QUẬN CAM, California (NV) – Dây đai cam là một bộ phận thiết yếu của động cơ xe hơi, bảo đảm trục khuỷu và trục cam hoạt động đồng bộ hoàn hảo. Một điều khiến tài xế phải đặc biệt lưu ý đến bộ phận này: nếu bị đứt khi đang lái xe, nó sẽ làm xe ngưng chạy ngay lập tức, có thể làm hỏng động cơ nghiêm trọng, buộc phải thay động cơ mới.
Theo trang mạng xe hơi professionalautorepair.com, giống như nhiều bộ phận khác, dây đai cam của xe bị mòn theo thời gian. Chúng được làm bằng cao su, phải liên tục tiếp xúc với nhiệt, lực căng. Vì vậy, sau một thời gian hoạt động, chúng có thể bị nứt, sờn hoặc mất độ căng.
Honda vẫn sử dụng dây đai cam cho một số mẫu xe đời mới. (Hình của nhà sản xuất Honda)
Một số bộ phận động cơ có thể bị hỏng mà không gây ra thiệt hại nghiêm trọng, vẫn có thể lái xe đến tiệm để thay thế. Tuy nhiên, điều này không xảy ra với dây đai cam. Khi dây đai cam bị đứt, trục khuỷu vẫn tiếp tục quay, trong khi trục cam ngừng quay. Kết quả là các piston vẫn tiếp tục lên xuống, trong một số trường hợp có thể va chạm với các van. Khi điều này xảy ra, các piston, van và đầu xi lanh sẽ bị hỏng, và thiệt hại sẽ gần như tức thời.
Hầu hết các nhà sản xuất đều khuyên nên thay dây đai cam sau 60,000 – 100,000 dặm, tùy thuộc vào loại xe. Nhưng các yếu tố khác như rò rỉ dầu, quá nhiệt, bộ căng và puli bị lỗi… có thể khiến dây đai bị hỏng sớm hơn nhiều.
Nhiều nhà sản xuất xe hơi chuyển sang sử dụng xích cam. Chúng được làm bằng kim loại nên bền hơn nhiều, thường là tương đương với thời gian sử dụng của động cơ. Nhưng khi bị mòn, việc sửa chữa có thể tốn kém hơn, có thể gây ra tiếng ồn lớn hơn so với dây đai cam.
Lưu ý rằng vẫn có nhà sản xuất vẫn sử dụng dây đai cam cho những mẫu xe đời mới, trong đó có Honda. Vì vậy, nếu không chắc xe của mình sử dụng dây đai cam hay xích cam, nên hỏi thợ máy để có lịch bảo trì phù hợp.
Khi dây đai cam bị đứt, xe không thể hoạt động. Chủ xe cần chú ý đến các dấu hiệu và triệu chứng của dây đai cam bị yếu, để có thể hành động trước khi quá muộn. Ba dấu hiệu phổ biến nhất cần chú ý.
1. Tiếng lách cách:
Khi dây đai bắt đầu bị mòn, có thể có tiếng lách cách báo hiệu.
2. Động cơ không khởi động được:
Khi bật chìa khóa khởi động với dây đai cam bị đứt, bạn sẽ nghe thấy tiếng của bộ khởi động, nhưng không có dây đai để dẫn động trục khuỷu, động cơ sẽ không thể làm việc.
3. Động cơ bị lỗi đánh lửa:
Dây đai cam đồng bộ hóa các van và chuyển động của piston trong động cơ. Nếu bị trượt, nó có thể khiến một hoặc nhiều xi lanh mở hoặc đóng quá sớm. Điều này sẽ khiến động cơ hoạt động bất thường, đèn báo lỗi động cơ sẽ bật sáng.
Nên nhận ra những triệu chứng kể trên, nên đem xe ra tiệm để kiểm tra tức thì. Không nên tiếc tiền thay dây đai cam. Thà thay sớm để tránh tốn tiền nhiều hơn khi động cơ bị hỏng do đứt dây đai cam. (HD)
Hòa bình kiểu Trump: Chỉ bảo đảm an ninh cho Ukraine trong 15 năm
Tổng thống Ukraine cho biết chính quyền Trump đưa đề nghị bảo đảm an ninh 15 năm cho Ukraine trong dự thảo kế hoạch hòa bình 20 điểm, song Kyiv muốn kéo dài 30–50 năm nhằm đủ sức chuẩn bị Nga tái xâm lược.
ĐẮK LẮK, Việt Nam (NV) – Năm cháu bé 6-9 tuổi ra hồ nước tưới cà phê tại xã Ea Kly, tỉnh Đắk Lắk để chơi, chẳng may ba em bị chết đuối thương tâm, trong đó có hai anh em ruột.
Xác nhận với báo Dân Trí chiều 28 Tháng Mười Hai, lãnh đạo Ủy Ban Nhân Dân Xã Ea Kly cho biết sự việc xảy ra vào khoảng 10 giờ sáng cùng ngày, khi năm đứa trẻ ở thôn 12, xã Ea Kly, rủ nhau ra hồ nước cách nhà vài trăm mét để vui chơi.
Hồ nước tưới cà phê tại xã Ea Kly, tỉnh Đắk Lắk, nơi ba cháu bé gặp nạn. (Hình: Ngọc Oanh/VnExpress)
Hồ nước rộng hơn 1,000 mét vuông, nơi sâu nhất khoảng 7 mét, được ông Vy Văn Nhiệm, 67 tuổi, sử dụng để tưới cà phê, tiêu… nhưng không có rào chắn hay bảng cảnh báo nguy hiểm.
Theo thông tin ban đầu, ba cháu VVT, 7 tuổi cùng hai anh em ruột là LVN, 8 tuổi và LVH, 7 tuổi, xuống hồ tắm, trong khi hai cháu VVT, 9 tuổi và TVTN, 6 tuổi, đứng trên bờ.
Khoảng 30 phút sau, hai cháu đứng trên bờ phát hiện ba bạn dưới nước bị chìm dần nên hoảng sợ chạy về nhà gọi bà LTE ở cách hồ khoảng 100 mét cầu cứu.
Nhận tin báo, bà E. cùng một số người dân sống gần đó vội chạy ra hồ ứng cứu.
Những người tham gia cứu nạn xuống hồ đưa được các nạn nhân lên bờ, sau đó đưa đi Trung Tâm Y Tế Ea Kar cấp cứu. Tuy nhiên, cả ba cháu đều được xác định đã chết.
Dù được nhiều người dân đến hồ nước để cứu, song ba cháu bé đã không qua khỏi. (Hình: Hoàng Minh/Tuổi Trẻ)
Sau khi xác minh, Công An Xã Ea Kly xác định nguyên nhân thiệt mạng là do chết đuối. Gia đình các nạn nhân từ chối giảo nghiệm tử thi để mai táng theo phong tục địa phương.
Theo Tổ Chức Campaign For Tobacco-Free Kids (CTFK), mỗi năm Việt Nam ghi nhận gần 2,000 trẻ em bị chết đuối, thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ cao nhất khu vực Tây Thái Bình Dương.
Bộ Y Tế cho biết thêm, số người thiệt mạng do chết đuối ở nhóm 0-14 tuổi tại Việt Nam cao gấp 10 lần các nước phát triển. Tai nạn tập trung chủ yếu ở vùng nông thôn, nơi nguy cơ của trẻ em cao gấp đôi thành thị; 55% nạn nhân thuộc các gia đình nghèo ở vùng quê. (Tr.N) [dt]
FOUNTAIN VALLEY, California (NV) – Một người đàn ông vừa bị cảnh sát Fountain Valley bắt khi đang đốt một bụi rậm sáng Chủ Nhật, 28 Tháng Mười Hai, cơ quan công lực này cho biết trên trang Facebook.
“Sáng sớm hôm nay, một người đi đường báo cáo có một người đang đốt bụi rậm. Cảnh sát đến ngay lập tức và phát hiện người này tại ngã tư đường Talbert và đường Ward. Nghi can định bỏ chạy, nhưng bị cảnh sát bắt mà không kháng cự gì,” theo cảnh sát Fountain Valley cho biết.
Nghi can (giữa) bị hai cảnh sát viên Fountain Valley bắt đi. (Hình: Facebook Fountain Valley PD)
Cảnh sát không cho biết danh tánh nghi can.
Cảnh sát cảnh báo: “Ngay cả mưa trong những ngày qua, đốt bụi rậm có thể lan tràn nhanh chóng và đe dọa nguy hiểm những căn nhà xung quanh.”
“Nếu thấy điều gì khả nghi, quý vị nên báo cảnh sát. Báo cáo của quý vị có thể tạo một thay đổi lớn,” cảnh sát cho biết thêm.
Tại California, đốt bụi rậm có thể bị truy tố tội cố ý theo “Penal Code Section 451(c)” hoặc cẩu thả theo “Penal Code Section 452.”
Dựa theo luật tính đến năm 2025, nếu bị kết tội, nghi can có thể bị tù từ hai đến sáu năm trong nhà tù tiểu bang, và có thể bị phạt tới $10,000 và có thể nâng lên tới $50,000 nếu đốt để có lợi về mặt tài chính.
Fountain Valley là một trong bốn thành phố vùng Little Saigon, nơi có cộng đồng người Việt lớn nhất hải ngoại. Ba thành phố kia là Garden Grove, Santa Ana, và Westminster.
Fountain Valley được thành lập năm 1957, và có khoảng 55,000 cư dân, theo trang web thành phố.
Theo nhật báo The Orange County Register dẫn số liệu của Thống Kê Dân Số Hoa Kỳ, từ năm 2000 đến năm 2010, gia tăng dân số của Fountain Valley không đáng kể, chỉ có 0.6%.
Tuy nhiên, số cư dân gốc Việt lại tăng rất cao, từ 7,000 người lên tới 11,000 người, tăng 61%.
Hiện nay, 20% cư dân Fountain Valley là người gốc Việt, theo thống kê dân số năm 2010. (Đ.D.)
WESTMINSTER, Garden Grove (NV) – Đêm nhạc kỷ niệm 40 năm thành lập Phong Trào Hưng Ca Việt Nam (1985-2025) và là ngày giỗ lần thứ 12 của cố ca nhạc sĩ Việt Dzũng, cựu trưởng Phong Trào Hưng Ca Nam California, được tổ chức tại hội trường Lavender, Westminster, tối Thứ Sáu, 26 Tháng Mười Hai.
Ca sĩ Thúy Vy hát “Gọi Nắng” trong đêm tưởng niệm ca nhạc sĩ Việt Dzũng. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Luật Sư Nguyễn Xuân Nghĩa, cố vấn Phong Trào Hưng Ca Việt Nam, cho biết ông là người tổ chức sự kiện.
Nhiều người từ các nơi về tham dự trong cơn mưa lạnh cuối tuần, cùng chia sẻ những bài nhạc tưởng niệm cố ca nhạc sĩ Việt Dzũng, người suốt đời tranh đấu cho nhân quyền Việt Nam. Đặc biệt, mọi người cũng lắng lòng tưởng nhớ đến cô Bebe Vũ Hoàng Anh, hiền thê cố ca nhạc sĩ Việt Dzũng, vừa qua đời năm 2024, và tưởng nhớ đến đồng bào tử nạn trong trận lũ lụt vừa qua ở quê nhà.
Đến dự đêm văn nghệ có cộng đồng người Việt, giới truyền thông và những người yêu mến dòng nhạc Việt Dzũng, tưởng nhớ người ca nhạc sĩ đấu tranh, xúc động về tấm lòng của ông dành trọn cuộc đời mình cho lý tưởng quốc gia dân tộc trong công cuộc đấu tranh chống lại tập đoàn Cộng Sản, giành lại quyền sống của con người trên quê hương Việt Nam.
Từ trái, Luật Sư Nguyễn Xuân Nghĩa, bà Ngọc Hà, và ông Vũ Xuân Khoa đồng ca bài “Em Vẫn Mơ Một Ngày Về,” sáng tác Nguyệt Ánh. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
MC Diệu Quyên chia sẻ ca nhạc sĩ Việt Dzũng và Bebe Hoàng Anh là hai người bạn rất thân với cô, người thầy dẫn dắt cô vào con đường truyền thông, cách đọc tin tức, cách phỏng vấn ra sao, dìu dắt cô suốt 20 năm qua. Và Bebe Hoàng Anh vừa là cô giáo vừa là người cùng Việt Dzũng đi chung hướng.
Cô tiếp: “Đồng thời, anh Việt Dzũng cũng là một đồng nghiệp trên sân khấu của Trung Tâm Asia, những cuốn video do trung tâm này quay khi làm chung mới thấy cái tài của anh, làm một lúc đến ba việc khi tai nghe một người hỏi, vừa trả lời, lại vừa nói chuyện với một người khác. Anh làm việc rất chuyên môn, đúng giờ giấc, lại là một người có nhiều câu chuyện tếu vui nhộn.”
Nhạc sĩ Trúc Hồ, tổng giám đốc đài truyền hình SBTN, nhớ lại những kỷ niệm với ca nhạc sĩ Việt Dzũng, và rất buồn khi nói rằng đêm tưởng niệm người bạn của ông không có đông người tham dự, nhưng dù bất cứ lý do gì, ông vẫn đến dự.
Ca sĩ Thùy Linh trong ca khúc “Cánh Hoa Chiều Mưa.” (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Ông nhắc lại: “Một trong những điều may mắn nhất của tôi là được quen thân và làm việc chung với Việt Dzũng từ bài hát đầu tiên ‘Bên Em Đang Có Ta,’ nhạc Trúc Hồ, lời Trầm Tử Thiêng, để giúp thuyền nhân Việt Nam khi các trại tị nạn Đông Nam Á đóng cửa. Từ đó chúng tôi quen nhau, Việt Dzũng mời tôi về Asia. Sau khi tôi mở đài SBTN, chính Việt Dzũng là người sát cánh với chúng tôi trong những năm đầu gian khó. Không hiểu vì sao Việt Dzũng thương tôi nhiều như thế, làm triền miên mà không lãnh lương, vì lúc đó đài chưa có tiền để trả.”
Ông tiếp: “Khi đài SBTN lên trở lại, hai anh em tiếp tục phục vụ, kết nối cộng đồng để đấu tranh cho dân chủ, đi khắp nơi ở Mỹ và nước ngoài đều có Việt Dzũng với cặp nạng, đấu tranh cho sự công bằng, ở đâu cần đều có mặt Việt Dzũng. Khi mất Việt Dzũng, tôi mới biết mình bị mất một nửa sức mạnh, tất cả như có định mệnh với nhau.”
Ông xúc động nói: “Hôm nay nhớ đến một người bạn với tình yêu chung thủy, với người bạn quý như vậy, nhìn khung cảnh này tôi cho rằng vì bất cứ lý do gì tôi không cần biết, có người lại không còn nhớ nghĩ đến một người bạn đã cùng đi với mình biết bao nhiêu đoạn đường, qua bao ngày tháng gian nan. Tại sao phải đối xử với nhau như vậy, một người bạn nằm xuống lại bắt đầu chia rẽ! Hôm nay là ngày tưởng niệm người bạn của tôi, không ai có quyền áp lực tôi không được tới đây, cũng không ai có quyền cấm tôi đến dự.”
Luật Sư Nguyễn Xuân Nghĩa (bìa trái) và nhóm Ngọc Trong Tim hát bài “Một Chút Quà Cho Quê Hương.” (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Không khí sôi nổi trở lại khi cô Xuân Mai diễn ngâm bài “Chính Khí Việt” sáng tác Lý Đông A, bài thơ từ thế kỷ trước đã đi vào lòng người con Việt, khơi dậy lòng yêu nước nồng nàn. Trong khi đó, dưới sân khấu, Luật Sư Nguyễn Xuân Nghĩa thi triển bài quyền “Chính Khí Việt.”
Một video clip được chiếu lên, trong đó Việt Dzũng hát bài “Một Chút Quà Cho Quê Hương” trong chương trình “Dòng Nhạc Anh Bằng” và phần tâm tình của Việt Dzũng. Và hai dĩa DVD “Ngọc Vẫn Quanh Ta 3 và 4,” do các nghệ sĩ khuyết tật trong nhóm Ngọc Trong Tim trình diễn, được người mua ủng hộ để lấy tiền giúp người bị nạn lũ lụt vừa qua tại quê nhà. Cùng với bà Ngọc Hà tặng $500, ông Phạm Hoàn, một cựu sĩ quan VNCH, tặng $450.
Luật Sư Nguyễn Xuân Nghĩa, với tư cách cá nhân, cho biết sẽ đem tất cả số tiền bà con đóng góp để tặng Hội Bác Ái Hy Vọng giúp nạn nhân lũ lụt tại Việt Nam.
Thông cáo báo chí của Phong Trào Hưng Ca Việt Nam “khẳng định không liên quan chương trình gây quỹ do Luật Sư Nguyễn Xuân Nghĩa chủ xướng.” (Hình: Người Việt)
Suốt chương trình, nhiều tiết mục văn nghệ, với những bài hát đấu tranh, nói lên hết tâm tư của nhạc sĩ Việt Dzũng luôn nghĩ về quê nhà, mơ hòa bình tự do cho quê mẹ Việt Nam. Có lúc Luật Sư Nguyễn Xuân Nghĩa hát các bài nhạc đấu tranh của các tác giả, hoặc bài “Máu Lệ Rơi Theo Em & Quê Hương” do ông viết lại theo bài thơ của một người vượt biển, và mặc bộ đồ bay Không Quân, theo ông là để nhớ lại thân phụ, khiến người nghe thổn thức.
Hôm 24 Tháng Mười Hai, Phong Trào Hưng Ca có gởi đến nhật báo Người Việt một thông cáo “khẳng định không liên quan chương trình gây quỹ do Luật Sư Nguyễn Xuân Nghĩa chủ xướng.”
“Phong Trào Hưng Ca không hề ủy nhiệm, không chấp thuận, và không cho phép Luật Sư Nguyễn Xuân Nghĩa thực hiện bất cứ công tác nào dưới danh nghĩa Phong Trào,” bản thông cáo viết. “Phong Trào Hưng Ca không liên quan và không chịu bất cứ trách nhiệm nào, trực tiếp hay gián tiếp, đối với mọi khoản tài chính phát sinh từ sinh hoạt gây quỹ.” [đ.d.]
NEWPORT BEACH, California (NV) – Anh Tyler Trần, cư dân Garden Grove, đi câu cá ở Newport Beach, California, hôm Thứ Tư, 24 Tháng Mười Hai, nhưng cho tới nay không thấy về nhà.
Anh Tyler Trần đi câu cá ở Newport Beach từ hôm 24 Tháng Mười Hai chưa thấy về nhà. (Hình: Paris Lash Academy)
Cho đến chiều Chủ Nhật, 28 Tháng Mười Hai, cô Rose Trần, em gái anh Tyler Trần, cho nhật báo Người Việt biết vẫn chưa có tin tức gì về anh.
Cô Rose cho biết, anh Tyler Trần làm việc cho công ty PLA Nails/Paris Lash Academy (PLA) ở Reno, Nevada, và về Garden Grove thăm gia đình nhân dịp Giáng Sinh.
Cô cho biết, khi sự việc xảy ra, cô có nhờ Linh Mục Phạm Ngọc Hùng, chánh xứ giáo xứ Huntington Beach (St. Bonaventure Catholic Church) đăng lên Facebook để mong mọi người giúp đỡ nếu có thông tin về anh trai mình.
Anh Tyler Trần với các “chiến lợi phẩm” trong một lần câu cá. (Hình: Paris Lash Academy)
Trong khi đó, trên trang web của mình, Paris Lash Academy thông báo như sau:
“Xin chào cộng đồng PLA, chúng tôi rất cần sự giúp đỡ của mọi người.
Chúng tôi đang kêu gọi sự hỗ trợ của cộng đồng để tìm kiếm Tyler, một thành viên trong gia đình công ty PLA Nails/Paris Lash Academy (PLA) hiện đang mất tích tại Newport Beach. Xin vui lòng chia sẻ để giúp lan tỏa thông tin.
Tyler là một phần vô cùng quan trọng của đội ngũ chúng tôi – đôi tay của anh ấy gần như chạm đến mọi thứ tại PLA. Anh là người xây dựng tất cả các booth của PLA từ trước đến nay, hỗ trợ bảo trì tòa nhà, và tạo ra rất nhiều công việc hậu trường cho PLA. Tyler đồng hành cùng chúng tôi từ năm 2020, và là người thân trong gia đình cô Michelle Nguyễn, chủ của PLA, hơn 20 năm. Anh được mọi người yêu thương rất nhiều, và chúng tôi đang làm tất cả những gì có thể để đưa anh ấy trở về nhà an toàn.
Đặc điểm nhận dạng của Tyler:
Tyler là người Việt Nam (Châu Á), cao khoảng 1m73 (5’8”), mắt nâu, tóc đen, dáng người thon/gầy, da ngăm.
Vào sáng ngày 24 Tháng Mười Hai, khoảng 6 giờ sáng, Tyler đến khu vực Newport Beach, đậu xe gần một công viên và đi câu cá ven bờ trên khu vực bờ đá, có tên The Wedge. Chúng tôi mất liên lạc với anh ấy vào khoảng giữa trưa cùng ngày.
Khoảng 7 giờ tối, thông qua định vị, chúng tôi tìm thấy đồ câu cá, điện thoại, và chìa khóa xe của Tyler tại khu vực này. Dù đã tìm kiếm rất kỹ, chúng tôi vẫn chưa thể tìm thấy anh.
Một báo cáo mất tích đã được trình báo với cảnh sát. Lực lượng chức năng đã tìm kiếm bằng tàu thuyền vào tối 24 Tháng Mười Hai, và tiếp tục sang ngày 25 Tháng Mười Hai, với đội thợ lặn và trực thăng, tuy nhiên hiện vẫn chưa có thông tin hay cập nhật mới.
Sáng hôm đó, sóng biển rất mạnh, và chúng tôi vô cùng lo lắng rằng anh ấy có thể đã bị sóng cuốn xuống nước, vì tất cả tư trang cá nhân đều được để lại.
Chúng tôi tha thiết mong cộng đồng hoặc cư dân khu vực lân cận:
-Nếu nhận thấy điều gì bất thường, hoặc
-Nếu nhìn thấy một người đàn ông Châu Á ở khu vực này vào thời điểm đó, xin vui lòng liên lạc với chúng tôi.
Xin gọi điện thoại hoặc nhắn tin cho cô Rose qua số 714- 331-0214 hoặc anh An qua số 714-757-4957.
Chúng tôi rất biết ơn khi quý vị cung cấp bất cứ thông tin nào, dù nhỏ hay lớn. Cảm ơn quý vị dành thời gian đọc thông báo, sự tử tế, và sự ủng hộ của quý vị.”
Trang Facebook của Linh Mục Phạm Ngọc Hùng (Vincent Phạm) đăng thông tin về anh Tyler Trần. (Hình: Facebook Vincent Pham)
Một số trang Facebook khác cũng đăng lại thông báo của Paris Lash Academy về anh Tyler Trần.
Newport Beach có khoảng 90,000 cư dân, là một trong những thành phố giàu có nhất Orange County và Hoa Kỳ. Thành phố cách Little Saigon, nơi có cộng đồng người Việt lớn nhất hải ngoại, chừng 20 phút lái xe về phía Nam.
Thành phố có một cầu tàu và những bờ đá chắn sóng. Đây là nơi có nhiều người Việt đến câu cá.
Newport Beach cũng có những bãi biển đẹp, nhà hàng cao cấp, nhiều tàu thuyền của cư dân, và là nơi nhiều người Việt ở Orange County và các tiểu bang khác thường đến chơi, ngắm cảnh, chụp hình…
Ngoài ra, Newport Beach còn nổi tiếng với diễn hành “Christmas Boat Parade” hàng năm. Đây là một trong những diễn hành thuyền lâu dài nhất nước Mỹ, thu hút hơn 1 triệu du khách tới xem mỗi năm.
WESTMINSTER, California (NV) – Phim tài liệu “Chiến Tranh Việt Nam, Những Chuyện Chưa Kể” (Vietnam War Untold Stories) được công chiếu ra mắt cư dân Little Saigon từ 2 giờ chiều đến 5 giờ chiều Chủ Nhật, 21 Tháng Mười Hai, tại Lavender Hall, Westminster.
Ông Phạm Văn Nam (phải), nhà sản xuất phim “Chiến Tranh Việt Nam, Những Chuyện Chưa Kể,” và đạo diễn Đức Nguyễn trả lời những cân hỏi về bộ phim. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Lần đầu tiên một bộ phim liên quan đến chiến tranh Việt Nam được một nhóm làm phim là người Việt thực hiện công phu, để phản biện lại các sách giáo khoa và phim ảnh Hoa Kỳ về chiến tranh Việt Nam thường theo khuynh hướng lệch lạc, không đúng sự thật.
Phim do các đơn vị đồng tổ chức gồm Next Vietnamese Projects Foundation, For The Love Of Vietnam, Trà Đàm Đình Đại, Ước Mơ Việt, và Viện Bảo Tàng Di Sản Người Việt, với mục đích để người Việt trong nước và hải ngoại, nhất là thế hệ trẻ và người Mỹ, hiểu đúng hơn về chiến tranh Việt Nam.
Ông Phạm Văn Nam, cựu phụ tá bộ trưởng Phát Triển Doanh Nghiệp và Ngoại Thương tiểu bang Massachusetts, nhà sản xuất phim, chia sẻ: “Những tập phim công phu này được làm ra do những người Việt đã sống thực tế qua cuộc chiến, để phản biện lại những bộ phim do người Mỹ sản xuất, nói về chiến tranh Việt Nam mà họ chỉ được nghe kể lại.”
Bộ phim có 12 tập, gồm các chủ đề: 1-Chiến tranh Đông Dương thứ nhất. 2-Cuộc di cư vĩ đại tìm tự do. 3-Tổng Thống Ngô Đình Diệm. 4-Sự khác biệt đêm ngày giữa chính sách cải cách Bắc-Nam. 5-Nghiệp Đoàn. 6-Ấp Chiến Lược. 7-Chính sách khủng bố chọn lọc. 8-Cuộc ám sát Tổng Thống Ngô Đình Diệm. 9-Biến cố Vịnh Bắc Việt. 10-Đệ Nhị Cộng Hòa. 11-Đường mòn Hồ Chí Minh. 12-Tết Mậu Thân.
Ông Ken Besetts, cựu sĩ quan quân đội Hoa Kỳ, có cha và anh là cựu chiến binh trong chiến tranh Việt Nam, chia sẻ về phim “Chiến Tranh Việt Nam, Những Chuyện Chưa Kể.” (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Với khoảng 100 người, thuộc nhiều thành phần quân dân cán chính Việt Nam Cộng Hòa, và cả người phía “bên thắng cuộc,” được phỏng vấn trong phim. Họ là những nhân chứng sống của lịch sử chiến tranh Việt Nam, với những kinh nghiệm và cuộc đời họ trải qua trong đau thương mất mát do Cộng Sản gây ra.
Ông Nam cho biết lý do làm phim này là muốn mọi người hiểu rõ hơn những gì thật sự xảy ra trong cuộc chiến chấm dứt 50 năm trước.
Ông nói: “Sau khi xem phim ‘The Vietnam War’ của Ken Burns và Lynn Novick, dài 15 giờ gồm 13 tập, họ chỉ lặp lại những sự tuyên truyền dối trá từ thập niên 1960. Đó là những nhà làm phim không ở trong cuộc chiến Việt Nam, họ chỉ nghe kể lại nên không thể đúng. Vì thế, chúng tôi quyết định phải làm sáng tỏ vấn đề này.”
Ông cũng hy vọng phim này được chiếu trong các chương trình giảng dạy tại đại học và trung học của Mỹ và các nơi khác trên thế giới, “để con cháu chúng ta biết sự thật lịch sử.”
Nhà sản xuất phim Phạm Văn Nam, cũng đại diện Next Vietnamese Projects Foundation, cho biết đây chỉ mới là bộ phim đầu tiên ra mắt, sẽ còn tiếp nhiều bộ phim nữa cho đến ngày kết thúc cuộc chiến, và cả sau cuộc chiến. Người xem sẽ được nghe những câu chuyện thật, chưa bao giờ kể trong những trại tù cải tạo, thuyền nhân, và nhiều hơn nữa.
Quang cảnh buổi ra mắt phim “Chiến Tranh Việt Nam, Những Chuyện Chưa Kể.” (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Ông nói “Đây là bộ phim lịch sử Việt Nam cận đại, do người Việt Nam Cộng Hòa thực hiện, cần phải đưa ra cho thế giới biết những sự thật trong chiến tranh Việt Nam, do đó tôi cũng nhờ sự tiếp tay ủng hộ của cộng đồng người Việt khắp nơi để giúp những bộ phim sắp tới sớm được hoàn tất.”
Ông tiếp: “Buổi chiếu phim lần đầu này tại Little Saigon là để tỏ lòng tri ân sự ủng hộ rất nhiều của đồng hương ở California và nhất là Nam California ủng hộ tài chánh rất nhiều để chúng tôi làm phim này. Dù còn thiếu nợ, nhưng chúng tôi hy vọng gây quỹ thêm được khá hơn.”
Buổi công chiếu phim được nhiều người đến xem ngồi kín cả khán phòng, với những tâm tư trĩu nặng, cùng những góp ý cho bộ phim.
Nói với nhật báo Người Việt, Giáo Sư Trần Huy Bích, cựu giáo sư Văn Hóa Vụ trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam, chia sẻ: “Bộ phim nói lên hết những gì sự thật cần nói cho công chúng biết. Tôi cho rằng bộ phim này sẽ giúp nhiều thành phần biết sự thật của cuộc chiến Việt Nam, tất nhiên là còn những thiếu sót cần tiếp tục bổ sung.”
Ông Phạm Gia Đại (trái) đặt câu hỏi về bộ phim “Chiến Tranh Việt Nam, Những Chuyện Chưa Kể” đạo diễn Đức Nguyễn (giữa) và nhà sản xuất phim Phạm Văn Nam. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Ông Ken Besetts, cựu sĩ quan quân đội Hoa Kỳ, có cha và anh là cựu chiến binh trong chiến tranh Việt Nam, cho rằng ông rất thích bộ phim, nhất là cảm phục sự chiến đấu của quân dân cán chính miền Nam Việt Nam chiến đấu để bảo vệ tự do.
Ông Trần Văn Giỏi, hội trưởng Hội Võ Bị Quốc Gia Nam California, chia sẻ: “Bộ phim đưa ra những chứng cứ rất rõ trong cuộc chiến Việt Nam do Cộng Sản gây ra. Cần bổ sung tiếp về những tội ác của CSVN, như thảm sát 5,000 đồng bào tại Huế năm Mậu Thân 1968. Và những bộ phim tiếp theo sau này, cho đến ngày kết thúc cuộc chiến 1975 và sau cuộc chiến, cần làm rõ hơn nữa những thảm cảnh xảy ra, cho thấy CSVN dù chiếm được đất đai nhưng vẫn không thể chiếm được lòng dân. Cuộc chiến Việt Nam sau nửa thế kỷ vẫn còn tiếp diễn, không bao giờ chấm dứt khi Cộng Sản còn tồn tại.”
Ông Nam cho biết thêm, sau Little Saigon, phim “Chiến Tranh Việt Nam, Những Chuyện Chưa Kể” sẽ tiếp tục chiếu tại Bắc California, Texas, và những nơi có cộng đồng người Việt ở Mỹ, Châu Âu, Úc…
Tham dự buổi chiếu phim có Dân Biểu Trí Tạ của tiểu bang California, Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn của Westminster, nhiều quan khách khác, và nhiều cựu quân nhân VNCH.
Mọi ý kiến đóng góp xin gởi email cho: [email protected]. Liên lạc ban tổ chức qua số 562-713-2353. [đ.d.]
HAMMONTON, New Jersey (NV) – Hai chiếc trực thăng đụng nhau trên không ở Hammonton, New Jersey, sáng Chủ Nhật, 28 Tháng Mười Hai, làm ít nhất một người chết và một người nguy kịch, theo NBC News.
Khoảng 11 giờ 25 phút sáng, cảnh sát nhận được tin báo “hai chiếc trực thăng đụng nhau” và cả hai đều bị rớt, phát ngôn viên thị trấn Hammonton cho hay. Một trong hai chiếc bốc cháy sau khi đụng chiếc kia, phát ngôn viên này cho biết.
Xe cứu hỏa Hammonton, New Jersey. (Hình minh họa: Hammonton Fire Department)
Phát ngôn viên này xác nhận một người thiệt mạng và một người được chở đi bệnh viện trong tình trạng “nguy kịch, bị thương nguy hiểm tới tính mạng.”
Hammonton ở phía Nam New Jersey, cách Philadelphia, Pennsylvania, khoảng 35 dặm về hướng Đông Nam.
Hai chiếc trực thăng, gồm Enstrom F-28A và Enstrom 280C, đụng nhau gần phi trường Hammonton Municipal Airport, theo Cơ Quan Hàng Không Liên Bang (FAA).
“Mỗi chiếc chỉ có một phi công,” FAA cho hay.
Cả hai chiếc đều bị rớt xuống cánh đồng ở Hammonton và cả hai nạn nhân được chở đi bệnh viện, ông Sean Macri, chỉ huy Sở Cứu Hỏa Hammonton, nói với CNN.
Một trong hai nạn nhân “có lẽ bị ngừng tim” lúc được đưa lên xe cứu thương, ông Macri cho biết.
Cơ Quan An Toàn Giao Thông Vận Tải Quốc Gia (NTSB) sẽ phụ trách điều tra vụ này, theo FAA. (Th.Long) [đ.d.]
LOS ANGELES, California (NV) – Những cơn mưa lớn ở miền Nam California trong tuần nghỉ lễ vừa qua rút đi vào tối Thứ Sáu, mở đường cho thời tiết nắng ráo hơn, ấm hơn và khô hơn – ít nhất là trong vài ngày tới, theo báo mạng LAist hôm Thứ Sáu, 26 Tháng Mười Hai.
Dự kiến bầu trời sẽ quang đãng vào cuối tuần này. Bắt đầu từ Thứ Hai tuần sau, Trung Tâm Dự Báo Thời Tiết (NWS) dự báo sẽ có một “đợt gió Santa Ana kéo dài nhiều ngày,” với cường độ gió mạnh nhất vào Thứ Ba.
Nhân viên thành phố cắt cây lớn bị đổ ở phía Tây Los Angeles sau trận mưa lớn. (Hình minh họa: Apu Gomes/AFP via Getty Images)
Tuy nhiên, đừng vội cất thiết bị chống mưa bão, Nam California có thể đón Năm Mới với một đợt mưa mới. Dù không dữ dội như cơn bão của tuần này, đợt mưa tiếp theo bắt đầu từ tối Thứ Tư có thể kéo theo khoảng 1 inch nước mưa ở các khu vực ven biển và khu thung lũng, và cỡ 3 inch nước mưa khu vực chân đồi và vùng núi, theo NWS.
Lượng mưa kỷ lục
Từ khi mùa mưa bắt đầu vào ngày 1 Tháng Mười cho đến tối Thứ Tư, khu vực trung tâm thành phố Los Angeles ghi nhận khoảng 9.55 inch nước mưa. NWS cho biết vào Thứ Sáu rằng đây là giai đoạn nghỉ lễ kéo dài hai ngày có lượng mưa nhiều thứ tư kể từ khi bắt đầu ghi nhận số liệu vào năm 1877.
Các nhà dự báo thời tiết cảnh báo rằng, do mặt đất bị thấm nước nặng, chỉ cần lượng mưa ít hơn cũng có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng như dòng bùn đá, sạt lở đất, và lũ quét. Điều này có nghĩa là dù bão hiện tại rút đi, khu vực này vẫn chưa hoàn toàn an toàn khi một đợt mưa khác đang chờ trút xuống vào tuần tới.
Tình trạng khẩn cấp
Trong tuần này, Thống Đốc Gavin Newsom ban bố tình trạng khẩn cấp đối với các quận hạt như Los Angeles, Orange, Riverside, San Bernardino, San Diego, và Shasta nhằm huy động thêm nguồn lực của tiểu bang.
Giám Sát Viên Hilda L. Solis của Los Angeles County hôm Thứ Tư cũng ban hành tuyên bố tình trạng khẩn cấp cho quận hạt này. Thị Trưởng Karen Bass của Los Angeles cũng tuyên bố tình trạng khẩn cấp tại địa phương.
Giới chức tiếp tục lặp lại cùng một khuyến cáo: Hạn chế di chuyển nếu có thể. Tuyệt đối không lái xe vào khu vực có nước đọng. Và luôn chú ý các cảnh báo về thời tiết nguy hiểm sắp xảy ra.
Di tản và đóng đường
Một trong những mối lo ngại lớn nhất trong cơn bão dịp lễ là các dòng bùn và mảnh vụn, đặc biệt nguy hiểm tại những khu vực có vết tích cháy rừng gần đây. Điều này khiến chính quyền các quận hạt như Orange và Los Angeles ban hành lệnh và cảnh báo di tản đối với các khu vực có nguy cơ cao.
Nếu không chắc nhà mình có nằm trong vùng cảnh báo di tản hay không, người dân có thể xem bản đồ trên trang web khẩn cấp của Los Angeles County. Các lệnh mới nhất tại Orange County cũng được cập nhật trực tuyến.
Giới chức đã thông báo mở lại một số tuyến đường, nhưng nhiều tuyến khác vẫn bị ảnh hưởng do cơn bão. Danh sách cập nhật có thể được tra cứu trên các trang thông tin chính thức.
Một trong những cộng đồng chịu thiệt hại nặng nề nhất là thị trấn miền núi Wrightwood thuộc San Bernardino County. Tối Thứ Tư, hơn 120 nhân viên cứu hỏa và nhân viên cứu hộ được điều động hỗ trợ người dân di tản sau khi mưa lớn gây ra dòng bùn đá và ngập lụt, làm tê liệt một xa lộ gần đó.
Đến tối Thứ Năm, Sở Cứu Hỏa San Bernardino County cho biết “không còn mối đe dọa trực tiếp đến tính mạng,” và xác nhận có một người bị thương.
Văn Phòng Thị Trưởng Los Angeles cho biết tính đến tối Thứ Năm, các đội của Sở Điện Nước làm việc để khôi phục điện cho khoảng 4,000 trường hợp bị mất điện. Thông tin cập nhật về mất điện có thể được theo dõi trực tuyến.
Ngoài ra, văn phòng thị trưởng cho biết có “hơn 600 trường hợp khẩn cấp liên quan đến cây cối,” bao gồm cây đổ và cành cây gãy.
Hiểu các cảnh báo của NWS
Dưới đây là trích đoạn hướng dẫn giúp hiểu rõ các cảnh báo lũ lụt của NWS:
-Khuyến cáo lũ lụt (Flood advisory): Bước đầu cảnh báo nguy hiểm, nhằm cho người dân đủ thời gian chuẩn bị hành động.
-Theo dõi lũ lụt (Flood watch): Dấu hiệu cho thấy cần sẵn sàng di chuyển.
-Cảnh báo lũ lụt (Flood warning): Được ban hành khi hiện tượng thời tiết nguy hiểm sắp xảy ra hoặc đang diễn ra, cần lập tức di chuyển lên vùng cao.
-Cảnh báo lũ quét (Flash flood warning): Được ban hành khi lũ quét sắp đến hoặc đang xảy ra, lũ quét thường đến rất nhanh và dữ dội, có thể chỉ trong vài phút.
Lời khuyên khi lái xe trong mưa
-Kiểm tra thời tiết và tình trạng đường sá dọc theo lộ trình.
-Giảm tốc độ.
-Giữ khoảng cách xa hơn bình thường với xe phía trước.
-Không lái xe qua vùng nước đọng – chỉ cần 12 inch nước chảy xiết cũng có thể cuốn trôi đa số xe hơi, và 2 foot nước có thể cuốn trôi xe SUV và xe truck.
-Bảo đảm lốp xe được bơm đủ hơi.
-Kiểm tra cần gạt nước và thay thế nếu cần.
Cây đổ, dây điện rơi hoặc đường bị ngập
-Gọi 911 trong trường hợp khẩn cấp.
-Để báo cáo đường ngập hoặc cây đổ (không khẩn cấp), có thể gọi:
+Thành phố Los Angeles: Gọi số 311 (đường ngập, cây đổ), gọi số (800) DIAL-DWP nếu thấy dây điện rơi
+Los Angeles County: (800) 675-HELP
+Ventura County: (805) 384-1500
+Orange County : (714) 955-0200
Nếu ở Los Angeles County và cần bao cát, quý vị có thể đến các trạm cứu hỏa địa phương.
Dòng sông Los Angeles trong đợt mưa lớn hôm 24 Tháng Mười Hai. (Hình minh họa: Apu Gomes/AFP via Getty Images)
Giữ an toàn khi gió mạnh
-Chú ý các đèn giao thông có thể không hoạt động, lưu thông như ngã tư dừng bốn chiều.
-Chuẩn bị radio chạy pin và đèn pin, không dùng đèn cầy khi mất điện vì có thể cháy nhà.
-Nếu đang ở trong xe và có dây điện rơi trúng xe, hãy ở yên trong xe cho đến khi được cứu hộ. Có thể dùng điện thoại gọi 911. Nếu buộc phải rời xe, hãy nhảy ra xa dây điện, tiếp đất bằng hai chân cùng lúc, không chạm xe và mặt đất cùng lúc, rồi lê chân rời xa xe vài mét.
-Nước và điện rất nguy hiểm khi kết hợp, không bước vào bất kỳ vùng nước nào có thể có dây điện rơi.
-Không sử dụng các thiết bị sưởi hay nấu nướng dành cho ngoài trời ở trong nhà vì có thể phát thải khí “carbon monoxide” độc hại.
-Nếu dùng máy phát điện, hãy đặt ngoài trời và cắm trực tiếp từng thiết bị, không nối trực tiếp vào hệ thống điện gia đình vì rất nguy hiểm cho thợ sửa chữa.
-Giữ cửa tủ lạnh và tủ đông đóng kín để bảo quản thực phẩm, có thể đặt thêm đá lạnh bên trong và kiểm tra thực phẩm trước khi dùng.
-Quan tâm, kiểm tra hàng xóm để bảo đảm mọi người đều an toàn.
Cách giữ ấm
-Luật tiểu bang yêu cầu nhà ở phải có hệ thống sưởi duy trì nhiệt độ trong nhà tối thiểu 70 độ F, mọi căn nhà và phòng cho thuê đều phải có thiết bị sưởi.
-Sử dụng nhiệt hợp lý để tiết kiệm chi phí, chỉ bật sưởi khi cần, nhất là vào ban đêm, hoặc mở nhiệt độ khoảng 70 độ.
-Điều chỉnh cửa gió: Nếu có hệ thống “central A/C,” chỉ mở cửa gió ở những khu vực cần dùng. Máy tạo ẩm cũng giúp giữ ấm khi không khí khô.
-Điều chỉnh lò sưởi gắn tường: Vặn chế độ điều chỉnh và đóng cửa các phòng không sử dụng để tránh thoát nhiệt.
-Bật quạt trần: Quạt quay theo chiều kim đồng hồ sẽ giúp đẩy khí ấm từ trần xuống dưới. (T.Nhiên) [đ.d.]
PALM BEACH, Florida (NV) – Tổng Thống Donald Trump hôm Chủ Nhật, 28 Tháng Mười Hai, tuyên bố các nhà đàm phán đang tiến “gần hơn” tới thỏa thuận hòa bình Ukraine, nhưng thừa nhận chỉ còn “một hoặc hai vấn đề rất gai góc” mà ông không nói cụ thể khi nào giải quyết được, theo CNN.
Tổng Thống Trump loan báo tin này sau khi hội đàm gần ba tiếng đồng hồ với Tổng Thống Volodymyr Zelensky của Ukraine tại dinh thự Mar-a-Lago của ông ở Palm Beach, Florida.
Tổng Thống Donald Trump (phải) và Tổng Thống Volodymyr Zelensky của Ukraine kết thúc họp báo chung sau cuộc hội đàm tại ở Palm Beach, Florida, hôm Chủ Nhật, 28 Tháng Mười Hai. (Hình: Joe Raedle/Getty Images)
Tổng Thống Trump cho hay cuộc hội đàm “rất tốt.”
“Chúng tôi có cuộc gặp gỡ rất tốt. Chúng tôi thảo luận nhiều thứ,” ông Trump phát biểu trong buổi họp báo chung với ông Zelensky sau cuộc hội đàm.
“Tôi nghĩ chúng tôi đang tiến gần hơn nhiều, có lẽ rất gần,” ông Trump nói, khẳng định “chúng tôi đạt nhiều tiến bộ hướng tới chấm dứt cuộc chiến đó.”
Tổng Thống Trump từ chối nói rõ họ đồng ý bao nhiêu phần trăm điều khoản thỏa thuận, nhưng cho hay có thể gần 95%.
Ông Trump luu ý số phận vùng Donbas ở miền Đông Ukraine, nơi Nga đang đòi Ukraine từ bỏ, vẫn là vấn đề chưa thể giải quyết.
“Chúng tôi gần đạt được thỏa thuận cho vấn đề đó hơn. Mà đó là vấn đề lớn,” ông cho hay.
Mỹ từng đề nghị thành lập “vùng kinh tế tự do” ở một số nơi của Donbas mà từ đó Ukraine sẽ rút quân theo thỏa thuận hòa bình với Nga. Nga đánh chiếm Donbas từ năm 2014 tới nay.
Mặc dù tỏ ra tin tưởng vào tiến trình đàm phán hiện tại, Tổng Thống Trump thừa nhận việc đàm phán vẫn còn phức tạp và có thể sụp đổ.
Tổng Thống Trump để ngỏ khả năng ông sẽ đi Ukraine và phát biểu trước Quốc Hội nước này nếu làm như vậy có thể giúp đạt được thỏa thuận hòa bình cho Ukraine với Nga, mặc dù ông tỏ ý nói nhiều phần ông sẽ không đi.
Tổng Thống Zelensky cũng nhấn mạnh vấn đề lãnh thổ vẫn rất khó khăn.
“Quý vị biết lập trường của chúng tôi như thế nào,” ông Zelensky nói với phóng viên trong buổi họp báo. “Chúng tôi phải tôn trọng luật pháp và người dân của chúng tôi. Chúng tôi tôn trọng lãnh thổ mà chúng tôi kiểm soát.”
Ông Zelensky nhắc lại quan điểm của ông rằng vấn đề lãnh thổ phải do người dân Ukraine quyết định cuối cùng, đồng thời lưu ý có thể phải trưng cầu dân ý cho bất cứ điều khoản nào trong kế hoạch hòa bình của Mỹ – chứ không chỉ lãnh thổ.
Ngoài vấn đề đó ra, ông Zelensky cho hay ông và Tổng Thống Trump thảo luận “mọi khía cạnh” trong kế hoạch hòa bình gồm 20 điểm.
Ông Zelensky cho biết nhìn chung, họ đồng ý 90% kế hoạch, nhưng Mỹ và Ukraine đồng ý 100% về vấn đề bảo đảm an ninh và quy mô quân đội.
Tổng Thống Zelensky cảm ơn Tổng Thống Trump lúc mở đầu và kết thúc phần phát biểu của mình. Đây là điều đáng chú ý, vì trong cuộc hội đàm tại Tòa Bạch Ốc hồi Tháng Hai, ông từng bị ông Trump và Phó Tổng Thống JD Vance chỉ trích “đồ vô ơn.”
Sau buổi họp báo, trên mạng xã hội X, ông Zelensky công bố phái đoàn Ukraine và Mỹ có thể gặp nhau “ngay tuần tới” để bàn cho xong những điểm còn lại trong kế hoạch hòa bình. Ông cho biết ông và Tổng Thống Trump đồng ý ông Trump sẽ tiếp giới lãnh đạo Ukraine và Âu Châu ở Washington, DC, vào Tháng Giêng.
Bất cứ thỏa thuận nào cũng cần Tổng Thống Vladimir Putin của Nga đồng ý. Cũng hôm Chủ Nhật, trước khi gặp ông Zelensky, Tổng Thống Trump điện đàm với ông Putin. Theo dự trù, không lâu nữa, hai nhà lãnh đạo Mỹ và Nga sẽ điện đàm một lần nữa. (Th.Long) [đ.d.]
Còn hơn hai năm nữa mới đến cuộc bầu cử tổng thống nhưng cuộc chiến trong nội bộ đảng Cộng Hòa đã bắt đầu râm ran. Phó Tổng Thống JD Vance, 41 tuổi, đang nổi lên như ứng cử viên sáng giá kế thừa di sản MAGA của Tổng Thống Donald Trump. Trong khi đó, Thượng Nghị Sĩ Ted Cruz (Cộng Hòa-Texas), 55 tuổi, cũng âm thầm chuẩn bị cho cuộc chạy đua thứ hai vào Tòa Bạch Ốc…
Ông JD Vance (phải), khi còn là thượng nghị sĩ đại diện tiểu bang Ohio, phát biểu trong lúc ông Ted Cruz lắng nghe tại hội nghị bảo thủ CPAC ở Maryland năm 2023. (Hình minh họa: Alex Wong/Getty Images)
Khúc dạo đầu của cuộc so găng
Theo nhật báo The Washington Post và các hãng tin lớn cuối Tháng Mười Hai, ông Ted Cruz đã gặp gỡ các đồng minh thân cận để thảo luận khả năng tranh cử tổng thống năm 2028. Một người bạn lâu năm của ông, ông Morton Klein, chủ tịch tổ chức Do Thái Phục Quốc Hoa Kỳ (Zionist Organization of America), tiết lộ rằng ông Ted Cruz đang “nghiêm túc” cân nhắc việc ra tranh cử, đặc biệt sau khi nhận được nhiều lời kêu gọi từ giới chính trị bảo thủ.
Ông Ted Cruz đang đứng ở đâu trong đường lối chính trị và có xung đột gì với nội bộ MAGA? Thường xuyên chỉ trích tình trạng chống Do Thái bùng nổ trong đảng Cộng Hòa, ông Ted Cruz gần đây chĩa mũi dùi vào gương mặt truyền thông cực đoan Tucker Carlson, cáo buộc ông Carlson “lan truyền độc hại” khi phê phán Israel và tệ hại nhất là mời nhân vật cực hữu rất “bệnh hoạn” Nick Fuentes tham gia chương trình của mình.
Cuộc chiến gấu ó (miệt thị nhau bằng những từ ngữ hạ cấp) giữa ông Ted Cruz và ông Tucker Carlson không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn phản ánh sự chia rẽ sâu sắc trong hàng ngũ MAGA nói riêng và Cộng Hòa nói chung. Đại diện cho cánh bảo thủ truyền thống, ủng hộ mạnh mẽ Israel và chủ trương thực hiện chính sách ngoại giao diều hâu sẵn sàng can thiệp. Ông Ted Cruz cảnh báo rằng các quan điểm chống Israel sẽ dẫn đến chống chủ nghĩa tư bản nói chung và chống Mỹ nói riêng. Ông khác với ông Tucker Carlson như thế nào thì cũng khác với ông JD Vance như vậy.
Ông JD Vance – đồng minh thân cận của ông Tucker Carlson – theo đuổi đường lối “America First” thuần túy, không muốn dây dưa can thiệp quân sự nước ngoài và thậm chí phê phán một số lợi ích doanh nghiệp lớn. Nói cách khác, dù cùng trên một con tàu MAGA, nhưng một người đứng ở đầu này, kẻ đứng đầu kia. Ở một góc độ nào đó, ông JD Vance cũng đang đi ngược chiều với “ông chủ” Trump của mình; và đứng về phe những kẻ “phản phé” lên án chính sách can thiệp của ông Trump trong đó có Dân Biểu Marjorie Taylor Greene (Cộng Hòa-Georgia).
Xét về mặt sức mạnh chính trị thời điểm hiện tại, ông JD Vance đang “nhỉnh” hơn ông Ted Cruz. Ông Vance được tổ chức bảo thủ trẻ Turning Point USA (TPUSA) ủng hộ. Tại hội nghị AmericaFest ở Phoenix cuối Tháng Mười Hai, sự kiện lớn đầu tiên sau vụ ám sát nhà sáng lập Charlie Kirk hồi Tháng Chín, bà Erika Kirk, vợ ông Charlie Kirk và hiện là tổng giám đốc TPUSA, chính thức ủng hộ ông Vance tranh cử tổng thống 2028.
“Chúng tôi sẽ đưa người bạn của chồng tôi, JD Vance, trở thành tổng thống thứ 48 một cách vang dội nhất có thể,” bà Erika Kirk tuyên bố trước hàng ngàn người và nhận được những tiếng gào thét ủng hộ vang dội.
TPUSA, với hàng ngàn thành viên trẻ và có mạng lưới truyền thông cực mạnh, đang chuẩn bị cơ sở hạ tầng để hỗ trợ ông Vance tại các tiểu bang bầu cử sơ bộ sớm như Iowa, New Hampshire, và Nevada. Ông Tyler Bower, giám đốc điều hành TPUSA, cho biết TPUSA đã bắt đầu xây dựng văn phòng và nhân sự tại các tiểu bang này, coi ông Vance là “ứng cử viên hàng đầu.” Cần nhắc lại, TPUSA, được thành lập năm 2012, hiện là một trong những tổ chức quy tụ giới trẻ mạnh nhất nước Mỹ. Chính tổ chức này góp phần mang lại chiến thắng cho ông Trump mùa bầu cử 2024. Hiện TPUSA có hơn 1 triệu thành viên với hơn 1,400 chi nhánh tại các đại học.
Trong thực tế, thăm dò mới nhất của CNN và Real Clear Politics cho thấy ông JD Vance đang là gương mặt số một trong đảng Cộng Hòa nếu tranh cử tổng thống, với 22-40% ủng hộ, trong khi các đối thủ khác chỉ dưới 10%. Một cuộc thăm dò không chính thức của những người tham dự AmericaFest cho thấy ông Vance thậm chí nhận được 84% ủng hộ, so với 5% của Ngoại Trưởng Marco Rubio, và 3% của Thống Đốc Florida Ron DeSantis. Cá nhân ông Marco Rubio cũng tuyên bố ủng hộ nếu ông Vance tranh cử. Với vị trí phó tổng thống và chủ tịch tài chính đảng Cộng Hòa Quốc Gia (giúp dễ dàng tiếp cận các nhà tài trợ lớn), ông Vance thật sự có nhiều lợi thế.
Kể từ vụ sát hại nhà hoạt động bảo thủ Charlie Kirk, những cuộc đấu đá nội bộ về tương lai đảng Cộng Hòa đã bùng phát, xoay quanh vấn đề đường lối và chủ trương “Nước Mỹ Trên Hết” phải như thế nào. MAGA chia làm hai phe rõ rệt, với một bên bày tỏ bất bình việc ông Trump “rời bỏ lý tưởng” khi lao vào những vấn đề bên ngoài nước Mỹ, từ chuyện Ukraine, Israel, đến Venezuela. Những nhân vật bảo thủ như Tucker Carlson, Marjorie Taylor Greene… công khai chỉ trích khi ông Trump tấn công các địa điểm nguyên tử Iran vào Tháng Sáu. Họ cảnh báo ông Trump không nên mất thời giờ với việc thay đổi chế độ ở Venezuela. Họ không thích Mỹ dây vào vấn đề Ukraine…
“Thái tử MAGA”
Cá nhân Tổng Thống Trump chưa nói ông đứng về phe nào, nhưng ngay từ đầu, sau khi đắc cử tổng thống năm 2024, bộ máy chuyển giao quyền lực của ông Trump đã thiết kế nghị trình để ông Vance trở thành “thái tử,” thay ông kế nhiệm sự nghiệp MAGA.
Cụ thể, sau chiến thắng năm 2024 của ông Trump, ông JD Vance và các cố vấn thân cận đã xây dựng một nguyên tắc làm việc cho nhiệm kỳ phó tổng thống của ông, đồng thời định vị ông là người kế nhiệm phong trào MAGA. Theo đó, ở vị trí phó tổng thống, ông Vance không đảm nhận lĩnh vực chính sách cụ thể nào. Nhóm của ông Vance coi nhiệm kỳ phó tổng thống của bà Kamala Harris dưới thời Tổng Thống Joe Biden là bài học cảnh giác. Ông Biden từng giao bà Harris giải quyết “nguyên nhân gốc rễ” của vấn đề nhập cư nhưng bà hoàn toàn thất bại trong vai trò này. “Ông Vance không muốn trở thành ‘phó tổng thống kiểu Kamala Harris,’ bị giới hạn vào một lĩnh vực cụ thể. Điều đó sẽ kìm hãm ông,” một nguồn tin thân cận ông Vance thuật lại với Newsweek.
Thay vào đó, ông Vance bước vào Tòa Bạch Ốc với chủ trương làm lá chắn bảo vệ cho chương trình nghị sự của ông Trump. Sau 12 tháng nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, chiến lược này đang phát huy hiệu quả. Ông Vance nổi lên như một trong những người ủng hộ quyết liệt của tổng thống trên truyền thông, tạo tiếng nói ảnh hưởng trong chính sách nội địa, và trở thành sứ giả cho tầm nhìn “Nước Mỹ Trên Hết” ở nước ngoài.
“Không ai khéo léo hơn JD khi đối đầu với các diễn đàn khó nhằn nhất,” một cố vấn thân cận của ông Vance nhận xét. Dù xuất hiện trên truyền hình, tranh luận trong nước, hay công du nước ngoài, ông Vance đơn giản chỉ lặp lại lời ông Trump. Bằng cách này, ông Vance gần như không bị “hố” và không phạm những sai lầm chính sách có thể dẫn đến ảnh hưởng tai hại cho chiến dịch bầu cử tổng thống mà ông có thể tranh cử.
Trở lại với cuộc chiến so găng (có thể có) giữa Thượng Nghị Sĩ Ted Cruz và Phó Tổng Thống JD Vance. Trên bề mặt, ông Vance được coi là “người kế thừa không chính thức” của ông Trump nhờ sự trung thành tuyệt đối với tổng thống. Tuy nhiên, con đường đến 2028 của ông Vance cũng không bằng phẳng. Loạt thăm dò gần đây cho thấy sự ủng hộ từ cử tri Cộng Hòa giảm sút, do đảng đang phân chia về bản sắc và ý thức hệ. Việc ông Vance gắn bó quá chặt với ông Trump cũng có thể là “con dao hai lưỡi,” đặc biệt nếu ông Trump mất uy tín nặng nề hơn hoặc kinh tế suy thoái trầm trọng hơn.
Với Ted Cruz, ông đang xây dựng hình ảnh mình như một nhân vật nổi bật với lập trường bảo thủ cứng rắn, khai thác tối đa sự bất đồng với ông Vance về chính sách đối ngoại. Sự ủng hộ từ các nhóm như tổ chức Do Thái Phục Quốc Hoa Kỳ có thể giúp ông Cruz thu hút cử tri gốc Do Thái và bảo thủ truyền thống. Ưu điểm của ông Cruz nằm ở kinh nghiệm. Ông từng tranh cử năm 2016, có mạng lưới ủng hộ mạnh ở Texas (một tiểu bang lớn về cử tri đoàn) và đang là chủ tịch Ủy Ban Thương Mại, Khoa Học, và Giao Thông Thượng Viện Hoa Kỳ. Ông Ted Cruz cũng được đánh giá cao về khả năng tranh luận và gây quỹ.
Ông JD Vance đại diện cho thế hệ MAGA mới – trẻ trung, dân túy, tập trung các vấn đề nội địa – trong khi ông Ted Cruz mang màu sắc bảo thủ cổ điển, nhấn mạnh ngoại giao và giá trị truyền thống. Ông Vance có lợi thế nhờ vị trí đương nhiệm và sự ủng hộ của ông Trump, nhưng ông Vance cũng “dễ chết” nếu Cộng Hòa tiếp tục phân hóa và nội bộ MAGA tiếp tục chém giết nhau. Ngược lại, ông Cruz có thể khai thác bất mãn từ phe ôn hòa. Tuy nhiên, ông Cruz cần vượt qua “lời nguyền” rằng ông là “kẻ thù nội bộ” của Cộng Hòa. Cần nhấn mạnh, cho đến thời điểm này, ông Ted Cruz là một trong những nhân vật bị ghét nhiều nhất trong chính nội bộ đảng Cộng Hòa.
Tóm lại, ông Vance vẫn là ứng cử viên mạnh hơn – tính đến thời điểm quan sát hiện tại. Tuy nhiên, tất cả còn phụ thuộc vào tỉ lệ ủng hộ ông Trump còn rớt nhiều đến mức nào và diễn biến đời sống kinh tế có tệ thêm hay không. Dù thế nào, cuộc cạnh tranh cũng phản ánh sự chuyển dịch của Cộng Hòa giai đoạn “hậu Trump,” từ sự thống nhất gần như tuyệt đối trong mùa bầu cử 2024 đến sự chia rẽ ngày càng gay gắt dẫn đến những tranh chấp về hướng đi tương lai. Cuộc chạy đua (đề cử) tổng thống trong nội bộ đảng Cộng Hòa, do vậy, không chỉ là màn so găng giữa các cá nhân mà còn là một cuộc chiến “định dạng bản sắc,” như cách nói của Dân Biểu Marjorie Taylor Greene, một chiến binh mệt mỏi, chính thức rời bỏ “cuộc chơi” bắt đầu từ ngày 5 Tháng Giêng, 2026. [đ.d.]
Vingroup đã rút lại “đăng ký đầu tư” vào dự án “Đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam” (dự án ĐSTĐC Bắc Nam)! Nếu chịu khó theo dõi hoạt động của Vingroup từ thập niên 1990 đến nay thì điều đó là bình thường. Vingroup từng tuyên bố đầu tư vào nhiều lĩnh vực rồi buông ngay, hoặc ngừng giữa đường (VinDS, Vinlink, VinExpress, VinMart, Vinsmart, Vinpearl Air,…), hay thu hẹp hoạt động như VinFast ở Mỹ, ở Liên Âu.
VinSpeed, một công ty con thuộc tập đoàn Vingroup của tỷ phú Phạm Nhật Vượng bất ngờ rút khỏi dự án “Đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam.” (Hình minh họa: Vietnam Finance)
Tuy nhiên, vì nhiều lý do, quyết định vừa kể của Vingroup có một số điểm đáng bàn. Tháng Năm vừa qua, Vingroup đề nghị được đầu tư vào dự án ĐSTĐC Bắc Nam, dài 1,541 cây số kết nối Hà Nội và TP. HCM, với tổng vốn đầu tư khoảng $67 tỷ. Đề nghị đó khiến thiên hạ sửng sốt vì Vingroup muốn vay 80% giá trị suất đầu tư từ công quỹ với lãi suất 0% trong 35 năm. Điều đó chẳng khác gì đẩy rủi ro cho chính quyền, chính xác hơn là dân chúng chia nhau gánh vác.
Thế rồi đến Tháng Mười Một, Vingroup tuyên bố vẫn giữ ý định đầu tư vào dự án ĐSTĐC Bắc Nam nhưng sẽ loại bỏ TOD khỏi đề nghị đầu tư. TOD là viết tắt của “Transit Oriented Development,” phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng, nôm na là thực hiện mô hình quy hoạch đô thị mà ở đó các khu dân cư, các trung tâm thương mại-dịch vụ sẽ được xây dựng quanh các trung tâm vận tải công cộng như nhà ga của hệ thống đường sắt, hệ thống metro, …
Bởi vì TOD đồng nghĩa với lợi nhuận – động lực đầu tư. Bỏ TOD có nghĩa là lắc đầu với nguồn lợi khổng lồ, nhưng Vingroup vẫn khẳng định sẽ theo đuổi dự án nên thiên hạ hoang mang. Có tờ báo của Việt Nam nhận định, đại ý: Đó là lựa chọn mang dấu ấn của “tinh thần phụng sự.” Nhà nước được một dự án đường sắt theo cách nhanh nhất, còn Vingroup được vị thế nhưng mất tiền, mất dòng tiền và thậm chí mất an toàn tài chính.
“Tinh thần phụng sự” ấy chỉ tồn tại chưa đầy một tháng bởi vì Vingroup vừa rút “đăng ký đầu tư” vào dự án ĐSTĐC Bắc Nam với lý do cần tập trung nguồn lực vào các dự án hạ tầng, năng lượng trọng điểm, để gia tăng năng lực cho quốc gia như: Khu đô thị thể thao Olympic tại Hà Nội với diện tích khoảng 9,000 héc ta, tổng vốn đầu tư từ $35 tỷ tới $38 tỷ. Tuyến đường sắt tốc độ cao Bến Thành – Cần Giờ, tổng vốn đầu tư khoảng $4 tỷ. Tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh, tổng vốn đầu tư khoảng $5 tỷ. Chưa kể Vingroup khẳng định đang dốc toàn lực cho hàng loạt dự án hạ tầng, công nghiệp, và năng lượng quan trọng khác như: Siêu đô thị biển Cần Giờ (tổng vốn đầu tư khoảng $2.5 tỷ). Nhà máy sản xuất thép VinMetal (tổng vốn đầu tư khoảng $380 triệu), hai nhà máy điện gió tại Hà Tĩnh (tổng vốn đầu tư khoảng $1.5 tỷ), nhà máy Nhiệt Điện LNG Hải Phòng (tổng vốn đầu tư khoảng $6.8 tỷ),…
Theo Vingroup, vì còn vài tập đoàn cả tư nhân lẫn nhà nước cũng muốn đầu tư vào dự án ĐSTĐC Bắc Nam nên việc tập đoàn này rút lui sẽ không ảnh hưởng đến việc triển khai dự án này. Vingroup khẳng định đó là vì trách nhiệm trước chính phủ nhằm bảo đảm sẽ thực hiện tốt những dự án đã được giao, góp phần phát triển hạ tầng giao thông, năng lượng tái tạo, và đô thị theo hướng hiện đại, bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và chất lượng sống của người Việt.
Chưa rõ chính phủ Việt Nam có chia sẻ quan điểm này hay không nhưng trên thực tế, quyết định của Vingroup làm không ít người sốc, trong đó có những cá nhân, những nhóm rót vốn đầu tư vào thị trường chứng khoán. Theo Thị Trường Tài Chính (TTTC – chuyên san của Kinh Tế và Đô Thị), từ Tháng Bảy, sau khi Vingroup công bố sẽ tham gia dự án ĐSTĐC Bắc Nam, cổ phiếu VIC tăng một mạch 230.54% từ mức 45,950 đồng/cổ phiếu lên 169,900 đồng/cổ phiếu.
Còn tờ Tuổi trẻ thì kể rằng tin Vingroup quyết định rút lại “đăng ký đầu tư” vào dự án ĐSTĐC Bắc Nam làm nhóm cổ phiểu của tập đoàn đồng loạt giảm hết biên độ. Trong khi Tuổi Trẻ gọi đó là “nằm sàn” thì TTTC gọi đó là “lau sàn.” Znews cho biết, không chỉ nhà đầu tư vào các cổ phiếu liên quan tới Vingroup bị ảnh hưởng mà các nhà đầu tư vào những cổ phiếu khác cũng bị vạ lây. Thị trường chứng khoán Việt Nam trải qua cú rơi đột ngột chỉ trong vòng vài phút cuối phiên 25 Tháng Mười Hai. VN-Index mất khoảng 40 điểm.
VnExpress ước đoán “cú rơi đột ngột vừa kể” có thể khiến tài sản của ông Phạm Nhật Vượng tổn thất khoảng $1.9 tỷ. CafeF thì nhận định, “vốn hóa thị trường của hệ sinh thái Vingroup bị thổi bay hàng trăm nghìn tỷ đồng qua các phiên sau tin rút lui” nhưng không ai, nơi nào thử tính xem các nhà đầu tư với tư cách cá nhân, đặc biệt những người gần đây bắt đáy cổ phiếu VIC/H với giá cao đã thiệt hại ra sao.
Trong thực tế, chuyện doanh nghiệp đa ngành đột ngột chuyển hướng không hiếm, nhưng việc quảng bá rầm rộ những dự định, kế hoạch của Vingroup tạo ra sự hưng phấn nơi công chúng, thu hút sự quan tâm của thị trường, khiến cố phiếu tăng giá. Cũng vì vậy, khi Vingroup thoái bộ, đặc biệt là khi họ rút khỏi những dự án có quy mô lớn, được kỳ vọng cao, rất khó xác định thiệt hại mà các nhà đầu tư vào thị trường chứng khoán phải gánh chịu!
***
Không phải tự nhiên mà gần đây, nhiều người bày tỏ sự lo ngại trên mạng xã hội về các đại dự án mà Vingroup được chọn để đầu tư như siêu đô thị biển Cần Giờ, khu đô thị thể thao Olympic tại Hà Nội, các tuyến đường sắt tốc độ cao,… Với những gì đã biết và đang thấy, không ai rõ kết quả sẽ như thế nào. Liệu việc triển khai có tạo ra thêm cú sốc nào cho kinh tế-xã hội Việt Nam vốn đang thiếu cả niềm tin về tương lai lẫn nhiều yếu tố để ổn định? [đ.d.]
MINDEN, Louisiana (NV) – Ông “sếp” ở Louisiana thưởng 540 nhân viên $240 triệu sau khi bán công ty gia đình cho doanh nghiệp khác trong năm nay, theo nhật báo The Wall Street Journal (WSJ) hôm Thứ Tư, 24 Tháng Mười Hai.
Trước khi đồng ý bán Fibrebond, công ty sản xuất tủ điện ở Minden, cho công ty quản trị năng lượng Eaton với giá $1.7 tỷ, Tổng Giám Đốc Graham Walker hứa trích 15% tiền bán công ty thưởng 540 nhân viên của ông. Nhân viên Fibrebond bắt đầu lãnh tiền thưởng hồi Tháng Bảy.
Mỗi nhân viên Fibrebond được thưởng trung bình $443,000. (Hình minh họa: Storyblocks)
Mỗi nhân viên được thưởng trung bình $443,000 và sẽ lãnh dần dần trong năm năm tới, miễn là họ vẫn ở lại Fibrebond suốt thời gian đó. Người làm lâu năm hơn được thưởng nhiều hơn.
Ông Walker, 46 tuổi, cho WSJ hay ông muốn thưởng nhân viên của ông, trong đó có nhiều người sát cánh với Fibrebond những lúc khó khăn.
“Tôi hy vọng năm 80 tuổi, tôi sẽ nhận được email cho biết chuyện này ảnh hưởng tới người nào đó ra sao,” ông nói về món quà giá trị lớn này.
Khi WSJ hỏi tại sao ông yêu cầu thưởng 15% tiền bán Fibrebond khi đàm phán với công ty Eaton, ông chỉ nói, “Nhiều hơn 10%.”
Nhân viên Fibrebond rất xúc động với số tiền thưởng này. Có người dùng tiền thưởng trả nợ và tiền học đại học, có người để dành về hưu, có người đi chơi.
“Trước đây, chúng tôi làm đồng nào xào đồng đó,” bà Lesia Key, nhân viên lâu năm của Fibrebond, nói với WSJ. “Nay, tôi có thể sinh sống. Tôi rất biết ơn.”
Fibrebond do cha của ông Graham, ông Claud Walker, thành lập năm 1982, và được mô tả là “công ty đi đầu trong lĩnh vực liên lạc không dây,” theo trang web công ty này.
Fibrebond từng gặp nhiều khó khăn, bao gồm bị cháy lớn năm 1998. Trong những tháng khởi động lại, gia đình Walker vẫn trả lương cho nhân viên. Và vào thời kỳ khủng hoảng tài chính khoảng năm 2000, Fibrebond chỉ còn ba khách hàng, và phải giảm số nhân viên từ 900 người còn 320 người.
Tình hình cải thiện cho Fibrebond khi ông Walker và em trai của ông nắm quyền lãnh đạo công ty vào giữa những năm 2000. Sau đó, ông Walker mướn lại một số nhân viên bị sa thải trong những giai đoạn khó khăn của Fibrebond.
Năm 2020, Fibrebond đầu tư $150 triệu xây dựng cơ sở hạ tầng cho trung tâm dữ liệu, gồm tủ điện. Quyết định này đem lại thành công lớn, đặc biệt trong bối cảnh trung tâm dữ liệu AI (trí tuệ nhân tạo) phát triển ồ ạt. Năm năm qua, doanh số Fibrebond tăng khoảng 400%.
Ông Walker sẽ rời Fibrebond vào Thứ Tư, 31 Tháng Mười Hai. (Th.Long) [đ.d.]
ĐÀ NẴNG, Việt Nam (NV) – Nhà tranh đấu dân quyền Trịnh Bá Phương bị tòa án phúc thẩm CSVN tại Đà Nẵng xử y án sơ thẩm, bất chấp các quy định trong luật lệ tố tụng hình sự.
“Khoảng 9 giờ 30 phút ngày 27 Tháng Mười Hai, tòa phúc thẩm Toà Án Nhân Dân Tối Cao tại Đà Nẵng xử chồng tôi Trịnh Bá Phương y án 11 năm tù giam,” bà Đỗ Thị Thu, vợ ông Trịnh Bá Phương, viết như vậy trên trang Facebook cá nhân.
Ông Trịnh Bá Phương bị kết án 10 năm tù hồi năm 2021 khi bị vu cho tội “tuyên truyền chống nhà nước…” Mẹ ông và em trai của ông cũng bị mỗi người tám năm tù cùng một tội danh. (Hình: STR/AFP/Getty Images)
Với các vụ án chính trị, CSVN giảm án cho các người chống đối chế độ độc tài là chuyện bất bình thường. Nói khác, hầu như các phiên tòa phúc thẩm đều chỉ lập lại bản án sơ thẩm dù luật sư và nạn nhân của chế độ trưng ra cho thấy cái tòa án ấy làm ngược lại tất cả những gì đã được viết trong luật của chế độ.
Ông Trịnh Bá Phương, năm nay 40 tuổi, bị tòa án sơ thẩm ở Đà Nẵng kết án 11 năm tù ngày 27 Tháng Chín vừa qua. Ông bị vu cho tội “tuyên truyền” chống chế độ độc tài đảng trị và cực kỳ tham nhũng tại Việt Nam theo Điều 117 của Luật Hình Sự CSVN. Lý do viện dẫn là cai tù thấy có mấy chữ “Đả đảo Cộng Sản” viết trên tờ báo tìm thấy trong phòng giam ông ở nhà tù An Điềm.
Ông Nguyễn Bắc Truyển, một cựu tù hiện đang sống ở Đức, từng ở tù chung với ông Trịnh Bá Phương ở An Điềm, viết trên mạng là những chữ đó hoặc do ông Truyển hoặc người khác viết rồi chuyển tờ báo lạ cho các bạn đồng tù chính trị đọc chung. Ở phiên tòa sơ thẩm cũng như phúc thẩm, ông Phương đều phủ nhận viết những chữ đó nhưng những lời nói của ông và luật sư biện hộ đều không tác dụng.
Theo Luật Sư Lê Đình Việt, người bào chữa cho ông Trịnh Bá Phương tại phiên xử phúc thẩm theo kháng án của ông, viết trên Facebook là trong buổi tiếp xúc của luật sư với bị cáo ngày 24 Tháng Mười Hai, ông Phương nêu ra năm điều sai luật của tòa án CSVN.
Thứ nhất, dù chỉ còn ba ngày đến ngày xử phúc thẩm, ông vẫn không nhận được bản án án sơ thẩm vì “việc không có bản án này sẽ ảnh hưởng đến quá trình tự bào chữa của ông trong phiên tòa phúc thẩm.” Thứ hai, chính bị cáo là ông mà tòa án không thông báo gì cho ông về ngày xử, và ông chỉ biết được qua lời thông báo của luật sư. Như vậy, ông không có thời giờ “chuẩn bị cho việc bào chữa và thực hiện các quyền khác của mình trong quá trình giải quyết vụ án.”
Thứ ba, nói chung, “cho đến nay, ông vẫn chưa được tiếp cận hồ sơ vụ án để có cơ sở thực hiện một cách đầy đủ và tốt nhất quyền tự bào chữa của mình. Yêu cầu tiếp cận hồ sơ vụ án đã được ông và các luật sư đưa ra trước và trong phiên tòa sơ thẩm.”
Thứ tư, “việc triệu tập các giám định viên tư pháp để ông và luật sư có cơ hội làm rõ nội dung tại kết luật giám định của Sở Thông Tin và Truyền Thông tỉnh Quảng Nam (nay là Sở Thông Tin và Truyền Thông TP Đà Nẵng) không được tòa án cấp sơ thẩm thực hiện. Trong khi nội dung tại kết luận này lại là cơ sở duy nhất để tòa án cấp sơ thẩm kết tội ông.”
Thứ năm, “video ghi lại toàn bộ quá trình kiểm tra nơi ở của ông (buồng giam) là chứng cứ quan trọng để chứng minh ông không phạm tội (vật chứng trong vụ án không phải của ông) không được trình chiếu tại phiên tòa sơ thẩm mặc dù ông và các luật sư bào chữa đã yêu cầu.”
Bà Đỗ Thị Thu và em gái ông Phương cho biết, họ đến tòa án Đà Nẵng để dự khán nhưng bị công an cản lại, không cho vào, dù là “phiên tòa xét xử công khai.”
Bà Thu viết thuật lại phiên xử phúc thẩm chống bà trên Facebook theo lời kể của luật sư: “Trong phiên tòa này chồng tôi tiếp tục không được nói trọn vẹn lời nói sau cùng, chồng tôi tiếp tục bị một công an che mồm, kéo xuống ghế không cho nói. Thẩm phán tiếp tục nói vấn đề này nhạy cảm nên không cho chồng tôi nói.”
Bà Đỗ Thị Thu (trái), vợ ông Trịnh Bá Phương, và bà Trịnh Thị Thảo, em gái ông, đứng ngoài đường, trước trụ sở tòa án CSVN tại Đà Nẵng. Họ không được cho dự khán phiên xử phúc thẩm, dù là phiên tòa “xét xử công khai.” (Hình: FB Thu Đỗ)
Bà Thu kể: “Một bằng chứng quan trọng nhất để chứng minh rằng chồng tôi làm ra biểu ngữ, trong bản kết luận điều tra có ghi là đoạn video khám phòng chồng tôi và thấy biểu ngữ kết tội chồng tôi, thì trong hai phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm không được trình chiếu. Luật sư không được tiếp cận video, chồng tôi chưa được tiếp cận hồ sơ vụ án. Cả bồi thẩm đoàn xét xử cả hai phiên tòa đều không được xem video thì sao được coi là bằng chứng được. Các ông ghi vào bản kết luận điều tra cho đầy chữ à.”
Trước bản án kể trên, ông Trịnh Bá Phương bị chế độ CSVN kết án 10 năm tù ngày 15 Tháng Mười Hai, 2021, trong khi mẹ ông, bà Cấn Thị Thêu, và em trai Trịnh Bá Tư, bị mỗi người tám năm tù. Tất cả đều bị vu cho tội “tuyên truyền” chống chế độ độc tài đảng trị khi họ tích cực tiếp tay với các nạn nhân đấu tranh chống nhà nước cướp đất tại xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, Hà Nội.
Theo lơi thuật lại của Luật Sư Lê Đình Việt, khi tiếp xúc ở nhà tù An Điềm, ông Trịnh Bá Phương nói rằng: “Hãy nói với mọi người, tôi không có tội nên sẽ bình thản trước mọi quyết định của tòa án.”
Nhiều tổ chức quốc tế và một số chính phủ Tây Phương kêu gọi CSVN trả tự do cho ông Trịnh Bá Phương và các tù nhân lương tâm khác nhưng chế độ Hà Nội luôn luôn giả câm giả điếc. (NTB) [đ.d.]
OAKLAND, California (NV) – California hủy đơn kiện chính quyền Tổng Thống Donald Trump liên quan tới việc chính phủ liên bang chặn $4 tỷ trợ cấp dự án đường rầy cao tốc của tiểu bang này, theo AP hôm Thứ Sáu, 26 Tháng Mười Hai.
Tháng Bảy năm nay, Bộ Giao Thông Vận Tải (DOT) chặn tiền trợ cấp cho dự án đường rầy cao tốc giữa San Francisco với Los Angeles. Chính quyền Tổng Thống Trump từng tuyên bố Cơ Quan Đường Rầy Cao Tốc California (CHSRA) “không có kế hoạch khả thi nào” để hoàn thành đoạn đường rầy lớn ở vùng Central Valley.
Công nhân xây cầu Hanford trên xa lộ 198 trong dự án đường rầy cao tốc California ở Hanford, California, ngày 12 Tháng Hai. (Hình: Patrick T. Fallon/AFP via Getty Images)
CHSRA nhanh chóng nộp đơn kiện. Lúc đó, Thống Đốc Gavin Newsom (Dân Chủ) gọi quyết định này của chính phủ liên bang là “trò chính trị nhằm trừng phạt California.”
Nhưng trong tuần qua, CHSRA bỏ kiện, cho hay họ sẽ tập trung vào những nguồn tài trợ khác để hoàn thành dự án, dự trù tốn hơn $100 tỷ.
“Tiểu bang này làm như vậy sau khi đánh giá rằng chính phủ liên bang không phải đối tác chắc chắn, mang tính xây dựng, hoặc đáng tin trong dự án đường rầy cao tốc ở California,” phát ngôn viên CHSRA ra tuyên bố cho hay.
DOT chưa trả lời thư của AP yêu cầu cho biết ý kiến về vụ này. Cả Tổng Thống Trump lẫn ông Sean Duffy, bộ trưởng DOT, từng chỉ trích dự án này là “xe lửa chẳng đi tới đâu.”
“Đường rầy mà người ta hứa với chúng tôi vẫn chưa có, mà sẽ không bao giờ có,” ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social của ông hồi Tháng Bảy. “Dự án này bị kê giá quá lố, áp đặt quy định quá mức cần thiết, và không bao giờ thành công.”
CHSRA quyết định bỏ kiện giữa lúc cơ quan này đang tìm nhà đầu tư tư nhân cho dự án. Mới đây, dự án này xin được tiền trợ cấp $1 tỷ một năm tới năm 2045 từ chương trình “cap-and-trade,” chương trình có mục đích giảm khí thải ở California.
CHSRA cho hay không nhận tiền trợ cấp của liên bang sẽ cho họ “cơ hội mới.”
“Khi thực hiện dự án này mà không có chính quyền ông Trump tham gia, CHSRA có thể theo đuổi những cách làm tốt nhất toàn cầu đã được chứng minh và đã được hệ thống đường rầy cao tốt hiện đại khắp thế giới sử dụng,” phát ngôn viên CHSRA cho biết. (Th.Long) [đ.d.]
HUNTINGTON BEACH, California (NV) – Thành phố biển Huntington Beach ở Orange County, California, mất hàng triệu đô la cho các vấn đề pháp lý liên quan tới tiểu bang, do các giới chức thành phố tiếp tục “cương” với chính quyền ở Sacramento.
Hoặc có thể họ không hiểu khác biệt thẩm quyền giữa “charter city” (thành phố tự trị) và “general law city” (thành phố theo luật tiểu bang).
Bảy thành viên HĐTP Huntington Beach, từ trái, Nghị Viên Don Kennedy, Nghị Viên Andrew Gruel, Nghị Viên Chad Williams, Nghị Viên Gracey Larrea-Van Der Mark, Nghị Viên Pat Burns, Thị Trưởng Casey McKeon, và Phó Thị Trưởng Butch Twining. (Hình: City of Huntington Beach)
Tại California, sự khác biệt chủ yếu giữa “charter city” và “general law city” là mức độ tự trị đối với các vấn đề liên quan đến thành phố. “Charter city” vận hành theo luật được thành phố thông qua (giống như là một “hiến pháp nhỏ”) cho phép họ quyết định nhiều vấn đề của thành phố. Trong khi đó, “general law city” phải tuân theo luật tiểu bang và bị giới hạn quyền điều hành thành phố.
Huntington Beach chính thức trở thành “charter city” từ năm 1937.
Theo báo mạng Voice of OC hôm Thứ Sáu, 26 Tháng Mười Hai, Huntington Beach ngày càng mất thêm tiền liên quan các vụ kiện tranh cãi về “quyền tự trị” của thành phố.
Khi cử tri Huntington Beach chọn đa số thành viên Hội Đồng Thành Phố (HĐTP) là Cộng Hòa vào năm 2022, những vị dân cử này đưa ra một trong những ưu tiên hàng đầu của họ là “cương tới bến” với Sacramento liên quan tới quyền tự trị của họ, đặc biệt là tại các diễn đàn của tòa án.
“Điều gì xảy ra khi chúng tôi nắm đa số? Đó là chúng tôi ‘ký một hợp đồng,’ tại đây. Điều đầu tiên chúng tôi làm là để ông Michael Gates ‘chiến đấu’ tối đa cho chúng tôi,” ông Tony Strickland nói tại buổi gặp gỡ các nghị viên chiếm đa số hồi năm 2022.
Ông Michael Gates là luật sư thành phố. Còn ông Tony Strickland lúc đó là thị trưởng, và bây giờ là thượng nghị sĩ tiểu bang California.
Ông Strickland nói lúc đó: “Chúng tôi có các vụ kiện có thể thắng. Tất cả chúng tôi cần là đa số HĐTP nói ‘Michael, anh hãy chiến đấu cho thành phố.’”
Tuy nhiên, gần ba năm sau, Huntington Beach thua hầu hết các vụ kiện mà các dân cử thề là có thể thắng qua các vấn đề gia cư, thẻ căn cước cho cử tri đi bầu, và di trú, sau khi các chánh án lặp đi lặp lại là thành phố phải tuân thủ luật tiểu bang.
Điều này xảy ra vào lúc chính các nghị viên này và ông Michael Gates chuẩn bị tái ứng cử hoặc ứng cử các chức vụ cao hơn.
Lửa trại tại bãi biển Huntington Beach. (Hình minh họa: David McNew/Getty Images)
Thị Trưởng Casey McKeon nói rằng thành phố chưa thua các vụ kiện, và rằng các vụ kiện của họ trì hoãn ảnh hưởng của các bắt buộc mà tiểu bang đưa ra trong nhiều năm.
“Chúng tôi thắng về mặt thời gian,” ông McKeon nói trong một cuộc phỏng vấn. “Tôi thà chiến đấu tới cùng chứ không quỳ gối….trong một vấn đề chỉ mang tính diễn giải pháp lý và chúng tôi sẽ chiến đấu tới cùng.”
Bây giờ, theo Voice of OC, câu hỏi đặt ra là người dân đóng thuế Huntington Beach sẽ phải trả bao nhiêu tiền cho chi phí pháp lý và đóng tiền phạt của thành phố.
Trước đó, khi đa số HĐTP là Dân Chủ, trong một vụ tranh chấp liên quan đến luật gia cư của tiểu bang, các vị dân cử “né” hoàn toàn, không nộp đơn kiện gì cả.
Nhưng sau đó, khi ông Strickland tuyên thệ làm thị trưởng, cùng với các nghị viên Casey McKeon, Gracey Van Der Mark, và Pat Burns, đến Tháng Ba, 2023, họ ra lệnh cho Luật Sư Michael Gates kiện Thống Đốc Gavin Newsom trong lúc vị thống đốc cũng kiện thành phố. Cả hai vụ kiện đều liên quan đến việc thành phố hay tiểu bang có tiếng nói trong kiểm soát việc ấn định các khu phát triển gia cư.
Đây là một trong những trận chiến pháp lý trong ba năm tới, tất cả liên quan đến vấn đề tranh cãi lâu nay, đó là – “charter city” không phải tuân thủ luật tiểu bang.
Đây là một lý thuyết pháp lý được ông Gates ủng hộ. Ông cho rằng “charter city” có nghĩa là họ được phép kiểm soát các vấn đề địa phương như cảnh sát, quyền sử dụng đất, và bầu cử, bởi vì tiểu bang không có quyền lợi đáng thuyết phục để xía vào.
“Khi áp dụng quyền hạn của ‘charter city,’ chúng tôi không nói rằng chúng tôi là một hòn đảo hoặc là một tiểu bang riêng biệt,” Luật Sư Michael Gates nói trong một cuộc phỏng vấn hồi Tháng Mười Hai, 2024, vẫn theo Voice of OC. “Chúng tôi chỉ đang thực hành quyền hạn của chúng tôi đối với các vấn đề địa phương, được Hiến Pháp California quy định.”
Ông Gates không trả lời phỏng vấn của Voice of OC cho bài viết này, nhưng trong quá khứ từng nói phán quyết chống lại Huntington Beach đang làm hủy hoại quyền lực của thành phố trong Hiến Pháp tiểu bang.
Cầu tàu Huntington Beach, một trong những nơi nhộn nhịp nhất của thành phố biển này. (Hình minh họa: Michael Heiman/Getty Images)
“Điều này làm cho Hiến Pháp vô nghĩa,” ông Gates nói. “Mục đích của Hiến Pháp là gì nếu nó không chỉ rõ ra rằng nó có thể được bảo vệ and không bị đe dọa hoặc mâu thuẫn làm sói mòn?”
Tòa án liên bang và tiểu bang phán quyết chống lại thành phố
Cho đến nay, lãnh đạo Huntington Beach thua hầu hết các vụ kiện mà họ nộp lên tòa, cho rằng “charter city” cho phép họ có quyền lớn hơn trong việc kiểm soát địa phương.
Huntington Beach chỉ thắng được một vài trường hợp khi toàn kháng án lật ngược phán quyết của tòa dưới.
Và vụ Huntington Beach bị thua nặng nhất là phán quyết hồi đầu Tháng Mười Hai, khi một chánh án cho họ 120 ngày để hoàn tất một kế hoạch phát triển gia cư mới được tòa chấp thuận, sau khi Tối Cao Pháp Viện từ chối xem xét đơn khiếu nại của họ là “charter city” có quyền làm lơ luật tiểu bang liên quan đến phát triển gia cư.
Chánh Án Katherine Bacal của Tòa Thượng Thẩm California ở San Diego County cũng nói trong phán quyết của bà rằng nếu Huntington Beach không có một kế hoạch thì thành phố không thể sử dụng gần như tất cả quyền hành của họ để quyết định cho các công ty phát triển địa ốc xây nhà trên phần đất cũ dành để xây nhà theo kế hoạch “Regional Housing Needs Allocation” (RHNA). RHNA bắt buộc các thành phố phải dành ra những khu đất xây nhà cho cư dân dựa theo thu nhập khác nhau.
“Thành phố không nên áp dụng luật quy hoạch và ấn định khu vực mà theo đó không chuẩn thuận hoặc giảm bớt mật độ của bất cứ dự án phát triển nhà nào…ở nơi được thành phố xác định hội đủ tiêu chuẩn cung cấp đủ nhà cho cư dân,” Chánh Án Bacal viết.
Vụ kiện này chưa đưa tên Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ, nhưng các dân cử Huntington Beach thề trong nhiều năm là họ sẽ làm nếu cần thiết, mặc dù nhiều chánh án liên bang nói rằng họ không có quyền kiện chính quyền tiểu bang của họ tại tòa án liên bang.
Điều này cũng giống như quyết định của Chánh Án Sunshine Sykes hồi đầu Tháng Mười Hai, không xử đơn kiện của Huntington Beach đối với California, khi thành phố nói rằng “luật trú ẩn” (sanctuary law) của tiểu bang cấm thành phố hoàn toàn hợp tác với các giới chức di trú liên bang là vi hiến.
“Tòa Kháng Án Khu Vực 9 liên tục nói rõ rằng các đơn vị hành chánh cấp dưới – như thành phố, phi trường, sở y tế, hoặc trường học – không có đủ lý lẽ thách thức luật tiểu bang về mặt hiến pháp tại tòa liên bang,” Chánh Án Sykes viết trong phán quyết bác bỏ đơn kiện của Huntington Beach.
Thị Trưởng Casey McKeon nói rằng ông muốn thấy Tối Cao Pháp Viện cân nhắc việc xét xử vụ này, cho rằng tòa liên bang phải lắng nghe trường hợp của họ vì đây là một “trận chiến lội ngược dòng tại tòa án tiểu bang.”
“Không ai nghĩ đây là công việc dễ dàng. Chúng tôi đang đối đầu với tiểu bang trong tòa án của tiểu bang với một chánh án tiểu bang,” ông McKeon nói. “Nếu tiểu bang cư xử không đúng, thành phố cầu cứu ở đâu đây?”
Ông McKeon cũng nhấn mạnh sự kiện là thành phố có một kế hoạch phát triển gia cư bị xếp xó từ năm 2022, và nếu cuối cùng bị thua ở tòa, họ sẽ nộp cho tiểu bang để chuẩn thuận ngay lập tức.
“Luôn luôn có cơ hội để sửa chữa,” ông McKeon nói.
Huntington Beach cũng đang kháng án phán quyết của tòa cho rằng quy định cử tri phải có căn cước khi đi bầu là vi phạm luật tiểu bang, sau khi nó được đa số cử tri thành phố chuẩn thuận trong một cuộc trưng cầu dân ý.
Các vụ kiện làm Huntington Beach tốn bao nhiêu tiền?
Hiện không rõ người dân đóng thuế ở Huntington Beach phải trả bao nhiều tiền cho các vụ kiện cáo của thành phố tại tòa án. Tuy nhiên, ngân sách của văn phòng luật sư thành phố tăng từ $2.5 triệu trong tài khóa 2021-2022 lên đến $4.3 triệu trong tài khóa hiện tại, trong khi thành phố đối diện với thiếu hụt ngân sách, theo Voice of OC.
Năm ngoái, thành phố chi gần $4 triệu, và hiện chưa rõ là năm nay họ chi bao nhiêu.
Trong khi đó, thành phố sắp bị phạt trong một vụ mà các chánh án tòa kháng án có thể tước quyền của thành phố trong việc ấn định các khu vực phát triển gia cư, và Huntington Beach có thể bị phạt hàng trăm ngàn đô la. (Đ.D.)
TEHRAN, Iran (NV) – Ông Masoud Pezeshkian, tổng thống Iran, hôm Thứ Bảy, 27 Tháng Mười Hai, tuyên bố nước này “đang chiến tranh toàn diện” với Mỹ, Israel, và Âu Châu, theo AP.
Ông Pezeshkian cho biết như vậy trong lúc ông Benjamin Netanyahu, thủ tướng Israel, chuẩn bị gặp ông Donald Trump, tổng thống Mỹ, vào Thứ Hai.
Ông Masoud Pezeshkian, tổng thống Iran, đọc diễn văn tại Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc ở thành phố New York hôm 24 Tháng Chín. (Hình minh họa: Spencer Platt/Getty Images)
Trong cuộc phỏng vấn được đăng hôm Thứ Bảy trên trang web của ông Ali Khamenei, lãnh tụ tối cao Iran, ông Pezeshkian nhấn mạnh cuộc chiến này trầm trọng hơn cuộc chiến đẫm máu giữa Iran với Iraq vào thập niên 1980.
“Chúng tôi đang chiến tranh toàn diện với Mỹ, Israel, và Âu Châu. Họ không muốn đất nước chúng tôi ổn định,” ông Pezeshkian cho hay.
Ông Pezeshkian cảnh cáo cuộc chiến giữa Iran với Tây phương “phức tạp hơn và khó khăn hơn” cuộc chiến giữa nước này với Iraq từ năm 1980 tới 1988 làm thiệt mạng tổng cộng hơn 1 triệu người cả hai phía.
Ông Pezeshkian đưa ra lời cảnh báo này hai ngày trước khi ông Netanyahu đi Mỹ hội đàm với ông Trump. Theo dự trù, Iran là chủ đề chính trong cuộc hội đàm.
Tháng Sáu năm nay, Israel và Mỹ tấn công Iran trong cuộc chiến trên không kéo dài 12 ngày, làm thiệt mạng gần 1,100 người Iran, gồm chỉ huy quân sự cấp cao và khoa học gia nguyên tử. Để trả đũa, Iran phóng hỏa tiễn qua Israel, khiến 28 người chết. (Th.Long) [đ.d.]
PORTER, Texas (NV) – Một ông ở Texas tìm thấy đứa con gái bị bắt cóc vào Lễ Giáng Sinh bằng tính năng kiểm soát dành cho cha mẹ trên điện thoại, cảnh sát loan báo hôm Thứ Bảy, 27 Tháng Mười Hai.
Hôm Thứ Năm, cha mẹ cô gái 15 tuổi báo cảnh sát cô bị bắt cóc ở Porter, ngoại ô Houston, sau khi cô dắt chó đi dạo nhưng không trở về, Sở Cảnh Sát Montgomery County (MCSO) ra thông cáo báo chí cho hay.
Giovanni Rosales Espinoza. (Hình: Montgomery County Sheriff’s Office)
Người cha dò tìm điện thoại của cô gái bằng tính năng kiểm soát dành cho cha mẹ, đưa ông tới nơi hẻo lánh, nhiều cây cối ở Harris County, cách Porter khoảng 2 dặm, MCSO cho biết.
Người cha dò ra cô gái và con chó đang ở trên chiếc pickup truck màu tối với một thanh niên đang khỏa thân, theo MCSO. Người cha giúp cô gái thoát khỏi chiếc xe rồi báo cảnh sát, MCSO thêm. Cảnh sát không công bố danh tánh hai cha con.
Theo điều tra ban đầu, nghi can cầm dao đe dọa rồi bắt cóc cô gái giữa đường. Nhân chứng tại hiện trường mô tả chi tiết xe nghi can. Cảnh sát tìm thấy chiếc xe và xác định nghi can là Giovanni Rosales Espinoza, 23 tuổi, cư dân Porter, MCSO cho hay.
Nghi can Espinoza bị bắt mà không chống cự rồi bị truy tố tội bắc cóc và khiếm nhã với trẻ em, MCSO cho biết.
Tính tới Thứ Bảy, nghi can Espinoza vẫn bị giam tại nhà tù Montgomery County mà không được phép nộp tiền tại ngoại hậu tra, theo MCSO. (Th.Long) [đ.d.]
Phá sản doanh nghiệp tăng vọt 2025 vì lạm phát và thuế quan Trump. Kinh tế Mỹ chỉ “đẹp trên giấy”?
Theo Washington Post, số doanh nghiệp Mỹ nộp đơn phá sản trong năm 2025 đã tăng mạnh, lên mức cao nhất kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008–2009.
Nguyên nhân chính đến từ lạm phát kéo dài, lãi suất cao, đặc biệt, chính sách thuế quan của chính quyền Trump khiến chi phí kinh doanh đội lên nhanh chóng.
Dù kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng mạnh, GDP quý III/2025 tăng 4,3%, nhưng chuyên gia cảnh báo tăng trưởng chủ yếu đến từ người giàu và các tập đoàn công nghệ – đặc biệt là AI, chứ không phản ảnh đầy đủ tình trạng của các ngành sản xuất, bán lẻ và dịch vụ truyền thống.
WASHINGTON, DC (NV) – Số người mắc bệnh cúm đang tăng vọt khắp nước Mỹ vào giai đoạn người ta đi chơi lễ nhộn nhịp cuối năm, theo USA Today hôm Thứ Bảy, 27 Tháng Mười Hai.
New York là một trong những tiểu bang bị nặng nhất. Trong tuần lễ kết thúc hôm 20 Tháng Mười Hai, tiểu bang này xác nhận 71,123 ca cúm, nhiều nhất trong một tuần từ trước tới nay, Bộ Y Tế Tiểu Bang New York (NYSDOH) loan báo. Số ca cúm trong tuần đó tăng 38% so với tuần trước nữa, NYSDOH cho hay.
Chích ngừa cúm ở Chicago, Illinois, năm 2022. (Hình minh họa: Scott Olson/Getty Images)
New York là một trong 14 tiểu bang thông báo số người đi bệnh viện hoặc bác sĩ vì bị bệnh giống như cúm “cao” hoặc “rất cao” trong tuần lễ kết thúc vào ngày 13 Tháng Mười Hai, theo Trung Tâm Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC). Washington, DC; thành phố New York và Puerto Rico cũng xác nhận số ca cúm “cao” hoặc “rất cao,” theo CDC.
Tính tới ngày 16 Tháng Mười Hai, số ca cúm đang tăng, hoặc nhiều phần sẽ tăng, ở 47 tiểu bang, chỉ có Hawaii giảm, CDC dự đoán lúc đó.
Mùa cúm năm nay ở Mỹ tăng cũng tương tự mấy mùa trước, CDC cho hay. Nhưng đáng lưu ý, mùa cúm năm nay có biến thể mới của virus H3N2, tên subclade K, biến thể đang lây lan mạnh ở Nhật, Anh, và Canada.
Mặc dù giúp phòng ngừa virus H3N2, vaccine cúm hiện tại không thể phòng ngừa subclade K, vì khi vaccine này được bào chế, người ta chưa biết biến thể này. Cho tới nay, subclade K biến đổi bảy lần, khiến H3N2 thậm chí nguy hiểm hơn, theo chuyên gia.
Tuy nhiên, chuyên gia tin rằng chích ngừa cúm vẫn có thể giảm rủi ro bệnh trở nặng, phải vào bệnh viện hoặc thiệt mạng.
Hiện tại, chuyên gia vẫn chưa chắc subclade K sẽ làm tăng số ca cúm hoặc làm bệnh nặng hơn hay không, “nhưng rõ ràng, số ca đang tăng, và chúng tôi thấy nhiều ca cúm đang tăng khắp nước Mỹ, mà chúng tôi chắc chắn xu hướng đó sẽ kéo dài qua năm mới,” ông Andrew Pekosz, đồng giám đốc trung tâm nghiên cứu và đối phó với cúm của đại học Johns Hopkins University, cho hay hôm 16 Tháng Mười Hai.
Cũng có thể số ca cúm năm nay tăng do số người chích ngừa cúm giảm. Mặc dù từ đầu mùa tới nay, tiệm thuốc tây và phòng mạch bác sĩ chích hơn 47.6 triệu mũi vaccine cúm, con số này ít hơn năm ngoái khoảng 3 triệu mũi, theo CDC.
Vụ chính phủ đóng cửa, từ ngày 1 Tháng Mười tới 12 Tháng Mười Một, có thể cũng làm thiếu hụt dữ liệu về mức độ hoạt động của virus cúm, qua đó ảnh hưởng tới tỉ lệ chích ngừa cúm, bà Jennifer Nuzzo, giáo sư bệnh dịch học và giám đốc Trung Tâm Đại Dịch tại đại học Brown University, cho hay trong bản phúc trình cúm đăng trên tạp chí Journal of The American Medical Association hôm 19 Tháng Mười Hai.
“Có lẽ chúng ta đang bước vào mùa cúm khá đặc biệt, dữ liệu giảm, và quan trọng hơn, số người chích ngừa giảm,” bà Nuzzo cho biết.
Từ đầu mùa cúm tới nay, CDC ước tính ít nhất 4.6 triệu người mắc bệnh, 49,000 người phải vào bệnh viện, và 1,900 người thiệt mạng. Trong tuần lễ kết thúc hôm 13 Tháng Mười Hai, có hai đứa trẻ chết vì cúm được thông báo cho CDC, nâng số trẻ em chết vì cúm mùa này lên ba em, theo CDC. (Th.Long) [đ.d.]
