ORANGE COUNTY, California (NV) – Một phạm nhân chết trong nhà tù Orange County sau một ngày bị giam, Sở Cảnh Sát Orange County (OCSD) ra thông cáo báo chí cho hay hôm Thứ Bảy, 9 Tháng Ba.
Phạm nhân này bị Sở Cảnh Sát Anaheim đưa vô nhà tù Theo Lacy Facility ở Orange hôm Thứ Năm, 7 Tháng Ba, vì vi phạm quy định tạm tha, OCSD cho biết. Cảnh sát chưa công bố tên người này, chờ thông báo cho gia đình.
Cảnh sát chưa biết lý do phạm nhân này qua đời. (Hình minh họa: Storyblocks)
“Chiều ngày 8 Tháng Ba, 2024, người ta thấy phạm nhân này bất tỉnh trong phòng giam,” OCSD cho hay.
Mặc dù được cảnh sát và nhân viên cấp cứu nhà tù cố cứu sống, khoảng 6 giờ 40 phút chiều Thứ Sáu, phạm nhân này được công bố qua đời.
“Theo điều tra ban đầu, không có tình huống nào khả nghi,” OCSD cho biết.
Giới chức sẽ xác định nguyên nhân người này chết sau khi làm xét nghiệm độc tố và giảo nghiệm tử thi, theo OCSD.
Biện Lý Cuộc Orange County sẽ điều tra vụ này, OCSD loan báo. (Th.Long) [qd]
MANILA, Philippines (NV) – Philippines ký thỏa thuận an ninh mới với hàng loạt nước khác nhằm xây dựng mạng lưới mà giới chức Philippines gọi là “mạng lưới liên minh” để đối phó với tình trạng Trung Quốc gây hấn trên Biển Đông, theo báo Washington Post hôm Thứ Bảy, 9 Tháng Ba.
Tính tới nay, Philippines ký hoặc thảo luận thỏa thuận an ninh mới với ít nhất 18 nước khác từ khi tàu Tuần Duyên Trung Quốc chiếu tia laser cấp độ quân sự vô tàu Tuần Duyên Philippines trên Biển Đông năm ngoái, Bộ Quốc Phòng Philippines loan báo.
Tuần Duyên Philippines (trái) chạm trán Tuần Duyên Trung Quốc trên Biển Đông hôm 5 Tháng Ba. (Hình minh họa: Ezra Acayan/Getty Images)
Mặc dù thời gian qua, việc Philippines tăng cường liên minh với Mỹ – như cho quân đội Mỹ sử dụng căn cứ quân sự Philippines nhiều hơn – làm nhiều người chú ý, nhưng chiến dịch an ninh của Manila vượt ra khỏi Washington.
Năm 2023, ông Ferdinand Marcos Jr., tổng thống Philippines, công du ngoại quốc hơn một chục lần, nhiều lần trong số đó nhằm tìm kiếm sự hỗ trợ an ninh cũng như thiết bị quân sự. Năm nay, lịch công du của ông gồm phát biểu trước Quốc Hội Úc và đọc diễn văn tại Đối Thoại Shangri-La ở Singapore, hội nghị thượng đỉnh quốc phòng hàng đầu Á Châu.
Từ năm 2022 tới nay, Philippines ký thỏa thuận quốc phòng mới với Liên Âu, Ấn Độ và Anh. Nhật, Canada và Pháp đang cân nhắc ký thỏa thuận an ninh với Philippines để có thể đưa quân tới căn cứ của Philippines, theo tòa đại sứ của những quốc gia này.
Nếu được chuẩn thuận, những thỏa thuận này sẽ đem lại cho Philippines mạng lưới an ninh thuộc loại mạnh nhất Á Châu, mở rộng sự liên hệ của thế giới với tình hình căng thẳng đang tăng lên ở Biển Đông, giới chức Philippines cho hay.
“Vì chúng tôi yếu thế hơn, chúng tôi phải tận dụng tối đa mối quan hệ với nước khác,” ông Jonathan Malaya, phụ tá giám đốc Hội Đồng An Ninh Quốc Gia Philippines, cho biết. “Mạng lưới liên minh của chúng tôi rất hệ trọng.”
Trung Quốc giành chủ quyền phần lớn Biển Đông, vùng biển Thái Bình Dương mà xung quanh có Trung Quốc, Đài Loan, Indonesia, Philippines, Malaysia, Việt Nam và Brunei. Mấy năm gần đây, Trung Quốc gia tăng hiện diện ở vùng biển này, xây đảo nhân tạo có cơ sở hạ tầng quân sự như trạm radar và phi đạo. (Th.Long) [qd]
WASHINGTON, DC (NV) – Mỹ từng nhờ các quốc gia không phải đồng minh ngăn cản Nga tấn công Ukraine bằng vũ khí nguyên tử hồi năm 2022, một giới chức cao cấp chính quyền Mỹ cho CNN hay.
“Một trong những điều chúng tôi làm là không những nhắn tin họ trực tiếp mà còn hối thúc, nài ép, khuyến khích những nước khác, những nước có lẽ họ quan tâm hơn, làm giống như vậy,” giới chức này nói, theo bản tin CNN hôm Thứ Bảy, 9 Tháng Ba.
Ông Vladimir Putin, tổng thống Nga. (Hình minh họa: Sergey Guneyev/POOL/AFP via Getty Images)
Giới chức này cho biết Mỹ tin rằng tiếng nói của Ấn Độ, Trung Quốc và một số quốc gia khác “có thể đã ảnh hưởng phần nào” suy nghĩ của Nga.
Năm 2022, thế giới lo sợ ông Vladimir Putin, tổng thống Nga, có thể dùng vũ khí nguyên tử sau khi lính Nga thua hàng loạt trận đánh trong cuộc xâm lược Ukraine và Ukraine phản công dữ dội để giành lại thành phố Kherson ở miền Nam.
Chính quyền Tổng Thống Joe Biden lo ngại diễn biến đó có thể khiến ông Putin tung ra vũ khí nguyên tử răn đe để tránh thua tiếp, vì ông Putin coi Kherson là lãnh thổ Nga.
Tháng Mười, 2022, Nga bắt đầu tuyên truyền Ukraine đang dự định sử dụng “bom bẩn,” loại bom chứa cả vật liệu phóng xạ lẫn chất nổ thường.
Một giới chức cao cấp khác của chính quyền Mỹ cho CNN hay cáo buộc đó của Nga không có cơ sở, nhưng cho biết thêm rằng thế giới lo sợ cáo buộc đó là “cái cớ để họ làm chuyện điên rồ nào đó hoặc che giấu chuyện gì đó chính họ đang dự định làm.”
Tháng Sáu, 2023, Tổng Thống Biden tuyên bố mối đe dọa nguyên tử của Nga vẫn “còn,” sau khi có tin Nga đưa vũ khí khuyên tử sang Belarus.
Tháng trước, ông Putin cũng đe dọa dùng vũ khí nguyên tử sau khi ông Emmanuel Macron, tổng thống Pháp, tỏ ý nói NATO có thể điều quân tới hỗ trợ Ukraine, bất chấp Mỹ và những thành viên khác của NATO bác bỏ ý tưởng này.
“Các quốc gia Tây phương phải biết chúng tôi cũng có vũ khí có thế tấn công mục tiêu trên lãnh thổ của họ,” ông Putin nói, theo Reuters. “Tất cả chuyện này có nguy cơ dẫn tới xung đột bằng vũ khí nguyên tử và tiêu diệt nền văn minh. Họ không hiểu sao?” (Th.Long) [qd]
PALM BEACH, Florida (NV) – Cựu Tổng Thống Donald Trump hết lời ca ngợi ông Viktor Orban, thủ tướng Hungary, người bị Tổng Thống Joe Biden chê là “muốn độc tài,” theo Bloomberg.
Cựu Tổng Thống Trump gọi ông Orban là “nhà lãnh đạo tài giỏi” khi long trọng đón tiếp thủ tướng Hungary tại dinh thự Mar-a-Lago của ông ở Florida hôm Thứ Sáu, 8 Tháng Ba.
Cựu Tổng Thống Donald Trump (phải) đón tiếp ông Viktor Orban, thủ tướng Hungary, tại Mar-a-Lago ở Palm Beach, Florida, hôm 8 Tháng Ba. (Hình: Facebook Orban Viktor)
Ông Orban “là nhân vật không gây tranh cãi vì ông nói, ‘chuyện sẽ như vậy đây,’ và vậy là hết,” ông Trump nói đùa trước đông đảo khách mời, theo video buổi gặp gỡ được ông Orban đăng lên Instagram. “Đúng không? Ông là sếp. Không – ông là nhà lãnh đạo xuất sắc, nhà lãnh đạo tài giỏi.”
Cựu Tổng Thống Trump đãi ông Orban thăm một vòng Mar-a-Lago, ăn tối với cựu Đệ Nhất Phu Nhân Melania Trump, gặp gỡ một tiếng với phụ tá cao cấp của ông Trump, và nghe nhạc sống.
Buổi đón tiếp thủ tướng Hungary là hành động thách thức của cựu Tổng Thống Trump chỉ sau một ngày Tổng Thống Biden, trong bài diễn văn Thông Điệp Liên Bang, cáo buộc ông Trump và phe Cộng Hòa quay lưng với lý tưởng dân chủ qua việc ngăn chặn viện trợ thêm cho Ukraine.
Trước đó hôm Thứ Sáu, tại buổi vận động tranh cử ở Philadelphia, Pennsylvania, Tổng Thống Biden chỉ trích việc cựu Tổng Thống Trump lên kế hoạch đón tiếp ông Orban. Ông Biden nói nhà lãnh đạo Hungary “cho rằng dân chủ không hiệu quả” và đang “muốn độc tài.”
Trước đây, ông Orban từng hối thúc Tây phương cắt viện trợ Ukraine, vì theo ông, đó là cách nhanh nhất buộc Ukraine đàm phán ngưng bắn với Nga.
Chính quyền Tổng Thống Biden từng chỉ trích ông Orban về mối quan hệ thân thiện của ông với Tổng Thống Vladimir Putin của Nga, cũng như về những đạo luật ở Hungary mà Bộ Ngoại Giao Mỹ cảnh báo có thể “hăm dọa và trừng phạt” người phê bình chính phủ của ông Orban. (Th.Long) [qd]
BÌNH THUẬN, Việt Nam (NV) – Một vụ cháy lớn vừa xảy ra bên trong khuôn viên trụ sở Công An Huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận, thu hút đám đông hiếu kỳ đến theo dõi, phát “livestream” trên mạng xã hội.
Báo Thanh Niên hôm 9 Tháng Ba đưa tin này nhưng cho biết vụ cháy “chưa rõ nguyên nhân.”
Đám đông hiếu kỳ tụ tập theo dõi vụ cháy tại đồn Công An Huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận, hôm 9 Tháng Ba. (Hình: Thanh Niên)
Một người dân sống gần đồn công an cho biết, ngọn lửa bốc lên từ bãi giữ xe gắn máy của những người vi phạm Luật Giao Thông ở phía sân sau.
Bản tin mô tả, ngọn lửa bùng lên, “khói bay nghi ngút cao hàng chục mét.”
Các xe cứu hỏa được điều động đến hiện trường dập lửa.
Trong khi đó, vào lúc chiều tối 9 Tháng Ba, nhiều Facebooker ở tỉnh Bình Thuận đồng loạt phát “livestream” vụ cháy với chú thích: “Công An Huyện Tánh Linh có biến.”
Nhiều khả năng các Facebooker đưa tin về sự việc này sẽ bị mời lên đồn những ngày tới và bị xử phạt vi phạm hành chính với cáo buộc “đưa tin gây hoang mang, khiến dư luận bất bình.”
Trong một vụ tương tự xảy ra hồi cuối Tháng Mười Hai năm ngoái, báo Đời Sống Pháp Luật cho biết, một vụ cháy xảy ra tại khu vực để xe tang vật tại trụ sở Công An Huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương.
Vụ cháy khiến hơn 100 chiếc xe gắn máy tại đây bị thiêu rụi nhưng không có thiệt hại nhân mạng.
Thời điểm đó, các báo ở Việt Nam đưa tin rằng công an điều tra vụ cháy này nhưng đến nay, công luận không thấy công bố kết quả.
Trong một vụ khác xảy ra hồi đầu Tháng Chín cùng năm, theo báo Dân Trí, một người đàn ông cầm bịch nylon chứa xăng ném vào chốt bảo vệ trụ sở Công An Thành Phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương, rồi lấy thêm một bịch xăng tưới lên người tự thiêu.
Nhiều Facebooker phát “livestream” về vụ cháy tại đồn Công An Huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận. (Hình: Chụp qua màn hình)
Công an sau đó mau chóng dập lửa, đưa ông này đi cấp cứu trong tình trạng bị phỏng.
Báo Thanh Niên cập nhật, danh tính của người đàn ông là NDT, 28 tuổi, quê Khánh Hòa. Người thân của ông T. cho biết ông này “có dấu hiệu tâm lý bất ổn, thần kinh không ổn định.”
Hiện chưa rõ tình trạng sức khỏe của ông NDT. (N.H.K) [qd]
IRVINE, California (NV) – Sở Cảnh Sát Irvine đang truy nã một nghi can phá hoại các thiết bị chống cháy rừng.
Theo thông cáo báo chí hôm Thứ Tư, 6 Tháng Ba, của Sở Cảnh Sát Irvine, cơ quan công lực này đăng hình ảnh của một người đàn ông đi vào bụi cây để phá một thiết bị được gọi là “thiết bị phát hiện cháy rừng tối tân.”
Nghi can đập phá thiết bị chống cháy rừng ở Irvine. (Hình: Sở Cảnh Sát Irvine)
Trong hình ảnh đó, nghi can đến phá thiết bị chống cháy rừng ít nhất hai lần, và cảnh sát cho biết sự việc xảy ra tại khu vực gần ngã tư đường Lake Forest với đường Bake.
Tuy nhiên, Sở Cảnh Sát Irvine không nói rõ những sự việc này xảy ra lúc nào, chỉ cho biết họ đang truy lùng nghi can này để nhiều thiết bị quan trọng không bị phá hoại nữa và bảo vệ cộng đồng.
Theo hình ảnh, nghi can là một người da trắng, có tóc bạc hay tóc trắng, và còn đi xe đạp thường hay xe đạp điện màu đen.
Cảnh sát chưa biết động cơ của nghi can, nhưng một số cư dân mạng cho rằng ông ta muốn đập phá các thiết bị chống cháy rừng vì những thuyết âm mưu về tháp phát sóng điện thoại 5G, nhưng những thiết bị đó không phát sóng điện thoại. (TL) [qd]
Apple (hãng sản xuất iPhone, MacBook…) đang chi bạo với tham vọng giành thị trường điện ảnh từ dịch vụ phát trực tuyến (streaming).
Ngày 10 Tháng Ba tới đây, trong đêm công bố giải Oscar thường niên, Apple có 13 cơ hội để mang về một hoặc vài tượng Oscar thông qua hai bộ phim đình đám: “Killers of the Flower Moon” (10 đề cử) và “Napoleon” (ba đề cử). Tổng số đề cử này chỉ đứng sau 18 đề cử của Netflix trong mùa Oscar 2024 và ngang ngửa với hai hãng phim lừng lẫy Universal and Searchlight.
Tuy nhiên, cái giá để mua tham vọng điện ảnh của Apple không hề rẻ. Các nguồn tin cho biết bộ phim “Killers” do Martin Scorsese làm đạo diễn có kinh phí chóng mặt $215 triệu (trong đó có khoảng $40 triệu chi phí phát sinh liên quan giai đoạn dịch bệnh Covid).
Trên thực tế, theo Business Insider ngày 7 Tháng Ba 2024, Apple đã chi ít nhất $700 triệu để sản xuất và tiếp thị chỉ ba bộ phim: “Killers”, “Napoleon” với đạo diễn Ridley Scott và “Argylle” với đạo diễn Matthew Vaughn. Bộ ba tác phẩm hoành tráng đã kiếm được tổng cộng $466 triệu tính toàn cầu, trong đó “Napoleon” dẫn đầu với $221 triệu, tiếp theo là “Killers” ($157 triệu) và “Argylle” ($88 triệu).
Tiền nhiều đếm không hết nên Apple không phàn nàn gì về chuyện lời lỗ khi làm phim. Một nguồn tin từ Apple nói rằng “Napoleon” lẫn “Killers” đều có lãi nhờ dịch vụ phát trực tuyến (streaming) của họ. Cả hai phim đều nằm trong bảng top 10 có doanh thu cao nhất năm 2023 trên ứng dụng của Apple, trong đó “Killers” giữ vị trí đầu bảng trong bốn tuần.
Còn quá sớm để biết “Napoleon” kiếm được bao nhiêu trên Apple TV+, bởi phim này chỉ mới ra mắt trên ứng dụng của Apple ngày 1 Tháng Ba 2024 (dù được phát hành rạp từ ngày 22 Tháng Mười Một 2023). Người ta hy vọng “Napoleon” cũng đạt thành tích tương tự “Killers” – bộ phim được xem nhiều nhất trên Apple TV+ trong 45 ngày đầu tiên phát hành.
Không như đối thủ Netflix, Apple không chỉ phát hành trên ứng dụng riêng của họ (Apple TV+) mà còn nhắm vào việc phát hành rộng rãi ở thị trường rạp, nhằm đẩy mạnh việc xây dựng một thương hiệu vốn đã nổi tiếng nhất nhì thế giới. Theo phân tích của NRG (National Research Group), “Killers” và “Napoleon” đều đạt điểm nhận thức cao (awareness score) tại thị trường Mỹ, với 58%, trong khi “Argylle” đạt điểm 45%.
Apple tin rằng việc biến ứng dụng Apple TV+ trở thành nơi độc quyền trình phát những bộ phim chiếu rạp có mức nhận biết cao sẽ mang lại giá trị gia tăng cho những người đăng ký sử dụng ứng dụng Apple TV+ và từ đó lôi kéo thêm khách hàng từ các đối thủ streaming lớn khác chẳng hạn Netflix.
Trong thực tế, cả “Killers” lẫn “Napoleon” đều không trở thành hỏa tiễn đẩy để phóng phi thuyền Apple TV+ lên tầm cao hơn như nhiều nhà quan sát trong ngành kỳ vọng. “Argylle,” với chi phí sản xuất lên đến $200 triệu, là một thảm họa! Chẳng có hãng phim nào đốt tiền bạo như Apple. Dân kinh tế và giới chuyên gia tính toán lời lỗ ở Wall Street đang tự hỏi liệu khoản chi $1 tỷ hàng năm cho tham vọng điện ảnh, như theo báo cáo tài chính của Apple, có mang lại cơm cháo gì không.
Dan Ives thuộc Wedbush Securities nhận định: “Chất lượng phim (của Apple) là cực kỳ ấn tượng và phim ảnh (trên Apple TV+) đã thu hút nhu cầu một cách đáng kể và lôi kéo được người đăng ký sử dụng dịch vụ; tuy nhiên, vấn đề ở đây không phải là chất lượng; mà gót chân Achilles (của Apple) là họ không có đủ [sản phẩm]”. Một cách tổng quát, Apple không có một thư viện phim đủ mạnh trong cuộc chạy đua nội dung với những tay chơi nặng ký như Netflix.
Từ khi được mời đến để khởi động các hoạt động sản xuất phim và truyền hình của Apple vào năm 2017, Jamie Erlicht và Zack Van Amburg đã nỗ lực xây dựng thư viện phim cho Apple nhưng đến nay kho phim Apple còn khá yếu. Hoạt động kinh doanh hãng phim của Apple thật ra còn ở giai đoạn sơ khai.
Dù thế nào, Apple không phải không để lại dấu ấn, tính đến thời điểm này. Chỉ mới bốn năm bước chân vào Hollywood, gã khổng lồ công nghệ này đã đạt đến đỉnh cao thành công, giành Oscar Phim hay nhất cho “CODA” (Netflix cũng từng giành giải tương tự với tác phẩm “Roma” năm 2028), cùng 46 giải Emmy, trong đó có phim tài liệu “Still” về Michael J. Fox.
Trong cuộc chiến streaming khốc liệt hiện nay, muốn giành giật thị trường thì nhất thiết phải đầu tư và chịu bung mạnh tiền. Theo Ủy ban Điện ảnh California (California Film Commission), Netflix đã chi ít nhất $166 triệu cho “Rebel Moon” của đạo diễn Zack Snyder; trong khi đó, Amazon chi $75 triệu cho bộ phim tâm lý kinh dị “Saltburn” (và thu được $21 triệu tính toàn cầu). Nhìn chung, các đại gia mới trong lĩnh vực streaming đang điều chỉnh ngân sách. Cuộc chạy đua đã khiến tất cả chi tiêu quá mức “một cách ngu ngốc và giờ họ đang bắt đầu cắt giảm” – một dân trong ngành thuật với tờ Variety.
Apple chưa dừng bước. Cuộc chơi còn dài. Họ đang sản xuất một bộ phim về cuộc đua xe thể thao Formula One (kinh phí khoảng $200 triệu) với sự tham gia của Brad Pitt; đồng thời bật đèn xanh cho việc sản xuất “The Lost Bus” của đạo diễn Paul Greengrass, với Matthew McConaughey thủ vai chính.
Đó là chưa kể những dự án nhỏ hơn đang được triển khai, trong đó có “Outcome”, với dàn diễn viên Keanu Reeves, Cameron Diaz và Jonah Hill; phim tiểu sử về Little Richard do Ron Howard và Brian Grazer của hãng Imagine Entertainment đồng sản xuất; và một bộ phim tài liệu về tay đua Formula One Lewis Hamilton.
Apple TV+ vẫn còn cách Netflix rất xa. Năm 2023, dịch vụ theo dõi thuê bao Antenna ước tính Apple TV+ có khoảng 25 triệu tài khoản. Con số này chẳng là gì so với 260 triệu tài khoản đăng ký của Netflix. Và Netflix cũng là dịch vụ streaming thành công nhất hiện nay xét về mặt điện ảnh nghệ thuật. Tính đến nay, các bộ phim do Netflix sản xuất, phát trực tuyến và phân phối đã giành được tổng cộng 22 Oscar ở 13 hạng mục từ 132 đề cử (chưa tính 18 đề cử mùa Oscar 2024).
ĐÀ NẴNG, Việt Nam (NV) – Bị can Im Ju Seob, 53 tuổi, quốc tịch Nam Hàn, vừa bị nhà chức trách Đà Nẵng bắt giữ tại một khách sạn, sau đó bàn giao cho phía Nam Hàn để di lý về nước.
Theo báo VNExpress hôm 9 Tháng Ba, bị can này bị Interpol truy nã về hành vi điều hành đường dây đánh bạc trực tuyến có quy mô.
Bị can Im Ju Seob lúc bị bắt. (Hình: Bảo Nam/VNExpress)
Ông Im Ju Seob bị Interpol phát lệnh truy nã đỏ về hành vi điều hành trang web đánh bạc Sinshgye (ss-odd.com), đặt máy chủ đặt tại Philippines, hoạt động từ năm 2017 đến 2019.
Ông ta trốn nã, nhập cảnh vào Việt Nam qua cửa khẩu phi trường Tân Sơn Nhất và ở Sài Gòn một thời gian. Hồi giữa tháng trước, bị can này ra Đà Nẵng để tiếp tục lẩn trốn thì bị công an địa phương phát giác, theo dõi.
Ngày 25 Tháng Hai, Công An Thành Phố Đà Nẵng tiến hành bắt giữ bị can Im Ju Seob khi ông ta đang trú tại một khách sạn tại quận Ngũ Hành Sơn.
Khi bị bắt, ông Im Ju Seob khai rằng trang web do ông ta điều hành thu hút lượng lớn người chơi, với tổng số tiền đặt cược online hơn 44.3 tỷ won ($33.6 triệu).
Trước vụ bắt giữ nêu trên, từ năm 2022 đến nay, Công An Thành Phố Đà Nẵng đã bắt giữ 10 bị người ngoại quốc bị truy nã, trong đó có chín người Nam Hàn, người còn lại quốc tịch Trung Quốc.
Lần gần nhất là vào ngày 10 Tháng Chín năm ngoái, công an đã bắt ông Kil Jinhong, 48 tuổi, quốc tịch Nam Hàn, là nghi can cướp ngân hàng tại Nam Hàn và bị Interpol truy nã đỏ.
Theo hồ sơ của cảnh sát Nam Hàn, nghi can này dùng bình chữa cháy xịt vào mặt nhân viên ngân hàng để tẩu thoát sau khi cướp 39 triệu won ($29,613).
Trong một diễn biến khác, hồi Tháng Bảy năm ngoái, Cục Cảnh Sát Hình Sự, Bộ Công An Việt Nam, bàn giao hai thanh niên Việt kiều bắn chết người ở Mỹ, sau đó bỏ trốn về Việt Nam.
Báo Công An Nhân Dân thời điểm đó cho hay Cục Cảnh Sát Hình Sự đã bàn giao hai bị can Polie Phan, 26 tuổi, và Jaidan Vu Nguyen, 25 tuổi, quốc tịch Mỹ, có lệnh truy nã quốc tế “đặc biệt nguy hiểm” cho cảnh sát Mỹ.
Hai bị can Polie Phan và Jaidan Vu Nguyen sau khi đã bắn chết hai người ở Mỹ vào hồi Tháng Giêng cùng năm đã nhập cảnh vào Việt Nam lẩn trốn.
Hai bị can này có lệnh truy nã về tội “giết người” của tòa án Harris County, tiểu bang Texas, ban hành hồi Tháng Ba, và lệnh truy nã “đặc biệt nguy hiểm” do Ban Tổng Thư Ký Interpol ban hành hồi Tháng Tư, với khung hình phạt “tử hình.”
Tin cho biết, xác định đây là hai kẻ giết người và nhằm phòng ngừa, không để tiếp tục gây án, phạm tội tại Việt Nam, sau một thời gian theo dõi, thu thập thông tin, cuối Tháng Sáu, Phòng Truy Nã, Truy Tìm Khu Vực Phía Nam truy ra bị can Polie Phan đang lẩn trốn tại Sài Gòn và tiến hành bắt giữ.
Bị can Im Ju Seob (phải) bị áp giải lên xe bàn giao cho nhà chức trách Nam Hàn. (Hình: Bảo Nam/VNExpress)
Tiếp đó, cơ quan này đã phối hợp với Công An Tỉnh Đắk Lắk bắt giữ bị can Jaidan Vu Nguyen khi anh ta đang lẩn trốn tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
Theo Cục Cảnh Sát Hình Sự, sau khi nhập cảnh vào Việt Nam, hai bị can này đã chia làm hai hướng khác nhau để lẩn trốn, cắt đứt mọi liên lạc. (N.H.K) [qd]
LOS ANGELES, California (NV) – Một thanh niên bị bắt vì nghi dính líu tới vụ tông chết người rồi bỏ chạy ở Pico Rivera năm ngoái, cảnh sát loan báo hôm Thứ Sáu, 8 Tháng Ba.
Nghi can Juan Figueroa Sanchez, 28 tuổi, cư dân Garden Grove, bị bắt hôm Thứ Năm và bị giam vì tội gây nguy hiểm cho trẻ em và tội tiếp tay cho trẻ em, Sở Cảnh Sát Los Angeles County (LASD) cho hay.
Nghi can Juan Figueroa Sanchez. (Hình: LASD)
Anh Sanchez là chủ chiếc xe tông chết bà Yesenia Sanchez, 36 tuổi, và làm bị thương nặng bà Virginia Saucedo, 35 tuổi, trong vụ “hit-and-run” hồi Tháng Ba, 2023.
Em trai anh Sanchez, 15 tuổi, không có bằng lái, là người lái xe lúc đó, Đại Úy Jodi Hutak của LASD cho biết trong buổi họp báo hôm Thứ Sáu. Vào hôm sau ngày tông xe, em trai anh Sanchez không đi học và được anh chở đi Mexico, theo điều tra viên.
Tính tới Thứ Bảy, em trai anh Sanchez vẫn đang lẩn trốn, có lẽ ở Mexico. Cảnh sát không nêu tên thiếu niên này vì chưa đủ tuổi.
Vụ tông xảy ra khoảng 11 giờ 20 phút tối 12 Tháng Ba, 2023, trên đường Rooks gần đường Rose Hills, kế bên vận động trường Pico Rivera Sports Arena.
Bà Sanchez và bà Saucedo đang đi bộ hướng Nam trên lề đường Rooks thì bị em trai anh Sanchez lái cùng chiều tông. Tài xế không dừng lại giúp đỡ mà bỏ chạy.
Bà Sanchez bị thương nặng và được công bố qua đời ở bệnh viện sau đó, còn bà Saucedo bị thương nặng vĩnh viễn, LASD cho hay.
LASD kêu gọi ai biết em trai anh Sanchez đang ở đâu hoặc biết thông tin liên quan vụ tông này thì gọi cho đồn LASD ở Pico Rivera số 562-949-2421. (Th.Long) [qd]
Hội H.O. Cứu Trợ Thương Phế Binh & Quả Phụ VNCH
(Disabled Veterans and Widows Relief Association)
Non Profit Corporation No. 3141107 EIN: 26-4499-492 Địa chỉ: P.O. Box 25554, Santa Ana, CA 92799 Điện thoại: (714) 837-5998, (714) 371-7967, 1-888-333-9030 Email:[email protected], [email protected] Website:camonanh.org, 1giadinh1thuongphebinh.org
Danh sách mạnh thường quân và thương phế binh Việt Nam Cộng Hòa đã được giúp đỡ hằng tuần đến ngày 3 Tháng Ba, 2024.
Ân nhân và mạnh thường quân:
-Bà Tuyết Đinh, San Jose, CA, $100.
-Bác Huỳnh, Middlesex, NJ, $100.
-Cần Văn Võ MD, Westminster, CA, $200.
-Cat Nguyễn, Renton, WA, $300.
-Christian Nguyễn, Redondo Beach, CA, $250.
-Chương Trần, Sacramento, CA, $50.
-Doc D. Nguyễn, West Hills, CA, $50.
-Gia Đình Huỳnh Ấn, San Jose, CA, $900.
-Ha Long, Houston, TX, $200.
-Hà Ngọc Lê, Buena Park, CA, $200.
-Hải Vân Nguyễn, Trần, Hawthorne, CA, $300.
-Hồng L. Hồ, Anaheim, CA, $300.
-Khương Trương, Milpitas, CA, $300.
-Kiên Đặng, Fountain Valley, CA, $200.
-Mang Trần, Viera, FL, $50.
-Miên T. Trần, Sterling, VA, $2,000.
-Ms. Elizabeth Vinh, Costa Mesa, CA, $1000.
-Ms. Thi Đặng, Cypress, TX, $200.
-Nguyễn, Thị Dậu, Murrieta, CA, $200.
-Sinh D. Đặng, West Valley City, UT, $100.
-Tam C. Võ, Seattle, WA, $40.
-Thanh Thúy Tạ, Sacramento, CA, $200.
-Thảo Nguyễn, Indianapolis, IN, $200.
-Thị Hoàng Thu Thủy, Troutdale, OR, $300.
-Thi Nguyễn, Chatsworth, CA, $100.
-Thương & Tuyết Lê, Võ Columbia, MO, $200.
-Tony & Rebecca Dương, Lake Forest, CA, $300.
-Trần Hoa, Gaithersburg, MD, $30.
-Trần Quang, San Jose, CA, $20.
-Trần Kỳ Tâm, New Orleans, LA, $200.
-Tuan Nguyễn, Garden Grove, CA, $500.
-Vessel Day Spa, Paso Robles, CA, $200.
-Viên Hồ, Anaheim, CA, $200.
-Viet Student Assn. GGHS, Garden Grove, CA, $818.51. (Còn tiếp)
SANTA ANA, California (NV) – Một phụ nữ hôm Thứ Sáu, 8 Tháng Ba, nhận tội và lập tức bị kết án hơn 130 ngày tù vì rạch vỏ 11 chiếc xe hơi ở Garden Grove, theo City New Service.
Bà Mary Cruz Berumen, 45 tuổi, nhận tám tội tiểu hình phá hoại. Bà được xóa một tội.
Xe hơi bị rạch vỏ xe. (Hình minh họa: Ahmad Gharabli/AFP via Getty Images)
Ban đầu, bà Berumen bị truy tố ba tội đại hình phá hoại và sáu tội tiểu hình.
Bà Berumen bị kết án 134 ngày tù nhưng được trừ hết sau khi đã ngồi tù từ khi bị bắt hồi Tháng Giêng.
Ngày 2 Tháng Giêng, bà Berumen rạch vỏ xe bốn chiếc Toyota, ba chiếc Honda và bốn chiếc khác, theo đơn truy tố hình sự.
Vụ này xảy ra chỉ sau vài tuần bà được thả ra sau khi ngồi tù vì dùng súng hơi bắn hai người khác.
Ngày 20 Tháng Mười Một năm ngoái, bà Berumen đồng ý với thỏa thuận nhận tội do chánh án Tòa Thượng Thẩm Orange County đưa ra trong vụ bắn hai người đàn ông bằng súng hơi, theo hồ sơ tòa án. Bà bị kết án 60 ngày tù và được tính 44 ngày đã ngồi tù.
Tòa bắt buộc bà Berumen tiếp tục điều trị tâm thần, nhưng khi bà không ra tòa trở lại hôm 29 Tháng Mười Hai để tòa xem xét có tiến bộ hay không, tòa ra lệnh bắt bà. Lệnh bắt bị hoãn do công tố viên phản đối tới ngày 12 Tháng Giêng. (Th.Long) [qd]
BÌNH PHƯỚC, Việt Nam (NV) – Nghi can Nguyễn Đức Thiện Tâm, 47 tuổi, quê Tiền Giang, vừa bị bắt với cáo buộc dùng dao chém chết vợ cũ tại thị xã Chơn Thành, tỉnh Bình Phước.
Theo báo VOV, trong sự việc xảy ra vào trưa 9 Tháng Ba, một video clip lan truyền trên mạng xã hội cho thấy cảnh nghi can Tâm đánh tới tấp một người phụ nữ ngay trên đường.
Vụ án mạng xảy ra tại thị xã Chơn Thành, tỉnh Bình Phước. (Hình: VOV)
Những người chứng kiến vụ việc đến can ngăn thì bị ông này hù dọa.
Nghi can Tâm sau đó chạy lại xe gắn máy lấy một con dao rựa tiếp tục chém người phụ nữ đang nằm bò dưới đất.
Do thấy nghi can quá hung hăng nên những người xung quanh chỉ đứng từ xa, dùng ghế nhựa, thang, cây dài ném ông ta.
Trong đoạn còn có một đứa bé chạy lại can ngăn, quỳ lạy nhưng nghi can vẫn không dừng tay mà tiếp tục chém nạn nhân.
Đến khi người phụ nữ nằm bất động thì nghi can mới bỏ đi.
Liên quan vụ việc, Công An Tỉnh Bình Phước cho hay, sau khi biết nạn nhân thiệt mạng, nghi can Tâm đã ra đầu thú rồi bị bắt.
Danh tính nạn nhân là bà Kim Hạnh, 46 tuổi, quê Đồng Tháp.
Được biết sau vợ chồng ly hôn, bà Hạnh sống cùng hai đứa con tại thị xã Chơn Thành, còn nghi can Tâm ở huyện Củ Chi, Sài Gòn.
Do cả hai xảy ra mâu thuẫn nên nghi can Tâm đã chạy xe gắn máy lên Bình Phước gặp vợ cũ, mang theo một dao Thái Lan và một dao rựa.
Khi vừa gặp nhau, cả hai lập tức xảy ra cãi vã nên nghi can Tâm đã dùng dao chém chết vợ cũ.
Trong một bi kịch tương tự, báo Hà Nội Mới hồi cuối Tháng Giêng cho biết, bị cáo Nguyễn Văn Mạnh, 40 tuổi, quê Hải Phòng, bị một tòa án ở Hà Nội kết án chín năm tù với cáo buộc “giết người.”
Nạn nhân là bà Dương Thị Thiết, 39 tuổi, ở Hà Nội, vợ cũ của bị cáo.
Theo cáo trạng, hồi năm 2014, vợ chồng ông Mạnh ly hôn. Sau đó ông Mạnh kết hôn với bà NTL, cũng ở Hà Nội.
Nhà chức trách phong tỏa hiện trường. (Hình: VOV)
Đến năm 2019, ông Mạnh và bà L. quyết định ly thân. Thời gian này, ông Mạnh thường quay về nhà bà Thiết để cùng chăm sóc hai đứa con nhưng chẳng bao lâu, cả hai lại tiếp tục mâu thuẫn.
Hồi Tháng Chín năm ngoái, sau khi uống rượu, ông Mạnh đến nhà bà Thiết rồi nảy sinh ý định dùng một khúc gỗ sát hại vợ cũ trong lúc bà này đang ngủ.
Do được gia đình đưa đi cấp cứu kịp thời, bà Thiết giữ được mạng sống, bị tổn hại sức khỏe 10%. Sau sự việc, ông Mạnh ra công an đầu thú. (N.H.K) [qd]
Basmati là loại gạo Ấn độ dành cho người tiểu đường và ăn kiêng. Đây là loại gạo ngon mà Ấn Độ chỉ cho phép xuất khẩu trong vài năm qua. Nấu cơm bằng loại gạo này không khó nếu biết tính chất của nó, và khi thành công sẽ có một dĩa cơm thật ngon cho cả nhà.
Bạn có thể chia sẻ với Mặc Lâm qua email: [email protected]
Ingredient
-3 cup gạo Basmati
– 4 trứng muối
-1 muỗng café tỏi băm
-1/2 muỗng café Bột nghệ
-Màu điều
-10gr Bơ không muối (unsalt butter)
-1 muỗng canh ngò rí cắt nhuyễn
MUMBAI, Ấn Độ (NV) – Cô sinh viên luật người Cộng Hòa Czech, Krystyna Pyszkova, vượt qua 111 người đẹp khác từ khắp thế giới, đoạt vương miện Hoa Hậu Thế Giới 2024 tại Mumbai, Ấn Độ, tối Thứ Bảy, 9 Tháng Ba, theo CNN.
Sau loạt vòng thi ban đầu, gồm thể lực, sắc đẹp, tài năng và hùng biện, 40 thi sinh lọt vào chung kết tối Thứ Bảy.
Cô Krystyna Pyszkova chào khán giả sau khi đoạt vương miện Hoa Hậu Thế Giới 2024 ở Mumbai, Ấn Độ, hôm Thứ Bảy, 9 Tháng Ba. (Hình: Punit Paranjpe/AFP via Getty Images)
Từ đó, ban giám khảo chọn ra 12 người, rồi tám người. Tới lúc đó, tám thí sinh phải tham gia phần thi ứng xử, xoay quanh những chủ đề được thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh G20 mới đây. Được ban giám khảo yêu cầu nêu ra vấn đề ảnh hưởng tới việc chăm sóc sức khỏe phụ nữ, cô Pyszkova, 23 tuổi, đề nghị cần loại bỏ sự hổ thẹn về kinh nguyệt, cho rằng “làm phụ nữ là món quà” và không nên coi kinh nguyệt là đề tài cấm kỵ.
Sau phần thi ứng xử, bốn thí sinh lọt vô vòng cuối cùng. Mỗi người đại diện một vùng trên thế giới: Phi Châu, Mỹ Châu và Caribê, Á Châu và Châu Đại Dương, và Âu Châu.
Cô Pyszkova, cũng là người mẫu, vượt qua người đẹp Yasmina Zeytoun của Lebanon, Ache Abrahams của Trinidad and Tobago, và Lesego Chombo của Botswana.
Cô Pyszkova lên thay Hoa Hậu Karoline Bielawska của Ba Lan, người giữ vương miện Hoa Hậu Thế Giới từ Tháng Ba, 2022. (Do trục trặc xếp lịch, không có cuộc thi Hoa Hậu Thế Giới nào được tổ chức năm 2023.)
Hoa Hậu Thế Giới là cuộc thi hoa hậu quốc tế lâu đời nhất, diễn ra lần đầu tiên ở Anh Quốc năm 1951, lúc đó chỉ là “cuộc thi bikini.” (Th.Long) [qd]
Nhiệm vụ UNESCO nhằm bảo vệ di sản phi vật thể của thế giới. Trong nhiều thập niên, tổ chức này đã duy trì một hệ thống bảo vệ nhiều hạng mục di sản phi vật thể. Nhưng “bảo vệ” nền văn hóa sống có nghĩa là gì?
Từ chuyện một món súp trở thành di sản phi vật thể
Ngày 7 Tháng Mười Hai 2023, tại khu nghỉ dưỡng safari ở Kasane, Botswana, Ukraine thông báo cho Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO) về một “kho báu quốc gia” đang bị chiến tranh đe dọa. Đó không phải là một tu viện có nguy cơ bị tàn phá bởi các cuộc không kích của Nga; cũng không phải bất kỳ bức tranh, cuốn sách quý hiếm hay cổ vật nào bị quân Nga tịch thu.
Đó là borscht, món súp củ cải phổ biến trong nhiều thế kỷ khắp Đông Âu. Ngay sau khi Nga xâm chiếm Ukraine vào Tháng Hai 2022, Kyiv đã kiến nghị UNESCO đưa món borscht của họ vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể (Intangible Cultural Heritage – ICH) cần được bảo vệ khẩn cấp, trong một danh sách vốn có ca trù của Việt Nam, opera của Ý, tranh xe kéo của Bangladesh, nghệ thuật trên cát của Angola, món gỏi trộn ceviche của Peru…
Như được thuật trong bài “UNESCO’s Quest to Save the World’s Intangible Heritage” của Julian Lucas trên The New Yorker ngày 2 Tháng Ba 2024, có hơn bảy trăm “yếu tố” trong danh sách ICH và có vô vàn chi tiết thú vị liên quan văn hóa và văn minh nhân loại cần được gìn giữ. Chắc chắn ít người biết rằng, để “dụ” lạc đà giúp nuôi những con bê “mồ côi”, những người chăn nuôi Mông Cổ phải hát cho chúng nghe vào lúc chạng vạng? Hay có những gia đình người Bỉ kiếm sống bằng nghề đánh bắt tôm trên lưng ngựa?
Một cách tổng quát, ICH đề cập đến “di sản phi vật thể” trong một phạm trù rất rộng, từ các lễ hội tưng bừng, bảng chữ cái, trò chơi cưỡi ngựa, truyền thống đóng thuyền, hát đa âm (polyphonic song), hệ thống thủy lợi, dẫn đường, bói toán, đến thậm chí hiến pháp (Hiến chương Manden, được công bố cách đây tám thế kỷ, ở Mali ngày nay).
Công ước năm 2003 về Bảo vệ Di sản Văn hóa Phi vật thể định nghĩa rằng, ICH là một hiện tượng được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và kiến tạo nên một giá trị quan trọng trong bản sắc của một cộng đồng.
Người Pháp tự hào với bánh mì baguette (ảnh: Unsplash)
Có năm loại:
Thủ công, truyền thống truyền miệng (oral traditions), nghệ thuật biểu diễn, nghi lễ hoặc phong tục xã hội, và “kiến thức và thực hành liên quan đến thiên nhiên và vũ trụ” (các hình thức tôn giáo và ngôn ngữ bị loại trừ, mặc dù lễ hội tôn giáo và thực hành ngôn ngữ – religious festivals and linguistic practices – thì đủ điều kiện được tham gia). Và trong khi các di sản thế giới của UNESCO phải thể hiện “giá trị nổi bật toàn cầu”, giá trị của di sản phi vật thể được xác định bởi các cộng đồng giúp tồn tại và gìn giữ nó bền bỉ qua thời gian.
Giá trị của di sản phi vật thể
Hiện hơn 180 quốc gia tham gia công ước năm 2003. Gần đây, Vương quốc Anh cho biết họ sẽ sớm có mặt. Indonesia đã tuyên bố Ngày Batik Quốc gia để đánh dấu sự công nhận hàng dệt may mang tính biểu tượng của nước này. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã dùng tài hùng biện để tôn vinh bánh mì baguette…
Vải Batik truyền thống của Indonesia (ảnh: Wafieq Akmal/Unsplash)
Năm 2023, nhân 20 năm ra đời ICH, UNESCO đã tổ chức loạt hội thảo cũng như chương trình biểu diễn với sự tham gia của các đoàn từ Namibia đến Hàn Quốc. Tuy nhiên, UNESCO vẫn đang tìm hiểu ý nghĩa của việc “bảo vệ” một số hiện tượng phức tạp và khó nắm bắt trong đời sống con người, đặc biệt khi một số quốc gia đụng độ nhau trong việc giành quyền định nghĩa và xác định nguồn gốc một phong tục nào đó mà theo thời gian nó đã trở thành phong tục chung. Ngoài ra, người ta cũng tìm cách làm sao có thể bảo tồn truyền thống mà không thương mại hóa.
Một trong những thách thức lớn nhất là ngân sách của UNESCO, với vỏn vẹn $10 triệu mỗi năm được phân bổ cho những hoạt động liên quan bảo vệ di sản phi vật thể. Được thành lập sau Đệ nhị Thế chiến, UNESCO có sứ mạng thực hiện những chiến dịch bảo tồn các công trình lịch sử, từ các lâu đài ở Venice bị lũ lụt tàn phá đến những ngôi đền Ai Cập cổ đại bị đe dọa bởi việc xây đập trên sông Nile.
Năm 1978, UNESCO bắt đầu liệt kê di sản thế giới; tuy nhiên, hầu hết đều nằm ở châu Âu và Bắc Mỹ, khiến nảy sinh phàn nàn rằng UNESCO không công bằng và đầy định kiến khi danh sách “nền văn minh thế giới” chỉ có các lâu đài và thánh đường. Nhà thơ Derek Walcott than thở, thế thì những bí quyết truyền khẩu của các thủy thủ và ngư dân, những màn trình diễn ở Caribe bắt nguồn từ lễ hội hóa trang của người châu Phi và sử thi Ấn Độ giáo… chẳng lẽ không phải là di sản văn hóa sao? Nói cách khác, đó là “di sản văn hóa phi vật thể”.
Cụm từ này xuất hiện vào đầu những năm 1980, dần thay thế từ “văn hóa dân gian” (“folklore”) khi UNESCO có cái nhìn toàn diện hơn về di sản. UNESCO bắt đầu nhấn mạnh, văn hóa vừa “hữu hình vừa vô hình”, bao gồm ngôn ngữ, phương thức sống và tín ngưỡng tâm linh. Vào thập niên 1990 và đầu những năm 2000, UNESCO bắt đầu công nhận những khái niệm như “kho báu sống của nhân loại” và “không gian văn hóa”. Đó là những hoạt động tập trung vào không gian thực hoặc mang tính biểu tượng, chẳng hạn phong tục tụ tập ngồi “chém gió” của người Ả Rập được gọi là majlis.
Dưới sự lãnh đạo của Koichiro Matsuura, UNESCO soạn một hiệp ước trao cho các cộng đồng quyền ban hành và xác định ICH riêng của họ. Những quốc gia nào thông qua hiệp ước có thể gửi đề cử hai năm một lần, và phải chứng minh rằng các yếu tố được đề xuất đáp ứng được những điều kiện tiên quyết căn bản; đặc biệt phải có sự đồng ý và tham gia của “những người mang theo” truyền thống. Một vấn đề khác là tuân thủ nhân quyền (hai lễ hội hóa trang của Bỉ có nguồn gốc từ thời Trung cổ đã bị chỉ trích vì có những bức tranh biếm phân biệt chủng tộc và bài Do Thái).
Đề cử cần được đệ trình kèm video (trong buổi giới thiệu chương trình chăn nuôi ngựa Akhal-Teke của Turkmenistan, có cảnh âm nhạc khuấy động cùng đàn ngựa chạy ầm ầm trên cánh đồng rộng và những đứa trẻ mặc trang phục cưỡi ngựa nhảy theo đội hình). Tiêu chí bao quát của di sản phi vật thể là phải có ý nghĩa xã hội. Khi công nhận món súp borscht của người Ukraine, UNESCO không đề cập đến bản thân món súp mà là ghi nhận ý nghĩa của việc chia sẻ món ăn này trong sinh hoạt văn hóa của người dân Ukraine.
Có đến 60 hồ sơ được xem xét hàng năm bởi một ủy ban luân phiên các quốc gia. Những hồ sơ được duyệt được ghi vào một trong ba danh sách: Danh sách đại diện (Representative List), Danh sách bảo vệ khẩn cấp (Urgent Safeguarding List) hoặc Danh mục đăng ký thực hành việc bảo vệ tốt (Register of Good Safeguarding Practices – công nhận các sáng kiến hiệu quả trong việc bảo vệ di sản).
UNESCO đặc biệt ưu ái những di sản phi vật thể hàm chứa ý nghĩa đấu tranh sinh tồn, chẳng hạn truyền thống lặn biển kiếm sống (hoàn toàn không thiết bị hỗ trợ) của những phụ nữ ở đảo Jeju (Hàn Quốc). Trước kia những người làm nghề này đều là phụ nữ lớn tuổi, giờ đây, kể từ khi hoạt động này trở thành di sản phi vật thể vào năm 2016, đã có nhiều cô gái trẻ tham gia, tái tạo hoạt động sinh kế tự cung tự cấp như một hình thức giải trí. Bảo vệ di sản phi vật thể, do đó, còn có nghĩa là giúp nó phát triển.
Di sản phi vật thể và chính trị
Một câu chuyện thành công khác là bandoneón, một nhạc cụ giống đàn accordion được miêu tả là “linh hồn của el tango”. Trước khi được UNESCO can thiệp, với chi phí chỉ $100,000, những người sản xuất bandoneón ở Nam Mỹ chỉ còn lèo tèo đếm trên đầu ngón tay. Thực tế là chẳng còn ai chơi bandoneón. Hiện nay, có ba học viện bandoneón, nơi 70% nhạc sĩ là phụ nữ và hàng chục thợ làm đàn trong khu vực.
Tất nhiên danh sách ICH không phải luôn trơn tru và không gây tranh cãi. Dù gần như không ai phản đối việc tôn vinh thư pháp, thổi thủy tinh, thuyền rồng, bàn tính (abacus calculation) hoặc ban nhạc mariachi vui nhộn với guitar thùng của người Mexico nhưng có không ít di sản phi vật thể trở thành đề tài cãi lộn ỏm tỏi.
Nhiều nước cũng không dòm mặt nhau khi giành di sản phi vật thể, chẳng hạn Iran và Azerbaijan, hai quốc gia trở thành thù địch khi giành môn polo. Nga cũng lên án việc Ukraine khăng khăng nói món súp borscht là của họ. Năm 2023, Morocco “bức xúc” phàn nàn rằng Algeria cố “ăn trộm” chiếc váy cô dâu truyền thống của họ, khi trong một hồ sơ đệ trình của Algeria, có chiếc váy caftan vốn “xuất thân” từ thành phố Fez của Morocco.
Một vấn đề nhức nhối nữa là di sản phi vật thể của các dân tộc thiểu số. Trung Quốc đã tự quyền đăng ký nhiều di sản phi vật thể liên quan các nhóm dân tộc thiểu số Mông Cổ, Triều Tiên, Kyrgyzstan, Tây Tạng và Duy Ngô Nhĩ; và vu lên rằng đó là “di sản Trung Hoa”. Một trong số đó là muqam, một truyền thống âm nhạc của người Duy Ngô Nhĩ gắn liền với Hồi giáo Sufi. Đó là một trong những di sản phi vật thể đầu tiên được UNESCO công nhận. Tuy nhiên, trong thập niên qua, Trung Quốc đã trấn áp và xóa sổ muqam trong khi cùng lúc đưa ra nhiều hình thức thay thế! Dĩ nhiên Bắc Kinh chối bai bải họ không hành xử “vô văn hóa” như vậy.
Ở một thái cực khác, có một số quốc gia muốn tránh xa danh sách di sản phi vật thể của UNESCO. Người ta không thấy bánh bagel New York, tranh cát Navajo, hay jazz trong danh sách ICH (bất chấp sự vận động hành lang của nhạc sĩ jazz huyền thoại Herbie Hancock). Cần nói thêm, Mỹ chưa bao giờ phê chuẩn công ước di sản phi vật thể 2003.
Richard Kurin, cựu giám đốc Trung tâm Smithsonian về Di sản văn hóa và đời sống dân gian, cho rằng sở dĩ Mỹ không ham ICH một phần là do Hoa Kỳ không thích sự can thiệp nhà nước vào văn hóa. Mỹ đã rời bỏ và tái gia nhập UNESCO hai lần kể từ khi tổ chức này được thành lập năm 1945; và bắt đầu rút lại các khoản đóng góp khi UNESCO công nhận Palestine là quốc gia thành viên vào năm 2011).
Một số viên chức UNESCO tin rằng ICH có thể giảm xung đột trong và giữa các quốc gia. Một cơ chế để biến điều này thành hiện thực là khuyến khích cùng đề cử di sản. Gần như toàn bộ vùng Maghreb, trong đó có cả những kẻ thù không đội trời chung là Morocco và Algeria, đã cùng chung tay để giành quyền “giám hộ” món trộn couscous.
Triều Tiên và Hàn Quốc cũng không tranh cãi nhau về ssirum/ssireum, khi môn vật cổ truyền này được đưa vào danh sách ICH năm 2018. UNESCO đã mất nhiều tháng để đàm phán việc quốc gia nào đứng tên. Tuy nhiên, cuối cùng UNESCO ghép cả hai (Triều Tiên và Hàn Quốc) lại với nhau, với nhận thức rằng truyền thống dân tộc thì không thể tách rời.
Gần đây, trong danh sách đề cử ICH vào Tháng Mười Hai 2023, người ta thấy có dabkeh, một điệu nhảy Levantine có nhịp độ nhanh xuất xứ từ Trung Đông. Dabkeh được biểu diễn với một nhóm vũ công nắm tay nhau tạo thành vòng cung, cùng người dẫn đầu xoay cây gậy hoặc mảnh khăn để tạo nhịp độ. Màn nhảy lâu đời này phổ biến ở Lebanon, Syria và Jordan; và nó đã được một nhóm hoạt động văn hóa Palestine đề cử.
Người đại diện của nhóm Palestine thông báo với hội đồng UNESCO rằng các thành viên của họ bị mắc kẹt ở Gaza. Giữa các cuộc oanh kích khủng khiếp của Israel vào Gaza khiến hơn 30,000 người thiệt mạng và phá hủy hoặc làm hư hại hơn một nửa tòa nhà, trong đó có hàng trăm địa điểm cổ kính, nhân vật trên khẳng định rằng di sản sống của đất nước ông “không thể bị xóa bỏ bởi các cuộc không kích hoặc đánh bom.” Trong video gửi đến UNESCO, người ta thấy các vũ công mặc kaffiyeh và đồ thêu sặc sỡ (một yếu tố ICH khác của người Palestine), cùng nhau thực hiện những động tác nhảy đá chân quen thuộc…
Thẩm phán do cựu TT Trump bổ nhiệm đang ‘giúp’ TT Biden
Thẩm phán liên bang Drew B. Tipton vừa bác bỏ thách thức khởi kiện Chính quyền TT Joe Biden của Texas và 20 tiểu bang khác, vì cho phép 30,000 người di cư từ 4 quốc gia là Cuba, Haiti, Nicaragua và Venezuela vào Mỹ mỗi tháng. Ông Tipton cho rằng, các tiểu bang này không thể chứng minh được họ bị tổn hại tài chính vì chương trình nhân đạo này nên không đủ cơ sở pháp lý để khởi kiện. Điều này sẽ ít nhiều có lợi cho TT Biden trong kỳ bầu cử tới.
LTS:Nhật báo Người Việt mở mục ‘Bạn đọc viết’ nhằm mời gọi quý thân hữu ‘cùng làm báo’ với Người Việt, chia sẻ những rung cảm, ý tưởng, quan niệm, hồi ức, kiến thức, kinh nghiệm,… về đời sống và xã hội. Để tham gia, quý bạn đọc vui lòng gởi email: [email protected]
thuyvi
Tôi lách nhanh ra quầy rượu, (DON EMMERT/AFP via Getty Images)
Trong khi ban nhạc tạm ngừng trong ít phút cho khán giả giải lao, tôi lách nhanh ra quầy rượu, vừa lúc Viễn bước tới trên tay cầm chai nước suối, cười cười, đôi mắt Viễn dừng lâu trên mặt tôi, anh nói với ánh nhìn chăm chú
“Khuôn mặt Kiều Mỵ này hôm nay có gì rất lạ?” Tôi đang suy nghĩ, chưa kịp hiểu, định hỏi, nhưng Viễn đã xoay người bỏ đi về hướng sân khấu.
Cùng là bọn độc thân, nên hễ gặp nhau là Viễn cứ tìm cách chọc ghẹo.
Viễn với tôi biết nhau đã lâu, nhưng chỉ quen thân từ một cuộc triển lãm tranh do Viện Bảo Tàng của thành phố tổ chức mấy năm trước đây. Viễn yêu hội hoạ, thích bước vào cõi văn chương… Nhưng phải nghe Viễn vừa đệm dương cầm vừa hát Tous Les Garcons Et Les Filles mới thấy hết cái tài hoa của Viễn.
Đêm nhạc thính phòng càng về khuya càng lội sâu vào Vũng Lầy Của Chúng Ta, càng réo rắc chơi vơi với Tình Khúc Cho Em, càng ngẩn ngơ ở Chiều Phi Trường… Tôi ngồi im lìm nhưng đầu óc bắt đầu sóng sánh, không phải vì một chút men của cốc Martini & Rossi pha loãng với nước cam, nhưng xiểng niểng bởi cách dụng chữ thật đắc địa của Lê Uyên Phương… Theo em xuống phố trưa nay, vẫn còn nhức mỏi đôi vai… đã khiến tôi gần như ngất ngư khi mường tượng đến khuôn mặt đầy hoan lạc thật thú vị của những đôi tình nhân và chợt nhớ ra mình từng có một cái hẹn với người đàn ông gặp lại bấy lâu – hai chúng tôi không phải nhất định phải sống ít nhất một lần với nhau trên thành phố có những con phố nối liền con phố bằng những con dốc cao lấp loáng màu vàng của thảm cúc đầy lá xanh mươn mướt.
Tôi và anh tìm đến nhau qua cửa ngõ @ để thêm một lần nữa cả hai dễ dàng nối lại, chắp vá lại, nhặt nhạnh lại những tháng năm bị rơi rớt của hai kẻ từng có một thời đắm đuối yêu nhau, rồi thất lạc nhau và đang ở cách nhau một khoảng không gian thật dài – Bây giờ, gặp lại – hình như cả hai đều e dè đứng ở cái mức mơ hồ đã định sẵn – chúng tôi cùng ý thức không nhắc nhiều đến cõi riêng của nhau – không đột nhập vào nhà nhau. Chúng tôi có vô số chuyện, nhưng không làm sao cho đủ để kể lể thở than trên những trang viết chật chội, vì thế chúng tôi chỉ nói với nhau những chuyện cũ còn sót trong trí nhớ, hoặc chỉ nhắc vài ba khuôn mặt thoảng qua – còn lại chỉ là những dòng chữ chới với nhớ nhau.
Khi chúng tôi nối lại đoạn tình bị đứt khúc, là cùng lúc tôi bị giằng co về truyền thống lễ giáo, nên không ít lần tôi cứ quàng xiên quanh quẩn đề nghị chia tay. Nhưng rồi những huyên náo, giận hờn chỉ lay lắt được vài hôm để rồi sau khi được anh dỗ dành, tôi lại buông thả thuận theo số phận và thôi kệ cứ tiếp tục mở tâm hồn mình ra đón nhận, hưởng thụ vị lãng mạn ngọt đậm của đoạn cuối cuộc tình trở thành vụng trộm này.
Những tưởng có tình yêu, đời hoá đẹp, cuộc sống êm trôi, nhưng trong lòng tôi lại dấy lên những dằn vặt và tràn ngập những nỗi bất an. Sự bất an hình thành khiến bịnh rối loạn nhịp tim bấy lâu bỗng nhiên trở nặng, rơi vào giai đoạn thật khốc liệt. Tôi bắt đầu ra vô bịnh viện thường xuyên, có lần tưởng chết, có lần cả nhà và tôi phải chuẩn bị tâm lý để tiếp nhận một ca mổ lớn, tức là bắc cầu động mạch vành. Trong Y khoa gọi là CABG: Coronary-Artery-Bypass-Grafting. Bác Sĩ cũng cho biết hãy chuẩn bị tiếp nhận những điều xấu nhất có thể xảy ra.
Cơn bịnh lằng nhằng của tôi kéo dài bắt buộc anh phải bỏ dở những dự tính, phải hủy những chuyến đi xa – anh nói anh chỉ muốn túc trực tại nhà – không biết để làm gì, có lẽ chỉ để yên tâm, hoặc để sẵn sàng trả lời… “Em, anh đây” khi tôi thảng thốt gọi.
Lạ, tuy biết anh chỉ loanh quanh Sài gòn nhưng tôi cứ bồn chồn, những ngày không thấy tin anh nhắn tôi càng sốt ruột không yên.
Thời gian này, tôi ăn không biết ngon, ngủ cứ chập chờn, khi thiếp sâu thì gặp ác mộng. Tôi thường thấy anh đứng bên kia bờ, đưa tay cho tôi nắm, tôi chồm tới, chồm tới, bất ngờ rơi xuống, rơi xuống, rơi hun hút… Tôi thét lên, tỉnh giấc, run lẩy bẩy và trái tim đập loạn xạ trong lồng ngực.
Cơn bịnh mỗi ngày có chiều hướng kỳ lạ, họ đặc biệt gửi tôi tới một Bác sĩ tâm lý. Tôi ngỡ ngàng biết mình mắc thêm hội chứng Sepanxieti – một hội chứng bất an cứ canh cánh không những sợ mất mà còn sợ xa cách những người mình quyến luyến. Anh cứ trấn an tôi khiến tôi như mê đi và sống thật dễ chịu với bao ước mơ lãng mạn ngày xưa trong đầu.
Bất ngờ tôi quyết định đi Việt Nam. (Hình: Sài Gòn Nhỏ)
Bất ngờ tôi quyết định đi Việt Nam nên lén book vé máy bay và một mình lái xe ra phi trường bất chấp lời khuyên của Bác sĩ, mặc kệ lời can gián của gia đình. Chỉ tưởng tượng khuôn mặt anh rạng ngời cảm động và ánh mắt vời vợi khi anh bất ngờ gặp tôi – gặp lại một tình yêu còn nguyên vẹn, và một dáng dấp như thưở nào, nên tôi hăng hái lên máy bay không hề báo anh trước.
Chuyến hành trình thật dài, thật mệt mỏi nhưng nỗi nhớ mong nhau lấn áp hết. Cuối cùng, tôi cũng đến nơi. Bước xuống phi trường, những người bạn đã cẩn thận sắp đặt hết mọi sự, từ đường đi nước bước, cái ăn cái ở chu toàn.
Buổi sáng hôm sau, dưới cái nóng như chảo lửa ụp trên đầu, tôi đã có mặt ngồi chờ ngay đầu ngõ nhà anh với nỗi hân hoan vì biết được anh có thói quen giờ này thường thả bộ đến quán cà phê quen gần đó.
Tôi đang nôn nao, một chiếc xe chạy xịt vào và thắng két bên cạnh. Một người đàn ông bước xuống, tôi nhổm lên mừng rỡ vì nhận ra là anh, nhưng, tiếng gọi chưa kịp bật ra, tôi nhìn sửng vào cô gái thướt tha cạnh anh. Tôi ngẩn ngơ một hồi, ngồi lặng đi một lát, rồi nghiêm nghị kêu người lái xe chạy trở về chỗ cũ…
Chung quanh tôi hình như không còn âm thanh mà chỉ quẩn quanh trong đầu hình ảnh tôi vừa thấy.
Tôi lên Đà Lạt và lang thang ở đó với những buổi chiều một mình nên dĩ nhiên không có những đêm gối đầu trên tay anh mà ngủ…
Sau một tuần, khi mở góc túi xách, tôi ngạc nhiên thấy những viên thuốc trợ tim mang theo vẫn còn y nguyên, và cái hộp đựng máy theo dõi nhịp thở cũng còn y nguyên trong hộp.
Đêm nhạc gần tàn. Bên ngoài, ánh trăng chập choạng như vỡ tan trong đêm sâu hun hút bùi ngùi với tiếng dương cầm Auld Lang Syne khiến mọi người cứ nấn níu chưa ai muốn đứng lên giã từ.
Đêm tình ca như một chuỗi kinh cầu lay động trái tim thường dễ dàng làm tôi khóc nhưng đêm nay mắt tôi ráo hoảnh.
Tôi bước ra ngoài, mở phone, xóa biến lời nhắn “gần Tết rồi, thêm 10 năm nữa chờ em, về với anh đi.”
WESTMINSTER, California (NV) – “Xuân Yêu Thương” là tên chiều nhạc thính phòng rộn ràng tình cảm và óng ả sắc Xuân mà nhóm Sắc Màu Kỷ Niệm ân cần gởi đến khán thính giả yêu nhạc vào lúc 2 giờ chiều Chủ Nhật, 10 Tháng Ba, tại phòng sinh hoạt nhật báo Người Việt, 14771 Moran St., Westminster, CA 92683.
Nhóm Sắc Màu Kỷ Niệm. (Hình: Bích Thủy cung cấp)
“Nhóm Sắc Màu Kỷ Niệm xin chọn ‘Xuân Yêu Thương’ làm chủ đề cho chương trình mừng Xuân mới với mong ước thế giới này luôn được thanh bình, mọi người luôn yêu thương nhau trong hạnh phúc chan hòa,” ca sĩ Bích Thủy, thay mặt nhóm Sắc Màu Kỷ Niệm, nói về chương trình đầu năm của nhóm.
Đến với “Xuân Yêu Thương,” khán giả sẽ được mời về thăm lại quê hương một thuở thanh bình tràn tiếng chim ca, vang giọng cười trẻ thơ giòn giã, một quê hương đẹp như dải lụa đào, có thiếu nữ ngồi bên song cửa sổ đón gió Xuân, có cô gái mơ giấc mơ Xuân, có những mối tình mộc mạc con đường đê.
“‘Xuân Yêu Thương’ có những ca khúc Xuân vui của Phạm Đình Chương, Vũ Thành, Nhật Bằng, Trúc Phương, Nguyễn Văn Đông, La Hối, Nguyễn Văn Tý, Y Vân và nhiều nhạc sĩ nổi tiếng nữa nhắc lại một thời đã qua thật đẹp mà ngày nay dù hơn một nửa thế kỷ đã trôi qua những người yêu âm nhạc không thể nào không nhớ đến mỗi độ Xuân về,” ca sĩ Bích Thủy cho biết.
Bích Thủy lấy tiếng hát làm đẹp cho đời. (Hình: Bích Thủy cung cấp)
“Xuân Yêu Thương” cũng gợi nhớ nỗi niềm mẹ già khắc khoải ngóng con, tâm tư chàng lính trẻ chốn sa trường đau đáu nhớ nhà khi Xuân về trong những năm tháng điêu linh gây xa cách, nhớ nhung trên đất mẹ hao gầy.
“Xuân Yêu Thương” cũng không quên nói lên nỗi lòng nhớ về quê nhà của những người gốc Việt phải ly hương với những sáng tác hướng về Sài Gòn như “Em Còn Nhớ Mùa Xuân” của Ngô Thụy Miên, hay “Thư Xuân Hải Ngoại” của Trầm Tử Thiêng-Nhật Ngân.
Ana Xuân Vũ, giọng ca trẻ trung, đầy nội lực. (Hình: Bích Thủy cung cấp)
Sắc Màu Kỷ Niệm quy tụ những giọng hát đầy “lửa” đam mê âm nhạc của ca sĩ chuyên nghiệp Vũ Anh, Vi Nguyễn (từ Úc xa xôi), Ái Loan, Alan Võ, Ana Xuân Vũ, Bích Thủy, Duy Khang, Kim Loan, Kim Nhung, Nguyễn Đăng Phúc, Phạm Gia Chúc, Phương Hạnh, Tố Loan, Xuân Quỳ và Hugo Hiếu – giọng ca thế hệ thứ ba đầy đam mê nhạc Việt.
Ngoài ra, “Xuân Yêu Thương” còn được sự hỗ trợ của hai nhóm hợp ca hào hứng, sôi động Cát Trắng và Sóng Xanh với lòng yêu thương tiếng Việt thiết tha.
Alan Võ có phong cách biểu diễn khác biệt. (Hình: Bích Thủy cung cấp)
Ca sĩ Bích Thủy dịu dàng nói: “Và ngoài kia Xuân lại về với hoa lá đua sắc ngát hương thơm lành. Trong mối tình thiên nhiên chan hòa cùng vạn vật cỏ cây, nhóm Sắc Màu Kỷ Niệm xin cống hiến cho quý vị khán giả gần xa một chương trình ca nhạc thật phong phú với những nhạc bản làm ngây ngất lòng người.”
Quan niệm người Á Đông, Xuân về làm khởi sắc vạn vật, làm mới lại những khô cằn héo úa mà cái rét mùa Đông vừa tàn phá. Người Á Đông, mỗi độ Xuân về, cùng mong ước những xui xẻo, xấu xa của năm cũ bị gột xóa để năm mới chỉ còn những gì tốt lành nhất, vui vẻ nhất và yêu thương nhất cùng bên nhau nở rộ.
Sóng Xanh trẻ tuổi mà rất tận tình với nhạc Việt. (Hình: Bích Thủy cung cấp)
“Xuân Yêu Thương” cầu cho tình thương sẽ lan tràn khắp thế giới để muôn nhà cùng nhau vang khúc hoan ca.
“Xuân Yêu Thương” được gởi đến mọi người hoàn toàn miễn phí.
Như tất cả mọi chương trình do nhóm Sắc Màu Kỷ Niệm thực hiện, “Xuân Yêu Thương” bắt đầu đúng 2 giờ chiều nên mọi người đến sớm để có chỗ ngồi tốt.
“Xuân Yêu Thương” là lời chúc, là niềm ước mong đầu Xuân mà nhóm Sắc Màu Kỷ Niệm muốn gởi đến mọi người. [qd]
TUBA CITY, Arizona (NV) – Melissa Blackhair không mấy hào hứng cho ngày Chủ Nhật.
“Tôi đang hơi e dè. Chỉ là tôi không biết chúng tôi phải điều chỉnh giờ giấc tới mức nào,” Blackhair nói khi đang ngồi trong văn phòng tại nhà của bà ở Tuba City tọa lạc ở bộ lạc Navajo Nation, khu vực duy nhất ở Arizona tuân theo giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày (daylight saving time). Vì chồng bà làm việc trong tuần ở Phoenix nên giờ giấc của họ sẽ chênh lệch, AP đưa tin hôm Thứ Bảy, 9 Tháng Ba.
“Mọi thứ trong nhà chúng tôi đều được chỉnh theo giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày. Điều đó hơi bất tiện vì tôi phải nhớ xe nào chạy ban ngày và xe nào chạy đúng giờ tiêu chuẩn,” Blackhair nói. “Chồng tôi sẽ không chỉnh giờ trên đồng hồ trong chung cư của chúng tôi (ở Phoenix).”
Lãnh thổ Navajo Nation nhìn từ phía sông Colorado tại Marble Canyon, Arizona, ngày 31 Tháng Tám, 2022 (Hình: ROBYN BECK/AFP/Getty Images)
Cư dân sống trong khu vực Arizona thuộc Navajo Nation – khu bảo tồn lớn nhất của người Mỹ bản địa ở Hoa Kỳ – gặp khó khăn trước những phép tính khó hiểu từ Tháng Ba tới Tháng Mười Một hàng năm.
Bộ lạc Navajo, cũng trải dài tới Utah và New Mexico, sẽ chỉnh lại đồng hồ trễ hơn một tiếng mặc dù nằm giữa hai vùng lãnh thổ vẫn duy trì giờ tiêu chuẩn: phần còn lại của Arizona và khu bảo tồn Hopi lân cận.
Việc chỉnh giờ tạo ra một tình huống đặc biệt với khu bảo tồn Hopi, nằm sâu trong đất liền của Navajo Nation và chạy theo thời gian tiêu chuẩn quanh năm. Đoạn Quốc Lộ Hoa Kỳ 160 thuộc Tuba City là biên giới trên thực tế giữa hai khu bảo tồn và nằm trên hai múi giờ.
Reva Hoover, nhà quản lý thâm niên của siêu thị Bashas dọc theo Quốc Lộ Hoa Kỳ 160 bên phía Navajo, cho biết Chủ Nhật, 10 Tháng Ba chắc chắn sẽ lộn xộn. Mặc dù dán sẵn lời nhắc trong phòng thay phục trang nhưng những nhân viên sống ở cả hai khu bảo tồn có thể sẽ đi trễ.
Khách du lịch có thể không biết. Những khách lưu trú tại Moenkopi Legacy Inn & Suites ở phía bên kia đường của Hopi sẽ tới cửa hàng bách hóa vào lúc họ nghĩ là 8 giờ 30 tối thì sẽ chỉ có nửa tiếng để sắm sửa trước khi đóng cửa, Hoover cho biết
Deannethea Long, quản lý khách sạn Moenkopi, đồng tình rằng điều này sẽ giúp khách sạn có những cuộc trò chuyện lý thú hơn với khách du lịch. Khách sạn, theo giờ tiêu chuẩn, khá tỉ mỉ như việc gắn một cái đồng hồ treo tường cho mỗi múi giờ ở sảnh.
Phần lớn các cơ sở thiết yếu – bưu điện, cửa hàng bách hóa, bệnh viện duy nhất ở Tuba City – đều nằm ở phía bên kia đường cao tốc, nơi mọi thứ sẽ áp dụng giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày.
Sự thay đổi giờ giấc ảnh hưởng tới công việc và cuộc sống gia đình của Blackhair. Người họa sĩ thường hay khuyến cáo khách hàng nói rõ múi giờ trong các thông báo hoặc lời mời tham dự sinh hoạt. Bà cũng phải bảo đảm rằng mình không bị trễ các cuộc hẹn khám bệnh ở Flagstaff, Arizona, nơi không nằm trong khu bảo tồn của cả hai bộ lạc.
Sự chênh lệch giờ giấc cũng gây ra cảm giác cô lập xã hội kéo dài từ lúc Navajo và Hopi phong tỏa trong đại dịch Covid-19. Nếu người tổ chức một buổi sinh hoạt không nói rõ sinh hoạt đó diễn ra ở múi giờ nào, thì Blackhair sẽ không tới.
Các nhà lập pháp Arizona thông qua luật định vào năm 1968 nhằm củng cố thời gian tiêu chuẩn sau khi chính phủ liên bang cố gắng biến thời gian tiết kiệm ánh sáng ban ngày thành tiêu chuẩn trên toàn nước Mỹ. Arizona thử áp dụng tiết kiệm ánh sáng ban ngày vào năm trước. Cư dân sống trong cái nóng oi bức của mùa Hè phàn nàn về việc phải chờ thêm một tiếng dưới ánh nắng mặt trời. Arizona và Hawaii bèn quyết định không sửa đổi giờ giấc.
Ngược lại, Hội Đồng Bộ Lạc Navajo – nay là Hội Đồng Quốc Gia Navajo, với Tổng Thống là một người có gốc gác Việt Nam – ban hành một quyết nghị vào Tháng Ba năm đó tuyên bố khu bảo tồn sẽ tuân theo chỉ dẫn của chính phủ Hoa Kỳ. Quyết nghị ban đầu lưu ý rằng điều này sẽ tránh nhầm lẫn ngay cả ở các khu vực thuộc các tiểu bang khác. Ngoài ra, có thêm một giờ ánh sáng ban ngày trong mùa Hè “sẽ đem lại lợi ích to lớn cho người Navajo.”
Thêm một giờ khác vào các múi giờ xen kẽ cũng như để dành giờ cho điểm cuối phía Nam của khu bảo tồn Hopi, nơi đó là Quốc Gia Navajo. Đi hơn 160 dặm (258 kilometer) từ miền Bắc Arizona qua Tuba City và đi tới đi lui giữa Hopi và Navajo, cư dân và khách du lịch có thể băng qua các múi giờ nhiều lần.
Việc sắp xếp các khu bảo tồn một phần là do tranh chấp đất đai kéo dài hàng thập niên giữa các bộ lạc. Đã có lúc, chính phủ liên bang phải áp đặt lệnh cấm xây cất kéo dài 50 năm trên vùng đất mà cả hai bộ tộc đều tuyên bố là lãnh thổ của mình.
Sự tương đồng của Navajo và Hopi khiến hai bộ lạc khó tránh khỏi sự liên kết. Tuy nhiên, giữa họ luôn luôn làm người ta nhớ tới David và Goliath. Trong khi Navajo là khu bảo tồn lớn nhất của người Mỹ bản địa ở Hoa Kỳ – lớn hơn cả 10 tiểu bang của Hoa Kỳ cộng lại – thì Hopi lại nhỏ bé với những ngôi làng lâu đời nhất, lúc nào cũng có có người sinh sống trong số tất cả 574 bộ lạc được liên bang công nhận.
Công ty Hopi Telecommunications có 1.200 khách hàng sử dụng internet và điện thoại, trong đó có 200 tới 300 người Navajo. Khách hàng người Navajo có thể cảm thấy khó chịu về việc tiết kiệm ánh sáng ban ngày khi phải chờ lâu hơn để trình báo tình trạng ngừng hoạt động vì nhà cung cấp chưa mở cửa, Carroll Onsae, chủ tịch kiêm tổng giám đốc cho biết.
Những cư dân như Blackhair sẽ ủng hộ Quốc Gia Navajo loại bỏ thời gian tiết kiệm ánh sáng ban ngày. Bà nói rằng bà từng nghe tin đồn về chuyện đó từ vài năm trước và rất thất vọng vì tới bây giờ vẫn chưa thành hiện thực. (TTHN)
KABUL, Afghanistan (NV) – Khi thế giới chứng kiến Taliban trở lại nắm quyền vào Tháng Tám năm 2021, có hai chị em ở Kabul nằm trong số hàng triệu phụ nữ ở Afghanistan có thể trực tiếp cảm nhận được chế độ mới đang trói chặt vòng tay của họ, phóng sự do Đài BBC ghi nhận.
Họ quyết định không thể khoanh tay đứng nhìn quyền tự do của phụ nữ bị đàn áp, và bắt đầu bí mật vận dụng sức mạnh tiếng hát của mình để phản kháng.
Bản thân họ bị đặt vào tình thế hiểm nghèo tại một quốc gia nơi các nhạc sĩ có thể bị bắt giữ, họ bắt đầu phong trào ca hát trên mạng xã hội có tên Ngọn Đuốc Cuối Cùng (Last Torch).
Hai chị em nhóm Ngọn Đuốc Cuối Cùng hát những bài ca phản đối Taliban (Hình: The Last Torch)
“Chúng tôi sẽ hát bài này nhưng nó có thể làm cho chúng tôi phải trả giá bằng mạng sống,” một trong hai chị em nói trong đoạn phim được ghi lại trước khi cất tiếng hát.
Ca khúc được phát hành vào Tháng Tám năm 2021, chỉ vài ngày sau khi Taliban tiếp quản và nhanh chóng lan truyền trên Facebook và WhatsApp.
Dầu chưa qua trường lớp về âm nhạc, hai chị em – đội khăn trùm đầu để che giấu danh tánh – lại trở thành một hiện tượng âm nhạc.
“Cuộc chiến của chúng tôi nhen nhóm ngay dưới trướng Taliban nhưng sẽ chống lại Taliban,” Shaqayeq (không phải tên thật của cô), là người em trong hai chị em, cho biết.
“Trước khi Taliban cai trị, chúng tôi chưa từng sáng tác một khổ thơ nào. Đây là động lực mà Taliban tạo ra cho chúng tôi.”
Sau khi tái chiếm quyền lực, Taliban chỉ mất chưa đầy 20 ngày để thực hiện kế hoạch độc tài với Afghanistan.
Áp đặt Sharia (luật Hồi giáo) vào đời sống thường nhật và hạn chế quyền tham gia giáo dục lên phụ nữ là một trong những ưu tiên của Taliban. Phụ nữ đổ xuống đường phố ở Kabul và các thành phố lớn khác để phản đối nhưng họ phải hứng chịu sự đàn áp cay nghiệt.
Hai chị em nhanh chóng phát hành các ca khúc mới, dưới chiếc khăn trùm đầu màu xanh lam, giống như bài hát đầu tiên.
Một bài hát lên thi phẩm nổi tiếng của Nadia Anjuman, người từng sáng tác nó để phản đối lần cai trị đầu tiên của Taliban vào năm 1996.
Làm sao mà tôi biết được mật ong ngọt ngào ra sao khi miệng tôi bị tẩm đầy độc?
Than ôi, miệng tôi bị một nắm đấm tàn ác làm cho tan nát…
Ôi cái ngày tôi phá vỡ gông cùm xiềng xích,
Hãy thoát khỏi ngục tù và ca hát trong niềm hân hoan.
Khi Taliban cấm phụ nữ đi học, Nadia Anjuman và bằng hữu của cô thường gặp nhau tại một trường học kín, The Golden Needle, nơi họ giả vờ may vá nhưng thay vào đó lại đọc sách. Họ cũng mặc burka màu xanh, được gọi là chadari ở Afghanistan.
Người lớn tuổi hơn trong hai chị em, Mashal (cũng là tên giả), so sánh burka như “‘một cái lồng biết đi.”
Cho tới nay, hai chị em mới chỉ phát hành bảy ca khúc nhưng mỗi ca khúc đều gây được tiếng vang mạnh mẽ với phụ nữ khắp Afghanistan. Shaqayeq nói, ban đầu họ sử dụng lời của các tác giả khác cho bài hát, nhưng cảm xúc của họ dạt dào tới nỗi “không một thi phẩm nào diễn tả hết cảm xúc của họ,” vì vậy hai chị em bắt đầu sáng tác lời ca của riêng mình.
Chủ đề của những ca khúc là những cấm đoán ngột ngạt Taliban đặt ra cho đời sống hàng ngày của phụ nữ, việc cầm tù các nhà hoạt động và vi phạm nhân quyền.
Một trong những biện pháp đầu tiên sau khi lên nắm quyền là thay thế Bộ Phụ Nữ Sự Vụ bằng Bộ Tuyên Truyền Đạo Đức và Ngăn Ngừa Tệ Nạn. Tổ chức mới không chỉ bắt buộc phụ nữ phải mặc burka mà còn lên án âm nhạc vì được cho là hủy hoại cội nguồn của Hồi Giáo.
Chẳng bao lâu sau, mạng xã hội xuất hiện những đoạn phim quay cảnh lính bộ binh Taliban đốt nhạc cụ, bắt bớ các nhạc sĩ rồi diễu họ qua đường phố để răn đe.
Vì sự an toàn của mình, hai chị em rời khỏi Afghanistan vào năm ngoái nhưng họ hy vọng sẽ sớm hồi hương.
BBC cũng chiếu một trong những ca khúc gần đây nhất của hai chị em cho Farida Mahwash, một trong những nữ ca sĩ có tiếng nhất Afghanistan, với sự nghiệp kéo dài hơn nửa thế kỷ cho tới khi bà nghỉ hưu gần đây.
Tại Kabul, chiến dịch trấn áp các hoạt động xã hội lại được tăng cường hơn nữa trong năm qua, với việc nhà cầm quyền cấm phụ nữ tổ chức các cuộc biểu tình và bắt giữ những người bất tuân lệnh cấm.
Liên Hiệp Quốc cho biết Taliban có thể phải chịu trách nhiệm về chủ nghĩa kỳ thị giới tính nếu tiếp tục các chính sách như hiện tại. Taliban trả lời rằng họ đang áp dụng Sharia và sẽ không chấp nhận bất kỳ sự can thiệp nào từ bên ngoài vào công việc nội bộ của đất nước. (TTHN)
