Cựu lãnh đạo Cộng Hòa đề nghị cho di dân lậu ‘tốt’ ở lại nước Mỹ
Trump – Minnesota: ‘Cuộc chiến’ giữa mùa Đông khi nào hạ nhiệt?
Trump – Minnesota: ‘Cuộc chiến’ giữa mùa Đông khi nào hạ nhiệt?
Hai công dân Mỹ bị đặc vụ liên bang bắn chết ở cự ly rất gần khi ICE mở chiến dịch truy quét người nhập cư bất hợp pháp ở Minneapolis, tiểu bang Minnesota, làm rúng động dư luận và câu hỏi đặt ra là khi nào thì cuộc chiến trong lòng nước Mỹ này mới hạ nhiệt?
Thanh niên Santa Ana bị cảnh sát bắn chết khi cúi xuống nhặt súng
SANTA ANA, California (NV) – Một thanh niên 18 tuổi bị cảnh sát viên Santa Ana bắn chết vào tối Thứ Tư, 28 Tháng Giêng, khi bước ra khỏi xe sau một cuộc rượt đuổi ngắn và cúi xuống nhặt khẩu súng mà anh đánh rơi, theo nhật báo the Orange County Register hôm Thứ Năm, 29 Tháng Giêng.
Theo cảnh sát viên Natalie Garcia, phát ngôn viên Sở Cảnh Sát Santa Ana, bạn gái 19 tuổi của thanh niên này và đứa con 1 tuổi của họ có mặt trên xe vào thời điểm xảy ra sự việc, nhưng không ai bị thương.

Khoảng 10 giờ 30 phút tối Thứ Tư, một cảnh sát viên tìm cách chặn chiếc xe của thanh niên này tại khu vực trung tâm thành phố Santa Ana, bà Garcia cho biết. Bà mô tả đây là một “cuộc rượt đuổi rất ngắn,” sau đó chiếc xe dừng lại trong bãi đậu xe của khu chung cư gần góc đường Third và đường French.
Lý do vì sao cảnh sát tìm cách chặn xe hiện vẫn chưa rõ.
Theo bà Garcia, nghi can bước ra khỏi xe và giơ tay lên, nhưng trong lúc đó một khẩu súng rơi xuống đất.
“Những gì chúng tôi biết là người này đánh rơi một khẩu súng, và cảnh sát ra lệnh không được nhặt khẩu súng đó,” bà Garcia nói. “Người này không tuân theo mệnh lệnh, và đó là lý do cảnh sát nổ súng bằng vũ khí công vụ.”
Hiện chưa rõ có bao nhiêu phát súng được bắn ra.
Theo bà Garcia, nghi can, bạn gái, và đứa bé đều cư ngụ tại khu chung cư này. Mẹ của thanh niên cũng sống tại đây và có nói chuyện với cảnh sát.
Từ thời điểm cảnh sát bắt đầu ra hiệu chặn xe cho đến khi xảy ra vụ nổ súng chỉ kéo dài khoảng một đến hai phút, bà Garcia cho biết. (T.Nhiên) [đ.d.]
Hãng xưởng sa thải hàng loạt, người lao động Mỹ lo lắng
NEW YORK, New York (NV) – Giữa lúc hãng xưởng sa thải hàng loạt, người lao động Mỹ ngày càng lo lắng về thị trường việc làm, theo AP hôm Thứ Tư, 28 Tháng Giêng.
Trước đây, các nhà kinh tế học cho hay doanh nghiệp ở Mỹ phần lớn đang trong tình trạng “không tuyển dụng, không sa thải” giữa lúc nền kinh tế không ổn định. Mức độ tuyển dụng nhìn chung chậm lại. Tháng trước, Mỹ chỉ có thêm 50,000 việc làm, giảm so với 56,000 hồi Tháng Mười Một.

Nhưng hiện tại, ngày càng nhiều công ty cũng sa thải nhân viên. Nhiều công ty sa thải nhân viên khắp các lĩnh vực, nêu lý do chi phí hoạt động tăng vì một loạt yếu tố, như thuế quan nặng nề của Tổng Thống Donald Trump, lạm phát dai dẳng và người tiêu dùng thay đổi cách chi tiêu. Theo thăm dò mới đây, niềm tin của người tiêu dùng đối với nền kinh tế Mỹ tụt xuống mức thấp nhất từ năm 2014 tới nay.
Một số công ty vẫn đang tìm cách giảm nhân viên sau đợt tuyển dụng ồ ạt sau đại dịch COVID-19, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại điện tử. Cùng lúc đó, ngày càng nhiều doanh nghiệp sa thải nhân viên trong lúc chuyển qua đầu tư vào AI (trí tuệ nhân tạo).
Ngoài lĩnh vực tư nhân, hàng ngàn nhân viên chính phủ liên bang bị mất việc làm trong đợt sa thải hàng loạt của chính quyền Tổng Thống Donald Trump năm ngoái, buộc nhiều người đi tìm việc mới. Điều đó càng ảnh hưởng xấu tới cái nhìn của người lao động nói chung về thị trường việc làm.
Sau đây là vài công ty loan báo sa thải nhân viên nhiều nhất mới đây:
- Công ty hóa chất Dow hôm Thứ Năm công bố sẽ sa thải khoảng 4,500 nhân viên, sau khi cắt giảm 1,500 nhân viên hồi Tháng Giêng năm ngoái, rồi thêm 800 người hồi mùa Hè.
- Công ty thương mại điện tử khổng lồ Amazon hôm Thứ Tư sa thải khoảng 16,000 nhân viên, chỉ sau ba tháng cắt giảm 14,000 người.
- Công ty giao hàng United Parcel Service (UPS) tuyên bố sẽ sa thải 30,000 nhân viên năm nay. Năm ngoái, UPS cho hay họ sa thải tổng cộng 48,000 nhân viên.
- Công ty thực phẩm Tyson Foods cuối năm ngoái loan báo sẽ đóng cửa nhà máy có 3,200 nhân viên ở Lexington, Nebraska. Đợt sa thải này bắt đầu diễn ra hôm 20 Tháng Giêng, nhưng Tyson thông báo với giới chức tiểu bang Nebraska họ tạm thời giữ lại dưới 300 nhân viên để giúp đóng cửa nhà máy. Tháng Mười Một năm ngoái, Tyson cũng cho hay sẽ sa thải 1,700 nhân viên nhà máy ở Amarillo, Texas.
- Tập đoàn công nghệ thông tin HP hồi Tháng Mười Một cho biết họ dự trù sa thải 4,000 tới 6,000 nhân viên.
- Công dy dịch vụ điện thoại Verizon bắt đầu sa thải hơn 13,000 nhân viên hồi Tháng Mười Một.
- Công ty hàng tiêu dùng Procter & Gamble (P&G) mùa Hè năm ngoái loan báo sẽ sa thải tới 7,000 nhân viên trong hai năm kế tiếp, chiếm 6% tổng số nhân viên toàn cầu của họ.
- Công ty công nghệ Microsoft năm ngoái sa thải hai đợt nhân viên, đợt đầu 6,000 người và đợt sau 9,000 người. (Th.Long) [kn]
Tom Homan dự định giảm số đặc vụ di trú liên bang ở Minnesota
MINNEAPOLIS, Minnesota (NV) – Ông Tom Homan, cố vấn của Tổng Thống Donald Trump về vấn đề biên giới, hôm Thứ Năm, 29 Tháng Giêng, cho hay ông ra lệnh giới chức di trú liên bang lên “kế hoạch giảm” số lượng đặc vụ ở Minnesota sau hai vụ công dân Mỹ bị bắn chết ở đó, theo CNN.
Trong buổi họp báo ở Minneapolis sau hai ngày tới Minnesota, ông Homan tuyên bố ông sẽ “ở lại tới khi không còn vấn đề.”

Ông Homan nhấn mạnh ông được Tổng Thống Trump phái tới Minnesota để cải thiện tình hình.
“Không phải tôi tới Minnesota để chụp hình hay lên báo,” ông Homan nói. “Tôi tới đây để tìm giải pháp, và chúng tôi sẽ làm như vậy.”
“Ông trùm” biên giới thừa nhận chiến dịch thực thi luật di trú của chính quyền Tổng Thống Trump mấy tháng qua không “hoàn hảo.” Ông lưu ý đặc vụ liên bang nào không hành xử chuyên nghiệp sẽ bị “giải quyết, như bất cứ cơ quan liên bang nào khác.”
Chia sẻ chi tiết những cuộc hội đàm của ông với giới chức Minnesota, ông Homan cho hay ông Keith Ellison, bộ trưởng Tư Pháp Minnesota, cho ông biết nhà tù quận hạt “có thể thông báo với ICE (Cảnh Sát Di Trú) ngày thả” những người nhập cư “gây nguy hiểm cho an toàn công cộng” để ICE có thể bắt giữ.
Ông Homan xác nhận chính quyền liên bang sẽ giảm số lượng đặc vụ ở Minnesota “dựa trên những cuộc thảo luận” giữa ông với Thống Đốc Tim Walz của Minnesota và ông Ellison.
Mặc dù nhấn mạnh chiến dịch thực thi luật di trú của chính quyền Tổng Thống Trump chỉ nhắm vào người nhập cư không giấy tờ, phạm tội, và gây nguy hiểm an toàn công cộng hay an ninh quốc gia, nhưng ông Homan lưu ý bất cứ ai nhập cư bất hợp pháp vẫn có thể bị trục xuất.
Ông Homan khẳng định cả ông lẫn Tổng Thống Trump đều không muốn bất cứ ai thiệt mạng, nhưng ông nhấn mạnh “lời lẽ khiêu khích, lời đe dọa nguy hiểm và tình trạng thù ghét” đối với đặc vụ di trú “phải chấm dứt,” theo Fox News.
“Tổng Thống Trump muốn giải quyết chuyện này, và tôi sẽ giải quyết nếu quý vị giúp đỡ,” ông Homan nói.
Ông Homan được Tổng Thống Trump cử tới Minnesota hôm Thứ Ba sau khi xảy ra hàng loat vụ đụng độ căng thẳng giữa người biểu tình chống ICE với đặc vụ liên bang ở vùng Minneapolis và St. Paul, nổi bật nhất là sự kiện đặc vụ ICE bắn chết bà Renee Nicole Good, 37 tuổi, hôm 7 Tháng Giêng rồi đặc vụ Biên Phòng (CBP) bắn chết ông Alex Pretti, 37 tuổi, hôm 24 Tháng Giêng. Cả bà Good lẫn ông Pretti đều là công dân Mỹ.
Trong buổi họp báo hôm Thứ Năm, ông Homan từ chối nói về hai vụ nổ súng đó, nêu lý do đang điều tra. (Th.Long) [kn]
Trump ký sắc lệnh tung ra chiến lược chống ma túy
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump hôm Thứ Năm, 29 Tháng Giêng, ký sắc lệnh tung ra chiến lược chống ma túy gồm nhiều cơ quan chính phủ tham gia, theo CNN.
“Chiến Lược Vĩ Đại Phục Hồi Nước Mỹ sẽ kết hợp nhân lực và phương tiện của liên bang, tiểu bang, địa phương và lĩnh vực tư nhân để hỗ trợ cai nghiện, điều trị và phòng ngừa nghiện ma túy. Chiến lược này sẽ giúp huy động đầy đủ nhân lực, phương tiện và thẩm quyền của chính phủ liên bang để chấm dứt tai họa khủng khiếp này,” Tổng Thống Trump tuyên bố tại buổi lễ ký sắc lệnh trong Oval Office của Tòa Bạch Ốc, bên cạnh ông là Bộ Trưởng Y Tế Robert F. Kennedy Jr.

Số người chết ở Mỹ vì dùng ma túy quá liều lượng tăng vọt lên mức kỷ lục trong dịch COVID-19, do fentanyl. Nhưng dữ liệu Trung Tâm Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC) cho thấy con số này giảm dần từ năm 2022, và mới đây trở về mức trước đại dịch COVID-19. Tuy nhiên, dữ liệu mới nhất cho thấy hơn 70,000 người ở Mỹ vẫn chết vì dùng ma túy quá liều lượng trong năm qua.
Năm 2024, khoảng 12% người 12 tuổi trở lên ở Mỹ, hơn 48 triệu ngườim, bị chứng rối loạn sử dụng chất gây nghiện, theo dữ liệu Cơ Quan Quản Trị Lạm Dụng Chất Gây Nghiện và Sức Khỏe Tâm Thần. Tỉ lệ này hầu như giữ nguyên mấy năm qua. (Th.Long) [kn]
Các sự kiện mừng Tết Bính Ngọ vùng Little Saigon và Nam California
LITTLE SAIGON, California (NV) – Tết Âm Lịch ngày càng được nhiều người bản xứ chú ý, nhất là tại vùng Little Saigon nói riêng, và tại miền Nam California nói chung. Little Saigon ở Orange County là nơi có cộng đồng người Việt lớn nhất hải ngoại. Miền Nam California cũng là nơi có số người Việt cư ngụ nhiều nhất ở California, tiểu bang có số người Việt đông nhất Hoa Kỳ.
Vì thế, ngày càng có nhiều hoạt động diễn ra trong những ngày trước và sau Tết Âm Lịch, để vinh danh, duy trì, và để mọi người biết đến văn hóa Việt Nam và các cộng đồng gốc Á Châu khác. Sau đây là các hoạt động mừng Tết Bính Ngọ năm nay, từ nay cho đến đầu Tháng Ba.

Chợ Hoa Tết Phước Lộc Thọ
Thời gian: 10AM – 10PM, từ 29 Tháng Giêng đến 15 Tháng Hai
Địa chỉ: 9200 Bolsa Ave., Westminster, CA 92683
Lễ Hội Tết Việt 2026
Thời gian: 10AM – 9PM, Thứ Bảy, 31 Tháng Giêng
Địa điểm: Sapphire Center, 16149 Brookhurst St., Fountain Valley, CA 92708
Bowers Museum – Lunar New Year Family Festival
Thời gian: 11AM – 3PM, Chủ Nhật, 1 Tháng Hai
Địa chỉ: 2002 N. Main St., Santa Ana, CA 92706
Hội Chợ Tết Santa Ana
Thời gian: 1PM – 6PM, Thứ Bảy, 7 Tháng Hai (bắn pháo hoa lúc 5:45PM)
Địa chỉ: Centennial Park, 3000 W. Edinger Ave., Santa Ana, CA 92704
UC Irvine – Lunar New Year Celebration
Thời gian: 1:30PM – 6PM, Thứ Hai, 9 Tháng Hai
Địa điểm: Irvine Barclay Plaza & Theatre, 4242 Campus Dr, Irvine, CA 92612
Phố Hoa Main Street – Garden Grove
Thời gian: Từ 13 đến 15 Tháng Hai
Địa điểm: 12936 Main St., Garden Grove, CA 92840
2026 San Diego Lunar New Year Festival
Thời gian: Từ 13 đến 15 Tháng Hai
-Thứ Sáu, 13 Tháng Hai: 5PM – 10PM
-Thứ Bảy, 14 Tháng Hai: 11AM – 10PM
-Chủ Nhật, 15 Tháng Hai: 11AM – 8PM
Địa điểm: Officer Jeremy Henwood Memorial Park, 4455 Wightman St., San Diego, CA 92105
Hội Chợ Sinh Viên – UVSA Tết Festival
Thời gian: Từ 13 đến 15 Tháng Hai
-Thứ Sáu, 13 Tháng Hai: 4PM – 10PM
-Thứ Bảy, 14 Tháng Hai: 11AM – 10PM
-Chủ Nhật, 15 Tháng Hai: 11AM – 9PM
Địa chỉ: Golden West College, 15744 Goldenwest St., Huntington Beach, CA 92647
Hội Chợ Tết Việt Nam – Hội chợ truyền thống, ẩm thực Việt
Thời gian: 9AM – 9PM, từ 14 đến 22 Tháng Hai
Địa điểm: 3404 và 3412 Westminster Ave., Santa Ana, CA 92703
Hội Chợ Tết Việt Nam vùng San Fernando Valley
Thời gian: 5PM – 11PM, Thứ Bảy, 14 Tháng Hai
Địa điểm: Vietnamese Association of San Fernando Valley, 7245 Corbin Avenue, Winnetka, CA, 91306
Đốt pháo đầu năm tại Phước Lộc Thọ
Thời gian: 12PM, Thứ Ba, 17 Tháng Hai
Địa chỉ: 9200 Bolsa Ave., Westminster, CA 92683
Hội Chợ Tết San Diego
Thời gian: Từ 20 đến 22 Tháng Hai
-Thứ Sáu, 20 Tháng Hai: 5PM – 10PM
-Thứ Bảy, 21 Tháng Hai: 11AM – 10PM
-Chủ Nhật, 22 Tháng Hai: 11AM – 6PM
Địa chỉ: NTC Park – Liberty Station, 2455 Cushing Rd, San Diego, CA 92106
Diễn Hành Tết Westminster
Thời gian: 8AM – 12PM, Thứ Bảy, 21 Tháng Hai
Địa điểm: Đại lộ Bolsa (từ đường Magnolia đến đường Bushard), Westminster
Hải cảng Los Angeles tổ chức Tết lần thứ 12
Thời gian: 3PM – 7PM, Thứ Bảy, 21 Tháng Hai
Địa điểm: 112 E. 22nd St., San Pedro, CA 90731
Pacific Symphony – Lunar New Year Concert
Thời gian: 8PM, Thứ Bảy, 21 Tháng Hai
Địa điểm: Segerstrom Concert Hall, 600 Town Center Dr, Costa Mesa, CA 92626
Mua vé: https://www.pacificsymphony.org/tickets
Irvine Spectrum – Lunar New Year Celebration
Thời gian: 12PM – 4PM, Chủ Nhật, 1 Tháng Ba
Thời gian: Irvine Spectrum Center, 670 Spectrum Center Dr, Irvine, CA 92618 (ĐT, Đ.D.)
ICE ra lệnh đặc vụ ở Minnesota tránh đụng độ với ‘kẻ quá khích’
MINNEAPOLIS, Minnesota (NV) – Đặc vụ Cảnh Sát Di Trú (ICE) ở Minnesota hôm Thứ Tư, 28 Tháng Giêng, nhận được lệnh từ cấp trên là tránh đụng độ với “kẻ quá khích” trong lúc thực hiện chiến dịch bố ráp người nhập cư không giấy tờ của Tổng Thống Donald Trump, theo thông báo nội bộ mà Reuters đọc được.
Cũng theo lệnh này, đặc vụ ICE chỉ được nhắm vào người nhập cư bị truy tố hoặc bị kết tội hình sự.

Lệnh này được đưa ra sau khi đặc vụ liên bang bắn chết hai người biểu tình là công dân Mỹ ở Minneapolis cách nhau chỉ hơn hai tuần trong tháng này, mỗi vụ nổ súng đều gây ra làn sóng biểu tình rầm rộ chống ICE.
“Đừng giao tiếp hay đụng độ với kẻ quá khích,” ông Marcos Charles, giới chức ICE cấp cao, viết toàn chữ hoa trong email gửi đặc vụ ở Minnesota. “Làm như vậy chẳng được gì mà chỉ đổ thêm dầu vào lửa. Chẳng có bên nào thuyết phục được bên kia. Đặc vụ chỉ cần ra lệnh.”
Theo email này, ICE sẽ cung cấp cho đặc vụ loa cầm tay để ra mệnh lệnh cho công chúng và “phải nói rõ từng bước trong lúc bắt giữ.”
Email này không nêu cụ thể đặc vụ phải ra mệnh lệnh trong tình huống nào và nên làm gì nếu công chúng không tuân thủ mệnh lệnh.
Khi Reuters hỏi Tòa Bạch Ốc về email nội bộ này, một giới chức chính quyền Tổng Thống Donal Trump cho biết, “Chúng tôi đang thảo luận cách thực hiện chiến dịch ở Minnesota sao cho đạt hiệu quả nhiều nhất. Không nên coi bất cứ lệnh nào là chính thức nếu chưa được ban hành chính thức.”
Email nội bộ này xuất hiện sau khi Tổng Thống Trump tuyên bố trong tuần này ông sẽ “xuống thang” tình hình căng thẳng ở vùng Minneapolis và St. Paul sau khi đặc vụ ICE bắn chết bà Renee Good, 37 tuổi, hôm 7 Tháng Giêng rồi đặc vụ Biên Phòng (CBP) bắn chết ông Alex Pretti, cũng 37 tuổi, hôm 24 Tháng Giêng ở đó.
Trong cả hai vụ, giới chức chính quyền ông Trump nhanh chóng gọi hai người thiệt mạng là kẻ quá khích, trong khi video tại hiện trường cho thấy không phải như vậy.
Tổng Thống Trump giao ông Tom Homan, cố vấn của ông về vấn đề biên giới, phụ trách chiến dịch ở Minnesota. Còn ông Gregory Bovino, chỉ huy CBP – người cũng từng dẫn đầu những chiến dịch bố ráp rầm rộ người nhập cư ở Los Angeles, Chicago và thành phố khác – bị giáng chức và không lâu nữa sẽ về hưu. (Th.Long) [kn]
Giáo Sư Đoàn Khoách, nguyên phụ tá khoa trưởng Đại Học Sư Phạm Huế, qua đời
SAN DIEGO, California (NV) – Giáo Sư Đoàn Khoách, tốt nghiệp thủ khoa Viện Hán Học Huế, từng làm giảng viên, trưởng ban Việt Hán, và là cựu phụ tá khoa trưởng Đại Học Sư Phạm Huế, vừa qua đời ở San Diego hôm 25 Tháng Giêng, hưởng thọ 96 tuổi, theo cáo phó của gia đình cho biết.
Giáo Sư Đoàn Khoách sinh năm 1930 tại Dương Nỗ, Phú Vang, Thừa Thiên.

Ngoài những thông tin nêu trên, theo tác giả Ngô Văn Ban trong bài viết “Tưởng nhớ Thầy Đoàn Khoách” đăng trên trang web namkyluctinh.org, Giáo Sư Đoàn Khoách từng là trợ lý nghiên cứu viên tại Tân Á Nghiên Cứu Sở thuộc Đại Học Trung Văn (Hồng Kông), là giám khảo chính cho International Baccalaureate Organization ở St. Mellons (Anh), và là giảng viên Việt Việt Học (Westminster).
Ông đến Hoa Kỳ năm 1989, và cư ngụ tại San Diego.
Ông từng có bài viết đăng trong các tạp chí Đại Học, Văn Học, Văn Lang, Tiếng Sông Hương, Đất Lành, Nhớ Huế, Dòng Việt, …
Các tác phẩm của ông đã phát hành là Nguyễn Trãi Dữ Kỳ Ức Trai Thi Tập (Hồng Kông, 1965), Văn Tịch Chí (Huế, 1970), Thư Mục Nguyễn Trãi (Sài Gòn, 1979), Thư Mục Nguyễn Đình Chiểu (Sài Gòn, 1981), Nguyễn Đình Chiểu Toàn Tập (Long An và Bến Tre 1982, hợp soạn), Sảng Đình Thi Tập (San Diego, 2002), Nhàn Trung Tùy Bút (San Diego, 2007, hợp soạn), Tiên Hoa Lục Khảo Chú (SEACAEF, 2008), và Mạnh Nghị Tuyển Tập (Viện Việt Học, Westminster, 2011).
Tang lễ vị giáo sư quá cố sẽ được tổ chức trong hai ngày 5 và 6 Tháng Hai, tại nhà quàn Peek Family, Westminster, theo cáo phó. (Đ.D.)
Phi cơ rớt ở Colombia, 15 người thiệt mạng, gồm 1 nhà lập pháp
CURASICA, Colombia (NV) – Một chiếc phi cơ nhỏ rớt xuống vùng quê ở khu hành chính Norte de Santander, Đông Bắc Colombia, hôm Thứ Tư, 28 Tháng Giêng, làm tất cả 15 người trên phi cơ thiệt mạng, gồm một nhà lập pháp địa phương, giới chức loan báo, theo CBS News.
Satena, hãng hàng không nhà nước Colombia điều hành chuyến bay này, cho hay giới chức cộng đồng Curasica thông báo với cơ quan hữu trách biết chiếc phi cơ rớt ở đâu, và cơ quan hữu trách cử nhóm cứu hộ tới “kiểm tra tình trạng hành khách.”

Sau đó, Bộ Giao Thông Vận Tải Colombia ra tuyên bố cho biết “ngay khi tìm thấy chiếc phi cơ ở hiện trường, cơ quan hữu trách xác nhận không ai sống sót.”
Chiếc phi cơ cất cánh lúc 11 giờ 42 phút giờ địa phương từ phi trường Cucuta, thủ phủ Norte de Santander, đi Ocana, thành phố bao quanh là núi. Chuyến bay này thường kéo dài khoảng 40 phút.
Lần cuối cùng chiếc phi cơ liên lạc với đài kiểm soát không lưu là sau khi cất cánh vài phút, theo Satena.
Giới chức chưa công bố nguyên nhân chiếc phi cơ rớt, nhưng cho hay sẽ điều tra.
Chiếc phi cơ chở hai thành viên phi hành đoàn và 13 hành khách, gồm ông Diogenes Quintero, người đại diện nạn nhân cuộc nội chiến ở Colombia trong vùng của ông, Satena cho hay.
Ông Quintero là nhà đấu tranh nhân quyền nổi tiếng ở vùng biên giới với Venezuela, nơi ông sinh sống và nơi chiếc phi cơ rớt.
Năm 2022, ông Quintero, luật sư, được bầu làm một trong 16 dân biểu Colombia đại diện hơn 9 triệu nạn nhân cuộc nội chiến hàng chục năm ở Colombia. Những chiếc ghế dân biểu này được lập ra theo thỏa thuận hòa bình năm 2016 giữa chính phủ Colombia với FARC, phe nổi dậy lớn nhất nước này. (Th.Long) [kn]
Thượng Viện Mỹ đạt thỏa thuận cấp ngân sách cho Bộ Nội An
WASHINGTON, DC (NV) – Thượng Viện tối Thứ Năm, 29 Tháng Giêng, đạt thỏa thuận cấp ngân sách cho Bộ Nội An (DHS) chỉ trong hai tuần, giữa lúc các nhà lập pháp cố gắng thông qua dự luật ngân sách chính phủ kịp hạn chót Thứ Sáu tuần này nhằm tránh rủi ro chính phủ phải đóng cửa một phần, theo USA Today.
Mấy ngày gần đây, phía Dân Chủ Thượng Viện yêu cầu loại bỏ dự luật ngân sách DHS ra khỏi dự luật ngân sách chung cho chính phủ trong lúc họ tìm cách cải tổ cơ quan này sau sự kiện đặc vụ liên bang bắn chết người thứ nhì ở Minnesota trong Tháng Giêng. Theo thỏa thuận tối Thứ Năm, các nhà lập pháp sẽ thông qua năm dự luật ngân sách còn lại của chính phủ.

Thượng Nghị Sĩ (TNS) Chuck Schumer (Dân Chủ-New York), trưởng khối Thiểu Số Thượng Viện, thông báo với USA Today về thỏa thuận này.
Trước đó, trong cuộc bỏ phiếu thủ tục chiều Thứ Năm, phía Dân Chủ Thượng Viện chặn dự luật ngân sách chung cho chính phủ, gồm tổng cộng sáu dự luật ngân sách, để ép buộc phía Cộng Hòa và Tòa Bạch Ốc nhượng bộ họ về ngân sách DHS, theo CNN.
Hiện chưa rõ số phận của dự luật ngân sách chính phủ ở Hạ Viện sẽ ra sao.
Hôm Thứ Tư, chỉ còn hai ngày nữa chính phủ có thể phải đóng cửa một phần, phía Dân Chủ Thượng Viện nêu ba điều kiện chính để tránh tình trạng đó, sau sự kiện đặc vụ liên bang bắn chết ông Alex Pretti ở Minneapolis, Minnesota.
Trước hết, phía Dân Chủ muốn Tổng Thống Donald Trump ra lệnh chấm dứt bố ráp người nhập cư trên diện rộng. Họ cũng đòi Cảnh Sát Di Trú (ICE) và Biên Phòng (CBP) chịu trách nhiệm nhiều hơn, bao gồm điều tra độc lập và thắt chặt tiêu chuẩn dùng vũ lực. Cuối cùng, họ yêu cầu đặc vụ liên bang bỏ che mặt và mở camera đeo trên người.
Nếu phía Cộng Hòa Thượng Viện và Tòa Bạch Ốc không nghiêm tục nói chuyện với phía Dân Chủ về ba điều kiện này, một cuộc khủng hoảng nữa về ngân sách chính phủ sắp xảy ra, TNS Schumer cảnh báo.
“Đây là những điều sửa đổi hợp lẽ thường, những điều người Mỹ đã biết và kỳ vọng ở nhân viên công lực,” ông Schumer nói với báo chí hôm Thứ Tư. “Tòa Bạch Ốc chưa có ý tưởng cụ thể, hay, rõ ràng nào.”
Ông Schumer nhấn mạnh phía Dân Chủ Thượng Viện rất đoàn kết trong vấn đề này. Nếu phía Cộng Hòa và tổng thống không chịu đàm phán, phía Dân Chủ sẽ không bỏ phiếu cho dự luật ngân sách chính phủ bắt buộc phải thông qua hạn chót là Thứ Sáu, 30 Tháng Giêng, nếu không, chính phủ phải đóng cửa một phần.
Tình trạng bế tắc này hầu như bảo đảm chính phủ phải đóng cửa hàng loạt cơ quan giống như thời gian đóng cửa lâu kỷ lục cuối năm ngoái.
Ngay cả nếu hai bên nhanh chóng đạt thỏa thuận, Dân Biểu Mike Johnson (Cộng Hòa-Louisiana), chủ tịch Hạ Viện, có thể phải gọi các dân biểu trở lại, vì Hạ Viện đang nghỉ một tuần. Rất khó làm như vậy trước hạn chót Thứ Sáu, đặc biệt giữa lúc thời tiết ở Washington, DC, đang xấu.
Thậm chí nếu Hạ Viện tái nhóm được, vẫn chưa rõ bất cứ thỏa thuận nào ở Thượng Viện có thể vượt qua cuộc bỏ phiếu khó đoán ở Hạ Viện hay không.
“Tôi nghĩ Hạ Viện sẽ phải trở lại,” TNS Chris Murphy (Dân Chủ-Connecticut) cho biết. “Đôi lúc, có lẽ họ phải xuất hiện khi đất nước sắp nổ tung.”
Sau khi đặc vụ CBP bắn chết ông Pretti, 37 tuổi, một y tá và là công dân Mỹ, cuối tuần trước, thậm chí một số nhà lập pháp Cộng Hòa cũng chỉ trích lời giải thích ban đầu của chính quyền Tổng Thống Trump về sự kiện này.
“Người ta nói đủ thứ, tôi nghĩ họ nói nhiều thứ mà chưa biết sự thật ra sao,” TNS John Thune (Cộng Hòa-South Dakota), trưởng Khối Đa Số Thượng Viện, cho hay.
Ông Thune khẳng định Tòa Bạch Ốc và phía Cộng Hòa Thượng Viện sẵn sàng “ngồi xuống thảo luận” với phía Dân Chủ về tương lai Bộ Nội An (DHS), cơ quan giám sát ICE và CBP. Nhưng ông lưu ý chính phủ đóng cửa sẽ chẳng có lợi cho ai.
“Tôi hy vọng chúng tôi có thể giải quyết vụ này,” ông Thune nói với báo chí. “Chính phủ đóng cửa không có lợi cho bất cứ ai.” (Th.Long) [kn]
Trung Quốc tử hình 11 thành viên gia đình mafia điều hành trung tâm lừa đảo ở Miến Điện
BẮC KINH, Trung Quốc (NV) – Trung Quốc tử hình 11 thành viên gia đình mafia điều hành một loạt trung tâm lừa đảo ở Miến Điện nằm dọc biên giới Đông Bắc với Trung Quốc, BBC đưa tin hôm Thứ Tư, 28 Tháng Giêng, dẫn lời báo chí nhà nước Trung Quốc.
Tháng Chín năm ngoái, tòa án ở tỉnh Chiết Giang Trung Quốc kết án những thành viên gia đình Ming này vì nhiều tội khác nhau, gồm giết người, giam giữ người trái phép, lừa đảo và điều hành sòng bài.

Gia đình nhà Ming là một trong nhiều gia đình mafia điều hành Laukkaing, biến thị trấn nghèo nàn này thành trung tâm sòng bài và khu đèn đỏ hào nhoáng.
Đường dây lừa đảo của họ sụp đổ năm 2023, năm họ bị bắt và giao nộp cho Trung Quốc. Người bắt và giao nộp họ là dân quân sắc tộc thiểu số đã chiếm được Laukkaing trong cuộc xung đột với quân đội Miến Điện.
Trung Quốc tử hình những người này để răn đe người muốn lừa đảo. Nhưng nay, việc làm ăn phi pháp của họ đã chuyển tới biên giới của Miến Điện với Thái Lan, cũng như tới Cambodia và Lào, nơi Trung Quốc có ít ảnh hưởng hơn nhiều.
Hàng trăm ngàn người bị lừa tới làm việc trong những trung tâm lừa đảo qua mạng ở Miến Điện và quốc gia khác của Đông Nam Á, theo Liên Hiệp Quốc ước tính. Trong những người đó có hàng ngàn người Trung Quốc, và đa số nạn nhân bị lừa hàng tỷ đô la cũng là người Trung Quốc.
Bất bình vì quân đội Miến Điện từ chối dẹp những trung tâm lừa đảo này, mà hầu như chắc chắn họ cũng được hưởng lợi, Trung Quốc ngầm hậu thuẫn một liên minh nổi dậy sắc tộc thiểu số tấn công quân đội Miến Điện ở tiểu bang Shan cuối năm 2023. Liên minh này chiếm được nhiều lãnh thổ từ quân đội và tràn vào kiểm soát Laukkaing, thị trấn biên giới quan trọng. (Th.Long) [kn]
Dân Sài Gòn chê chợ Bến Thành mái đỏ, nay có thêm ‘công viên nước’
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Nhà chức trách Sài Gòn giải thích việc sơn mái tôn đỏ tươi và tạo hình sóng nước trước chợ Bến Thành là để “kết nối lịch sử đô thị,” trong lúc dân mạng bày tỏ sự bất mãn vì khu chợ lịch sử nay “xanh xanh, đỏ đỏ như một công viên nước.”
Theo báo VnExpress hôm 29 Tháng Giêng, quảng trường phía trước chợ Bến Thành được sơn các mảng họa tiết lớn hình sóng nước với các gam màu xanh đậm, nhạt và vàng, “tạo hình ảnh mới lạ.”

Họa tiết sóng nước được giải thích là đặc trưng văn hóa-lịch sử vùng Nam Bộ, gắn liền với hệ thống kênh rạch.
Khu chợ Bến Thành xưa từng nằm bên bờ sông Bến Nghé, sau đó mới dời về vị trí hiện tại nhưng vẫn được giữ tên gọi cũ. Tuy vậy, bản tin ghi nhận “nhiều ý kiến trái chiều” về lý giải nêu trên.
Một số người cho rằng các mảng họa tiết lớn với gam xanh chủ đạo, đặt cạnh phần mái chợ sơn đỏ rực “tạo độ tương phản mạnh, khiến tổng thể cảnh quan chưa hài hòa.”
“Hai màu này đối chọi nhau, gây rối mắt” Lê Oanh, một nhân viên văn phòng ở Sài Gòn, được dẫn lời.
Bên dưới bản tin, nhiều độc giả của VnExpress cũng bày tỏ sự không hài lòng khi nhận xét việc sơn màu sóng nước trước chợ Bến Thành “vừa sến, vừa quê vừa chói về mặt thị giác” và đặt câu hỏi: “Liệu có hội đồng nghệ thuật thẩm định hay không mà sao nhìn giống khu vui chơi giải trí dành cho trẻ con?”

Cùng thời điểm, sự việc cũng gây tranh cãi sôi nổi trên mạng xã hội.
Facebooker Hoang Nhu Nguyen bình luận bên dưới một diễn đàn dành cho dân Sài Gòn: “Hãy trả tượng ông Trần Nguyên Hãn lại vị trí cũ, rồi làm quảng trường thì cứ làm, để còn thấy dấu ấn lịch sử của Sài Gòn!”
Một số ý kiến khác bày tỏ sự bất mãn, ngậm ngùi vì bỗng nhiên “công viên nước Đại Thế Giới tái sinh ngay trước chợ Bến Thành” và “nhìn ngôi chợ lịch sử giờ không khác gì một công viên nước xanh xanh, đỏ đỏ rẻ tiền.”
Facebooker Anna Võ đặt câu hỏi: “Cái gì vậy? Sáp nhập xong rồi đẻ một đám cán bộ phường thiếu tư duy thẩm mỹ như thế này sao?” (N.H.K) [dt]
Hàng triệu người có thể hủy du lịch Mỹ nếu phải nộp thông tin mạng xã hội
WASHINGTON, DC (NV) – Hàng triệu người ngoại quốc có thể sẽ hủy đi du lịch Mỹ nếu bị bắt buộc cung cấp thông tin mạng xã hội cho chính quyền Mỹ, chuyên gia kỹ nghệ du lịch quốc tế cảnh báo, theo CNN hôm Thứ Tư, 28 Tháng Giêng.
Nếu điều đó xảy ra, Mỹ có thể thất thu hàng tỷ đô la từ lĩnh vực du lịch, Hội Đồng Du Lịch Thế Giới (WTTC) cho hay.

WTTC đưa ra lời cảnh báo này trước khi Mỹ dự trù thi hành chính sách bắt buộc một số du khách ngoại quốc cung cấp thông tin mạng xã hội của họ trước khi tới Mỹ.
WTTC thăm dò gần 5,000 người trên thế giới thường đi du lịch ngoại quốc và 1/3 trong số đó cho hay nhiều phần họ sẽ không đi Mỹ nếu chính quyền Mỹ bắt buộc người thuộc Chương Trình Miễn Visa cung cấp thông tin mạng xã hội của họ.
Nếu tình huống đó xảy ra, Mỹ có thể mất tới 4.7 triệu du khách quốc tế, nghĩa là du khách từ những quốc gia ESTA tới Mỹ sẽ giảm 23% năm nay. Mức giảm đó có thể làm Mỹ mất $15.7 tỷ tiền du khách tiêu xài, theo WTTC.
Chính sách này có thể khiến Mỹ mất hơn 150,000 việc làm và “đẩy Mỹ vào thế bất lợi về cạnh tranh,” bà Gloria Guevara, chủ tịch WTTC, nói với CNN.
Những du khách bị ảnh hưởng do chính sách này có thể đi quốc gia khác và họ coi chính sách nộp thông tin mạng xã hội là “xâm phạm,” bà Guevara cho biết.
“Có rất nhiều nơi du lịch, nên du khách ESTA sẽ chọn nơi khác,” bà Guevara nói. “Chúng ta sẽ thấy số lượng du khách giảm và sự sụt giảm đó sẽ ảnh hưởng tới việc làm.”
Năm ngoái là năm bội thu của kỹ nghệ du lịch toàn cầu, bà Guevara lưu ý; số lượng du khách tăng ở nhiều quốc gia khắp thế giới.
“Mỹ không có,” bà cho hay.
Trong 4,563 người được WTTC phỏng vấn, gồm công dân Úc, Pháp, Đức, Nhật, Nam Hàn, Anh và nhiều nước khác, 2/3 nói họ đã biết chính sách này. Và phần lớn họ cho biết chính sách này sẽ làm cho Mỹ ít thân thiện và ít hấp dẫn hơn cả về du lịch lẫn đi làm ăn, theo thăm dò của WTTC.
Chính sách này được Cơ Quan Quan Thuế và Biên Phòng (CBP) đăng trên công báo Federal Register năm ngoái. Chính sách này sẽ ảnh hưởng tới du khách dùng Hệ Thống Chuẩn Thuận Du Lịch Điện Tử (ESTA) trong Chương Trình Miễn Visa cho công dân hơn 40 quốc gia, gồm Anh, Úc, Nhật, Ý, Ireland, Israel, Chile và Qatar.
ESTA là chương trình nộp đơn trên mạng cho phép công dân 42 quốc gia hội đủ điều kiện du lịch Mỹ dưới 90 ngày không cần visa. Hiện tại, du khách ESTA phải nộp thông tin như số sổ thông hành, ngày sinh và hồ sơ phạm tội nếu có. (Th.Long) [kn]
Nữ nghi can chặt đầu bạn trai ở Anaheim bị dẫn độ từ Mexico về California
ANAHEIM, California (NV) – Một phụ nữ 23 tuổi ở Anaheim trốn sang Mexico sau khi bị cáo buộc chặt đầu bạn trai 55 tuổi hồi năm ngoái, vừa bị dẫn độ trở lại Orange County, California, theo Biện Lý Cuộc Orange County (OCDA) cho biết hôm Thứ Năm, 29 Tháng Giêng.
Cô Ashley Marie Lira sẽ ra tòa đầu tiên tại Fullerton vào ngày 13 Tháng Hai, khi cô có thể đưa ra lời nhận tội, theo bà Kimberly Edds, phát ngôn viên OCDA, cho biết trong thông cáo báo chí.

Nếu bị kết án, cô Lira có thể bị tối đa từ 26 năm tù đến chung thân.
Theo bà Edds, loại hung khí được sử dụng trong án mạng chưa được xác định.
Vào ngày 25 Tháng Tám, 2025, cảnh sát Anaheim đến căn nhà của cô Lira trong khu 1300 đường East La Palma và phát hiện thi thể không đầu của ông Enrique Gonzalez-Carbajal bên trong, bà Edds cho biết.
Cô Lira, người mới hẹn hò với ông Gonzalez-Carbajal được khoảng hai tháng, bị xác định là nghi can. OCDA cho hay sau vụ án mạng, cô lập tức trốn sang Mexico.
Trong suốt năm tháng, nhà chức trách Orange County, Mexico, và FBI phối hợp truy tìm và bắt giữ nghi can.

Ngày 22 Tháng Giêng, nghi can Lira bị chính quyền Mexico bắt giữ, đến ngày hôm sau, cảnh sát viên Anaheim tiếp nhận cô tại cửa khẩu biên giới San Ysidro, thuộc San Diego County.
Hiện nghi can Lira đang bị giam giữ và không được tại ngoại.
Đây là vụ dẫn độ lần thứ hai từ Mexico về Orange County trong Tháng Giêng, mà nghi can đều bị tình nghi giết người tại Anaheim.
Trước đó, ông Humberto Rodriguez Martinez, 39 tuổi, bị cáo buộc phục kích và đâm chết bạn trai mới của người yêu cũ, sau tám năm lẩn trốn tại Mexico bị dẫn độ về Orange County để đối mặt với pháp lý, theo nhật báo Los Angeles Times loan tin hôm Thứ Bảy, 10 Tháng Giêng.
Ông Humberto Rodriguez Martinez bị cáo buộc cùng một người bạn sát hại tình địch bên ngoài căn “apartment” của bạn gái cũ vào năm 2017, theo Văn Phòng Biện Lý Cuộc Orange County. (T.Nhiên) [đ.d.]
Trump gây rối: Từ ‘hư chiêu’ đến… ‘hỏng chiêu’
Trúc Phương/Người Việt
Ngày 21 Tháng Giêng, tại nghị trường Châu Âu, Anders Vistisen – thành viên Nghị Viện Châu Âu đến từ Đan Mạch – phát biểu ngắn gọn: “Để tôi nói điều này bằng những từ ngữ mà ông có thể hiểu, thưa tổng thống: Xéo đi” (“Let me put this in words you might understand, Mr. President: F— off.”

“Trump – con khủng long bạo chúa”
Chưa bao giờ uy tín của Tổng Thống Trump tụt dốc thảm hại như bây giờ. Không chỉ ở những cuộc thăm dò dư luận trong nước, trên các diễn đàn quốc tế, người ta cũng chẳng ngại công kích đích danh ông Trump. Việc ông tỏ thái độ hống hách đòi thu tóm Greenland, ngay sau khi thực hiện chiến dịch quân sự bắt sống vợ chồng Tổng Thống Nicolas Maduro của Venezuela, đã trở thành giọt nước tràn ly.
“Chúng tôi sẽ không để mình bị tống tiền,” Thủ Tướng Ulf Kristersson của Thụy Điển nói. Tại Pháp, Tổng Thống Emmanuel Macron cũng không nhịn: “Không có sự hăm dọa hay đe dọa nào có thể ảnh hưởng đến chúng tôi.” Phần mình, Thủ Tướng Keir Starmer của Anh, một trong những đồng minh thân cận nhất của Mỹ, khẳng định: “Việc sử dụng thuế quan chống lại các đồng minh là hoàn toàn sai lầm.”
Trong nước, Thống Đốc Gavin Newsom của California không chỉ thường xuyên chỉ trích ông Trump mà còn kêu gọi giới lãnh đạo Châu Âu biểu thị sức mạnh và nên cùng bắt tay chống lại tổng thống. Ông Gavin Newsom nói: “Trump là một con khủng long bạo chúa. Quý vị hoặc ăn nằm (nguyên văn: “mate with”) với nó, hoặc chấp nhận để nó nuốt chửng – một trong hai điều đó thôi – Quý vị phải đứng lên chống lại nó.”
Chính sách ngoại giao gây hấn của chính quyền Trump khiến Giáo Hoàng Leo XIV cũng lên tiếng. Gần đây hơn, ba vị Hồng Y Công Giáo cùng ra tuyên bố chung về tính đạo đức trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Trong bản tuyên bố cùng ký ngày 19 Tháng Giêng, Hồng Y Blase J. Cupich, tổng giám mục Chicago; Hồng Y Robert McElroy, tổng giám mục Washington; và Hồng Y Joseph W. Tobin, tổng giám mục Newark, viết:
“Năm 2026, nước Mỹ bước vào cuộc tranh luận sâu sắc và gay gắt nhất về nền tảng đạo đức cho loạt hành động trên thế giới từ khi Chiến Tranh Lạnh kết thúc. Những sự kiện ở Venezuela, Ukraine và Greenland đặt ra những câu hỏi cơ bản về việc sử dụng lực lượng quân sự và ý nghĩa của hòa bình.
“Quyền chủ quyền và quyền tự quyết của các quốc gia dường như quá mong manh trong một thế giới ngày càng nhiều xung đột. Việc cân bằng lợi ích quốc gia với lợi ích chung đang được đặt ra trong bối cảnh phân cực rõ rệt. Vai trò đạo đức của đất nước chúng ta trong việc đối phó cái ác trên khắp thế giới, bảo vệ quyền sống và phẩm giá con người, và ủng hộ tự do tôn giáo đều đang bị soi xét. Trong khi đó, việc xây dựng một nền hòa bình công bằng và bền vững – điều vô cùng quan trọng đối với hạnh phúc nhân loại hiện nay và tương lai – đang bị thu hẹp lại thành những phạm trù đảng phái khuyến khích sự phân cực và dẫn đến các chính sách phá hoại…”
Hồng Y Robert McElroy nói thêm: “Giáo lý xã hội Công Giáo cho thấy lợi ích quốc gia, một khi được hiểu một cách hẹp hòi và cùng lúc loại bỏ mệnh lệnh đạo đức về sự liên đới giữa các quốc gia và phẩm giá con người, thì nó sẽ gây ra những đau khổ to lớn cho thế giới và là một cuộc tấn công mang tính thảm họa vào nền hòa bình công chính vốn mang lại lợi ích cho mọi quốc gia và phù hợp với ý muốn Thiên Chúa” (“Three Catholic Cardinals Issue Rare Joint Statement on the Morality of U.S. Foreign Policy”/archchicago.org).
Điều đáng sợ nhất cho tương lai nước Mỹ là chỉ sau một năm, toàn bộ “tài sản ngoại giao” mà Mỹ tích cóp được từ sau Đệ Nhị Thế Chiến đều đang tuột khỏi tay người Mỹ, nếu không nói một cách bi quan hơn là gần như mất trắng. Sự suy yếu và mất dần sự tin cậy lẫn sự gắn bó quan hệ với một số đồng minh giàu có và quyền lực nhất thế giới giờ đây có lẽ không thể khôi phục. Một số nhà ngoại giao cấp cao của Châu Âu nói rằng “sự rạn nứt đáng kể” giữa Châu Âu và Mỹ “có lẽ không thể đảo ngược.”
Hậu quả tồi tệ nhất là gì?
Vấn đề lớn nhất là ông Trump đã làm mất niềm tin một cách gần như vô phương cứu vãn. Thay vì vò đầu bức tóc để “đọc” Donald Trump, giờ đây, Châu Âu nghiệm ra rằng họ không nên mất thời giờ xem ông ấy nói gì, mà cần tập trung vào việc xây dựng chiến lược đối phó Mỹ, thậm chí tách dần khỏi Mỹ. Nói cách khác, Châu Âu bắt đầu học cách phản công, thay vì ngồi nghe ông Trump lải nhải những lời lẽ cay độc đầy xúc phạm, và ngúng nguẩy giận lẫy việc nước Mỹ “không được tôn trọng” và… ông không được trao Nobel Hòa bình.
Hậu quả, từ Canada, Châu Âu đến Châu Á, các đồng minh thời hậu chiến của Mỹ đang tìm kiếm đối tác thay thế. Đáng chú ý nhất là nhiều đồng minh Mỹ bắt đầu cân nhắc thắt chặt quan hệ với Trung Quốc. “Thắt chặt” là từ cần được nhấn mạnh. Canada là một trong những nơi tiên phong. Thủ Tướng Mark Carney của Canada, sau khi tuyên bố giảm thuế nhập cảng xe điện sản xuất tại Trung Quốc, đã ca ngợi “quan hệ đối tác chiến lược mới” với Bắc Kinh.
Với Anh, Thủ Tướng Keir Starmer công du Bắc Kinh (từ ngày 28 đến 31 Tháng Giêng) để gặp Tập Cận Bình – chuyến kinh lý đầu tiên của một thủ tướng Anh trong tám năm. Chưa hết, Tổng Thống Lee Jae Myung của Nam Hàn gần đây cho biết ông muốn “khôi phục hoàn toàn” quan hệ với Trung Quốc. Phần mình, Thủ Tướng Petteri Orpo của Phần Lan gặp Tập Cận Bình tại Bắc Kinh ngày 27 Tháng Giêng, trong khi Thủ Tướng Friedrich Merz của Đức dự kiến đến Trung Quốc vào Tháng Hai.
Vấn đề không phải thị trường Trung Quốc bỗng dưng trở nên hấp dẫn hơn mà Trung Quốc trở thành đối tác “cần thiết hơn,” như nhận định của Mikko Huotari, giám đốc điều hành Viện Mercator về Trung Quốc Học (Mercator Institute for China Studies) có trụ sở tại Berlin.
Làn sóng chuyển hướng này trái ngược hoàn toàn với nhiệm kỳ đầu của ông Trump và cũng khác hoàn toàn so với thời Tổng Thống Joe Biden. Thời Biden, Washington đã thuyết phục thành công nhiều quốc gia phương Tây đóng băng một phần quan hệ với Trung Quốc trong bối cảnh lo ngại về hoạt động gián điệp kinh tế, nạn đánh cắp sở hữu trí tuệ và sự tàn phá các trung tâm công nghiệp gây ra bởi hàng hóa siêu rẻ ào ạt nhập cảng từ Trung Quốc.
Sự ủng hộ Bắc Kinh đối với cuộc chiến của Nga ở Ukraine và chiến dịch gây áp lực của Trung Quốc đối với Đài Loan có thể vẫn sẽ là những rào cản đáng kể đối với các nước phương Tây; tuy nhiên, bây giờ, họ thà bắt tay với Tập Cận Bình hơn là cố lấy lòng ông Trump bằng sự xu nịnh mà chính họ có thể cũng cảm thấy xấu hổ.
Cần nhắc lại, Canada đã đồng ý áp thuế thấp đối với 49,000 xe điện sản xuất tại Trung Quốc nhập vào thị trường họ; đổi lại, Bắc Kinh giảm thuế dầu hạt cải Canada. Chính phủ Anh mới đây duyệt dự án xây một đại sứ quán Trung Quốc khổng lồ tại London (dự án từng bị tạm hoãn sau việc Anh mua lại tòa nhà Xưởng Đúc Tiền Hoàng Gia cũ ở London vào năm 2018, sau khi quan hệ giữa Trung Quốc và Anh xấu đi do Bắc Kinh đàn áp dân chủ Hong Kong). Trong thực tế, Anh đã nối lại các cuộc đàm phán thương mại với Bắc Kinh vào năm 2025 sau nhiều năm gián đoạn.
Miệng hùm gan sứa
Các đồng minh phương Tây nói chung vẫn cần thị trường Mỹ. EU xuất cảng khoảng $630 tỷ hàng hóa sang Mỹ vào năm 2024, chiếm khoảng 1/5 tổng lượng hàng xuất cảng. Trong khi đó, xuất cảng hàng hóa Châu Âu sang Trung Quốc chỉ chưa đến một nửa con số đó, khoảng $250 tỷ. Tuy nhiên, đó là chuyện của ngày hôm qua. Vấn đề đáng quan tâm hơn là diễn biến những ngày sắp tới.
Ngày 27 Tháng Giêng, EU công bố thỏa thuận thương mại song phương lớn nhất từ trước đến nay với Ấn Độ. Đầu Tháng Giêng, EU ký một hiệp định thương mại với bốn quốc gia Nam Mỹ.
Căn cứ vào những phát biểu dữ dội của ông Trump, cử tri MAGA luôn tin ông thật sự muốn đánh Trung Quốc đến cùng và đó là tham vọng lớn nhất cũng như là di sản để đời của ông. Trong thực tế, ông Trump hầu như chỉ đánh võ mồm, miệng hùm gan sứa. Tổng thể sách lược của ông dành cho Trung Quốc thật ra mềm mỏng hơn cả nhiệm kỳ một.

Ông Trump dỡ bỏ gần như toàn bộ thuế quan mà ông áp lên hàng nhập cảng Trung Quốc vào năm ngoái. Ông cũng nới lỏng kiểm soát việc bán các chất bán dẫn tiên tiến của Mỹ cho Trung Quốc…
Với những người ủng hộ, họ nói ông Trump xài “hư chiêu.” Với giới quan sát, họ chỉ thấy một điều rằng ông Trump thật sự không muốn làm mích lòng Tập Cận Bình. Bằng cách đó, ông dường như kỳ vọng đạt được điều gì đó, một cách không thể “đoán định,” kiểu như “giả ngu” rồi bất thần đánh dưới thắt lưng Tập – nếu đó là một suy nghĩ mang tính tích cực khi đề cập chiến lược của ông Trump.
Tuy nhiên, “đó” là “gì” thì ngay cả những chuyên gia về Trung Quốc có mối quan hệ rộng nhất ở Washington và có nhiều kênh riêng để tìm hiểu vấn đề một cách sâu nhất cũng “băn khoăn,” chẳng biết đó là gì. Kể cả những kẻ thân tín nhất ngày đêm bên cạnh “con khủng long bạo chúa” còn chưa biết như thế này là như thế nào. [dt]










