu làm việc sẽ khuyến khích người dân đi làm. Nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều. Luật mới mở rộng yêu cầu làm việc sang nhóm 55 đến 64 tuổi, cha mẹ có con vị thành niên từ 14 tuổi trở lên, người vô gia cư, cựu quân nhân và những trẻ em từng trong hệ thống foster care. Những người này trước đây có thể được miễn trừ hoặc ít bị ràng buộc hơn. Trong khi lịch làm việc thay đổi liên tục, người lao động nghèo có thể làm nhiều giờ nhưng vẫn khó chứng minh đủ tiêu chuẩn đúng mẫu giấy tờ. 

Bà Crystal FitzSimons, chủ tịch Food Research and Action Center, nói việc đặt giới hạn thời gian nhận trợ cấp nhằm khuyến khích làm việc có thể “có vấn đề,” nhất là tại các cộng đồng có tỷ lệ thất nghiệp cao. Bà nói xã hội nên bảo đảm mọi người có quyền tiếp cận SNAP, nếu họ cần chương trình này để có được thực phẩm hàng ngày. 

Các ngân hàng thực phẩm đang cố gắng bù đắp, nhưng họ không thể thay thế chính phủ liên bang. Tổ chức Community Food Bank of Southern Arizona ghi nhận quyên góp tăng 17% trong đợt vận động gần đây, cho thấy người dân biết hàng xóm của họ đang cần giúp. Nhưng các chuyên gia nói thực phẩm từ thiện không thể lấp khoảng trống SNAP. 

Đáng chú ý hơn, American Public Health Association đang kêu gọi khôi phục $187 tỷ bị cắt khỏi SNAP và đảo ngược các thay đổi trong luật của ông Trump, gồm yêu cầu làm việc mở rộng. Bà Tia Williams, giám đốc Center for Public Health Policy của APHA, nói các cắt giảm này sẽ “tàn phá” sức khỏe cá nhân và cộng đồng, đồng thời đi ngược mục tiêu giảm bệnh mãn tính.

Center for American Progress, một tổ chức nghiên cứu chính sách cấp tiến, ước tính việc mất SNAP do yêu cầu làm việc mới có thể dẫn đến 70,000 ca tử vong trên toàn quốc vào năm 2040. 

Nhìn tổng thể, “Big Beautiful Bill” của Tổng Thống Trump cho thấy một lựa chọn đạo đức và chính trị rất rõ. Khi chính phủ cần tiền cho người nghèo ăn, người ta nói phải kiểm soát lãng phí. Khi chính phủ cắt thuế cho người giàu, người ta gọi đó là thúc đẩy kinh tế. Nhưng một nền kinh tế không thể được gọi là mạnh nếu hàng triệu người bị đẩy khỏi chương trình thực phẩm giữa lúc giá cả tăng. Một xã hội không thể được gọi là công bằng nếu người nghèo phải chứng minh từng giờ làm việc, từng hóa đơn, từng tờ giấy, trong khi người giàu nhận ưu đãi bằng các dòng luật thuế mà họ không bao giờ phải xếp hàng để xin. (MPL) [dt]

WASHINGTON, DC (NV) – Cuộc chiến với Iran đang đẩy sự bất bình đẳng kinh tế tại Mỹ lên mức lịch sử, tạo ra một hố ngăn cách sâu sắc giữa giới đầu tư thịnh vượng và người lao động bình dân, một thực tế mà ngay cả một thỏa thuận hòa bình sắp tới cũng khó lòng cứu vãn, theo phân tích của đài CNBC hôm Thứ Bảy, 30 Tháng Năm.

Đối với một thiểu số người dân Mỹ, áp lực tài chính từ cuộc chiến kết thúc ngay khi vừa bắt đầu. Nhóm công dân sở hữu cổ phiếu chứng kiến chỉ số S&P 500 chỉ giảm khoảng 8% lúc chiến sự bùng nổ, trước khi tăng bùng nổ 19% từ cuối Tháng Ba, bù đắp hoàn toàn mọi tổn thất. Chỉ số này hiện tăng 10.7% trong năm nay, hướng tới năm thứ tư liên tiếp đạt mức tăng trưởng hai con số.

Tổng Thống Donald Trump liên tục ca ngợi các thành tích này tại các cuộc họp nội các: “Chúng ta có các tài khoản 401(k) ở mức cao kỷ lục mọi thời đại, song hành cùng một thị trường chứng khoán cao nhất từ trước đến nay.” Ông khẳng định những kết quả này đạt được bất chấp bối cảnh chiến tranh.

Đại đa số người Mỹ kiệt quệ

Tuy nhiên, thực tế đời sống của hàng triệu người dân thường phải đổ xăng hằng ngày lại phơi bày một câu chuyện hoàn toàn trái ngược. Gánh nặng kinh tế thực sự của cuộc chiến nặng nề hơn nhiều so với những con số hào nhoáng trên sàn chứng khoán.

Loạt dữ liệu mới từ Cơ Quan Phân Tích Kinh Tế Mỹ (BEA) cho thấy sức mua của người dân đang sụt giảm nghiêm trọng. Thu nhập khả dụng thực tế của người Mỹ giảm 0.2% trong Tháng Ba và tiếp tục lao dốc thêm 0.5% vào Tháng Tư. Để chống chọi với cuộc khủng hoảng năng lượng, người dân phải cắt giảm tối đa khoản tiền tiết kiệm, đưa tỷ lệ tiết kiệm cá nhân chạm mốc thảm hại 2.6% vào tháng trước. Tăng trưởng kinh tế Quý 1 cũng bị điều chỉnh giảm xuống chỉ còn 1.6%.

Sự ngắt kết nối này thể hiện rõ qua việc các tập đoàn lớn thuộc S&P 500 vẫn ăn nên làm ra và lợi nhuận doanh nghiệp bùng nổ, nhưng tỷ lệ thu nhập của người lao động trong tổng thu nhập quốc nội lại giảm xuống 51%, mức thấp nhất trong vòng 79 năm qua.

Nghiên cứu của Ngân Hàng Liên Bang New York vạch rõ kể từ khi chiến tranh bắt đầu, những người có thu nhập dưới $40,000 một năm ở vùng Đông Bắc phải cắt giảm gần 10% lượng xăng tiêu thụ, trong khi nhóm người kiếm được trên $125,000 vẫn thoải mái lái xe với nguồn thu nhập dồi dào. 

Theo phân tích từ Moody’s, trung bình mỗi người Mỹ phải chi thêm $447.19 cho chi phí năng lượng kể từ khi tiếng súng vang lên.

Thỏa thuận hòa bình không thể giải quyết gốc rễ vấn đề

Hôm Thứ Sáu, Tổng Thống Trump cho biết ông đang đưa ra quyết định cuối cùng về một thỏa thuận tiềm năng với Iran, mở đường tái lập dòng chảy của các tàu dầu qua eo biển Hormuz. Trước đó, việc cả Mỹ và Iran cấm các tàu qua lại đã khiến khoảng 100 triệu thùng dầu mỗi ngày không thể tiếp cận thị trường toàn cầu. Thông tin này lập tức khiến giá dầu thô Brent tương lai giảm $1.70, xuống dưới $92 một thùng, thúc đẩy chứng khoán tiếp tục tăng.

Dù vậy, giới phân tích cảnh báo thị trường tài chính có thể thích ứng trong vài giây, nhưng nền kinh tế thực chiến phải mất nhiều tháng để phục hồi. Hiện có khoảng 2,000 con tàu đang bị mắc kẹt bên trong Vịnh Ba Tư.

Ông Mike Wirth, tổng giám đốc Chevron, trả lời hãng tin Bloomberg: “Trước hết phải rà phá thủy lôi, sau đó điều phối các con tàu này qua eo biển. Bạn cần nhiều tuần lễ để đưa số tàu đó ra ngoài.” Việc điều hướng lại các tàu chở năng lượng từ Mỹ sang Châu Á và ngược lại cũng mất nhiều tháng.

Đồng thời, các doanh nghiệp và chính phủ, bao gồm cả quốc gia khát năng lượng như Trung Quốc, sẽ phải thu mua ồ ạt để bù đắp lượng hàng tồn kho đã cạn kiệt. Nhu cầu dầu toàn cầu sẽ cao hơn giai đoạn trước chiến tranh, đẩy mặt bằng giá cả tăng cao hơn so với những ngày trước chiến sự để đáp ứng nhu cầu này.

Ảnh hưởng bầu cử giữa kỳ vào Tháng Mười Một

Tình trạng bất bình đẳng trầm trọng đang gây tổn hại lớn đến uy tín kinh tế của tổng thống. Ông Trump từng giành chiến thắng trở lại Tòa Bạch Ốc nhờ vào lời hứa kiềm chế giá cả tiêu dùng, một cam kết mà cử tri có thể cảm thấy chưa được thực hiện khi bước vào phòng bỏ phiếu. Hiện tại, có đến 60% người Mỹ không tán thành cách điều hành đất nước của ông, so với 37% người ủng hộ, theo dữ liệu từ công cụ tổng hợp thăm dò Strength in Numbers.

Hệ quả từ hố sâu giàu nghèo này chắc chắn sẽ đè nặng lên kết quả tranh cử của đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào Tháng Mười Một tới, đồng thời làm xáo trộn cả nội bộ đảng Dân Chủ trong dài hạn. Sự chia rẽ cay đắng giữa những người Mỹ giàu lên nhờ cơn sốt chứng khoán do trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy và những người bị bỏ lại phía sau đang trở nên hiện hữu hơn bao giờ hết. (MPL) [dt]

WASHINGTON, DC (NV) – Chiến đấu cơ F-15 bị bắn rơi trên vùng tây nam Iran hồi tháng trước, dẫn đến một nhiệm vụ giải cứu phi công ngặt nghèo, có lẽ bị một hỏa tiễn vác vai do Trung Quốc chế tạo bắn rơi, NBC News hôm Thứ Bảy, 30 Tháng Năm, dẫn lời từ ba người biết rõ sự việc.

Trong những ngày đầu của cuộc xung đột, Trung Quốc cũng có thể đã cung cấp cho Iran một hệ thống radar cảnh báo sớm tầm xa có khả năng phát hiện phi cơ tàng hình vốn được thiết kế để tránh bị phát hiện, theo một trong những người này và một giới chức Mỹ biết rõ sự việc, cũng theo NBC News.

Quân đội Mỹ đang tích cực điều tra hoàn cảnh chiếc F-15E Strike Eagle này bị bắn hạ hồi Tháng Tư, các nguồn tin cho biết. Đây là lần đầu tiên trong nhiều thập niên một chiến đấu cơ Mỹ bị hỏa lực đối phương bắn rơi.

Hiện chưa rõ hoả tiễn phòng không vác vai đang đề cập được chuyển giao khi nào. Nhưng việc Iran sử dụng vũ khí do Trung Quốc chế tạo làm phức tạp thêm quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh, trong lúc Tổng Thống Donald Trump đang tìm kiếm sự hỗ trợ của Trung Quốc để chấm dứt cuộc xung đột. 

Vụ này đang mở ra một câu hỏi lớn hơn chiến sự Iran đó là Trung Quốc không chỉ là đối thủ kinh tế và chính trị của Mỹ mà ngày càng là một đối thủ trên thị trường vũ khí và trong các cuộc chiến ủy nhiệm toàn cầu.

Về mặt kỹ thuật, F-15E Strike Eagle không phải là chiến đấu cơ tàng hình theo nghĩa hiện đại như F-22 hay F-35. “Máy bay tàng hình” là loại phi cơ được thiết kế để giảm khả năng bị radar, hồng ngoại, âm thanh hoặc các hệ thống dò tìm khác phát hiện, thường bằng hình dáng đặc biệt, vật liệu hấp thụ sóng radar, giảm tín hiệu nhiệt, và hạn chế phản xạ điện từ. Tuy nhiên, NBC News cho biết Trung Quốc cũng có thể đã cung cấp cho Iran một radar cảnh báo sớm tầm xa, gọi là YLC-8B, có khả năng phát hiện các phi cơ tàng hình vốn được thiết kế để né tránh radar. 

Điều này mới là điểm đáng chú ý chiến lược. Một hỏa tiễn vác vai có thể bắn hạ phi cơ bay thấp. Nhưng một hệ thống radar có khả năng nhìn thấy phi cơ tàng hình, nếu thật sự được triển khai hiệu quả, sẽ đánh vào một trong các nền tảng quan trọng nhất của ưu thế quân sự Mỹ đó là khả năng tiến vào vùng trời đối phương mà không bị phát hiện sớm.

Trong bối cảnh đó, phản ứng của Tổng Thống Trump đối với Trung Quốc càng đáng chú ý. Tòa Bạch Ốc dẫn lại lời ông Trump nói rằng Chủ Tịch Tập Cận Bình có hứa rằng Trung Quốc sẽ không cấp vũ khí cho Iran: “Chủ Tịch Tập hứa với tôi rằng ông ấy không gửi bất kỳ vũ khí nào cho Iran. Đó là một lời hứa đẹp. Tôi tin lời ông ấy.” 

Một Tổng Thống Mỹ phải công khai nói rằng ông tin lời hứa của lãnh đạo Trung Quốc về việc không cấp vũ khí cho Iran là một tín hiệu chính trị rất lớn. Câu nói của ông chủ Toà Bạch Ốc cho thấy chiến dịch quân sự của Mỹ tại Trung Đông không chỉ đối diện Iran mà còn phải tính đến cái bóng của Bắc Kinh. Nếu Trung Quốc cung cấp vũ khí, radar, vệ tinh, linh kiện lưỡng dụng hoặc dữ liệu hỗ trợ cho Iran thì mỗi kế hoạch hành quân của Mỹ đều phải tính thêm rủi ro từ một cường quốc thứ ba.

NBC News cho biết Trung Quốc từng bán số lượng lớn vũ khí cho Iran trong thập niên 1980 và 1990, gồm hỏa tiễn đạn đạo, hỏa tiễn chống hạm, xe tăng, pháo binh và chiến đấu cơ. Sau khi Liên Hiệp Quốc áp đặt cấm vận vũ khí đối với Iran năm 2006, Trung Quốc giảm các thương vụ vũ khí lớn, nhưng tiếp tục cung cấp linh kiện và kỹ thuật có thể dùng cho cả mục đích dân sự lẫn quân sự. 

Đầu tháng này, chính quyền Trump cũng cáo buộc Trung Quốc cho phép Iran tiếp cận vệ tinh Trung Quốc để giúp Tehran nhắm mục tiêu vào lực lượng Mỹ trong khu vực. Bộ Ngoại Giao Mỹ cấm vận ba công ty vệ tinh Trung Quốc mà Washington nói đã cung cấp hình ảnh và dữ liệu để Iran tấn công lực lượng Mỹ tại Middle East. Tuy nhiên, Trung Quốc phủ nhận cáo buộc này. 

Một giới chức Mỹ nói Washington biết rõ mọi điều Trung Quốc đang làm để hỗ trợ Iran, nhưng cho rằng sự hỗ trợ đó “không đáng kể” và “không có tác động tác chiến quyết định.” Tuy nhiên, nếu một hỏa tiễn Trung Quốc trong tay Iran có thể bắn rơi một chiến đấu cơ Mỹ, thì câu hỏi không chỉ là tác động có “quyết định” hay không. Câu hỏi là chi phí chiến tranh của Mỹ đã tăng lên bao nhiêu khi đối thủ của Mỹ cung cấp cho Iran các công cụ đủ rẻ, đủ nhỏ, nhưng đủ nguy hiểm.

Vai trò của Trung Quốc giờ đây thay đổi trên bàn cờ quyền lực thế giới. Bắc Kinh không còn chỉ là công xưởng của thế giới, hay đối thủ thương mại của Washington. Trung Quốc đang trở thành một nhà cung cấp kỹ thuật quân sự, linh kiện lưỡng dụng, radar, vệ tinh và hệ thống phòng không có thể làm suy yếu ưu thế của Mỹ trong các chiến trường xa. Nếu Nga là đối thủ quân sự truyền thống thì Trung Quốc là đối thủ công nghiệp-quân sự kiểu mới trước việc Bắc Kinh không nhất thiết phải trực tiếp tham chiến, nhưng có thể làm cho đối thủ quân sự của Mỹ bắn chính xác hơn, nhìn xa hơn, và sống sót lâu hơn.

Sự việc F-15 bị bắn rơi không có nghĩa Trung Quốc thắng Mỹ trên chiến trường nhưng phơi bày một thực tế mới đó là một cuộc chiến giữa Mỹ và Iran nhanh chóng trở thành bài kiểm tra năng lực vũ khí Trung Quốc. Và khi Washington phải vừa đánh Iran, vừa nài Bắc Kinh đừng tiếp thêm vũ khí cho Tehran, cán cân quyền lực toàn cầu không còn giống thời Mỹ độc quyền bước vào chiến trường và quyết định nhịp độ cuộc chơi. (MPL)