Giai Phẩm Người Việt Xuân Giáp Thìn: ‘Hàng hiếm’ ở hải ngoại, lộng lẫy và đặc sắc
Nhật báo Người Việt, hôm 11 Tháng Giêng, phát hành Giai Phẩm Người Việt Xuân Giáp Thìn 2024, tờ báo vốn không thể thiếu với người Việt ở hải ngoại khi Tết đến, Xuân về.
Báo Xuân Giáp Thìn đánh dấu 45 năm Nhật báo Người Việt ra đời, tờ báo ban đầu được làm từ garage xe để rồi trở thành ‘tiếng nói’ và niềm hãnh diện của cộng đồng Việt Nam ở Hoa Kỳ và hải ngoại.
Jason Momoa, Nicolas Cage, Christopher Reeve, George Clooney, Karen Allen… đều là những ngôi sao được chọn làm diễn viên khách mời (cameo) như một sự cộng hưởng quan trọng của những bộ phim nổi tiếng trong năm 2023.
Dễ dàng nhận thấy, Hollywood thường có xu hướng làm lại, thực hiện phần tiếp theo hoặc tiền truyện của các tác phẩm kinh điển hoặc bom tấn ăn khách. Đây xem như là tự tạo cơ hội mới để tái hiện những thành công trong quá khứ bằng con đường ngắn nhất. Và chiến lược được xây dựng nhằm thu lợi tối đa từ những bộ phim trên là mời những diễn viên nổi tiếng vào nhập vai phụ (cameo) để tăng sức hấp dẫn truyền thông.
Những “vai khách mời” theo nghĩa dễ hiểu nhất là sự xuất hiện ngắn ngủi và đầy bất ngờ của một nhân vật với mục đích tạo điểm nhấn trong tổng thể của một bộ phim. Các vai này không nhất thiết phải giao cho diễn viên chuyên nghiệp, họ có thể là người nổi tiếng ở bất cứ lĩnh vực nào.
Điển hình nhất, nhà sản xuất loạt phim sitcom đình đám Vụ nổ lớn (The big bang theory) từng mời các vai “cameo” thuộc hàng siêu nổi tiếng của thế giới như: Stephen Hawking, Elon Musk, Bill Gates,… vào diễn xuất vài giây trong các tập phim của họ.
Năm 2023, các diễn viên khách mời không ít lần chiếm sóng trên màn ảnh rộng, không hiếm khi những “chuyến ghé ngang” đã khiến người xem thêm phần hứng thú, góp phần giúp khán giả quên bớt điểm trừ của nhân vật chính. Sau đây là những “cameo” đáng chú ý của các diễn viên nổi tiếng và cựu trào trong năm:
Karen Allen trở lại trong Indiana Jones và vòng quay định mệnh (Indiana Jones and the dial of destiny)
Indiana Jones và chiếc rương thánh tích (Raiders of the Lost Ark) – bộ phim mở đầu cho loạt phim kinh điển Indiana Jones – đã ra mắt cách đây gần 43 năm. Từ đó mở ra loạt phim gắn liền với nhân vật chính Indiana chỉ do duy nhất một diễn viên đảm nhận (Harrison Ford). Điều đặc biệt là nhân vật cô gái trẻ Marion (do nữ diễn viên Karen Allen, lúc đó chưa tròn 30 đóng) sánh vai lãng mạn cùng Indy trong bộ phim đó tiếp tục xuất hiện trong hai phần sau của loạt phim. Đáng tiếc, Allen vắng mặt trong phần bốn là Indiana Jones và Vương quốc sọ người (Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull) vào năm 2008.
Tiếc là phần năm của loạt phim lại khá tẻ nhạt vì “đuối” cả về kịch bản lẫn nhân vật chính. Không ai phủ nhận tài năng của Ford, nhưng xem chừng thời gian như nhắc nhớ rằng ông không còn phù hợp cho nhân vật tiến sĩ khảo cổ học lừng danh.
Nhân vật “Marion dũng cảm” của Allen luôn phù hợp với sự tinh tế và hóm hỉnh độc đáo của Indy. Đó là lý do sự xuất hiện vào những phút cuối của nữ diễn viên Karen Allen bên cạnh Harrison Ford trong Indiana Jones và vòng quay định mệnh là lời chia tay đầy ý nghĩa của cả hai đối vơi loạt phim đời người của họ, cũng như để tạm biệt khán giả cho những hoài niệm.
Nicolas Cage, Christopher Reeve, George Clooney… phần nào cứu vãn Người hùng Tia Chớp (The Flash)
Phim Người hùng tia chớp là nỗi thất vọng lớn của dòng phim siêu anh hùng trong năm 2023. Lại một sự mệt mỏi ngày càng lan rộng của dòng phim từng thu lại lợi nhuận lớn nhất trong lịch sử điện ảnh; nó nằm trong chu kỳ “khủng hoảng” không chỉ ở Vũ trụ điện ảnh DC, mà còn là vấn đề đang rất nan giải của đối thủ cạnh tranh với họ là Marvel.
Tuy có nhiều nguyên nhân dẫn đến thất bát tại phòng vé, không thể phủ nhận nỗ lực của hãng DC trong việc cố gắng thực hiện bộ phim một cách tốt nhất có thể, khi huy động một lực lượng “cameo” vô cùng hùng hậu. Không kể đến vai Người Dơi của George Clooney được dành kha khá thời lượng; đến phần cuối, dàn khách mời từ “Đế vương Atlantis” Jason Momoa cho đến Người Dơi Adam West (nam diễn viên hoá thân vai Batman đầu tiên) liên tục xuất hiện khiến khán giả rất thích thú.
Bất ngờ nhất, tài tử Nicolas Cage nhập vai Siêu Nhân (Superman) với một sự sắp đặt đầy dụng ý của đạo diễn Andrés Muschietti. Hẳn người mê điện ảnh còn nhớ, ngôi sao “Ma tốc độ” từng vào vai Siêu Nhân trong dự án Superman Lives vào năm 1998, tiếc là bộ phim không thể hình thành vì vấn đề tài chính.
Trong Người hùng tia chớp không chỉ có một Siêu Nhân Nicolas Cage, xúc cảm càng dâng cao khi được nhìn thấy nam diễn viên Christopher Reeve quá cố, người nhập vai Siêu Nhân mẫu mực và kinh điển nhất trong điện ảnh.
Tập thể “cameo” đông đảo khiến mạch phim có phần hơi rối, nhưng ít nhất khán giả cảm thấy vẫn còn gì đó để thưởng thức và ghi nhớ sau khi rời rạp, thay cho siêu anh hùng Tia Chớp – nhân vật chính thật sự.
Linda Blair xuất hiện trong Quỷ ám: Tín đồ (The Exorcist: Believer) sau 50 năm
Quỷ ám: Tín đồ nằm trong dự án kỷ niệm 50 năm ra đời của Quỷ ám (The Exorcist) – bộ phim kinh dị xuất sắc của đạo diễn William Friedkin, nhận 10 đề cử Oscar, thắng hạng mục Kịch bản gốc và Âm thanh.
Đáng tiếc là phần tiếp theo của bộ phim không thành công như mong đợi. Sự trở lại của Linda Blair – người đóng vai cô bé Regan MacNeil, cô gái bị quỷ ám trong bộ phim đầu tiên cách đây 50 năm – không thể cứu vãn sự nhạt nhẽo của phần lớn bộ phim. Hầu như nó chẳng có gì đặc sắc ngoài việc “bám víu” vào tác phẩm kinh điển tiền nhiệm.
Whoopi Goldberg trong phim ca nhạc The Color Purple
Vai khách mời tuyệt vời nhất năm 2023 chính là màn tái xuất của nữ nghệ sĩ đa tài Whoopi Goldberg – chủ nhân tượng vàng Oscar 1991 hạng mục Nữ phụ trong bộ phim Oan hồn (Ghost) từng gây thổn thức khôn nguôi. Lần này Whoopi Goldberg xuất hiện trong bộ phim ca nhạc The Color Purple do đạo diễn người Ghana Blitz Bazawule cầm trịch.
Kịch bản The Color Purple được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nữ văn sĩ Alice Walker. Năm 1985, tác phẩm đã một lần được dựng thành phim do Steven Spielberg đạo diễn. Phiên bản The Color Purple (2023) vẫn có hình bóng của bậc thầy Spielberg trong vai trò đồng sản xuất cùng Nữ hoàng truyền hình Oprah Winfrey.
“Cameo” Whoopi Goldberg xuất hiện ở phần đầu của bộ phim như một sự khởi đầu mới. Bà đóng vai “bà đỡ” cho bé Celie (2023), cái nhân vật Celie từng chấp cánh cho sự nghiệp của bà năm xưa…
__________
The Color Purple (1985) được xem là bộ phim góp phần thúc đẩy sự nghiệp diễn xuất của Whoopi Goldberg qua vai Celie Harris – một người phụ nữ bị ngược đãi ở Thâm Nam Hoa Kỳ (Deep South). Ngoài ra, đây cũng là bệ phóng quan trọng đối với Oprah Winfrey qua vai Sofia. Phim thành công lớn về mặt doanh thu với $98.4 triệu so với kinh phí đầu tư chỉ $15 triệu. Phiên bản mới của phim, The Color Purple (2023) đang được khởi chiếu rộng rãi trong mùa Giáng Sinh và đầu năm mới 2024.
WASHINGTON, DC (NV) – Khoảng 20 triệu người, một con số kỷ lục, ghi danh bảo hiểm y tế trong năm nay qua chương trình Obamacare, theo NBC News.
Chính quyền Mỹ vào sáng Thứ Tư, 10 Tháng Giêng, thông báo có 20 triệu người đã ghi danh bảo hiểm y tế Obamacare, vài ngày trước khi thời gian ghi danh sẽ kết thúc vào ngày 16 Tháng Giêng.
Đương nhiên, kết quả này người dân Mỹ sẽ được Tổng Thống Joe Biden cập nhật thường xuyên trong những cuộc vận động tranh cử sắp tới. Trong khi đó, cựu Tổng Thống Donald Trump, ứng cử viên dẫn đầu của đảng Cộng Hòa, thề hủy bỏ chương trình Obamacare nếu đắc cử.
Năm ngoái, 2023, cũng ghi nhận số người ghi danh kỷ lục, 16.3 triệu.
Số lượt người ghi danh tăng vọt sau khi ông Biden nhậm chức, đi kèm với việc đảng Dân Chủ tung ra một loạt chính sách giảm thuế giúp hàng triệu người Mỹ tiếp cận với các chương trình bảo hiểm y tế giá thấp.
“Chúng ta phải dựa trên tiến trình này và duy trì mức phí bảo hiểm y tế giá thấp hơn này vĩnh viễn,” Tổng Thống Biden tuyên bố. “Nhưng những người Cộng Hòa cực đoan đã ngăn chặn những nỗ lực này ở mọi khía cạnh.”
Chính quyền liên bang đã làm việc với các tổ chức phi lợi nhuận trên khắp đất nước, bao gồm cả các cộng đồng chủ yếu là người da đen và người Latino, như ở miền Nam Florida, để thu hút những người mới ghi danh.
Chính quyền cũng đã đầu tư thêm hàng triệu đô la vào việc thuê những người hướng dẫn giúp mọi người ghi danh, một chương trình bị hủy bỏ dưới thời ông Trump.
Thời hạn ghi danh Obamacare kết thúc vào ngày 16 Tháng Giêng, nhưng những người bị loại khỏi Medicaid có thể đủ điều kiện ghi danh cho đến cuối Tháng Bảy. (MPL) [qd]
MITCHELL PARK, South Australia (NV) – Bốn thiếu niên Việt Nam trong chương trình trao đổi học sinh mất tích chỉ trong vòng hơn một tháng ở tiểu bang Nam Úc, theo tờ The Daily Telegraph hôm Thứ Sáu, 12 Tháng Giêng.
Cô Sonnie Nguyễn, 17 tuổi, là người mới nhất trong số bốn du học sinh biến mất sau khi cô không trở về nhà với người “mẹ bản xứ” ở South Plympton hôm Thứ Hai.
“Tôi hy vọng rằng nếu con có thể nghe được, con hãy gọi cho mẹ và nói rằng: Mẹ ơi, con không sao cả, đừng lo lắng,” người mẹ chủ nhà May Zervaas nói với đài truyền hình địa phương 7News.
Điện thoại của cô Sonnie đã bị ngắt kết nối và tài khoản mạng xã hội cũng bị xóa sạch.
Các thiếu niên này đều là học sinh tại trường Hamilton Secondary College ở Mitchell Park và hiện đang trong kỳ nghỉ học.
Từng em đều biến mất vào những thời điểm khác nhau và một trong số các em này đã không hề nhận được tin tức gì trong hơn một tháng.
Cảnh sát được báo về bốn thiếu niên quốc tế bị mất tích vào Tháng Mười Hai, 2023, và Tháng Giêng, 2024.
Phát ngôn viên cảnh sát cho biết: “Tất cả các điều tra đều cho thấy rằng một số thanh thiếu niên này có thể đi qua tiểu bang khác và vẫn ở đó.”
“Hiện tại không có điều gì được xác định trong bất kỳ cuộc điều tra nào cho thấy những thanh thiếu niên này đang gặp nguy hiểm. Cảnh sát South Australia đang làm việc với cảnh sát liên bang để giúp xác định vị trí của những thanh thiếu niên này,” theo lời phát ngôn viên cảnh sát. (MPL) [qd]
Chính sách ngoại giao diều hâu của Trung Quốc đang tác động rõ rệt sự tái cân bằng việc phân bổ lại nguồn lực cũng như sự tập trung của Mỹ cũng như các đồng minh phương Tây, đặc biệt khối NATO, vào khu vực Ấn Độ và châu Á-Thái Bình Dương.
NATO đến châu Á
Trong năm 2023, một trong những sự kiện đáng chú ý liên quan sự điều chỉnh an ninh toàn cầu là Hội nghị thượng đỉnh NATO tổ chức ở Vilnius, Litva vào Tháng Bảy. Có ba chi tiết đáng chú ý ở Vilnius 2023.
Thứ nhất, NATO mời thêm bốn “quan sát viên” đến từ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Úc, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc. Đây là những quốc gia mà NATO vốn có các thỏa thuận tăng cường hợp tác. Lời mời lần này nhấn mạnh mối liên kết chiến lược giữa châu Âu-Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Thứ hai, thông cáo của các nhà lãnh đạo NATO đã lần đầu tiên sử dụng ngôn ngữ mạnh mẽ bày tỏ mối quan ngại Trung Quốc.
Và thứ ba, NATO có kế hoạch mở một văn phòng liên lạc ở Tokyo. Đề xuất này bị ngăn chặn bởi sự phản đối của Pháp và, được cho là, vào phút cuối, của cả Đức, dù Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg khẳng định kế hoạch mở văn phòng ở Tokyo “vẫn còn trên bàn”.
Sẽ là sai lầm khi cho rằng NATO chỉ quanh quẩn ở châu Âu-Đại Tây Dương và không có hoạt động nào ở châu Á. Trong phần mục đích thành lập, NATO nêu rõ rằng họ “bảo vệ tự do và an ninh của tất cả thành viên bằng các biện pháp chính trị và quân sự,” và để điều này được thực hiện tốt, đôi khi cần phải tiến hành những hoạt động “bên ngoài NATO,” vì “sự bùng nổ các cuộc khủng hoảng và xung đột bên ngoài biên giới các quốc gia Đồng minh có thể gây nguy hiểm cho mục tiêu an ninh cốt lõi.”
Vài năm gần đây, NATO thể hiện rõ hơn sự định vị của họ ở châu Á, đặc biệt công khai nhắm vào Trung Quốc. Có thể hiểu tại sao Trung Quốc nhảy dựng lên với nghị sự mới của NATO. Một tuần trước khi hội nghị thượng đỉnh NATO 2023 khai mạc, truyền thông nhà nước Trung Quốc đã chỉ trích “chương trình nghị sự ẩn giấu của NATO”.
Bắc Kinh nhấn mạnh rằng “chữ nghĩa” diễn đạt chiến lược mới của NATO thậm chí “được lấy trực tiếp” từ những gì Hoa Kỳ thường dùng để lên án Trung Quốc. Bắc Kinh dĩ nhiên đặc biệt cau có trước sự có mặt năm thứ hai liên tiếp của Úc, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc tại hội nghị NATO, và điều này cho thấy một “tín hiệu mạnh mẽ về sự mở rộng NATO sang châu Á-Thái Bình Dương”.
Cho đến thời điểm này, sự hiện diện NATO tại châu Á chưa được đón nhận tích cực. Kishore Mahbubani, nhà ngoại giao lão làng và học giả nổi tiếng Singapore, từng viết vào năm 2021 trên tờ The Straits Times, rằng “Thái Bình Dương không cần văn hóa quân phiệt mang tính phá hoại của Liên minh Đại Tây Dương,” và rằng “NATO không phải là một tổ chức địa chính trị khôn ngoan.”
Tháng Năm 2023, tờ Jakarta Post của Indonesia đăng bài xã luận, gọi việc NATO tiếp cận châu Á là “một bước đi rất nguy hiểm” và là “tin tức rất đáng lo ngại cho hòa bình và ổn định khu vực”. Trong khi đó, một bài bình luận trên tờ Quân Đội Nhân Dân của Việt Nam cáo buộc rằng “việc mở rộng ảnh hưởng NATO sang Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đã gây lo ngại cho các nước khu vực, làm tăng nguy cơ bất ổn khi sự cạnh tranh giữa Trung Quốc và phương Tây ngày càng gay gắt.”
Nhiều ý kiến của giới nghiên cứu chính sách châu Á tin rằng cho dù súng ống NATO không được ùn ùn vận chuyển vào châu Á thì sự mở rộng của NATO do Hoa Kỳ lãnh đạo ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương cũng làm phức tạp thêm bối cảnh địa chiến lược vốn đã căng thẳng.
Nhiều nước châu Á cho rằng sự vụng về trong chính sách địa chính trị của NATO đã dẫn đến cuộc chiến Ukraine của Putin và do vậy NATO phải chịu một phần trách nhiệm về cuộc xâm lược Ukraine của Nga. Bộ trưởng Nội vụ Singapore – quốc gia châu Á có lập trường mạnh mẽ nhất lên án Nga – cũng phát biểu vào Tháng Ba 2023 rằng “phương Tây và NATO không phải là những kẻ ngoài cuộc và không phải là không có vai trò gì trong tình hình hiện tại (đối với vấn đề Ukraine).”
Vấn đề còn ở chỗ, trong khi hành động gây hấn của Trung Quốc ở Biển Đông – nơi mà các yêu sách hàng hải mở rộng của họ rõ ràng vi phạm luật pháp quốc tế – được thực hiện liên tục và mỗi lúc một nghiêm trọng, thì không phải tất cả các nước trong khu vực đều coi Trung Quốc là mối đe dọa an ninh đối với quốc gia họ. Một số nước, dù bị hiếp đáp và bị Bắc Kinh xem như chư hầu, thậm chí cảnh báo rằng không nên xa lánh siêu cường láng giềng này.
Họ coi việc tranh chấp của họ với Trung Quốc là một phần của mối quan hệ song phương rộng lớn hơn, mang lại những lợi ích thực tế và tiềm năng kinh tế. Theo một cuộc thăm dò năm 2023 của Viện Yusof Ishak đối với người Đông Nam Á, Trung Quốc tiếp tục được coi là cường quốc kinh tế có ảnh hưởng nhất khu vực, với gần 60% người được hỏi chọn Trung Quốc thay vì Hoa Kỳ (10.5%). Trung Quốc cũng được xem là cường quốc chính trị và chiến lược có ảnh hưởng nhất, với 41.5% số người được hỏi đã chọn Trung Quốc trong khi 31.9% chọn Hoa Kỳ.
NATO và IP4
Do đó, để có thể tiếp cận châu Á, NATO cần thay đổi lối tư duy phổ biến như vậy. Trong thực tế, việc bộ tứ IP4 (Indo-Pacific Four) – Úc, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc – lần đầu tiên xuất hiện tại Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Madrid, Tây Ban Nha vào Tháng Sáu 2022 – đã là một sự kiện có tầm quan trọng lịch sử. Những gì diễn ra đằng sau hậu trường mới thật sự đáng quan tâm chứ không phải những cái bắt tay trên sân khấu Madrid 2022 hoặc Vilnius 2023.
Quan hệ NATO với IP4 nói riêng và châu Á nói chung thật ra không mới. Nhật đã đối thoại và hợp tác với NATO từ những năm 1990; 2001 với New Zealand; và 2005 với Úc cùng Hàn Quốc. Các quốc gia này đã chính thức hóa quan hệ đối tác tương ứng của họ với NATO bằng việc ký kết các tài liệu Chương trình Hợp tác và Đối tác Cá nhân (IPCP) từ năm 2012 đến 2014. NATO bắt đầu họp không liên tục với IP4 vào năm 2016, với các cuộc gặp ban đầu tập trung vào Triều Tiên nhưng sự tham gia như vậy dần tăng lên đáng kể, về tần suất và mức độ, kể từ năm 2019.
Quan hệ NATO và IP4 càng trở nên nổi bật vài năm qua trong bối cảnh xuất hiện những thách thức chiến lược nghiêm trọng hơn ở châu Á; và đặc biệt tác động từ cuộc chiến Ukraine của Nga. Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg nói, “những gì xảy ra ở châu Âu quan trọng đối với châu Á, với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương; và những gì xảy ra ở châu Á và Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương cũng quan trọng đối với châu Âu”.
Điều gì “cũng quan trọng đối với châu Âu”, nhất là với chính châu Á? Nếu chẳng phải Trung Quốc thì là gì?! Tại NATO 2022 ở Madrid, Thủ tướng Nhật Fumio Kishida thậm chí nhấn mạnh, vấn đề an ninh của châu Âu và Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương là “không thể tách rời”, rằng “tôi cảm thấy cuộc khủng hoảng Ukraine hôm nay có thể là Đông Á ngày mai”. Khi nói như vậy, Fumio Kishida dường như ám chỉ công khai tham vọng tấn công Đài Loan của Trung Quốc.
Liệu đôi giày boot NATO sẽ đặt sâu hơn vào châu Á 2024? Với cánh cửa đã mở ra cho IP4 và với những thông điệp cảnh báo từ những lãnh đạo châu Á như Thủ tướng Nhật Fumio Kishida thì việc NATO hợp tác sâu hơn với châu Á là điều chắc chắn và “không thể tách rời”.
Trên Foreign Affairs ngày 10 Tháng Bảy 2023, bằng ngôn ngữ cực kỳ thẳng thắn và mạnh mẽ, Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg viết:
“Khi tôi đến Nhật và Hàn Quốc vào đầu năm nay, các nhà lãnh đạo của họ rõ ràng lo ngại rằng những gì đang xảy ra ở châu Âu hôm nay có thể xảy ra ở châu Á ngày mai. NATO không coi Trung Quốc là đối thủ. Chúng ta phải tiếp tục hợp tác với Bắc Kinh để giải quyết những thách thức toàn cầu ngày nay, trong đó có vấn đề phổ biến vũ khí hạt nhân và biến đổi khí hậu. Đồng thời, Trung Quốc cũng nên sử dụng ảnh hưởng đáng kể của họ đối với Nga để chấm dứt cuộc chiến bất hợp pháp ở Ukraine.
Tuy nhiên, cho đến nay, Bắc Kinh vẫn chưa lên án hành động gây hấn của Moscow và thay vào đó, họ tăng cường hợp tác kinh tế, ngoại giao và quân sự với Nga. Hành vi cưỡng ép của chính phủ Trung Quốc trong chính sách đối ngoại của họ ở nước ngoài, cũng như việc thực hiện chính sách đàn áp trong nước, đã trở thành những thách thức đối với an ninh, các giá trị và lợi ích của NATO. Bắc Kinh đang đe dọa láng giềng và bắt nạt các nước khác. Họ đang cố kiểm soát các chuỗi cung ứng và cơ sở hạ tầng quan trọng ở những quốc gia NATO. Chúng ta phải sáng suốt nhận thấy những thách thức này và không đánh đổi lợi ích an ninh để lấy lợi ích kinh tế.
Khi các chế độ chuyên chế xích lại gần nhau hơn, chúng ta, những người tin vào tự do và dân chủ, phải sát cánh cùng nhau. NATO là một liên minh khu vực của châu Âu và Bắc Mỹ, nhưng những thách thức mà chúng ta phải đối mặt là toàn cầu. Đó là lý do tại sao tôi mời các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu và các đối tác Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương – Úc, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc – tham gia cùng chúng tôi tại Vilnius. Chúng ta phải có hiểu biết chung về những rủi ro an ninh mà chúng ta đối mặt và cùng nhau hợp tác để củng cố sự kiên định của xã hội, kinh tế và nền dân chủ của chúng ta…”
__________
Tờ Financial Times tiết lộ thêm, theo lời một quan chức Hoa Kỳ, đằng sau việc hình thành “format” IP4 là Washington. Chính Nội các Biden đã thúc đẩy Nhật và ba quốc gia khác cùng tham gia NATO như một phần trong chiến lược của Mỹ nhằm xây dựng và mở rộng liên minh. Phần mình, người Nhật cũng muốn đa dạng hóa các mối quan hệ an ninh như một “chính sách bảo hiểm” để bảo vệ họ trước Trung Quốc, trong trường hợp người đắc cử tổng thống Mỹ sau cuộc bầu cử 2024 không phải là nhân vật mạnh mẽ và đủ quyết tâm thật sự đánh Trung Quốc.
Một cách tổng quát, NATO đang tăng cường hợp tác và mở rộng tầm nhìn quân sự của họ ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Quân đội Anh đã và đang được đào tạo tại Nhật; khi xảy ra vụ suýt va chạm với một tàu chiến Trung Quốc vào Tháng Sáu 2023, một tàu chiến Mỹ lúc đó được hộ tống bởi tàu chiến Canada; và Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius tuyên bố tại hội nghị thượng đỉnh quốc phòng Shangri-La (Tháng Sáu 2023) rằng Berlin sẽ gửi hai tàu hải quân đến Thái Bình Dương vào năm 2024… Còn nhiều nữa. Với những gì đang và sẽ diễn ra, châu Á 2024 chắc chắn chứng kiến sự hiện diện nhiều và dày đặc hơn của NATO, ở hình thức nào và mức độ bao nhiêu thì còn tùy sự chọn lựa chiến lược thích hợp của họ.
WASHINGTON, DC (NV) – Hơn ba năm trôi qua từ khi đại dịch COVID-19 xuất hiện, Mỹ vẫn có khoảng 1,500 người chết vì bệnh này mỗi tuần, theo dữ liệu Trung Tâm Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC), ABC News đưa tin hôm Thứ Tư, 10 Tháng Giêng.
Mỹ có 1,614 người chết vì COVID-19 trong tuần lễ kết thúc hôm 9 Tháng Mười Hai, tuần lễ có dữ liệu đầy đủ mới nhất của CDC. Bốn tuần lễ gần đây nhất có dữ liệu đầy đủ cho thấy trung bình Mỹ có 1,488 người chết vì COVID-19 mỗi tuần.
Để so sánh, cũng trong tuần lễ kết thúc hôm 9 Tháng Mười Hai, Mỹ có 163 người chết vì bệnh cúm, theo dữ liệu CDC.
Dù cao, số người chết vì COVID-19 ở Mỹ hiện nay vẫn chưa bằng số người chết kỷ lục vì COVID-19 trong tuần lễ kết thúc vào ngày 9 Tháng Giêng, 2021 (25,974 người), cũng như số người chết vì COVID-19 hằng tuần trong những mùa Đông trước, theo dữ liệu CDC.
“Nhưng số người chết hiện nay vẫn khá nhiều; thành thực mà nói, 1,500 bệnh nhân chết mỗi tuần là không thể chấp nhận,” Bác Sĩ Cameron Wolfe, giáo sư bệnh truyền nhiễm đại học Duke University ở North Carolina, nói với ABC News.
Chuyên gia cho biết có vài lý do nhiều người Mỹ hiện vẫn chết vì COVID-19, như ít người được điều trị hoặc chích ngừa và sức miễn dịch suy giảm.
Ngoài ra, nếu số người mắc COVID-19 tăng, dù ít hơn những đợt bùng phát trước đây, nhưng vẫn đương nhiên làm số người vô bệnh viện tăng rồi số người chết tăng.
Tính tới ngày 5 Tháng Giêng, chỉ 19.4% người 18 tuổi trở lên và 8% trẻ em ở Mỹ chích ngừa COVID-19 mũi mới nhất, theo dữ liệu CDC. Về phần người 65 tuổi trở lên, chỉ 38% chích mũi tăng cường này.
Từ đầu đại dịch tới nay, thuốc trị COVID-19 tiến triển nhiều, hiện đã có thuốc viên, cụ thể là Paxlovid của Pfizer.
Tuy nhiên, Paxlovid ít được sử dụng. Có báo cáo cho thấy, ở một số tiểu bang, bác sĩ chỉ cho dùng loại thuốc này trong chưa đầy 25% số ca COVID-19. Đây cũng có lẽ là lý do số người chết vì COVID-19 tăng. (Th.Long) [qd]
CYPRESS, California (NV) – Một người thiệt mạng và một phụ nữ bị thương trong vụ cháy nhà tại chung cư ở Cypress sáng Thứ Năm, 11 Tháng Giêng, giới chức cứa hỏa loan báo, theo OC Patch.
Đám cháy xảy ra khoảng 9 giờ 20 phút sáng Thứ Năm tại chung cư trong khu 5700 đường Playa và bị dập tắt trong khoảng 30 phút, ông Thanh Nguyễn, giới chức Cơ Quan Cứu Hỏa Orange County (OCFA), cho hay. Lính cứu hỏa kiềm chế được đám cháy chỉ trong một căn nhà.
Người phụ nữ bị thương được đưa đi bệnh viện nhưng không rõ tình trạng ra sao, ông Thanh cho biết.
Tới chiều Thứ Năm, vẫn chưa có thông tin nào về người thiệt mạng.
Điều tra viên cứu hỏa xác định vụ cháy này là vô tình, theo OCFA. Nhưng họ không nói rõ nguyên nhân.
Đám cháy gây thiệt hại khoảng $500,000, OCFA loan báo. (Th.Long) [qd]
LOS ANGELES, California (NV) – Ông Hunter Biden, con trai Tổng Thống Joe Biden, hôm Thứ Năm, 11 Tháng Giêng, tuyên bố vô tội trước các cáo buộc trốn thuế đối với hàng triệu đô la thu nhập từ các doanh nghiệp ngoại quốc, theo NBC News.
Khi được hỏi tuyên bố gì cho chín tội danh bị cáo buộc, ông Hunter Biden đứng lên và nói: “Vô tội!”
Diễn biến ở tại tòa liên bang ở Los Angeles như nêu trên diễn ra khoảng sáu tháng sau khi ông Hunter Biden đạt thỏa thuận nhận tội, mà lẽ ra sẽ chấm dứt cuộc điều tra kéo dài về ông.
Các khoản truy nợ thuế đã được ông Hunter Biden trả.
Tháng trước, một đại bồi thẩm đoàn liên bang ở California đã buộc tội người con trai tổng thống trốn thuế, không khai và nộp thuế cũng như khai thuế sai hoặc có ý đồ gian lận.
Các cáo buộc, được trình bày chi tiết trong bản cáo trạng dài 56 trang, ghi lại những năm tháng lạm dụng ma túy, chi tiêu bừa bãi và coi thường luật thuế liên bang.
Phiên sơ thẩm xử ông Hunter tại tòa án liên bang Los Angeles sáng Thứ Năm diễn ra ngắn gọn và chiếu lệ, giải quyết các vấn đề về thời khóa biểu và thời hạn giấy tờ.
Nhưng trong một việc có phần bất thường là phiên sơ thẩm được ông Mark C. Scarsi, một thẩm phán liên bang do cựu Tổng Thống Donald Trump bổ nhiệm, chủ trì và ông này có thể sẽ chủ trì vụ xử án sắp tới, thay vì để một quan tòa tạm thời được giao nhiệm vụ quản lý các thủ tục tiếp nhận hồ sơ vụ án.
Vụ xử ông Hunter Biden, cùng với hàng loạt cáo buộc vô căn cứ rằng người cha được hưởng lợi tài chính từ công việc tư vấn của con trai ông thay mặt cho các doanh nghiệp ở Ukraine, Trung Quốc và Romania, được xem là là cốt lõi trong nỗ lực luận tội Tổng Thống Biden của đảng Cộng Hòa. (MPL) [qd]
WASHINGTON, DC (NV) – Hai giới chức Washington hôm Thứ Năm, 11 Tháng Giêng, cho biết Mỹ và Anh đã tiến hành tấn công quân sự nhằm vào các mục tiêu do Houthi kiểm soát ở Yemen, theo NBC News.
Lực lượng quân sự Mỹ và Anh tấn công nhiều địa điểm bằng máy bay chiến đấu và hỏa tiễn Tomahawk được bắn từ chiến hạm.
Các cuộc tấn công diễn ra sau khi Bộ Tư Lệnh Trung Tâm Mỹ trước đó cho biết rằng lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn đã bắn hỏa tiễn đạn đạo chống hạm từ các khu vực do họ kiểm soát ở Yemen vào các tuyến đường vận chuyển quốc tế ở Vịnh Aden.
Tuyên bố cho biết không có thương tích hay thiệt hại nào được báo cáo và một tàu thương mại cho biết đã nhìn thấy hỏa tiễn được bắn đi. Mỹ cho biết cuộc tấn công này đánh dấu lần thứ 27 nhóm này thực hiện hoạt động vận chuyển quốc tế kể từ ngày 19 Tháng Mười Một.
Nhóm Houthi, đến từ tỉnh Saada phía Tây Bắc Yemen, đã lên nắm quyền khi các cuộc biểu tình đòi dân chủ ở các quốc gia Ả Rập lan rộng khắp khu vực vào năm 2011.
Ba năm sau, với sự hỗ trợ từ Tehran, người Houthis nắm quyền kiểm soát thủ đô Saana, gây ra xung đột rộng hơn với đối thủ khu vực của Iran, Saudi Arabia, khiến đưa tình hình ở Yemen trở thành “cuộc khủng hoảng nhân đạo lớn nhất thế giới,” mô tả của Liên Hiệp Quốc.
Mặc dù Mỹ, Anh và một số quốc gia khác ủng hộ cuộc chiến do Saudi Arabia dẫn đầu, Thái Tử Saudi Mohammed bin Salman đã kết thúc hoạt động quân sự vào năm ngoái và tham gia các cuộc đàm phán hòa bình với nhóm Houthi.
Sau khi Hamas tấn công Israel vào ngày 7 Tháng Mười, người Houthis cam kết hỗ trợ các chiến binh Palestine và bắt đầu tấn công các tàu ở Biển Đỏ, bất chấp yêu cầu từ Hoa Kỳ, Pháp và các đồng minh Tây phương khác về việc ngăn chặn các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay không người lái.
Một phát ngôn viên của Houthis cho biết họ chỉ nhắm mục tiêu vào các tàu có liên kết với Israel – một tuyên bố bị tranh cãi rộng rãi – trong nỗ lực gây áp lực buộc Israel phải dừng cuộc chiến ở Gaza.
Đáp lại, Hoa Kỳ và các nước khác đã phái tàu chiến đi tuần tra hành lang vận chuyển quan trọng. Máy bay trực thăng của Mỹ đã bắn tàu Houthis vào tuần trước sau khi họ tấn công một tàu chở hàng.
Trong chuyến thăm Saudi Arabia hôm Thứ Ba, ông Antony Blinken, ngoại trưởng Mỹ, cho biết nhóm sẽ phải đối mặt với “hậu quả” nếu tiếp tục các cuộc tấn công nhưng “ưu tiên mạnh mẽ” của ông là nhóm phiến quân này “nhận được thông điệp.” (MPL) [qd]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Một tuần sau khi bị Mỹ đưa vào danh sách “theo dõi đặc biệt về tự do tôn giáo,” Bộ Ngoại Giao Việt Nam lên tiếng phản bác điều này.
Báo Tuổi Trẻ hôm 11 Tháng Giêng dẫn lời bà Phạm Thu Hằng, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Việt Nam, rằng bà này “lấy làm tiếc” và yêu cầu Mỹ “không đưa Việt Nam vào danh sách ‘theo dõi đặc biệt về tự do tôn giáo.’”
Theo bà Hằng, phía Mỹ “cần có những cái đánh giá khách quan dựa trên thông tin chính xác và toàn diện về tình hình tự do tôn giáo tại Việt Nam.”
Ngoài ra, bà này nói thêm, các nỗ lực bảo đảm quyền con người của Việt Nam “đã được quốc tế thừa nhận rộng rãi” và Việt Nam “sẵn sàng đối thoại với Mỹ về các vấn đề mà hai bên cùng quan tâm trên tinh thần thẳng thắn, cởi mở và tôn trọng lẫn nhau.”
Trước đó, hôm 4 Tháng Giêng, ông Antony Blinken, ngoại trưởng Mỹ, tuyên bố tiếp tục liệt Việt Nam vào danh sách nêu trên do nước này liên tục có các vi phạm “nghiêm trọng” về tự do tôn giáo.
Theo giới quan sát, tuyên bố của ông Blinken đánh dấu sự thất bại của ông Vũ Chiến Thắng, thứ trưởng Nội Vụ Việt Nam, người phụ trách Ban Tôn Giáo Chính Phủ, khi dẫn phái đoàn đến Washington hồi Tháng Mười năm ngoái nhằm vận động để đưa Việt Nam ra khỏi “danh sách theo dõi đặc biệt về tự do tôn giáo.”
Phản ứng của Việt Nam trong năm nay được ghi nhận không khác gì những năm trước, với cùng lập luận cho rằng Bộ Ngoại Giao Mỹ “thiếu khách quan” về tình hình thực tế tại Việt Nam.
Tuy vậy, trong thời gian gần đây, nhà cầm quyền Việt Nam liên tục có hành động trấn áp nhằm xóa bỏ Hội Thánh Đức Chúa Trời Mẹ, một hội thánh Tin Lành nguồn gốc từ Nam Hàn, tại tất cả các địa phương.
Việc này được làm theo lệnh của Bộ Nội Vụ, được đăng tải công khai trên báo Tuổi Trẻ hồi Tháng Chín năm ngoái.
Ngoài ra, các tổ chức tôn giáo độc lập, không chịu sự quản lý của chính quyền cũng bị ngăn chặn triệt để.
Hồi đầu tháng này, ông Y Quynh Bdap, đồng sáng lập nhóm Người Thượng Vì Công Lý (MSFJ) được đài Tiếng Nói Hoa Kỳ (VOA) dẫn lời: “Nhà nước Việt Nam đã sách nhiễu, đàn áp các hội thánh độc lập, đã xóa sổ ‘thành công’ Hội Thánh Tin Lành Đấng Christ cũng như các hội thánh tư gia độc lập tại Việt Nam. Nhà nước Việt Nam bị liệt vào danh sách đó là rất chính xác.”
Danh sách “theo dõi đặc biệt về tự do tôn giáo” dành cho các quốc gia mà chính phủ tham gia hoặc dung túng cho các hành vi vi phạm tự do tôn giáo nghiêm trọng nhưng chưa đến ngưỡng “quốc gia cần quan tâm đặc biệt,” theo Đạo Luật Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế Frank Wolf, được Quốc Hội Hoa Kỳ thông qua và tổng thống ký ban hành hồi năm 2016. (N.H.K) [qd]
WASHINGTON, DC (NV) – Thành phần Cộng Hòa cực hữu hôm Thứ Năm, 11 Tháng Giêng, gặp Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson (Cộng Hòa-Louisiana) và gây áp lực buộc dân biểu này phải từ bỏ thỏa thuận ngân sách đã đạt được vài ngày trước với Thượng Nghị Sĩ Chuck Schumer (Dân Chủ-New York), theo NBC News.
Một số dân biểu bảo thủ rời cuộc họp tuyên bố thành công nhưng ông Johnson nói với các phóng viên ngay sau đó rằng ông không đưa ra cam kết rút lui khỏi thỏa thuận.
Ông Johnson nói: “Trong khi những cuộc trò chuyện đang diễn ra, tôi không đưa ra cam kết nào. Vì vậy, nếu quý vị nghe nói ngược lại thì điều đó đơn giản là không đúng sự thật.”
Tuy nhiên, những dân biểu bảo thủ đã lợi dụng cuộc họp với chủ tịch Hạ Viện hôm Thứ Năm lại đưa ra các tuyên bố trái ngược.
Các thành viên của nhóm cực hữu Freedom Caucus và các đồng minh đang tức giận trước thỏa thuận chi tiêu lưỡng đảng trị giá $1,660 tỷ mà ông Johnson công bố cuối tuần qua, giúp tránh cho chính phủ khỏi bị đóng cửa.
Dân Biểu Marjorie Taylor Greene (Cộng Hòa-Georgia) nhấn mạnh rằng an ninh biên giới “chắc chắn” và không viện trợ thêm nữa cho Ukraine phải là một phần của các cuộc đàm phán ngân sách.
“Ông Johnson đồng ý với mọi điều tôi nói. Trong đó, ông ấy tuyên bố rằng đồng ý với những người bảo thủ khác. Đồng ý với mọi điều chúng tôi đã nói,” bà Greene nói thêm với các phóng viên. “Sẽ có một thỏa thuận mới được ký kết và đó là những gì chúng tôi đang trong quá trình thực hiện.”
Một người bảo thủ cứng rắn khác, Dân Biểu Ralph Norman (Cộng Hòa-South Carolina) cũng lên tiếng nói rằng ông Johnson muốn có một kế hoạch mới.
“Quan điểm của tôi là: Chủ tịch Hạ Viện hiểu rằng thỏa thuận hiện tại… sẽ không hiệu quả. Ông cũng nhận ra cuộc khủng hoảng thực sự lúc này là vấn đề nhập cư bất hợp pháp,” ông Norman nói.
Nhưng những người bảo thủ khác trong cuộc họp lại không tin việc Chủ Tịch Johnson có đưa ra cam kết với nhóm. Dân Biểu Eric Burlison (Cộng Hòa-Missouri), một thành viên khác của nhóm Freedom Caucus, cho biết: “Tôi nói như thế.”
Cuộc đụng độ xảy ra vào thời điểm quan trọng đối với ông Johnson, người đang tìm cách cân bằng các yêu cầu của lực lượng cực đoan đã lật đổ người tiền nhiệm của ông, đồng thời đạt được các thỏa thuận với Thượng Viện và Tòa Bạch Ốc do đảng Dân Chủ lãnh đạo để thực hiện những điều cơ bản về quản lý.
Một nhóm gồm 13 người theo đường lối cực hữu cứng rắn bên Cộng Hòa đã bày tỏ sự tức giận vào Thứ Tư sau khi tiến hành bỏ phiếu theo thủ tục về một dự luật không liên quan để phản đối thỏa thuận của Chủ Tịch Johnson với Thượng Viện.
Dân Biểu Hakeem Jeffries (Dân Chủ-New York), lãnh đạo Dân Chủ tại Hạ Viện, cho biết nếu ông Johnson rút lui, điều đó sẽ dẫn đến việc nguy hiểm là chính phủ đóng cửa. Nguồn tài trợ cho một số cơ quan liên bang sẽ cạn kiệt vào ngày 19 Tháng Giêng.
Thượng Nghị Sĩ Patty Murray (Dân Chủ-Washington), chủ tịch Ủy Ban Thẩm Định, cho biết: “Chúng tôi đã đạt được thỏa thuận một cách công khai và rõ ràng về con số chi tiêu hàng đầu. Tôi đang thực hiện công việc của mình theo thỏa thuận đã đạt được và tôi đang tiến về phía trước.”
Thượng Nghị Sĩ Susan Collins (Cộng Hòa-Maine), phó chủ tịch hội đồng, cho biết bà hy vọng rằng Dân Biểu Johnson sẽ tuân thủ thỏa thuận và những tin đồn về việc thỏa thuận tan vỡ là không đúng sự thật.
“Tôi chắc chắn hy vọng các lời đồn đãi là không đúng,” bà Collins nói. “Bởi vì việc đó làm tăng nguy cơ đóng cửa chính phủ.” (MPL) [qd]
ĐIỆN BIÊN, Việt Nam (NV) – Người dân ở các xã Hua Thanh, Mường Pồn, Thanh Yên, Noong Hẹt, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên, bất bình cho biết họ được cấp bò giống sinh sản “dặt dẹo,” thậm chí có con đem về nuôi ngất xỉu.
Nói với báo Tuổi Trẻ hôm 11 Tháng Giêng, một người dân giấu tên ở xã Hua Thanh, huyện Điện Biên, cho biết hồi Tháng Mười Hai, 2023, gia đình nhận được hai con bò giống sinh sản do nhà nước hỗ trợ để “làm sinh kế, xóa đói giảm nghèo,” với giá khoảng 40 triệu đồng ($1,633).
“Hôm họ giao thì đa số là bò gầy. Nhà tôi nhận hai con bò gầy quá, dắt về nuôi thì một con bị ngất rồi ngã ngửa 5-6 lần. Con bò còn lại thì ăn uống bình thường nhưng gầy quá, gia đình đang phải tăng cường cho ăn cỏ, ngô để vỗ béo,” người này nói và cho biết một số gia đình khác khi nhận bò về nuôi cũng thấy bò “dặt dẹo,” bị tiêu chảy nên phải đổi bò.
Người dân này cũng cho biết: “Thực tế mà nói nếu mỗi con bò giống giá khoảng 20 triệu đồng ($816) thì cao quá, bởi vì một con bò tương đương như vậy ở địa phương chúng tôi chỉ mua, bán với giá 7-8 triệu đồng ($285 tới $326)/con bò béo, khỏe.”
Trước phản ảnh của người dân và báo đài về phẩm chất bò giống sinh sản quá tệ, tại buổi họp báo hôm 10 Tháng Giêng, ông Ngô Xuân Chinh, phó chủ tịch thường trực huyện Điện Biên, cho biết huyện đã tổ chức đoàn kiểm tra thực tế việc thực hiện dự án tại một số cộng đồng thuộc xã Hua Thanh, Mường Pồn, Thanh Yên, Noong Hẹt.
“Qua kiểm tra cho thấy đang có những tồn tại, hạn chế về hồ sơ, phẩm chất con giống chưa bảo đảm về trọng lượng, độ tuổi, một số có biểu hiện lạ nước, kém ăn, một số con bị tiêu chảy dẫn đến tình trạng gầy, suy nhược, yếu,” ông Chinh thừa nhận.
“Đoàn kiểm tra đã yêu cầu các đơn vị chủ đầu tư tổ chức kiểm tra việc thực hiện của cộng đồng dân cư để đánh giá cụ thể, trên cơ sở đó sẽ yêu cầu đơn vị cung ứng thực hiện đúng, đầy đủ cam kết về bảo hành con giống đối với những con giống không đủ tiêu chuẩn, phẩm chất theo quy định,” ông Chinh nói thêm.
Không riêng tỉnh Điện Biên, việc hỗ trợ bò giống “xóa đói giảm nghèo” cho người dân luôn có tình trạng tương tự ở các tỉnh, thành trong nước.
Trước đó, báo Lao Động hôm 21 Tháng Mười Hai năm ngoái, cho hay sự việc tương tự xảy ra ở xã Trung Sơn, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế.
Theo phúc trình của xã Trung Sơn, nơi được cấp 20 con bò giống trong số 140 con để hỗ trợ cho các gia đình ghi danh “thoát nghèo năm 2022,” thuộc “Chương Trình 1719” do Trung Tâm Dịch Vụ Nông Nghiệp Huyện A Lưới làm chủ đầu tư, phối hợp với ủy ban các xã, thị trấn thuộc huyện cấp phát, thì sau gần một tháng nhận nuôi, toàn bộ 20 con bò giống đã bị nhiễm bệnh lở mồm long móng, trong đó có ba con đã chết.
Không chỉ vậy, 17 con bò bị bệnh còn lại đã lây lan dịch bệnh sang cho bò của một số gia đình khác. (Tr.N) [qd]
Đoạn Trường Tân Thanh hay Truyện Kiều là một truyện thơ lục bát, thể thơ đặc biệt chỉ Việt Nam mới có. Điều đặc biệt hơn, thi phẩm này đã được người Việt dùng trong một cách vô cùng lạ thường là… coi bói, với cái tên Bói Kiều.
Truyện Kiều có 3,254 câu thơ, tuy không dài nhưng hàm chứa rất nhiều tâm trạng, rất nhiều cảnh huống. Khi đọc Kiều, ta có cảm tưởng truyện nói thay cho ta. Xin dẫn ra một số ví dụ:
Muốn ngỏ ý kín đáo với người mình yêu, chàng trai có thể mượn câu Kiều:
Tiện đây xin một đôi điều
Đài gương soi thấu dấu bèo cho chăng?
Muốn dặn dò khi từ biệt, chàng trai nhắn nhủ bóng bẩy người yêu bằng thơ Kiều:
Gìn vàng giữ ngọc cho hay,
Cho đành lòng kẻ chân mây cuối trời.
Nhớ quê, người ta ngâm Kiều:
Đoái trông muôn dặm tử phần,
Hồn quê theo ngọn mây Tần xa xa!
Nhớ mẹ, lữ khách mượn Kiều bày tỏ tấc lòng:
Tiếc người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Và khi tỏ ý hối hận, người đã làm sai cũng có thể dùng thơ Kiều:
Ma đưa lối, quỷ dẫn đường,
Cứ tìm những nẻo đoạn trường mà đi!
Bản thân tôi, thường lầm bầm câu Kiều mỗi khi cần bỏ qua cho người khác nhưng trong lòng vẫn còn ấm ức:
Tha ra thì cũng may đời,
Làm ra thì cũng là người nhỏ nhen.
Khi dùng Truyện Kiều trong việc coi bói, người tự coi có thể tìm thấy một ý nào đó trong câu thơ để liên hệ với hoàn cảnh của mình, còn “thầy” thì phải vận dụng tài đoán để tìm ra những ý thích hợp để tán. Xin được dẫn một giai thoại, không biết có thực hay chỉ đặt ra để mua vui:
Có một người học trò nọ, khi đi học rất ghét hai môn sử ký và địa lý. Rồi đến lúc thi mới cố sức học nhồi nhét nhưng không tài nào ngốn nổi chương trình. Cuối cùng, anh dùng một cách đặt biệt là đem Truyện Kiều ra bói, với ý định tìm chủ đề để học tủ. Anh học trò bói được hai câu thơ, đoạn Thúy Kiều ở lầu Ngưng Bích:
Chân trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Nhưng đoán mãi, đoán mãi vẫn không biết “Tiên” Thúy Kiều muốn chỉ vào chương nào trong sách. Cuối cùng, anh phải nhờ bạn bè cả lớp nghĩ dùm. Mọi người xúm vào bàn cãi rôm rả.
Cuối cùng, có người đoán rằng: Phải chịu cảnh bơ vơ ở giữa trời và biển thì chỉ có một người, đó là… Hoàng đế nước Pháp Napoléon Bonaparte lúc bị giam ở đảo Sainte Hélène. Còn biển có cái góc thì chắc hẳn đó là biển… Địa Trung Hải, vì vùng biển ấy có các nước vây chung quanh nên có nhiều góc cạnh.
Thế là anh học trò chỉ chuyên học hai chương: chương về Napoléon (môn Sử Ký) và chương về Địa Trung Hải (môn Địa Lý). Lạ lùng thay! Anh trúng tủ và thi đỗ.
***
Giai thoại khác.
Một phụ nữ gặp cảnh sinh khó. Chuyển dạ từ đêm trước, qua suốt một ngày trời, rồi đến đêm sau vẫn chưa sinh được. Vào thời ấy, y học đành chịu thua, thường dẫn đến cảnh “mất cả mẹ lẫn con”. Trong tình thế tuyệt vọng, cả nhà không biết làm sao, chỉ còn cách đem Truyện Kiều ra bói. Và, bói được hai câu than vãn của nàng Kiều:
Ôi Kim Lang, hỡi Kim Lang!
Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây.
Đọc hai câu lên, tất cả người trong nhà đều hoảng hốt rụng rời, e sợ việc không hay sẽ xảy tới. May thay, một người hàng xóm bỗng dưng ghé thăm. Khi thấy mọi người mặt mày tái xanh tái mét liền hỏi nguyên cớ làm sao. Nghe xong câu chuyện, anh này lại ra dáng vui mừng, kêu to: Hỏng quá, hỏng quá, các ông các bà đoán sai bét hết rồi! Bói được câu này thì chị nhà sắp sinh không những một cháu mà tới hai cháu trai nữa cơ.
Mọi người đang ngơ ngác không hiểu, anh liền giải thích: Ôi Kim lang!” Đó là hiệu lệnh gọi đứa thứ nhất ra – mà “lang” là con trai, phải không nào? “Hỡi Kim lang!” – là gọi đứa thứ hai ra đấy!
Mọi người xúm lại hỏi thêm: Thế câu “Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây” thì ông giảng thế nào?
Người hàng xóm nói giọng chắc nịch: Chữ “phụ” ở đây không có nghĩa “phụ bạc” tức là bỏ chồng. Nhưng chữ “phụ” này lại có nghĩa “giúp cho”, như khi ta nói “để tôi phụ cho một tay.” Do vậy, câu này có nghĩa là: “Kỳ này thiếp giúp chàng bằng cách đẻ cho chàng hai đứa con trai để nối dõi tông đường”.
Người sản phụ tuy quá mệt nhọc vì cơn chịu đựng dai dẳng nhưng vẫn tỉnh táo. Lắng nghe anh hàng xóm nói có lý, cô bỗng dưng phấn chấn hẳn lên. Và một sức mạnh bỗng từ đâu đến giúp cô trở dạ và sinh được… hai đứa con trai.
Tưởng cũng nên nhắc thêm về chữ Phụ. “Phụ” là chữ Hán Việt có nhiều nghĩa. Phụ có nghĩa “giúp đỡ” như trong các chữ Phụ Trợ, Phụ Tá | Phụ có nghĩa “đàn bà” như Phụ Nữ, Thiếu Phụ | Phụ có nghĩa “người cha” như Phụ Thân, Phụ Mẫu | Và Phụ còn có nghĩa “trở mặt” như Phụ Bạc, Phụ Ước, Phụ Rẫy. Như thế, cùng một chữ Phụ nhưng có thể đoán ra nhiều ý khác nhau.
***
Có người coi Bói Kiều là một thú vui, một cách thưởng thức Truyện Kiều, vì mỗi lần “bói” là mỗi lần biết thêm những ý mới trong các câu thơ. Nhưng cũng có không ít người tin vào mầu nhiệm lạ kỳ của sách như đó là nơi giao cảm giữa cõi người và cõi tiên. Dù bói chơi hoặc bói thật, đa số đều theo cách thức như sau:
Người bói hai tay cầm quyển Kiều lên ngang mặt, rồi khấn: Lạy vua Từ Hải, lạy vãi Giác Duyên, lạy tiên Thuý Kiều – Xin bói cho con một quẻ về gia sự (hoặc về nhân duyên, về thi cử v.v.)
Xong, đặt sách xuống và khấn tiếp: Con xin giở tay mặt, bắt tay trái. Rồi lấy tay mặt giở sách và tay trái chỉ vào bất kỳ một câu nào đó. Có nơi còn theo cách “nam tả nữ hữu”: Nam chọn câu ở trang bên trái, nữ chọn trang phải. Cũng có thể xin cả một đoạn từ một câu nào đó trở lên hoặc trở xuống trong một trang. Như những giai thoại ở trên, do văn Truyện Kiều cô đọng, dù chữ Nôm hay chữ Hán Việt đều có nhiều nghĩa khác nhau, bất cứ câu thơ nào cũng có thể “diễn nghĩa” ra thành những điềm tiên tri hay lời giáo huấn.
***
Trong tác phẩm Lều Chõng của nhà văn Ngô Tất Tố có kể câu chuyện về Bói Kiều. Xin được tóm tắt và trích dẫn ở đây:
Cô Ngọc vốn đính hôn với Đằng Long. Nhưng khi Đằng Long đỗ tiến sĩ thì lại quay ra lấy cô Thúy. Trong đám rước ông nghè, bà nghè vinh quy bái tổ, cô Ngọc đang đứng xem bỗng té ngất xỉu. Sau khi được đưa về nhà, cô Ngọc bị gia đình bắt phải tịnh dưỡng.
(Bắt đầu trích)
Vốn là người tháo vát trong công việc, cô Ngọc cảm thấy rất buồn chán. Nỗi cay đắng vì lỡ mất mối lương duyên tuyệt đẹp càng khiến cô Ngọc bồn chồn, bất an. Nhiều lúc cô Ngọc muốn nhắm mắt cố ngủ, cho khỏi nghĩ vẩn nghĩ vơ. Song ngủ mãi cũng chán con mắt, không thể nào mà chợp đi được. Rồi thì những mối tư tưởng luẩn quẩn ở đâu nó lại kéo đến như mớ bòng bong, gỡ không ra, dứt không bứt.
Cô rất thèm người nói chuyện. Nhưng đương mùa chợ búa cày cấy, chị em chúng bạn ai có việc nấy, không ai được thưa thì giờ để đến trò chuyện với cô. Thành ra ban ngày cũng như ban đêm, ngủ đi thì thôi, hễ bừng mắt ra, cô lại thấy mình một mình vò võ. Vì thế, cô Ngọc phải mượn cuốn Kim Vân Kiều làm bạn giải buồn. Quyển sách như cũng biết ỡm ờ trêu ngươi. Mỗi khi cô mở nó ra, nếu không đụng phải đoạn Kim Trọng gặp Thúy Kiều, thì lại trúng vào chỗ Thúy Kiều cất lẻn sang nhà Kim Trọng.
Tuy rằng cô đã hết sức trấn tĩnh, nhưng mà coi đến những câu: Sóng tình hồ đã xiêu xiêu – Xem trong âu yếm có nhiều lả lơi. Hay là: Tóc tơ căn vặn tấm lòng – Trăm năm tạc một chữ đồng đến xương. Thì trong bụng cô bổi hổi, bồi hồi, hình như có vật nong nóng bốc lên ở ngực và cổ.
Tức thì cô liệng quyển chuyện xuống giường và nằm vắt tay lên trán để đưa tư tưởng đến chỗ mơ màng xa xăm. Sáng nay lúc cô băng mình trở dậy, bỗng chốc hai mắt nháy rối, vuốt mãi nó cũng không thuần. Rồi khi cô ăn cơm xong, vào buồng, lại một con nhện thình lình sa thẳng xuống chỗ trước mặt. Cô toan vồ lấy để xem nó là nhện vàng hay nhện trắng, nhưng con vật ấy nhanh quá, cô vớ chưa kịp, nó đã đánh đu sợi tơ của nó và bò lên gần xà nhà mất rồi. Điềm gì mà lạ thế này. Lành hay gở? Câu hỏi quanh quẩn đi lại ở trong óc.
Nó bắt cô phải phân vân hồi hộp, đứng ngồi không yên. Lật đầu giường lấy cuốn Truyện Kiều, cô hé mở ra để xem đằng nào là đầu, đằng nào là cuối. Rồi hai bàn tay chắp lại một cách cung kính, cô đưa cuốn sách lên tận ngang mặt, đặt nghiêng “bụng sách” vào thẳng sống mũi và khấn lầm rầm:
Lạy vua Từ Hải, lạy vãi Giác Duyên, lạy tiên Thúy Kiều, tên tôi là Hoàng Thị Ngọc, ở làng Vân Trình, thành tâm xin cô một quẻ. Vừa dứt tiếng quẻ, cô liền ngừng lại và chỉ mấp máy hai môi, không biết là nói những gì. Dứt hồi thì thầm, cô bấm một ngón tay cái vào giữa cuốn sách rồi giở ra xem.
Ngón tay cái của cô trúng vào chỗ này:
Bó thân về với triều đình – Hàng thần lơ láo, phận mình ra đâu?
Áo xiêm đùm bọc lấy nhau – Vào luồn ra cúi, công hầu mà chi.
Đọc đi đọc lại mấy lần, cô vẫn không hiểu nàng Kiều bảo mình cái gì! Hay là mình không thành tâm, cho nên cô Kiều không ứng? Thì lại bói lại quẻ nữa xem sao?
Một lần nữa, cuốn sách bị cô đưa lên ngang trán và làm đúng những công việc vừa rồi. Rồi cô nhìn theo chỗ ngón tay đã bấm. Nó là cái gì?
Vội vàng sắm sửa lễ công – Kiệu hoa cất gió đuốc hồng ruổi sao.
Bày hàng cổ xúy xôn xao – Song song đưa tới trướng đào sánh đôi.
(Hết trích)
Thế, cô Ngọc có kiếm được tấm chồng như ý không? Cô Ngọc cuối cùng cũng lấy được một anh học trò khác. Tên Vân Hạc, thông minh, hay chữ. Nhưng do vì trước kia đã có hôn ước nhưng không thành, cô dâu tuy vẫn còn trinh nhưng hơi bị… cũ, nên đám cưới của cô Ngọc với Vân Hạc có phần khá vội vã. Nhìn lại, rất giống đám cưới của Thúy Kiều và Thúc Sinh. Đó là lúc Thúc Sinh được lệnh quan cho phép đưa Thúy Kiều về làm vợ. Do vì Kiều vốn từ lầu xanh được chuộc ra nên đám rước tuy vẫn đủ nghi thức nhưng chỉ qua quýt, làm nhanh cho xong. Đúng hệt câu: Vội vàng sắm sửa lễ công – Kiệu hoa cất gió đuốc hồng ruổi sao | Bày hàng cổ súy xôn xao – Song song đưa tới trướng đào sánh đôi.
Sau khi cưới cô Ngọc, chàng trai Vân Hạc lều chõng đi thi Tú Tài. Thi lần đầu, Vân Hạc đậu ngay thủ khoa. Thế nhưng cuối cùng chàng lại bị đánh rớt. Đó là bởi quan chủ khảo cho rằng Vân Hạc tỏ ra quá tài giỏi khi tuổi còn quá trẻ, nên cần bị đánh rớt để tránh mắc tánh kiêu ngạo.
Tưởng cũng nên nhắc tới một câu nói của cổ nhân: Trong đời người (đàn ông) có ba điều đại bất hạnh: Thiếu niên thành công – Trung niên mất vợ – Lão niên mất con. Khi còn trẻ, dù thất bại, người thanh niên vẫn còn sức lực và thời gian để làm lại tốt hơn. Nhưng nếu thành công sớm sẽ sinh ra kiêu ngạo, để rồi bị thất bại lúc tuổi già, tới lúc đó, thì đã hết… xí quách, không đủ sức hồi phục được nữa nên… tiêu luôn… Có biết như thế, ta mới hiểu tại sao chuyện vô lý ấy có thể xảy ra trong quan trường thời xưa.
Xin được trở lại với Vân Hạc. Sau vài lần thi trượt, Vân Hạc cũng đỗ hai cuộc thi Hương và thi Hội. Nhưng tới cuộc thi cuối cùng là thi Đình thì chàng mắc tội phạm húy. Vân Hạc bị phạt tội, không những thế, còn bị cách chức thủ khoa của hai cuộc thi trước. Gặp lại người chồng thất thểu trở về, cô Ngọc vô cùng thất vọng. Cô tính thốt lời mỉa mai cho hả cơn tức – vì đã bỏ bao nhiêu công sức, tiền của để chồng “dài lưng, tốn vải, ăn no”, rồi học, rồi đi thi, mà rồi áo rơm vẫn hoàn rơm áo.
Nhưng cô bất chợt nhớ đến câu Kiều bói được ngày nào. Cô Ngọc liền đọc cho Vân Hạc nghe: Bó thân về với triều đình – Hàng thần lơ láo, phận mình ra đâu? | Áo xiêm đùm bọc lấy nhau – Vào luồn ra cúi, công hầu mà chi!
Đây là câu Từ Hải đã nói với Kiều khi được triều đình dụ hàng. Đối với họ Từ, làm quan mà phải vào luồn ra cúi thì thà sống đời thường dân cho… khỏe! Hóa ra, “Tiên” Thúy Kiều đã tiên đoán rất đúng về cô Ngọc và Vân Hạc. Còn an ủi rằng đừng mong cầu vinh hoa phú quý làm chi, hãy nên an vui với nếp nhà thanh bạch, biết đủ là… đủ.
***
Bài này viết xong chừng tuần lễ, tôi rủ Uyên Thao đi uống cà phê. Những ai không biết Uyên Thao sẽ khó hình dung người đàn ông gầy gò ấy đã từng ở tù 30 năm, từng bị cùm hai chân suốt hai năm biệt giam, từng phải đi bới rác mà sống. Nhưng Uyên Thao cũng chính là người sáng lập nhật báo Sóng Thần lừng lẫy một thời Sài Gòn, lại cũng sáng lập Tủ Sách Tiếng Quê Hương tại Mỹ.
Cuộc đời của ông, ba chìm bảy nổi chính vì chẳng chịu “vào luồn ra cúi”. Tôi nói với Uyên Thao về Bói Kiều. Tiện có cuốn Kiều trong tủ sách, tôi nói bói thử coi. Uyên Thao cười cười, bấm ngón tay vào sách, mở ra. Đó là hai câu sau:
Đã đành túc trái tiền oan,
Cũng liều ngọc nát hoa tàn mà chi.
Thật sửng sốt, không còn gì đúng hơn! Đọc tới đây, bạn nghĩ có nên tin vào Bói Kiều hay không? Nhưng chắc hẳn bạn cũng như tôi, đều đồng ý rằng Bói Kiều là một cách đọc thơ hết sức độc đáo. Và bây giờ, mời bạn. Hãy mở Truyện Kiều ra bói thử xem.
BOSTON, Massachusetts (NV) – Hãng eBay sẽ đền $3 triệu để giải quyết các cáo buộc hình sự bắt nguồn từ việc một số nhân viên cũ gửi nhện sống, gián và một bào thai lợn cho một cặp vợ chồng ở Massachusetts, theo NBC News.
Cặp vợ chồng trên đã viết bản tin chỉ trích công ty vào năm 2019, giới chức cho biết hôm Thứ Năm, 11 Tháng Giêng.
Theo một tuyên bố từ văn phòng biện lý liên bang đặt tại Massachusetts, công ty khổng lồ chuyên đấu giá trên mạng bị buộc tội hình sự với hai tội theo dõi xuyên tiểu bang, hai tội theo dõi bằng dịch vụ liên lạc điện tử, giả mạo nhân chứng và cản trở công lý.
Các công tố viên cho biết, theo một phần bản thỏa thuận hoãn truy tố, eBay đã đồng ý trả tiền phạt, đây là mức phạt tối đa được pháp luật cho phép đối với sáu trọng tội.
Theo chính quyền liên bang, công ty cũng phải duy trì một cơ quan giám sát tuân thủ độc lập của công ty trong ba năm và sẽ phải thực hiện các thay đổi theo kế hoạch được thỏa thuận.
Công ty eBay thừa nhận rằng từ ngày 5 Tháng Tám, 2019, đến ngày 23 Tháng Tám, 2019, cựu giám đốc cấp cao về an toàn và an ninh của eBay cùng sáu thành viên khác trong nhóm đã nhắm mục tiêu vào các nạn nhân cư ngụ ở Natick, Massachusetts.
Các công tố viên cho biết các nhân viên eBay muốn gây ra hành động đe dọa này nhằm mục đích “thay đổi nội dung của bản tin” mà hai vợ chồng viết.
“Kế hoạch này bao gồm việc gửi những chuyến hàng ẩn danh và đáng lo ngại đến nhà nạn nhân, bao gồm một cuốn sách về cách sống sót sau cái chết, một chiếc mặt nạ heo dính máu, một bào thai heo, một vòng hoa tang lễ và các côn trùng sống,” theo công tố.
Các công tố viên cho biết, hành vi quấy rối khác bao gồm việc đi đến Natick để giám sát cặp vợ chồng và lắp đặt thiết bị theo dõi GPS trên xe của họ.
Vào năm 2020, các cựu thành viên của nhóm bảo mật toàn cầu eBay bị buộc tội.
Các công tố viên cho biết âm mưu quấy rối cặp đôi khiến bảy cựu nhân viên và nhà thầu bị kết án.
Những bản án có mức từ 57 tháng tù giam đến 12 tháng tù giam, và vài người khác bị tù giam lỏng tại nhà. (MPL) [qd]
GIA LAI, Việt Nam (NV) – Nhà nghèo, ba đứa trẻ từ 4 đến 11 tuổi ở xã Ia Pal, huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai, bắt cóc rồi tự làm thịt để ăn dẫn đến ngộ độc khiến hai em chết, một em đang cấp cứu ở bệnh viện.
Theo báo VTC News, khoảng 10 giờ sáng 11 Tháng Giêng, em Siu N, 11 tuổi; Siu H, 4 tuổi; và Siu T, 5 tuổi, cùng ở xã Ia Pal, huyện Chư Sê, rủ nhau làm thịt cóc ăn.
Đến khoảng 11 giờ 30 phút sáng cùng ngày, người nhà phát hiện các em nằm bất động trên nền nhà, tiểu tiện không tự chủ nên đưa đến Trung Tâm Y Tế Huyện Chư Sê cấp cứu.
Tại đây, các bác sĩ xác định em Siu N. đã “ngừng tuần hoàn, ngừng hô hấp, đồng tử giãn tối đa, mạch không bắt được, huyết áp không đo được.” Sau 30 phút hồi sức cấp cứu, em N. qua đời.
Trong khi đó, em Siu H. vào viện trong tình trạng “lơ mơ, tăng tiết đờm giải, nhịp tim nhanh, mạch nhẹ, chẩn đoán ngộ độc thịt cóc mức độ nặng.” Còn em Siu T. thì “lơ mơ, nôn ói, nhịp tim nhanh, mạch nhanh,” nhưng các bác sĩ chẩn đoán “ngộ độc thịt cóc mức độ trung bình.”
Sau khi được các bác sĩ tiến hành cấp cứu, cả hai bệnh nhi được chuyển lên bệnh viện Nhi Tỉnh Gia Lai, tiếp tục điều trị.
Tuy nhiên đến tối cùng ngày, bệnh viện Nhi Tỉnh Gia Lai xác nhận em Siu H. “đã chết ngoài viện.”
May mắn hơn, em Siu T. đang được điều trị tại Khoa Hồi Sức Tích Cực-Chống Độc và hiện đã tỉnh táo, tiếp xúc tốt.
Trước đó, hôm 11 Tháng Giêng, báo Người Lao Động cho hay Trung Tâm Y Tế Huyện Chư Sê cũng đã tiếp nhận, điều trị ba ca ngộ độc thịt cóc.
Cụ thể, khoảng 12 giờ trưa cùng ngày, ba em Kpuih Ước, 8 tuổi; Kpuih Run, 13 tuổi; và Kpuih Suin, 10 tuổi, cùng ở xã Ia Hla, huyện Chư Pưh, đã tự làm thịt cóc “cải thiện bữa ăn” do thiếu thịt.
Đến 4 giờ 30 phút chiều cùng ngày, các em được gia đình đưa đến bệnh viện trong tình trạng “đau bụng, nôn ói nhiều lần…”
Qua thăm khám, Trung Tâm Y Tế Huyện Chư Sê chẩn đoán các bệnh nhân “ngộ độc trứng cóc/rối loạn nhịp tim.”
Các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên ăn thịt cóc, đặc biệt là trẻ em. Ngộ độc thịt và trứng cóc tiên lượng rất nặng, nguy cơ thiệt mạng rất cao.
Các độc tố trong cóc được hấp thu qua đường tiêu hóa. Vì thế, khoảng 1-2 giờ sau khi ăn, người bệnh sẽ xuất hiện các triệu chứng đầu tiên như chướng bụng, đau bụng trên rốn kèm theo nôn mửa dữ dội… có thể bị tiêu chảy. Nếu bị ngộ độc, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế để được cấp cứu kịp thời. (Tr.N) [qd]
