QUẬN CAM, California (NV) – Với GPS (ứng dụng dẫn đường) trên những chiếc phone, ngày nay hầu hết người lái xe không còn cần nhớ đường, quên mất thói quen tra cứu bản đồ trước khi đi xa. Các ứng dụng dẫn đường đưa người lái xe đến đích, đề nghị các tuyến đường thay thế, thông báo tình trạng kẹt xe, giới hạn tốc độ và nhiều thông tin hữu ích khác. GPS nay có thể được tích hợp vào màn hình thông tin giải trí trên xe bằng Apple CarPlay hoặc Android Auto, khiến người lái xe dễ sử dụng hơn.
Người dùng phone Android có thể lựa chọn giữa Google Maps và Waze; trong khi người dùng Apple có một lựa chọn thứ ba: Apple Maps. Trang mạng tin tức usatoday.com có làm một so sánh giữa ba loại GPS này.
Google Maps hiện nay GPS phổ biến nhất. (Hình: HD/Người Việt)
Google Maps: GPS phổ biến nhất
Theo một bài đăng trên blog The Keyword của Google, dịch vụ lập bản đồ web dẫn đường của Google ra mắt vào tháng 2 năm 2005 như một giải pháp máy tính để “đưa mọi người từ điểm A đến điểm B”. Hai thập niên sau, nó hiện là GPS phổ biến nhất trên thế giới.
Google Maps trên thiết bị di động ra mắt vào năm 2007. Năm 2009, ứng dụng này cung cấp tính năng dẫn đường từng chặng, thay đổi hoàn toàn thói quen di chuyển của người lái xe. Google ra mắt bản đồ offline vào năm 2015, cho phép chỉ đường ngay cả khi không có kết nối internet.
Theo một nghiên cứu của Statista, vào năm 2023 có hơn 21 triệu lượt Google Maps đã được tải xuống. Dịch vụ bản đồ trực tuyến này giúp hàng triệu người di chuyển bằng xe buýt, xe lửa, xe hơi hoặc đi bộ mỗi ngày.
Các tính năng chính của Google Maps:
Cập nhật giao thông theo thời gian thực
Tuyến đường thay thế
Nhiều điểm đến/điểm dừng
Lựa chọn tuyến đường thân tiết kiệm xăng
Waze: GPS của cộng đồng người lái xe
Theo Statista, hơn 9 triệu người dùng đã tải xuống ứng dụng Waze tại Mỹ vào năm 2023. Theo Investopedia, Waze được tạo ra vào năm 2008 và được bán cho Google vào năm 2013. Ứng dụng dẫn đường này lấy dữ liệu thời gian thực từ cộng đồng người lái xe để cập nhật về các điểm bắn tốc độ của cảnh sát, tai nạn…
Ứng dụng này cũng cho phép tài xế lưu trữ danh bạ, theo dõi những người dùng khác trong khu vực lân cận. Waze mang tính xã hội hơn Google Maps và Apple Maps vì tạo ra cảm giác cộng đồng giữa những người lái xe. Ngoài ra, Waze cho phép người dùng lên kế hoạch lái xe, theo dõi lưu lượng giao thông… giúp người lái xe tiết kiệm thời gian và tránh bị kẹt xe.
Các tính năng của Waze:
Trò chuyện trên bản đồ và yêu cầu hỗ trợ người dùng
Tùy chọn kinh nghiệm dẫn đường
Chia sẻ giá nhiên liệu dễ dàng
Cập nhật theo thời gian thực từ cộng đồng
Apple Maps: GPS trên điện thoại thông minh bán chạy nhất nước Mỹ
Apple Maps ra mắt vào năm 2012 trên iOS 6 của Apple. Phiên bản đầu tiên có bản đồ 3D, dẫn đường từng chặng và hỗ trợ từ Siri, trợ lý ảo của Apple. Ban đầu, ứng dụng này gặp phải một số hoài nghi do lỗi phần mềm. Năm 2020, Apple đã thiết kế lại, bổ sung thêm các tính năng nâng cao. Hiện nay, ứng dụng này có hàng triệu người hâm mộ trung thành của iPhone.
Các tính năng của Apple Maps:
Tính năng đậu xe giúp dễ dàng lưu vị trí chỗ đậu xe
Hình ảnh toàn cảnh đường phố với chế độ xem 360 độ chia đôi màn hình
Thiết kế tối giản
Tiết kiệm pin của iPhone hơn so với các ứng dụng dẫn đường khác.
GPS tốt hơn cho người lái xe? Tạp chí máy tính PC Mag của Mỹ bình chọn Google Maps là GPS “tổng thể tốt nhất” năm 2024. Tuy nhiên, tạp chí này cũng công nhận Waze là ứng dụng dẫn đường tốt nhất cho việc lái xe hàng ngày. Mặc dù mỗi người lái xe có thể yêu thích một loại GPS khác nhau, nhưng việc tải xuống những GPS khác nhau có thể hữu ích. Mỗi ứng dụng dẫn đường phổ biến đều có những điểm độc đáo riêng. (HD)
ORANGE COUNTY, California (NV) – Thị trường địa ốc ở nhiều nơi tại Mỹ đang hạ nhiệt, với nhiều người bán phải làm điều không tưởng, đó là hạ giá nhà để thu hút người mua. Nhưng, San Francisco có vẻ dường như không nhận được “thông báo” đó.
Báo San Francisco Chronicle ngày 12 Tháng Mười trích dẫn báo cáo mới đây của Redfin cho thấy, gần 17% nhà niêm yết tại Mỹ trong Tháng Tám đã giảm giá, mức cao nhất cho tháng này kể từ năm 2012.
Một căn nhà rao bán ở San Francisco. (Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)
Tuy nhiên, con số này chỉ là 12% tại khu vực đô thị San Francisco, gồm hai quận hạt là San Francisco và San Mateo, thấp thứ ba trong số các đô thị lớn ở Mỹ, chỉ sau New York và Newark, New Jersey.
Thị trường nhà ở Vùng Vịnh đang chứng kiến “động lực kép.” Dù giá nhà trong khu vực có giảm, nhưng nhiều người bán vẫn giữ nguyên giá. Thêm vào đó, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) ở San Francisco, vốn đã đẩy giá thuê lên cao khi nhân viên công nghệ cạnh tranh mua nhà, nay lại có thể càng làm khó người mua hơn trong việc thương lượng.
Nhiều người bán hy vọng: giá nhà có thể tăng, vậy tại sao không giữ nhà chờ cơ hội tốt hơn?
Nhưng khác với đầu thập niên này, tâm lý lạc quan đó không lan ra khỏi Vùng Vịnh.
Khu vực đô thị San Jose, gồm các quận Santa Clara và San Benito, có tỷ lệ hạ giá nhà cao hơn một chút so với mức trung bình quốc gia, đánh dấu sự thay đổi đáng kể cho một trong những thị trường địa ốc “nóng” nhất nước Mỹ.
Phân tích của Redfin bao gồm nhà biệt lập, condo và townhouse đang rao bán, bất kể việc hạ giá có xảy ra trong Tháng Tám hay không.
Nếu người bán ở khu vực đô thị San Francisco hạ giá, thì mức giảm thường không lớn, trung bình chỉ vào khoảng 6%, hoặc dưới $100,000, theo dữ liệu Redfin.
Các căn nhà biệt lập ở San Francisco, vốn thường được coi là hấp dẫn hơn so với condo, dường như là nguyên nhân chính khiến tỷ lệ hạ giá thấp trong khu vực đô thị. Dù dữ liệu giảm giá theo từng thành phố chưa có, nhưng Redfin cho biết 2/3 số nhà bán ở San Francisco đã được bán cao hơn giá niêm yết trong Tháng Tám, cao nhất trong toàn bộ các quận ở Vùng Vịnh.
Nhiều người bán cũng ngại giảm giá vì sợ bỏ lỡ cơ hội có lời lớn hoặc không chấp nhận bán lỗ. Một phân tích khác của Redfin trong mùa Hè này cho thấy gần 1/5 số căn nhà rao bán ở khu vực đô thị San Francisco có nguy cơ phải bán thấp hơn giá lúc mua, tỷ lệ cao nhất trên toàn nước Mỹ.
Báo cáo này cho thấy phần lớn thành phố vẫn chưa phục hồi sau đợt sụt giảm giá nhà trong đại dịch, điều mà nhiều người bán hy vọng rằng đợt suy trầm đã qua.
Dù người bán có thể không hạ giá, nhưng họ cũng chưa tăng giá, ít nhất là chưa. Giá nhà trung bình ở San Francisco và San Mateo hầu như giữ nguyên so với năm ngoái, theo dữ liệu từ Zillow. Tại San Francisco, giá trung bình $1.24 triệu vẫn thấp hơn khoảng $100,000 so với mức trước đại dịch, chưa kể yếu tố lạm phát.
Dòng vốn từ ngành AI có thể đẩy giá nhà lên, nhưng dữ liệu hiện chưa thể hiện xu hướng đó. Người bán nhà ở Vùng Vịnh thường “đặt giá thấp để thu hút” định giá thấp để kích thích đấu giá, có thể là lý do tỷ lệ hạ giá thấp. Thêm vào đó, biến động kinh tế khiến một số nhân viên công nghệ chọn thuê thay vì vay mua nhà với khoản vay có kỳ hạn 30 năm.
Tuy nhiên, có những dấu hiệu khác cho thấy thị trường nhà ở San Francisco đang “nóng” lên. Số lượng giao dịch nhà ở San Francisco tăng mạnh trong Tháng Chín so với năm trước, trong khi số nhà rao bán mới giảm, theo Patrick Carlisle, một phân tích gia thị trường của công ty môi giới Compass. (Ng.Tr)[kn]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Thị trường nhà ở Mỹ hiện đang trong “vòng xoáy giảm phát và lạm phát chậm lại,” theo Nick Gerli, phân tích gia địa ốc và là người sáng lập nền tảng phân tích Reventure App, tạp chí (Newsweek ngày 13 Tháng Mười, loan tin.
“Tốc độ tăng giá nhà trên toàn nước Mỹ gần như bằng không so với cùng kỳ năm trước, và hiện giá nhà đang giảm ở gần một nửa số tiểu bang,” Gerli chia sẻ trong một video trên YouTube. “Trong khi đó, tốc độ tăng giá thuê nhà rơi xuống mức chậm nhất trong 14 năm, cho thấy nhà tồn kho đang dồn ứ khắp thị trường địa ốc.”
Florida là tiểu bang đang dư thừa nhà rao bán. (Hình minh họa:Joe Raedle/Getty Images)
Gerli cho rằng sự kết hợp này có thể báo hiệu đang bên “bờ vực sụt giảm lớn,” khi ông dự đoán giá nhà sẽ tiếp tục giảm vào năm sau.
Thị trường nhà ở Mỹ qua số liệu
Năm nay thị trường ì ạch khi người mua rút lui do các vấn đề về khả năng chi trả, bao gồm giá nhà cao, chi phí vay lớn và phí bảo hiểm nhà tăng. Lượng nhà tồn kho vì thế tăng mạnh trên toàn quốc, mang lại nhiều lựa chọn cho người mua và tăng sức mạnh thương lượng.
Theo Redfin, Tháng Tám có hơn 2.1 triệu căn nhà được rao bán, tăng 10.5% so với cùng kỳ năm trước. Cùng tháng, doanh số giảm 2.2% và thời gian trung bình một căn nhà trên thị trường trước khi ký hợp đồng tăng thêm tám ngày.
Dù nhu cầu và doanh số đều chậm lại, giá bán trung bình của một căn nhà điển hình ở Mỹ vẫn tăng. Trong tháng Tám, giá nhà trung vị (median) là $439,198, tăng 1.5% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, đây là mức tăng theo năm chậm nhất trong nhiều tháng, dấu hiệu của hiện tượng được Gerli gọi là giảm tốc lạm phát (disinflation).
Giảm tốc lạm phát là hiện tượng xảy ra khi giá vẫn tăng nhưng với tốc độ chậm hơn. Ở đây, giá nhà vẫn tăng nhưng chậm hơn nhiều so với thời kỳ sốt mua nhà trong đại dịch.
Không phải tất cả khu vực đều giống nhau. Mặc dù Gerli trở nên bi quan hơn về toàn bộ thị trường Mỹ, nhưng thừa nhận rằng không phải mọi nơi cũng đều giảm giá. Tuy nhiên, những thành phố từng bùng nổ trong đại dịch thì giờ đây đang điều chỉnh mạnh hơn.
Các thị trường dư thừa nhà rao bán nhiều nhất, nhiều trong số đó ở Florida và Texas từng bùng nổ trong đại dịch, đều giảm giá theo năm.
Theo Redfin, giá nhà trung vị ở Florida trong Tháng Tám là $403,100, giảm 0.13% so với cùng kỳ; ở Texas là $345,900, giảm 0.59%. Đây là những gì được Gerli gọi là giảm phát.
Ngược lại, ở những thị trường còn thiếu nhà, nhiều thành phố lớn ở miền Bắc, Đông Bắc và Trung Tây, thì giá nhà vẫn tăng.
Thị trường cho thuê đáng lo ngại
Thị trường cho thuê khiến Gerli lo ngại. Năm ngoái, là năm có mức tăng giá thuê chậm nhất kể từ 2010, chỉ tăng 0.3%, theo Yardi Matrix.
Năm nay tình hình vẫn tiếp tục chậm. “Thị trường cho thuê trong 6 tháng qua giảm mạnh. Càng ngày càng có nhiều thị trường giảm giá thuê. Thậm chí tăng trưởng giá thuê nhà biệt lập thấp nhất 14 năm, kể từ sau cuộc khủng hoảng nhà cuối cùng,” Gerli nói.
“Khi thấy thị trường cho thuê và thị trường bán đều suy giảm, điều đó báo hiệu sự yếu kém, giảm tốc lạm phát và áp lực giảm phát,” ông nói.
Dữ liệu cho thấy hai bức tranh: thị trường cho thuê từng bùng nổ trong đại dịch nay giảm mạnh, cải thiện khả năng chi trả, nhờ nguồn cung mới trong năm năm qua.
Theo Reventure, giá thuê ở Austin, Texas giảm 18.3% trong ba năm; ở Fort Myers, Florida giảm 15.3%; ở Colorado Springs, Colorado giảm 12.5%.
Ngược lại, ở miền Đông Bắc và Trung Tây, giá thuê vẫn tăng. Hartford, Connecticut tăng 11%, Chicago 10%, Omaha, Nebraska 9%, Providence, Rhode Island 8%, Louisville, Kentucky 7%.
Ý nghĩa với người mua và thuê nhà
Khả năng chi trả vẫn là vấn đề lớn. “Các hộ gia đình hiện đang phải dùng 37–38% thu nhập trước thuế để trả nợ vay mua nhà,” Gerli nói. “Đây là tỷ lệ nợ trên thu nhập cao nhất từng thấy.” Điều này kéo giảm nhu cầu nhà ở trên toàn quốc.
Ở thị trường thuê, khả năng chi trả không quá căng, nhưng “hiện đang gặp cản trở do tăng trưởng dân số thấp, nhập cư giảm và yếu tố kinh tế khiến nhu cầu thuê giảm theo.”
Các nhà đầu tư cũng muốn bán bớt tài sản vì không đủ khả năng duy trì, theo Gerli.
Tổng hợp tất cả yếu tố này — nhu cầu thấp từ người mua, người thuê và nhà đầu tư — đang tạo ra giảm tốc lạm phát trong địa ốc, mà Gerli cho rằng “cuối cùng sẽ có lợi cho phần lớn người dân.” (Ng.Tr)[kn]
GYEONGJU, Nam Hàn (NV) – Một đoạn video clip đăng trên kênh DWS News, ghi lại tiệc chiêu đãi của chủ nhà Nam Hàn dành cho các lãnh đạo APEC, cho thấy cảnh ông Lương Cường, chủ tịch nước Việt Nam, “đứng im như phỗng” trong lúc các lãnh đạo APEC nói chuyện vui vẻ với nhau.
Trong clip đăng hôm 29 Tháng Mười, ông Lương Cường được nhìn thấy đứng lẻ loi, im lặng trong lúc ông Anthony Albanese (thủ tướng Úc), Anutin Charnvirakul (thủ tướng Thái Lan), Lee Jae Myung (tổng thống Nam Hàn) và một số lãnh đạo khác đứng nói chuyện rôm rả trước khi ngồi vào bàn tiệc.
Ông Lương Cường (bìa phải), chủ tịch nước Việt Nam, đứng bất động trong lúc các lãnh đạo APEC nói chuyện. (Hình: Chụp qua màn hình)
Dường như lãnh đạo các nước cũng không quan tâm đến sự hiện diện của chủ tịch nước Việt Nam trong khán phòng.
Nhiều phần ông Lương Cường “giữ im lặng tuyệt đối” vì không biết tiếng Anh nên ông ta không hiểu những người kia đang nói gì, trong lúc không có phiên dịch viên bên cạnh.
Vài phút sau, Tổng Thống Donald Trump xuất hiện trong phòng tiệc, lần lượt bắt tay và chụp hình với lãnh đạo các nước.
Ông Lương Cường tiếp tục được nhìn thấy có vẻ căng thẳng khi nói chuyện xã giao với ông Trump thông qua sự giúp đỡ của một nữ phiên dịch viên.
Theo tường thuật của báo Chính Phủ, ông Lương Cường đề nghị hai bên “sớm hoàn tất đàm phán Hiệp Định Thương Mại Đối Ứng theo hướng hai bên cùng có lợi trên cơ sở tuyên bố chung, tính tới các đặc thù của Việt Nam và tầm quan trọng của quan hệ hai nước…”
Tương tự như ông Phạm Minh Chính, thủ tướng Việt Nam, vài ngày trước,
ông Lương Cường gửi lời mời Tổng Thống Trump và phu nhân sớm thăm Việt Nam.
Theo giới quan sát, chuyến tham dự Hội Nghị Thượng Đỉnh APEC tại Nam Hàn của ông Lương Cường bị phủ bóng bởi chuyến thăm Anh Quốc của ông Tô Lâm, tổng bí thư CSVN.
Ông Lương Cường (giữa) nói chuyện với Tổng Thống Donald Trump với sự giúp đỡ của một nữ phiên dịch viên. (Hình: TTXVN)
Các báo trong nước liên tục cập nhập chuyện ông Tô Lâm đi viếng mộ Karl Marx tại nghĩa trang Highgate, gửi thư “thăm hỏi, động viên người dân miền Trung bị ảnh hưởng bởi mưa lũ”…
Theo báo Nhân Dân hôm 30 Tháng Mười, sau khi kết thúc hội đàm giữa ông Tô Lâm và ông Keir Starmer, thủ tướng Anh, hai nước chính thức nâng cấp quan hệ Việt-Anh lên “đối tác chiến lược toàn diện.”
Bản tuyên bố chung cho biết hai nước Việt, Anh “tăng cường hợp tác chính trị, ngoại giao, quốc phòng và an ninh,” “củng cố tin cậy chính trị thông qua duy trì trao đổi đoàn và tiếp xúc cấp cao trên tất cả các kênh giữa đảng CSVN với chính phủ Anh”…
Đáng lưu ý, trong lúc chuyến thăm nước Anh của ông Tô Lâm diễn ra, hãng tin BBC đã bày tỏ “quan ngại sâu sắc” về một nhà báo làm việc cho BBC Tiếng Việt tại văn phòng Bangkok, Thái Lan, vì người này bị cấm rời khỏi Việt Nam trong nhiều tháng qua.
Báo The Times cho hay, “nữ phóng viên 29 tuổi này bị cấm xuất cảnh sau khi bài viết của cô khiến chính quyền cộng sản bất bình.”
“Bạn bè và đồng nghiệp làm việc cho Ban Tiếng Việt của BBC cho biết, cô bị tước hộ chiếu (passport) sau khi bị bắt giữ và thẩm vấn trong chuyến về thăm nhà gần Sài Gòn vào Tháng Tám.”
Nữ phóng viên được ghi nhận “đã bị sốc sau các cuộc thẩm vấn” và bị ép ký xác nhận 18 bài báo đã đăng trên trang web BBC Tiếng Việt mà cô là tác giả — một thủ tục thường là bước mở đầu cho việc truy tố hình sự.
Theo tìm hiểu của nhật báo Người Việt, danh tính nữ nhà báo BBC Tiếng Việt là cô Bùi Thư, người gia nhập cơ quan này trong ít năm gần đây. (N.H.K) [kn]
MADRID, Tây Ban Nha (NV) – Đỉnh điểm của trận “siêu kinh điển” Real Madrid-Barcelona chính là ẩu đả giữa hai bên xuất phát từ “nhân vật chính” Yamal, nhưng phía sau đó nhiều “người lớn” có tội lại im lặng, vô can, theo ESPN ngày 28 Tháng Mười.
Trước trận El Clasico đầu tiên của La Liga mùa 2025-2026, tiền đạo 18 tuổi Yamal của Barcelona như “đổ dầu vào lửa” với phát biểu với ngụ ý đội Real Madrid “vừa ăn cắp, vừa la làng.”
Lamine Yamal (thứ hai, từ trái) được đồng đội can ngăn trước sự hung hăng đòi ăn thua đủ của các cầu thủ Real Madrid sau trận El Clasico. (Hình: David Ramos/Getty Images)
Bất chấp Yamal nói trong ngữ cảnh nào, lập tức câu nói đấy được truyền thông trích dẫn và thổi bùng lên ngọn lửa thù hận giữa hai đội.
Sau trận đấu, dù Barcelona thua chủ nhà Real Madrid 1-2 nhưng Yamal đã trở thành tâm điểm chỉ trích của cả truyền thông lẫn những fan trung lập.
Chuyên gia Graham Hunter của ESPN nhấn mạnh: “Yamal đã trượt ngã với phát biểu trước trận, nhưng cái đáng lên án hơn là những ‘người lớn’ ở Barcelona đã để cậu bé 18 tuổi sa vào việc đấy.” Ông chỉ đích danh cựu cầu thủ Barcelona, Gerard Pique là người có lỗi lớn khi “đẩy” Yamal vào mối quan hệ công kích trước trận đại chiến.
Xuất phát từ chương trình Kings League mà Pique tổ chức trong đó Yamal là khách mời tham gia, rồi “giới thiệu” cầu thủ khoác áo số 10 của Barcelona tham gia “trận đấu của chương trình” trong đó có đấu với Ibai Llanos là đội của các fan Real Madrid.
Cậu thủ 18 tuổi của Barcelona tham gia chương trình vui nhưng không ngờ lại bị hỏi gài với ẩn ý về đối thủ Real Madrid. Và Yamal đã thản nhiên trả lời “hớ hênh” rằng “họ vừa ăn cướp vừa la làng.” Dầu đổ vào lửa từ đấy và truyền thông cứ dịp đó nhân lên làm tăng mối thù hận trong đó Yamal thành “kẻ thù chính.”
Yamal rõ ràng đã sai với kiểu trả lời hớ hênh nhưng sự việc xảy ra trước trận đấu hai ngày được “bóc mẽ” ra rằng tại sao những người cần bảo vệ Yamal lại để cầu thủ mình “rong chơi” tham gia sự kiện rồi bị “gài” như thế?
Chuyên gia Graham Hunter hỏi thẳng: “Người đại diện của Yamal – ông Jorge Mendes ở đâu khi để Yamal tham gia sự kiện vui chơi rồi bị tung vào mối quan hệ công chúng lẫn dư luận không có lớp che chắn?”
Còn ở ban huấn luyện Barcelona, người đứng đầu là huấn luyện viên Hansi Flick tại sao lại để một cầu thủ trẻ tự do tham gia sự kiện trước một trận đấu quan trọng? Thậm chí khi được hỏi đến huấn luyện viên này còn thản nhiên đáp “Đó không phải việc của tôi.”
Yamal sai lầm với lời phát biểu hớ hênh nhưng người lớn từ đàn anh Pique đến “cò” Mendes và ông Flick ai cũng mắc sai lầm lớn nhưng lại im lặng một cách vô trách nhiệm.
Dani Carvajal (trái) cố chấp không chịu bắt tay Lamine Yamal sau trận đấu lại còn lên tiếng chỉ trích và khơi mào cho cuộc xung đột giữa hai đội. (Hình: David Ramos/Getty Images)
Đó là chưa kể đến Dani Carvajal, đội trưởng của Real Madrid nhưng là đàn anh của Yamal trong đội tuyển Tây Ban Nha cũng có cách hành xử rất xấu.
Khi Yamal chủ động đến bắt tay sau trận thì Carvajal gạt đi và mắng mỏ, chửi bới cầu thủ này. Đó cũng là thời điểm xuất phát cuộc ẩu đả mà sau đó nhiều cầu thủ hai bên lao vào khiến lãnh đạo hai đội và cảnh sát phải vào can ngăn.
Yamal, cầu thủ 18 tuổi sai là điều không bàn cãi, nhưng những người lớn quanh cầu thủ này cần có lớp áo bảo vệ tài năng trẻ đi đúng hướng lại rất “vô tâm” trong việc giúp Yamal đừng chệch hướng. (Anh Khoa) [kn]
WESTMINSTER, California (NV) – Đại Hội Cựu Học Sinh Liên Trường Qui Nhơn Thế Giới lần thứ 25 với chủ đề “25 Năm Hội Ngộ,” do Hội Cựu Học Sinh Liên Trường Qui Nhơn tổ chức hôm Chủ Nhật, 26 Tháng Mười, 2025, tại nhà hàng Paracel Seafood, Westminster.
Tứ ca Liên Trường Qui Nhơn trong “Liên Khúc Mùa Hè,” từ trái, Thanh Nga, Jennifer Thùy, Ái Phương, và Châu Phượng. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Liên Trường Qui Nhơn gồm các trường trung học ở Bình Định trước năm 1975 như Sư Phạm Qui Nhơn, Kỹ Thuật Qui Nhơn, Vi Nhân, Lê Lợi, Qui Nhơn Nghĩa Thục, Đống Đa, Trinh Vương, Cường Để, Tự Lực, Bồ Đề, Tân Bình, Nhân Thảo, Tây Sơn, Đặng Đức Siêu, Triều Thuận, Sùng Nhơn, Phước Hậu, Nữ Trung Học, và La San.
Các giáo sư tham dự gồm Vũ Xuân Trinh, Trương Hữu Kha, Nguyễn Uẩn, Vũ Linh Châu, Phan Hồng Vân, và cựu học sinh từ nhiều ở Mỹ, Canada, và Việt Nam.
Sau nghi thức khai mạc, ông Hoàng Phong Nguyễn Phước Phillip, tổng thư ký hội, thay mặt ban tổ chức chúc mừng thầy cô và bạn bè cùng thân hữu về tham dự đại hội.
Toàn ban văn nghệ Liên Trường Qui Nhơn trong nghi thức chào quốc kỳ. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Ông nói: “Mục đích chính đại hội là tìm về bạn cũ trường xưa, khơi dậy kỷ niệm một thời áo trắng tại Qui Nhơn trước biến cố 1975, là dịp gặp lại thầy cô bạn bè, chia sẻ vui buồn và cập nhật tình hình ai còn ai mất. Không có gì vui và hạnh phúc khi được hàn huyên ôn lại tuổi thiếu niên, cùng nhau chia sẻ cảm xúc, bồi hồi xúc động khi gặp lại thầy cũ bạn xưa, khơi lại tình thầy trò, tình đồng môn.”
Ông Văn Công Định, hội trưởng Hội Liên Trường Qui Nhơn, trưởng ban tổ chức đại hội, phát biểu khai mạc.
Các giáo sư nhận những bó hoa tuơi thắm nghĩa tình từ các học trò trong ngày đại hội Liên Trường Qui Nhơn. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Ông nói: “Hơn 20 năm qua, kể từ những buổi họp mặt thân tình đầu tiên, từ vài chục người đến nay đã trở thành một đại gia đình lớn mạnh, giữ vững được tinh thần truyền thống tìm về cội nguồn, tôn sư trọng đạo, bạn cũ trường xưa một thời đáng nhớ. Đó là minh chứng cho tình thầy trò, tình bằng hữu mà thời gian không thể làm phai mờ được. Hôm nay, một ngày trọng đại, trong không khí ấm áp của buổi hội ngộ, được gặp lại quý thầy cô khả kính, những người đã dày công vun đắp tri thức và nhân cách cho bao thế hệ trẻ, được nắm tay các bạn cũ sau bao năm xa cách, thật là niềm xúc động và hạnh phúc vô cùng lớn lao.”
Giáo Sư Trương Hữu Kha, đại diện các giáo sư, phát biểu: “Trong đại hội, những cái bắt tay thăm hỏi làm sâu sắc hơn tình thầy trò và đồng môn. Trong nhiều năm qua, ban chấp hành Liên Trường Qui Nhơn đã đầu tư nhiều công sức tổ chức nhiều kỳ đại hội, với nhiệt tình và năng lực của ban tổ chức rất thành công và xin chúc có nhiều đại hội thành công nữa.”
Cựu sinh viên Sư Phạm Qui Nhơn trong đại hội Liên Trường. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Giây phút xúc động nhất là khi thầy cô được mời lên sân khấu để học trò trao gởi những bó hoa thắm tình nghĩa thầy trò, cảm tạ thâm ân đến những người đã tận tụy dẫn dắt bao thế hệ đàn em nên người.
Chương trình văn nghệ với những nhạc phẩm do các cựu học sinh trình diễn, đưa mọi người trở về ký ức ngày xưa, thời hoa mộng còn cắp sách đến trường trên quê hương thanh bình, với mây trắng cùng những cánh cò trên đồng lúa vàng, cùng những cô thôn nữ hân hoan mừng ngày mùa, với những điệu múa trong nhạc cảnh “Bức Họa Đồng Quê,” do ban vũ Liên Trường Qui Nhơn trình diễn, nhận được tràng pháo cổ vũ tay nồng nhiệt.
Từ Mạnh Long, cựu học sinh Cường Để, Qui Nhơn, trình bày nhạc phẩm “Thuyền Viễn Xứ,” trong đại hội. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Xen kẽ chương trình là những màn trình diễn của những ca nhạc sĩ “cây nhà lá vườn,” cùng những ca sĩ trong thời đi học, đóng góp những giọng hát đầy tình tự quê hương.
Ông bà Hiếu Trần và Phụng Lê, cùng học chung trường Trung Học Kỹ Thuật Qui Nhơn, từ Houston, Texas, về tham dự.
Bà Phụng chia sẻ: “Sau khi tốt nghiệp Tú Tài 2, anh Hiếu vào Không Quân còn tôi vào Sư Phạm. Ngày xưa tình thầy trò rất đẹp, học trò rất ngây thơ trong sáng, chỉ biết lo học để dựng xây đất nước. Chúng tôi cùng đi chung trên đường đời nay cũng đã nhiều tuổi, cố gắng mỗi năm về California dự đại hội để tìm lại thời hoa niên ngày cũ là vui rồi. Đại hội Liên Trường Qui Nhơn tại Nam California rất ấm áp tình thân, mong rằng mỗi năm đều có họp mặt để anh chị em đồng môn còn gặp nhau.”
Ban chấp hành Liên Trường Qui Nhơn trong ngày đại hội. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Bà Huỳnh Thị Kim Oanh, cựu học sinh Cường Để năm 1957, cựu hội trưởng Hội Cựu Học Sinh Qui Nhơn Bình Định, từ Houston, Texas, về tham dự.
Bà kể: “Kỷ niệm với trường xưa, nhớ nhất là giờ ra chơi níu áo xin tiền thầy để ăn quà vặt, thầy không cho là không được nhưng với các cô thì không dám. Hàng năm tôi đều về California dự hội ngộ, cựu học sinh cùng quý thầy cô gặp nhau từ 68 năm xưa là quý hóa lắm, nhất là những khóa đàn em, hạnh phúc vô cùng.”
Những phút giây bên nhau với chủ đề “25 Năm Hội Ngộ,” trường xưa bạn cũ trở về những giây phút êm vui đầm ấm, nhớ về những kỷ niệm xưa thân ái, với những lưu luyến trước lúc chia tay với lời hẹn gặp lại năm sau. [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Chính phủ Mỹ, qua năm đời tổng thống cả Cộng Hòa lẫn Dân Chủ, không chỉ cho phép mà còn hỗ trợ các công ty Mỹ bán công nghệ giám sát cho công an, cơ quan chính phủ, và doanh nghiệp Trung Quốc, dù chính Washington thường xuyên cảnh báo về nguy cơ an ninh quốc gia và vi phạm nhân quyền, theo cuộc điều tra của AP tiết lộ hôm Thứ Tư, 28 Tháng Mười.
Trong hơn một năm qua, Quốc Hội Mỹ đã bốn lần thất bại trong nỗ lực đóng lỗ hổng mà họ gọi là “kẽ hở nguy hiểm:” Trung Quốc né tránh lệnh cấm xuất cảng chip AI tiên tiến của Mỹ bằng cách thuê qua dịch vụ điện toán đám mây của các công ty Mỹ, như Microsoft Azure và Amazon Web Services (AWS).
Camera an ninh dày đặc gắn trên cột đèn trước Quảng Trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh. (Hình: Greg Baker/AFP via Getty Images)
Theo báo cáo, hơn 100 nhà vận động hành lang từ các tập đoàn công nghệ và hiệp hội thương mại đã lao vào vận động, khiến mọi nỗ lực siết chặt kiểm soát đều thất bại, mới nhất là vào tháng trước.
Trump nới lỏng kiểm soát đổi lấy phần trăm lợi nhuận
Trong khi Tổng Thống Donald Trump chuẩn bị gặp Chủ Tịch Tập Cận Bình của Trung Quốc tại Nam Hàn tuần này, hồ sơ về xuất cảng công nghệ Mỹ sang quốc gia có nền kinh tế lớn thứ nhì thế giới lại trở thành điểm nóng.
AP cho biết, Tháng Tám vừa qua, ông Trump công bố thỏa thuận với các hãng sản xuất chip như Nvidia và AMD nhằm dỡ bỏ hạn chế xuất cảng chip cao cấp sang Trung Quốc – đổi lại chính phủ Mỹ sẽ nhận 15% doanh thu từ các thương vụ này.
Các chuyên gia an ninh cảnh báo rằng những chip này có thể được Trung Quốc sử dụng trong quân đội và tình báo.
Cũng trong Tháng Tám, ông Trump tuyên bố chính phủ Mỹ đã mua 10% cổ phần của Intel, trị giá khoảng $11 tỷ, đánh dấu lần đầu tiên người nộp thuế Mỹ có “phần lời” trong giao dịch công nghệ với Trung Quốc.
Lỗ hổng “đám mây” và các công ty bị trừng phạt vẫn hoạt động
Ví dụ, SDIC Contech, một doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc, đã xin quyền truy cập vào dịch vụ dữ liệu lớn của AWS và Microsoft Azure, trong khi Viện KhoaHhọc Kỹ Thuật Qi Zhi Thượng Hải – do nhà nước bảo trợ – tìm mua gói Azure OpenAI trị giá $280,000.
Tổng Thống Donald Trump (trái) chào đón ông Jensen Huang, chủ tịch kiêm tổng giám đốc Nvidia, công ty sản xuất chip cho công nghệ AI toàn cầu. (Hình: Jim Watson/AFP via Getty Images)
Ngay cả các công ty bị trừng phạt vì vi phạm nhân quyền như Dahua và Hikvision vẫn sử dụng AWS để bán dịch vụ giám sát quốc tế.
Hikvision quảng bá nền tảng “HikCentral” – cho phép lưu trữ và phân tích hình ảnh – và có thể triển khai trên Azure.
Tuy nhiên, ngoài mặt Microsoft luôn miệng phủ nhận hợp tác trực tiếp với Hikvision, còn OpenAI khẳng định tuân thủ chính sách của Microsoft, không cho phép Trung Quốc truy cập vào mô hình AI của mình.
Mỹ có “cổ phần” trong bộ máy theo dõi dân chúng của Bắc Kinh
Theo điều tra, Trung Quốc đang sử dụng các dịch vụ đám mây của Mỹ để huấn luyện mô hình AI dù bị cấm tiếp cận loại chip tiên tiến.
Các công ty Mỹ đã góp phần thiết kế và xây dựng hệ thống giám sát của Trung Quốc, vốn được dùng để theo dõi, bắt giữ và đàn áp hàng triệu người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương.
Các công ty như Microsoft, Amazon Web Services, Intel, IBM, Nvidia – thông qua hợp đồng, dịch vụ đám mây hoặc đối tác trung gian – vẫn cung cấp công nghệ cho Trung Quốc dù đã có lệnh cấm.
Vài người ngồi nghỉ ngơi dưới một trụ camera an ninh ở Quảng Trường Thiên An Môn. (Hình minh họa: Ed Jones/AFP via Getty Images)
Microsoft phủ nhận hợp tác trực tiếp, nhưng bằng chứng cho thấy hạ tầng của họ vẫn là nơi chứa đựng dữ liệu giám sát của Trung Quốc.
Ông Zhou Fengsuo, cựu lãnh đạo sinh viên Thiên An Môn, nay là công dân Mỹ, nói với AP: “Washington đang để các tập đoàn công nghệ định hướng chính sách quốc gia. Tất cả vì lợi nhuận. Và đó là thất bại chiến lược của Hoa Kỳ.”
Khi quốc gia bán đi linh hồn của chính mình
Nếu có ai tự hỏi tại sao một quốc gia từng lên án Trung Quốc trong việc theo dõi công dân lại trở thành nhà cung cấp công nghệ cho chính mạng lưới kiểm soát đó, thì câu trả lời rất đơn giản: Tiền và quyền lực.
Trong hai thập niên qua, ngành công nghệ Mỹ chi hàng trăm triệu đô la để vận động hành lang, mua lấy sự im lặng của Quốc Hội.
Các chính phủ kế tiếp từ Bush, Obama, Biden đến Trump – đều nói một đằng, làm một nẻo. Tất cả đều rao giảng về “tự do, nhân quyền, và đạo đức” trong các bài phát biểu, rồi lặng lẽ mở đường cho các doanh nghiệp Mỹ ký hợp đồng với Bắc Kinh.
Và hôm nay, dưới thời chính quyền Trump, Washington đã đi xa hơn thế. Chính phủ không chỉ cho phép, mà còn chia lợi nhuận với các công ty xuất cảng công nghệ sang Trung Quốc. Đây không còn là sự thỏa hiệp mà là “liên doanh.”
Khi nước Mỹ bắt đầu đầu tư vào chính công nghệ mà họ từng lên án là “vũ khí kiểm soát con người” thì không nên nói về chính sách thương mại nữa mà hãy nói về sự đồng lõa có hệ thống, được tô điểm bằng khẩu hiệu “tăng trưởng và việc làm.” (MPL) [đ.d.]
TUSTIN, California (NV) – Tôi rất thích những tiệm ăn ít ai biết đến, nhưng lại được thực khách địa phương ủng hộ trong nhiều năm. Một tiệm tôi vừa tìm được là Min Chef ở Tustin với những món ngon tuyệt vời của người Hoa.
Những món ăn hấp dẫn của Min Chef. (Hình: Thiện Lê/Người Việt)
Min Chef tọa lạc trong khu thương mại Red Hill Plaza trên đường Red Hill ở Tustin, và đó là nơi có nhiều quán ăn ngon, gồm cả một nhà hàng Tứ Xuyên nổi tiếng. Tôi từng đến khu thương mại này nhiều lần, nhưng chưa bao giờ vào thử tiệm ăn Min Chef, nên thử một lần cho biết.
Tôi luôn nghĩ những tiệm ăn không có bề ngoài thu hút và khi đi ăn các món của một nước nào mà có nhiều người nước đó ăn thì chắc chắn sẽ ngon. Vì vậy, chỉ từ bên ngoài nhìn vào Min Chef là tôi có cảm tình vì quán ăn này không hề nổi bật ở bên ngoài, và bên trong toàn là thực khách người Hoa, đa số lớn tuổi nên đánh giá khắt khe hơn.
Bảng hiệu của tiệm. (Hình: Thiện Lê/Người Việt)
Tôi từng đến những tiệm của người Hoa, người Thái Lan, người Nhật Bản, người Philippines, Nam Hàn cùng nhiều nước Á Châu, cứ thấy tiệm nào có nhiều người lớn tuổi là chắc chắn sẽ ngon. Vì vậy, tôi hy vọng suy nghĩ của mình lần này sẽ không sai.
Quán ăn nhỏ và ấm cúng này khai trương vào năm 2019, có nhiều món ăn đặc biệt của người Hoa ít thấy ở nhiều tiệm khác. Nhìn thực đơn một lúc, tôi gọi món bánh chiên nhân thịt, món lá sách luộc chấm tương mè, món rau xào với trứng chiên, món ruột heo nấu với tỏi chua, và món canh bí đao với thịt heo viên.
Bên trong tiệm. (Hình: Thiện Lê/Người Việt)
Thức ăn được dọn ra rất nhanh, chỉ trong vòng 10 phút là có hết mọi món ăn trên bàn, và món nào nhìn cũng vô cùng hấp dẫn.
Tôi khai vị bằng món lá sách chấm tương mè trước. Món này rất đơn giản vì chỉ có lá sách màu đen luộc ăn cùng với tương mè có trộn thêm chút ngò vào. Lá sách có màu đen vì Min Chef sử dụng loại không được tẩy trắng như thường thấy, và những quán ăn của người Hoa chính gốc thường dùng loại lá sách màu đen này.
Từng miếng lá sách được làm sạch và luộc kỹ nên không có mùi tanh hôi, chỉ có độ dai giòn đặc trưng với mùi vị nhạt thanh. Vì lá sách hơi nhạt nên cần phải có tương mè có vị hơi ngọt, đầy vị béo như bơ đậu phộng và đầy mùi thơm của mè, lại có thêm mùi thơm của ngò ngon không thể chê được.
Tiếp theo là món bánh chiên nhân thịt, có những miếng bột mỏng kẹp thịt bằm được trộn với hành lá và hẹ ở giữa. Những miếng bột ở ngoài thì thơm giòn lại hơi dai, còn miếng bột ở giữa thì mềm mại vì thấm hết nước thịt.
Thịt heo ở giữa thì mềm mại và thơm béo, được nêm nếm rất vừa miệng, lại có thêm mùi thơm với vị ngọt của hẹ rất ngon. Vì vậy, nước thịt đó thấm vào những miếng bánh rất ngon, miếng nào cũng thấm hết mùi vị của thịt trong nhân, ăn một miếng chỉ muốn ăn nữa.
Món bánh chiên nhân thịt. (Hình: Thiện Lê/Người Việt)
Sau đó là món rau xào với trứng chiên, có giá với nấm mèo, chút hành lá và một ít thịt heo xắt sợi xào với miến, và có một miếng trứng chiên ở trên. Món ăn này rất đơn giản vì chỉ có các loại rau được xào với một số gia vị bình thường, có nguyên liệu chính là xì dầu, nên cần đầu bếp phải có tay nghề cao mới ngon được.
Những sợi giá giòn tan, còn những sợi nấm mèo thì giòn “sực sực,” những sợi thịt heo hơi dai và những sợi miến mềm được xào rất thơm, có mùi khét chảo đặc trưng của người Hoa, lại đầy mùi thơm với vị hơi mặn của xì dầu ngon không thể chê được tuy không có gì cầu kỳ. Miếng trứng chiên ở trên đầy mùi thơm, có vị nhạt để ăn kèm với rau xào và cân bằng mùi vị mặn mà.
Món rau xào với trứng chiên. (Hình: Thiện Lê/Người Việt)
Sau khi ăn những món hơi béo, tôi húp một chút canh bí đao để tẩy miệng. Món canh này cũng được nấu rất đơn giản vì chỉ có nhiều lát bí đao được nấu với những viên thịt heo giống như giò sống và một chút tôm. Nước canh tuy nhạt, nhưng đầy vị ngọt thanh và tươi mát của bí đao, lại có thêm mùi dầu mè rất hấp dẫn. Những viên thịt heo với tôm hơi dai, cũng được nêm nếm rất nhẹ tay vì đây là món canh ăn để tẩy vị béo của những món khác.
Canh bí đao với thịt heo viên và tôm. (Hình: Thiện Lê/Người Việt)
Cuối cùng là món ruột heo nấu với tỏi chua, có thể nói là món ngon nhất của bữa ăn tại Min Chef.
Món này có ruột heo được nấu với tỏi chua, hành tây và một chút ớt trong nước xốt màu nâu đen, nhìn là muốn ăn ngay. Những miếng ruột heo được làm sạch rất kỹ nên không hề tanh hôi, nhưng vẫn còn một chút mùi nồng đặc trưng, còn đầy vị béo, lại được hầm mềm nên rất dễ ăn.
Ruột heo thấm nước xốt có mùi vị mặn mà và có vị hơi ngọt, kết hợp với vị hơi cay với chua của những miếng tỏi chua rất hợp. Vị chua với mùi thơm nồng của tỏi như làm dịu đi vị béo với mùi nồng nhẹ của ruột heo. Trên đĩa còn có rất nhiều hành tây, có vị ngọt làm dịu mùi vị béo nồng từ ruột heo với tỏi, giúp thực khách ăn không ngán.
Ruột heo nấu với tỏi chua. (Hình: Thiện Lê/Người Việt)
Min Chef có những món ăn rất hấp dẫn của người Hoa, tuy có giá từ $20 trở lên cho món ăn, nhưng khẩu phần lớn và món nào cũng nấu rất chăm chút nên rất vừa túi tiền. Quán ăn này nhìn bề ngoài không có gì nổi bật, nhưng tôi chắc chắn thực khách sẽ hài lòng.
Min Chef tọa lạc tại địa chỉ 13834 Red Hill Ave, Tustin, CA 92780. [kn]
Nông dân trồng đậu nành khắp nước Mỹ đang xính vính đối mặt một mùa thu hoạch đặc biệt khó khăn. Với giá trị khoảng $24.5 tỷ, đậu nành là mặt hàng nông sản xuất cảng hàng đầu của Mỹ. Năm 2024, Trung Quốc mua khoảng $12.6 tỷ đậu nành Mỹ, Liên Minh Châu Âu $2.45 tỷ và Mexico $2.3 tỷ. Thế nhưng, suốt từ Tháng Năm đến nay, Trung Quốc không mua một hạt đậu nành nào của Mỹ…
Đậu nành là một trong những nông sản chủ lực của nông nghiệp Hoa Kỳ. (Hình: Roberto Schmidt/AFP via Getty Images)
Nông dân khóc ròng
Nông dân Mỹ đang thu hoạch một vụ mùa kỷ lục, ước tính 4.3 tỷ giạ (mỗi giạ khoảng 20 kg) đậu nành, gần bằng năm 2024. Thông thường, đây là thời điểm Trung Quốc bắt đầu thu mua ồ ạt để đáp ứng nhu cầu khổng lồ của họ. Nhưng năm nay, tồn kho đậu nành Mỹ đang chất đống. Giá nông sản tụt dốc. Khả năng hàng loạt nông trại bị phá sản tăng cao. Với chi phí đầu vào (hạt giống, phân bón, nhiên liệu) quá đắt đỏ trong khi giá đậu nành rơi xuống dưới $10/giạ, tất cả đang tạo ra bức tranh rất ảm đạm và u ám.
Không phải ngẫu nhiên mà Trung Quốc nhắm vào đậu nành, mặt hàng nông nghiệp xuất cảng lớn nhất của Mỹ. Bắc Kinh đã ranh ma nghiên cứu kỹ: đậu nành vốn được trồng ở các tiểu bang nông nghiệp ủng hộ đảng Cộng Hòa.
Các tiểu bang vùng Trung Tây như Illinois, Iowa, Minnesota, Nebraska và Indiana (trung tâm sản xuất đậu nành) đều là cứ địa chính trị của đảng Cộng Hòa trước cuộc bầu cử giữa kỳ 2026. Chiến lược này đang phát huy tác dụng. Các nhóm vận động hành lang nông nghiệp quyền lực, vốn là đồng minh truyền thống của Trump, đang dồn dập gửi khiếu nại lên Tòa Bạch Ốc, than thở rằng chính sách thuế quan của Mỹ khiến nông dân Mỹ chết đứng.
“Trung Quốc muốn Trump cảm thấy sức ép khi nông dân Mỹ bắt đầu than rằng ‘ông ta đang khiến chúng tôi phá sản.’” Nhận định của Harry Broadman, cựu giới chức thương mại thời George H.W. Bush và Bill Clinton. Cần nhắc lại, trong cuộc bầu cử 2024, có đến 78% nông dân Mỹ bỏ phiếu cho Trump.
Những thiệt hại nặng nề nhất đang xảy ra ở Minnesota, tiểu bang sản xuất đậu nành lớn thứ ba nước Mỹ, sau Illinois và Iowa. Xuất cảng đậu nành chiếm hơn 25% tổng kim ngạch xuất cảng của Minnesota, tương đương $2 tỷ mỗi năm. 60% sản lượng đậu nành của chừng 26,000 nông dân trồng đậu nành ở Minnesota đều được xuất cảng và Trung Quốc là thị trường lớn nhất.
Cú sốc “ế hàng” chồng lên những áp lực lâu dài mà nông dân Mỹ đang chịu đựng. Mực nước thấp trên sông Mississippi khiến chi phí vận chuyển bằng xà lan tăng cao, đẩy giá phân bón và thuốc trừ sâu, vốn cũng đi qua tuyến đường thủy này, tăng theo.
Cú đòn từ cuộc chiến thương mại đã khiến nhiều trang trại lâm vào bờ vực phá sản. Cục Dự Trữ Liên Bang Minneapolis báo cáo rằng số vụ phá sản nông trại ở vùng Trung Tây đã tăng so với năm ngoái (“Sow a Trade War, Harvest a Farm Crisis”/The Daily Economy).
Tờ Politico cho biết Tòa Bạch Ốc đang “hoảng hốt” và “hoàn toàn bị động” trước làn sóng phản ứng từ nông dân lo sợ phá sản (“China weaponizes ag imports to target Trump and US farmers”/Politico).
Trung tuần Tháng Chín, một phái đoàn từ các tiểu bang nông nghiệp Trung Tây Hoa Kỳ thậm chí đã đến Bắc Kinh gặp Thứ Trưởng Thương Mại Trung Quốc Lý Thành Cương (Li Chenggang) để nài nỉ Trung Quốc tiếp tục mua đậu nành Mỹ. Tuy nhiên, Trung Quốc khẳng định họ không nhượng bộ, rằng nông dân Mỹ nên “trách cứ các mức thuế phi lý” của Trump chứ không phải Bắc Kinh. Theo chỉ số Purdue University – CME Ag Economy Barometer, tâm lý nông dân và thước đo niềm tin vào tương lai tài chính đã giảm mạnh vào Tháng Chín.
Ngoài yếu tố kinh tế, Bắc Kinh còn có lý do địa-chính trị để nghiêng về Nam Mỹ. Việc Trung Quốc tăng mạnh nhập cảng đậu nành Brazil trùng với thời điểm xảy ra căng thẳng chính trị giữa Washington và Brasilia. Chính quyền Trump đã áp thuế 50% lên hàng Brazil và trừng phạt Thẩm Phán Tòa Án Tối Cao Alexandre de Moraesky (việc kết tội cựu Tổng Thống Jair Bolsonaro tội âm mưu đảo chính năm 2022). Jair Bolsonaro là đồng minh chính trị của Trump.
Nhiều năm qua, Trung Quốc đã tăng cường ve vãn khu vực Mỹ Latin bằng hàng loạt khoản đầu tư khổng lồ qua sáng kiến “Vành Đai-Con Đường.” Tháng Năm, Bắc Kinh đã thông qua gói tín dụng $9 tỷ; cùng loạt hiệp định thương mại tự do với Peru, Chile, Costa Rica.
Truyền thông nhà nước Trung Quốc đã “ca ngợi” và “biểu dương” chính sách thương mại của Mỹ và xem đó là “món quà trời ban” giúp Bắc Kinh củng cố quan hệ với khu vực. “Trump thực chất đang giúp Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng ở Mỹ Latin khi cắt giảm viện trợ và tăng thuế hàng hóa đối với khu vực này,” nhận định của Benjamin Geden, cựu giới chức Hội Đồng An Ninh Quốc Gia Hoa Kỳ.
Không chỉ là chuyện cứu đậu nành
Điều đáng nói nhất là cho dù Trump có giải cứu nông dân Mỹ thì đó cũng chỉ là giải pháp tạm thời. Cuộc khủng hoảng đậu nành còn bộc lộ nhiều “góc khuất” sâu xa hơn. Đó là sự lệ thuộc vào mô hình canh tác độc canh quy mô lớn, và thói quen “giải cứu nông nghiệp” bằng các gói hỗ trợ mỗi khi có khủng hoảng. Hai gói cứu trợ đã được thông qua, và một gói khác có thể sắp tới.
Một báo cáo mới của Farm Action công bố trung tuần Tháng Mười đã chỉ ra hàng loạt vấn đề khiến nền kinh tế nông nghiệp Mỹ trở nên mong manh. Farm Action là tổ chức phi đảng phái, hoạt động nhằm bảo vệ lợi ích nông dân, công nhân và cộng đồng nông thôn trước sự chi phối của chính phủ và các tập đoàn lớn.
“Chúng tôi công bố báo cáo này vì nó phản ánh đúng mối lo ngại của chúng tôi về khả năng chống chịu của hệ thống hiện nay – vốn phụ thuộc vào việc sản xuất quá mức một vài loại cây trồng, trong khi đầu ra của chúng lại gắn liền với chỉ vài đối tác thương mại toàn cầu” – phát biểu của bà Sarah Carden, giám đốc nghiên cứu và chính sách của Farm Action.
Sau khi ngừng mua đậu nành Mỹ, Trung Quốc chuyển sang hai đối thủ cạnh tranh lớn nhất của Mỹ: Brazil và Argentina. Tháng Chín qua, Trung Quốc mua tới 93% tổng lượng đậu nành xuất cảng của Brazil, đồng thời nhập hàng triệu tấn từ Argentina khi nước này giảm thuế xuất cảng ngũ cốc. Đây là “phao cứu sinh” cho Argentina, quốc gia đang bên bờ sụp đổ kinh tế dưới thời Tổng Thống Javier Milei.
Trong khi đó, Trump lại “chơi đẹp” khi viện trợ $20 tỷ cho Argentina. Nông dân Mỹ rất phẫn nộ việc này. Họ cho rằng Trump đang phá hoại nền nông nghiệp Mỹ khi trợ cấp cho đối thủ nước ngoài, nơi những người “bạn thân” của Bộ Trưởng Tài Chính Scott Bessent có lợi ích kinh doanh.
Báo cáo của Farm Action chỉ rõ, đây là “một chính sách vừa nâng đỡ đối thủ toàn cầu, vừa bỏ rơi chính những nông trại nuôi sống đất nước mình.” Giờ đây, nông dân có thể sắp nhận gói cứu trợ thứ ba trong chưa đầy một năm, khi chính phủ mở cửa trở lại. Chính sách cứu trợ đã trở thành một “truyền thống” trong ngành nông nghiệp Mỹ.
Lịch sử cho thấy mỗi khi thị trường suy yếu, các gói cứu trợ trị giá hàng chục tỷ lại được thông qua. Năm 2020, Quốc Hội Mỹ phê duyệt khoảng $35 tỷ viện trợ khẩn cấp cho nông dân, cộng thêm $10 tỷ trợ cấp trước đó. Trong nhiệm kỳ đầu của Trump, cuộc chiến thương mại với Trung Quốc đã dẫn đến gói cứu trợ $28 tỷ.
Dù những khoản tiền này được cho là nhằm “giúp nông dân” nhưng chúng thực ra làm suy yếu ngành nông nghiệp. Hậu quả là lạm phát leo thang, và mỗi vòng cứu trợ lại khiến tình hình tệ hơn. Báo cáo của Farm Action nhấn mạnh rằng các chính sách nông nghiệp Mỹ đã tạo ra một nền nông nghiệp vô cùng bất ổn.
Kể từ khi đạo luật “Freedom to Farm” (Tự Do Canh Tác) năm 1996 được thông qua, nông dân được khuyến khích trồng càng nhiều càng tốt, đặc biệt các loại cây dễ thành công như bắp và đậu nành. Điều này dẫn đến thặng dư khổng lồ. Trong khi đó, việc trồng các loại trái cây, rau củ, hạt,… tuy khó và tốn công hơn, lại bị bỏ qua dù giá trị dinh dưỡng và lợi nhuận cao hơn.
Ngoài ra, sự tập trung đất nông nghiệp đã khiến nông dân nhỏ bị loại khỏi thị trường, để lại quyền kiểm soát sản xuất, chế biến và phân phối thực phẩm Mỹ trong tay một số tập đoàn lớn hoặc gia đình siêu giàu.
Những “kẻ độc quyền bán phần” này nắm quyền lực, thao túng và ép nông dân nhỏ phải phụ thuộc, khiến họ mất khả năng đàm phán giá và quyết định điều kiện bán hàng. Tệ hơn, thuế của người dân đang được rót vào các gói cứu trợ, mà phần lớn chảy vào túi các tập đoàn nông nghiệp lớn, trong khi thực phẩm vẫn đắt đỏ và khó tiếp cận (“America Bet the Farm on Soybeans. Then Came Trump”/The American Prospect).
Đến cuối năm 2025, Mỹ dự kiến thâm hụt thương mại nông nghiệp $47 tỷ, chủ yếu do phải nhập cảng trái cây và rau củ. Kết quả, trong một nền nông nghiệp vừa bị buông lỏng quản lý, vừa bị trợ cấp quá mức, một quốc gia có đất đai màu mỡ nhất thế giới lại không thể tự nuôi sống chính mình, báo cáo Farm Action kết luận. [kn]
FORT LAUDERDALE, Florida (NV) – Nếu có lúc nào bạn cảm thấy đời mình “bế tắc toàn tập” vì mất việc, nợ tiền, điện thoại hư thì hãy nhớ đến Rick Senko, một người cha đơn thân từng tay trắng và nay điều hành doanh nghiệp $6.5 triệu mỗi năm chỉ từ quần áo cũ, theo CNBC.
Câu chuyện bắt đầu năm 2008.
Senko, khi ấy 24 tuổi, vừa mất việc ở Circuit City (vì công ty phá sản), trong khi cậu con trai năm tuổi vẫn cần sữa và đồ chơi. Rồi một ngày, điện thoại hư, Rick lên eBay tìm máy cũ, thấy giá $75, nhưng cũng thấy cùng mẫu ấy chỉ có $35 trên Craigslist.
Ông mua chiếc rẻ, đăng lên eBay, bán được $70. Và thế là — “bùm!” — Rick phát hiện ra “ánh sáng cuối đường hầm.”
(Hình minh hoạ: Damien Meyer/AFP via Getty Images)
Từ $35 đến $6.5 triệu
Hai mươi năm sau, Rick Senko giờ là “ông vua quần áo cũ” ở Fort Lauderdale, Florida.
Ông Senko bây giờ điều hành Technsports, công ty mỗi ngày bán 5,000 món quần áo cũ cho những người bán hàng chuyên nghiệp khác.
Doanh thu năm 2024: $6.5 triệu. Lợi nhuận: 50% mỗi món. Ngày nghỉ: 0 trong suốt 20 năm.
“Tôi biết mình may mắn,” Rick nói. “Nhưng cũng làm việc khùng điên, 20 tiếng mỗi ngày, suốt nhiều năm. Không phép thuật nào cả, chỉ là cố gắng liên tục.”
“Bạn không cần nhiều tiền – bạn chỉ cần bắt đầu”
Khi bị mất việc, Rick không còn gì ngoài tinh thần sinh tồn. Ông bắt đầu lùng hàng ở chợ trời, cửa hàng đồ cũ, garage sale.
Từ điện thoại, máy game, ông chuyển sang quần áo cũ vì: “Áo thun thì không thể vỡ khi bị quăng trên đường.”
Ông nhanh chóng phát hiện rằng có những chiếc áo Polo Ralph Lauren cũ có thể đáng giá hơn máy chơi game.
Ông thức dậy trước bình minh, đi săn hàng, đăng từng món lên eBay, rồi lại đi nữa.
Cứ thế, “giặt xả và lặp lại.”
Từ chợ trời đến “kỳ nghỉ 50 năm”
Năm 2023, Rick quyết định bán sỉ thay vì bán lẻ. Ông mua quần áo cũ theo tấn, rồi bán lại cho những người khác tự sàng lọc.
“Lãi ít hơn một chút, nhưng bán được nhiều hơn – và ít stress hơn.”
Giờ đây, Rick và vợ, người ông quen ở Circuit City, cuối cùng đã có thời gian đi du lịch.
Họ đi qua New York, California, Las Vegas, tận hưởng thành quả sau 20 năm không ngừng nghỉ.
Nhưng khi hỏi Senko có định nghỉ hưu không? Ông cười: “Nói tôi nghỉ hưu à? Tôi mà rảnh ngồi không thì chắc lại mở thêm công ty khác.”
Trong một thế giới nơi AI đang “ăn” mất việc của hàng triệu người, Rick Senko là lời nhắc nhở rằng sáng tạo – cộng với liều gan dạ – vẫn còn đất sống.
Một người cha thất nghiệp, với $35 trong túi, đã chứng minh rằng “thị trường tự do” vẫn có chỗ cho những ai không sợ lấm tay.
Và vâng, đôi khi bạn không cần bằng MBA, không cần vốn khởi nghiệp triệu đô la, chỉ cần một chiếc điện thoại cũ, và ý chí không chịu thua.
“Bạn không cần nhiều tiền để bắt đầu,” Rick nói. “Bạn chỉ cần bắt đầu.” (MPL) [kn]
NEW YORK, New York (NV) – Cổ phiếu của Nvidia, hãng sản xuất chip dùng cho trí tuệ nhân tạo (AI), tăng hơn 4% vào ngày 29 Tháng Mười, giúp Nvidia trở thành công ty đầu tiên trên thế giới vượt qua ngưỡng $5,000 tỷ tính theo giá trị thị trường, theo CNBC.
Cột mốc phi thường này cho thấy sự vươn lên đáng kinh ngạc của Nvidia – từ một hãng phát triển bộ xử lý trò chơi điện tử nhỏ lẻ trở thành nhân tố không thể thiếu trong sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo.
Ông Jensen Huang, chủ tịch kiêm tổng giám đốc Nvidia, phát biểu tại trung tâm hội nghị Walter E. Washington ngày 28 Tháng Mười. (Hình minh họa: Anna Moneymaker/Getty Images)
Cổ phiếu của Nvidia, vốn tăng thêm 5% khi đóng cửa phiên giao dịch hôm 28 Tháng Mười, tăng hơn 50% kể từ đầu năm.
Đà tăng giá cổ phiếu này xảy ra ông Jensen Huang, chủ tịch kiêm tổng giám đốc của hãng, cho biết Nvidia dự kiến sẽ nhận được $500 tỷ đơn đặt hàng chip trí tuệ nhân tạo và công bố kế hoạch chế tạo bảy siêu máy tính mới cho chính phủ Hoa Kỳ.
Trong một diễn biến khác, Nvidia hôm 28 Tháng Mười loan báo họ sẽ mua $1 tỷ cổ phần của Nokia qua đó hình thành quan hệ đối tác chiến lược với nhà mạng này để phát triển công nghệ di động thế hệ tiếp theo gọi là 6G.
Giá các cổ phiếu Mỹ, được các hoạt động giao dịch AI thúc đẩy, đã lên mức cao kỷ lục vào ngày 28 Tháng Mười. Các chỉ số chính đều tăng nhờ vào các cổ phiếu công nghệ tăng giá, với cả Apple và Microsoft đều đạt giá trị thị trường hơn $4,000 tỷ.
Đà tăng chóng mặt của cổ phiếu Mỹ diễn ra bất chấp những lo ngại dai dẳng về bong bóng, nhất là khi chi tiêu do AI thúc đẩy dẫn đến các giao dịch và định giá kỷ lục.
Đầu tháng này, Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF) và Ngân hàng Anh là những định chế tài chính mới nhất cảnh báo thị trường chứng khoán toàn cầu có thể gặp chuyện nếu nhà đầu tư không còn mặn mà với AI nữa.
Bà Cathie Wood, giám đốc điều hành Ark Invest, hôm 28 Tháng Mười cảnh báo về khả năng định giá AI “sẽ đối diện thực tế” trong ngắn hạn – nhưng bác bỏ lo ngại về bong bóng AI.
“Nếu kỳ vọng của chúng tôi về AI là đúng, thì chúng ta đang ở giai đoạn đầu của một cuộc cách mạng công nghệ,” bà Wood nói với CNBC bên lề hội nghị Sáng Kiến Đầu Tư Tương Lai của Saudi Arabia tại Riyadh. (NNL) [đ.d.]
DEIR AL-BALAH, Gaza — Quân đội Israel cho biết lệnh ngừng bắn đã được khôi phục tại Gaza sau khi họ tiến hành không kích dữ dội trong đêm trên khắp lãnh thổ Palestine khiến 104 người thiệt mạng, trong đó có 46 trẻ em, giới chức y tế địa phương cho biết hôm thứ Tư, 29 Tháng Mười, theo NPR.
Các cuộc không kích này là đợt tấn công đẫm máu nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn do Tổng Thống Donald Trump của Mỹ làm trung gian bắt đầu có hiệu lực vào ngày 10 Tháng Mười. Đây là thách thức nghiêm trọng nhất đối với lệnh ngừng bắn mong manh cho đến nay.
Binh sĩ Israel đứng trên xe tăng gần biên giới với dải Gaza ngày 29 Tháng Mười. (Hình: Amir Levy/Getty Images)
Thủ Tướng Benjamin Netanyahu của Israel cho biết ông ra lệnh tấn công sau khi cáo buộc Hamas vi phạm lệnh ngừng bắn vì đã bàn giao các bộ phận thi thể mà Israel cho là một phần hài cốt của một con tin được tìm thấy trước đó. Vụ nổ súng và giết chết một binh sĩ Israel trong một cuộc đấu súng ở Rafah, thành phố cực Nam của Gaza cũng khiến mọi việc thêm nghiêm trọng.
Tổng Thống Donald Trump, trong lúc đang công du Châu Á, liên tiếng biện hộ cho hành động không kích này. Ông nói rằng Israel có lý do chính đáng sau khi Hamas sát hại binh sĩ của họ. Binh sĩ này có quốc tịch Mỹ.
Hamas phủ nhận mọi liên quan đến vụ sát hại này và ngược lại cáo buộc Israel “vi phạm trắng trợn lệnh ngừng bắn.” Họ cũng nói họ sẽ trì hoãn trao trả thi thể của một con tin khác cho Israel vì các cuộc không kích.
Ông Netanyahu gọi việc trao trả các bộ phận thi thể hôm 27 Tháng Mười là “vi phạm rõ ràng” đối với thỏa thuận ngừng bắn. Ông yêu cầu Hamas phải trao trả thi hài của tất cả con tin ở Gaza càng sớm càng tốt. Giới chức Israel cũng cáo buộc Hamas dàn dựng việc phát hiện một số thi hài hôm 27 Tháng Mười và chia sẻ một đoạn video dài 14 phút được quay bằng drone ở Gaza và đã được chỉnh sửa.
Ông Oren Marmorstein, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Israel, nói rằng Hamas phải chịu trách nhiệm về hậu quả khi vi phạm lệnh ngừng bắn và cho rằng sở dĩ cuộc không kích khiến nhiều người chết là vì Hamas sử dụng dân thường làm lá chắn sống.
Ông Marmorstein cho biết Washington đã được thông báo về các cuộc không kích và có sự phối hợp đầy đủ với Hoa Kỳ.
Về phần mình, Hamas cho biết họ đang gặp khó trong việc tìm kiếm thi thể con tin trong bối cảnh Gaza bị tàn phá nặng nề, trong khi Israel cáo buộc họ cố tình trì hoãn trao trả.
Ông Marmorstein cũng nói thêm Hamas đang “tìm mọi cách có thể để tránh việc giải giáp” – một đòi hỏi quan trọng trong lệnh ngừng bắn.
Bộ Y Tế Palestine báo cáo tổng số người chết trong các cuộc không kích đêm qua là 104 và cho biết 253 người khác bị thương, hầu hết là phụ nữ và trẻ em. Bộ Y Tế cho biết trong số những người thiệt mạng có 46 trẻ em.
Ông Mohammed Abu Selmia, giám đốc bệnh viện Shifa ở Gaza City, cho biết 45 người – trong đó có 20 trẻ em – đang trong tình trạng nguy kịch tại bệnh viện. Ông nói bệnh viện đã tiếp nhận thêm 21 thi thể, bao gồm bảy phụ nữ và sáu trẻ em. (NNL) [đ.d.]
MOSCOW, Nga (NV) – Tổng Thống Vladimir Putin của Nga cho biết nước ông thử nghiệm siêu ngư lôi Poseidon có khả năng mang đầu đạn nguyên tử “thành công rực rỡ” hôm Thứ Tư, 29 Tháng Mười, Reuters đưa tin.
Hiện có rất ít thông tin được xác nhận về Poseidon công khai, nhưng cơ bản đây là ngư lôi tự động có khả năng mang đầu đạn nguyên tử và có thể kích hoạt sóng biển phóng xạ khiến các thành phố ven biển không còn là nơi có thể sinh sống được.
Tổng Thống Vladimir Putin đọc diễn văn tại lễ kỷ niệm 20 năm thành lập đài truyền hình Russia Today (Hình minh họa: Pavel Bednyakov/Pool/AFP via Getty Images)
Ông Putin nói trong lúc đang uống trà tại một bệnh viện ở Moscow với binh lính Nga bị thương trong cuộc chiến Ukraine rằng cuộc thử nghiệm diễn ra vào ngày 28 Tháng Mười.
“Lần đầu tiên, chúng tôi không chỉ hạ thủy được nó bằng động cơ từ tàu ngầm chuyên chở mà còn hạ thủy được đơn vị hạt nhân mà trên đó thiết bị này trải qua một khoảng thời gian nhất định,” ông Putin nói. “Chưa từng có ai làm được như vậy.”
“Đây là thành tựu to lớn,” ông Putin nói, đồng thời cho biết thêm rằng uy lực của Poseidon vượt xa hỏa tiễn liên lục địa Sarmat, được gọi là SS-X-29, hay đơn giản là Satan II.
“Uy lực của Poseidon vượt xa sức mạnh của ngay cả hỏa tiễn liên lục địa Sarmat triển vọng nhất của chúng tôi,” ông Putin ca ngợi.
Tuần trước, ông Putin tổ chức cuộc tập trận phóng hỏa tiễn nguyên tử, và hôm 26 Tháng Mười, ông tuyên bố Nga thử nghiệm thành công tên lửa hành trình Burevestnik chạy bằng năng lượng nguyên tử, một vũ khí có thể mang theo đầu đạn nguyên tử mà Moscow cho biết có khả năng xuyên thủng mọi lá chắn phòng thủ.
Kể từ lần đầu tiên công bố Poseidon và Burevestnik vào năm 2018, ông Putin mô tả đây là hành động đáp trả việc Mỹ xây dựng lá chắn phòng thủ hỏa tiễn sau khi Washington đơn phương rút khỏi Hiệp Ước Chống Hỏa Tiễn Đạn Đạo vào năm 2001, và mở rộng liên minh quân sự NATO. (NNL) [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump nói có thể thấy “khá rõ ràng” rằng Hiến Pháp Hoa Kỳ không cho phép ông ra tranh cử nhiệm kỳ thứ ba, sau nhiều đồn đoán từ những đồng minh của ông rằng ông có kế hoạch tranh cử thêm một nhiệm kỳ nữa, theo CNN hôm Thứ Tư, 29 Tháng Mười.
“Tôi đang có tỉ lệ ủng hộ cao nhất mà tôi từng có từ trước đến nay,” ông nói với các phóng viên trên máy bay Air Force One khi đang trên đường bay đến Nam Hàn dự hội nghị thượng đỉnh APEC trong khuôn khổ chuyến công du Châu Á.
Tổng Thống Donald Trump tại Kuala Lumpur, Malaysia, tham dự hội nghị thượng đỉnh ASEAN. (Hình minh họa: Andrew Harnik/Getty Images)
“Và, như quý vị biết, dựa trên những gì tôi đọc được, tôi đoán là tôi không được phép ra tranh cử, vì vậy chúng ta hãy chờ xem điều gì sẽ xảy ra,” ông nói thêm.
Dân Biểu Mike Johnson (Cộng Hòa-Louisiana), chủ tịch Hạ Viện, nói với các phóng viên hôm 28 Tháng Mười rằng ông đã nói chuyện với ông Trump về khả năng tranh cử nhiệm kỳ thứ ba, nhưng ông không thấy điều này sẽ xảy ra trừ khi có thay đối Hiến Pháp.
“Đó là một chiến dịch tranh cử tuyệt vời. Nhưng tôi nghĩ tổng thống biết, và ông ấy và tôi đã bàn về những hạn chế của Hiến Pháp, cũng như nhiều người dân Mỹ than thở về những hạn chế đó,” ông Johnson nói.
Khi được hỏi cuộc thảo luận đó diễn ra như thế nào, ông Trump nói với các phóng viên rằng: “Tôi thậm chí còn không muốn nói về điều đó, bởi vì, quý vị biết đó, điều đáng buồn là, tôi đang có tỉ lệ ủng hộ cao nhất từ trước đến nay.”
Sau đó, ông nói thêm: “Tôi phải nói rằng nếu bạn đọc [Hiến Pháp] thì khá rõ, tôi không được phép tranh cử. Thật đáng tiếc. Nhưng chúng ta có rất nhiều người tuyệt vời.”
Ông Trump trước đây từng nói đùa về việc tranh cử nhiệm kỳ thứ ba và những chiếc mũ Trump 2028 đang được trưng bày trong một căn phòng gần Phòng Bầu Dục.
Mọi người càng thêm chú ý vào tuần trước khi tờ The Economist đăng tải một cuộc phỏng vấn với ông Steve Bannon, một người có ảnh hưởng trong phong trào MAGA và là cựu chiế lược gia của ông Trump mà khi đó ông Bannon cho biết “có kế hoạch” để ông Trump ra tranh cử nhiệm kỳ thứ ba.
Việc ông Johnson nhanh chóng bác bỏ đề xuất này cho thấy ông Trump sẽ nhận được rất ít sự ủng hộ nếu ông thực sự cố gắng muốn tranh cử nhiệm kỳ ba, ngay cả từ những nhân vật chủ chốt của đảng Cộng Hòa. (NNL) [đ.d.]
LOS ANGELES, California (NV) – Tuần này, hàng loạt tập đoàn khổng lồ của nước Mỹ cùng gửi đi một thông điệp giống nhau đến giới nhân viên văn phòng: “Không cần thêm người.”
Amazon tuyên bố sa thải 14,000 nhân viên văn phòng và sẽ tiếp tục cắt thêm 10% trong thời gian tới. UPS xác nhận đã loại bỏ 14,000 vị trí quản lý trong 22 tháng, còn Target vừa công bố 1,800 việc hành chính bị xóa bỏ.
Thông điệp cảnh báo “người máy” sẽ nuốt não người thật trong một cuộc diễn hành ở Dusseldorf, Đức, hồi Tháng Ba. (Hình: Hesham Elsherif/Getty Images)
Tính chung, hàng chục ngàn người lao động “cổ cồn trắng,” từ kỹ sư, kế toán đến quản lý nhân sự, đang rời khỏi văn phòng và bước vào một thị trường lao động đang đóng băng dần.
Một kỷ nguyên mới đang bắt đầu: AI (trí tuệ nhân tạo) không chỉ thay thế công việc, mà đang thay đổi cấu trúc xã hội, AP nhận định trong một bài báo ngày Thứ Tư, 29 Tháng Mười.
5 giờ sáng tại Austin, Texas.
Bà Kelly Williamson, 55 tuổi, nhận tin nhắn từ Whole Foods (thuộc Amazon): “Kiểm tra email ngay và ở nhà hôm nay.” Chỉ vài phút sau, thẻ nhân viên và laptop của bà bị khóa.
Công việc bảo vệ tài sản công ty, ổn định suốt hơn một thập niên, biến mất.
Cô có 90 ngày để tự tìm việc khác trong tập đoàn, còn đồ cá nhân sẽ được gửi qua đường bưu điện.
Đó không phải trường hợp cá biệt. Theo dữ liệu liên bang, gần 2 triệu người Mỹ thất nghiệp trên 27 tuần, và niềm tin tìm được việc làm tốt đã rơi xuống mức thấp nhất trong nhiều năm.
Giữa lợi nhuận và con người
Phía sau làn sóng sa thải, trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm cắn từng mảng vào nền kinh tế Mỹ.
Dưới sức ép của các nhà đầu tư, giảm bớt tiền lương để có lợi nhuận cao hơn, các CEO tin rằng máy có thể làm tốt hơn con người – rẻ hơn, nhanh hơn, không cần nghỉ phép hay lương hưu.
Kết quả là, các công ty đang tái định nghĩa việc làm: Nhà quản lý phải giám sát nhiều hơn, nhưng thời gian tương tác với người ít hơn. Nhân viên còn lại phải gánh vác khối lượng công việc lớn hơn. Và người bị sa thải hiện nay, phần lớn là tầng lớp trung lưu có bằng cấp, đang rơi vào khoảng trống xã hội không lối thoát.
Ông Chris Reed, 33 tuổi, từng làm bán hàng công nghệ hơn 10 năm, bị sa thải, nộp đơn xin việc 1,000 lần mà không nhận lại phản hồi.
Ông phải bán cổ phiếu, tiền mã hoá và cả bộ thẻ Pokémon của con trai để trả tiền nhà.
Giờ ông làm việc bán xe Toyota ở New Braunfels, Texas, phải lái xe hơn 2 tiếng mỗi ngày.
“Tôi có bằng, có kinh nghiệm, nhưng chẳng ai cần tôi nữa. Con gái tôi sợ mỗi sáng tôi sẽ không về nhà,” ông Reed nói.
AI làm thay đổi xã hội
Đây không chỉ là làn sóng sa thải. Đây là một sự tái thiết xã hội. Khi AI thay thế con người, nó không chỉ lấy việc làm mà lấy luôn cả phẩm giá.
AI từng được quảng bá là công cụ giúp con người sáng tạo hơn. Nhưng giờ, sản phẩm nhân tạo này đang giúp các CEO loại bỏ chính người sáng tạo ra chúng.
Trớ trêu thay, những người mất việc là những người huấn luyện hệ thống ấy.
Giấc mơ Mỹ nói rằng nếu bạn học hành, chăm chỉ, bạn sẽ có chỗ đứng trong xã hội, bây giờ niềm tin đó đang lung lay.
Và khi hàng triệu người Mỹ thức dậy với email “bạn không còn cần thiết nữa,” câu hỏi lớn nhất của thế kỷ này vang lên: “Liệu trí tuệ nhân tạo có làm thế giới thông minh hơn hay chỉ khiến con người trở nên vô hình?” (MPL) [kn]
WESTMINSTER, California (NV) – Một số đồng hương vùng Little Saigon họp mặt tại nhà hàng Hương Vỹ ở Westminster hôm Thứ Tư, 29 Tháng Mười, để quyên góp tiền cho lũ lụt đang xảy ra ở miền Trung Việt Nam.
Đây là nỗ lực gây quỹ của ba hội đồng hương, gồm có Hội Quốc Học Đồng Khánh Nam California, Hội Đồng Hương Thừa Thiên Huế, và Hội Hoàng Tộc Hải Ngoại.
Các đại diện của ba hội đồng hương tại nhà hàng Hương Vỹ. (Hình: Thiện Lê/Người Việt)
Có mặt tại nhà hàng Hương Vỹ là đại diện của cả ba hội chia sẻ về lý do họ tổ chức gây quỹ.
Ông Trần Dật, cố vấn và sáng lập viên Hội Quốc Học Đồng Khánh, cho biết các đại diện có mặt để thảo luận và kêu gọi cộng đồng Little Saigon quyên góp giúp đỡ người dân ở miền Trung Việt Nam đang gặp nhiều khó khăn vì bão lụt có thể nói là lớn nhất trong nhiều năm.
Hiện nay, nhiều nơi ở miền Trung đang bị ngập với nước lên đến 2m hoặc 3m, làm hư hại cầu đường và nhiều người bị kẹt.
Bác Sĩ Võ Đình Hữu, chủ tịch Hội Quốc Học Đồng Khánh, cho biết lý do miền Trung đang bị ngập lụt là vì chính quyền Việt Nam chặt nhiều cây cối và các nhà máy thủy điện xả nước trong mùa mưa bão, tạo ra một cơn lụt có thể nói là lớn nhất trong lịch sử.
Ông và các đại diện khác cho hay không có mục tiêu về số tiền, chỉ muốn có càng nhiều nhiều càng tốt để giúp đỡ. Bác Sĩ Hữu và các đại diện khác cho biết họ vừa tự đóng góp vừa nhận được tiền từ một số người, tổng cộng khoảng $3,000.
Cả ba hội đang kêu gọi cộng đồng Little Saigon đóng góp để giúp đỡ người dân ở miền Trung. Những ai muốn đóng góp có thể liên lạc hoặc chuyển tiền qua Zelle vào số điện thoại của bà Công Tôn Kim Chi là (714) 719-6302 và ghi trong phần chú thích là “Lụt Huế 2025.”
Đồng hương còn có thể gửi mọi đóng góp cho ông Lê Hiếu Nghĩa tại PO Box 1303, Garden Grove, CA 92842. Những ai gửi check xin để tên người nhận là Quốc Học Đồng Khánh hoặc Hoàng Tộc và ghi chú thích là “Huế Flood 2025.” (TL) [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Ngân Hàng Liên Bang Mỹ (Federal Reserve-Fed) vừa cắt giảm lãi suất lần thứ hai liên tiếp, hạ lãi suất chuẩn xuống còn 3.75% đến 4%, mức thấp nhất trong ba năm qua, giữa lúc chính phủ liên bang vẫn đóng cửa, khiến hệ thống tài chính quốc gia rơi vào tình trạng “mù thông tin,” theo nhật báo Wall Street Journal hôm Thứ Tư, 29 Tháng Mười.
Quyết định này được Ủy Ban Thị Trường Mở Liên Bang (FOMC) thông qua với tỷ lệ 10–2, đánh dấu nỗ lực của Fed nhằm ngăn chặn sự chững lại của thị trường việc làm chuyển thành suy thoái.
Chủ Tịch Fed Jerome Powell phát biểu tại cuộc họp báo hôm 29 Tháng Mười tại Washington, DC, cắt giảm lãi suất còn từ 3.75% đến 4%. (Hình: Alex Wong/Getty Images)
Song, bước đi này diễn ra trong bối cảnh chính trị căng thẳng: Tổng Thống Donald Trump liên tục đòi hỏi Fed cắt lãi suất nhiều hơn, nói rằng “người dân Mỹ đang chịu đựng vì Fed hành động quá chậm.”
Trong khi đó, nền kinh tế Mỹ thiếu gần như toàn bộ dữ liệu quan trọng: Các báo cáo về việc làm, doanh số bán lẻ, sản lượng công nghiệp và GDP tạm thời bị ngừng thu thập do chính phủ đóng cửa sang tuần thứ năm. Fed buộc phải ra quyết định “bay mù,” dựa trên số liệu lỗi thời từ Tháng Tám.
Tuyên bố của Fed mô tả: “Các chỉ báo sẵn có cho thấy tăng trưởng kinh tế đang ở mức vừa phải. Việc làm chững lại, tỷ lệ thất nghiệp nhích lên, trong khi lạm phát tăng nhẹ và vẫn ở mức cao.”
Cùng lúc, Fed cũng công bố sẽ chấm dứt chương trình “thắt chặt định lượng” (QT) – quá trình thu hẹp bảng cân đối tài sản $6.6 ngàn tỷ, kể từ ngày 1 Tháng Mười Hai.
Chính trị gây áp lực, thị trường lao động “tắc nghẽn,” lạm phát leo thang
Việc cắt lãi suất diễn ra khi nhiều tập đoàn Mỹ, từ công nghệ đến bán lẻ, đồng loạt công bố sa thải nhân viên khối văn phòng, viện lý do tái cấu trúc và tự động hoá bằng trí tuệ nhân tạo. Dù số lượng sa thải chưa vượt ngưỡng khủng hoảng, tốc độ tạo việc làm mới giảm còn 29,000/tháng, thấp hơn mức 82,000/tháng của năm ngoái.
Một thị trường việc làm chững lại trong khi lạm phát vẫn quanh 3% đang khiến Fed lâm vào thế kẹt. Theo truyền thống, ngân hàng trung ương Mỹ có nhiệm vụ giữ giá cả ổn định và duy trì toàn dụng lao động, nhưng hiện cả hai mặt đều xấu đi.
Lạm phát tăng trở lại do giá năng lượng và thuế quan mới của Trump khiến hàng nhập cảng, đặc biệt từ Trung Quốc, tăng giá. Fed lo ngại lạm phát có thể bám dính như giai đoạn 2022–2023, trong khi Tòa Bạch Ốc gây sức ép ngược: Trump muốn cắt lãi mạnh để thúc đẩy chứng khoán và tiêu dùng trước khi bước vào năm bầu cử 2026.
Theo một cố vấn cũ của Fed, áp lực chính trị từ chính phủ Trump đang khiến ngân hàng trung ương mất khoảng an toàn truyền thống: “Họ không chỉ đang điều hành chính sách tiền tệ, mà còn phải tính đến rủi ro bị công kích công khai từ tổng thống nếu không cắt đủ nhiều.”
Biểu tượng Ngân Hàng Liên Bang Mỹ (Federal Reserve). (Hình: Kevin Dietsch/Getty Images)
Nền kinh tế “không dữ liệu” – Rủi ro chính sách “mò mẫm trong bóng tối”
Tình trạng chính phủ đóng cửa đã tạo nên một nghịch lý: Fed phải hành động nhanh để ngăn suy thoái, nhưng không có dữ liệu để biết chính xác nền kinh tế đang ở đâu.
Các chuyên gia gọi đây là “kịch bản nguy hiểm nhất” vì quyết định chính sách được đưa ra trong bóng tối, dễ dẫn đến phản ứng quá mức, hoặc hạ lãi quá nhanh, gây lạm phát tái phát, hoặc dừng quá sớm, đẩy kinh tế rơi vào suy thoái.
Cựu Chủ Tịch Fed James Bullard, chi nhánh St. Louis, nhận định: “Fed đang cắt lãi suất khi chứng khoán tăng kỷ lục và mức tiêu dùng vẫn mạnh. Nhưng nếu các báo cáo việc làm công bố lại mà xấu hơn dự kiến, họ có thể đã quá chậm. Đây là thời điểm không ai có dữ liệu đầy đủ để biết ai đúng.”
Thị trường Wall Street phản ứng tích cực sau quyết định, chỉ số Dow Jones tăng 280 điểm, nhưng các chuyên gia cảnh báo “hiệu ứng an thần” này có thể ngắn ngủi.
Mỗi lần cắt lãi suất, lại càng mạo hiểm hơn
Fed đang cố giữ thăng bằng giữa áp lực chính trị từ Tòa Bạch Ốc, rủi ro suy giảm việc làm, và lạm phát vẫn dai dẳng.
Nhưng khi chính phủ vẫn đóng cửa, báo cáo kinh tế ngừng phát hành, và các công ty tiếp tục cắt giảm nhân sự, thì mỗi lần Fed hạ lãi suất không còn là biện pháp kỹ thuật, mà là một canh bạc chính trị và kinh tế.
Nếu ông Trump đạt được mong muốn, lãi suất rơi về mức 3%, Mỹ có thể thấy thị trường chứng khoán bùng nổ, nhưng cái giá có thể là một chu kỳ lạm phát mới mà Jerome Powell sẽ phải dập tắt lần nữa, bằng những đợt tăng lãi đau đớn trong tương lai. (MPL) [kn]
NONTHABURI, Thái Lan (NV) – Liên Đoàn Bóng Đá Việt Nam (VFF) vừa có công văn chính thức phản đối sự cố hiển thị sai quốc kỳ tại lễ bốc thăm giải bóng đá futsal Đông Nam Á 2025 diễn ra tại Thái Lan, theo VnExpress ngày 28 Tháng Mười.
Chiều ngày 28 Tháng Mười, tại thành phố Nonthaburi, Thái Lan, diễn ra lễ bốc thăm chia bảng Giải Vô Địch Futsal U.19 và U.16 Đông Nam Á 2025 đã xảy ra một trục trặc nghiêm trọng. Trong phần bốc thăm, trên lá phiếu của đội tuyển Việt Nam thay vì hiển thị cờ Việt Nam thì thay vào đó lại là cờ Trung Quốc.
Lá thăm tên đội Việt Nam bị ban tổ chức nhầm lẫn đặt lá cờ Trung Quốc vào. (Hình: FAT)
Sự việc nhanh chóng gây ra làn sóng phản ứng mạnh mẽ trong dư luận thể thao khu vực, đặc biệt từ phía VFF. Lập tức, VFF đã gửi công văn chính thức tới Liên Đoàn Bóng Đá Đông Nam Á (AFF) và Liên Đoàn Bóng Đá Thái Lan (FAT) – đơn vị tổ chức buổi lễ, để phản đối và yêu cầu làm rõ nguyên nhân.
Trong công văn này, VFF nhấn mạnh rằng việc hiển thị sai cờ Việt Nam là một lỗi nghiêm trọng, không chỉ liên quan đến yếu tố kỹ thuật mà còn tác động trực tiếp đến hình ảnh và chủ quyền quốc gia.
Một đoạn trong công văn của VFF nêu: “Đây là một sự cố không thể chấp nhận được trong bối cảnh các quốc gia ASEAN luôn đề cao tinh thần đoàn kết, tôn trọng và hợp tác…”
Công văn trên còn nhấn mạnh rằng việc để xảy ra sai sót như vậy trong một sự kiện chính thức cấp khu vực có thể dẫn đến những hậu quả tiêu cực, làm ảnh hưởng đến hình ảnh của Việt Nam cũng như tinh thần hữu nghị giữa các quốc gia Đông Nam Á.
TT-boc-tham-aff-sai-quoc-ky-vn-2 Cầu thủ futsal Việt Nam (phải) sắp tới sẽ thi đấu giải trẻ U.16 và U.19 Đông Nam Á. (Hình: Raul Aarboleda/AFP via Getty Images)
Trong khi đó, các nguồn tin tại Thái Lan cho biết sự cố xảy ra trong phần hiển thị trực tuyến khi tên và quốc kỳ các đội được trình chiếu trên màn hình lớn. Một lỗi trong quá trình cài đặt dữ liệu hình ảnh đã khiến quốc kỳ Trung Quốc xuất hiện thay cho Việt Nam. Đại diện ban tổ chức cho biết họ “lấy làm tiếc” và cam kết sẽ có báo cáo chính thức gửi AFF và VFF trong thời gian sớm nhất.
Theo quy định của AFF, tất cả các sự kiện liên quan đến lễ bốc thăm, họp báo, hay nghi thức chính thức đều phải tuân thủ quy chuẩn nghiêm ngặt về biểu tượng, cờ và quốc hiệu của các thành viên. Việc nhầm lẫn quốc kỳ là điều “hiếm khi xảy ra” trong tiền lệ của tổ chức này.
Giải Vô Địch Futsal U.19 và U.16 Đông Nam Á 2025 dự kiến diễn ra vào giữa năm 2026, quy tụ các đội tuyển trẻ hàng đầu khu vực. Tuy nhiên, sự việc vừa qua đã khiến lễ bốc thăm trở thành tâm điểm chú ý, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự cẩn trọng trong khâu tổ chức các hoạt động mang yếu tố quốc gia và biểu tượng dân tộc. (Yến Nhi) [kn]
GYEONGJU, Nam Hàn (NV) – Seoul đưa nghi thức đón tiếp long trọng nhất có thể để đón tiếp Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump, theo AP.
Hôm Thứ Tư, 29 Tháng Mười, Tổng Thống Donald Trump được Tổng Thống Lee Jae Myung trao huân chương Grand Order of Mugunghwa (danh dự cao nhất của Nam Hàn) và một vương miện vàng mô phỏng triều đại Silla. Buổi tiệc trưa có món thịt bò Mỹ và bánh brownie phủ vàng. Khi ông Trump bước khỏi Air Force One, ban nhạc chơi bài “Y.M.C.A.” là bài hát quen thuộc trong các chiến dịch tranh cử của ông.
Tổng Thống Lee Jae Myung của Nam Hàn trao tặng Tổng Thống Donald Trump Huân chương Grand Order of Mugunghwa cùng vương miện vàng thời Silla tại Bảo tàng Quốc gia Gyeongju. (Hình: Andrew Harnik / Getty Images)
Washington và Seoul nói “có tiến triển” trong khuôn khổ đàm phán gói đầu tư $350 tỷ vào kinh tế Mỹ; nhưng đến cuối ngày chưa có văn bản nào được ký,
Theo lời ông Kim Yong-beom (chánh văn phòng Chính Sách Nam Hàn), khung thương mại dự kiến gồm: đầu tư theo lộ trình, hợp tác đóng tàu, và giảm thuế của Mỹ cho xe và linh kiện xe từ Nam Hàn xuống 15%, đưa ngang mức áp với hàng Nhật/Âu Châu; trước đó xe và linh kiện Nam Hàn đối mặt mức 25%, khiến Hyundai và Kia lép vế.
Seoul nói hai bên duy trì mức thuế “có đi có lại” 15%, áp cho xe hơi và phụ tùng. Mỹ chưa xác nhận các chi tiết này, nghĩa là vẫn chưa có chữ ký dù không khí ca ngợi Tổng Thống Trump ngập tràn.
Ở bối cảnh rộng hơn của chuyến công du châu Á, Trump kỳ vọng hạ một phần thuế với Trung Quốc để đổi việc kiềm chế tiền chất fentanyl, và ông dự kiến gặp Tập Cận Bình tại Nam Hàn vào Thứ Năm tuần này. Đây là giải pháp “hạ nhiệt có điều kiện” mà Toà Bạch Ốc nhấn mạnh trước truyền thông tài chính.
AP cũng nhắc lại các “hạt sạn” trong quan hệ Washington–Seoul năm nay: Vụ truy quét công nhân nhập cư tại nhà máy Hyundai (Georgia) hồi Tháng Chín làm hơn 300 người Nam Hàn bị bắt, khiến Seoul phẫn nộ; phía Nam Hàn nhắn rằng nếu việc cấp visa của Mỹ không cải thiện, dòng đầu tư sẽ chùn lại.
“Tâng bốc dữ dội” nhưng chưa có thỏa thuận
Nếu chỉ xem hình, nào là vương miện vàng, huân chương tối thượng, thảm đỏ, nhạc hiệu “Y.M.C.A.”… thì đây là một chiến thắng hoàn hảo.
Nhưng khi xem xét đến văn bản: Không có bản thỏa thuận nào được ký. Đó chính là sự căng thẳng giữa sân khấu và thực chất.
Nam Hàn đã “tăng volume” nghi thức đến tối đa, tâng bốc tổng thống Mỹ ở mọi lớp biểu tượng, trong khi phần cốt lõi của thỏa thuận vẫn là câu chuyện đang viết dở.
Vì sao?
Thứ nhất, $350 tỷ không phải con số nhỏ; Seoul muốn pha trộn gói tiền mặt-tín dụng-bảo đảm phải có “lan can bảo vệ” để không gây sốc cho thị trường nội địa. Chính những chi tiết cấu trúc vốn/tiến độ/ghi nhận lợi nhuận mới là nơi thương lượng kéo dài, dễ “đổi màu” sau buổi lễ.
Thứ hai, mảng xe hơi/linh kiện là lợi ích sống còn của Nam Hàn tại thị trường Mỹ. Hạ thuế từ 25% xuống 15% là tin tốt cho xe Hàn, nhưng chưa có văn bản, mọi thứ vẫn nằm ở mức tuyên bố.
Thứ ba, Trump còn đặt bài khác trên bàn: Thỏa thuận với Trung Quốc về fentanyl kèm giảm thuế. Nếu thoả thuận được với Bắc Kinh trước, “nhạc nền” chính sách thuế của Mỹ có thể đổi nhịp, kéo theo cách dàn nhạc điều chỉnh với Seoul.
Tổng Thống Lee Jae Myung cùng Tổng Thống Donald Trump duyệt hàng quân danh dự. (Hình: Andrew Caballero-Reynolds/AFP via Getty Images)
Trước mắt, giới quan sát cho rằng Seoul thắng ở hình ảnh, tạo cảm giác “thời khắc lịch sử,” còn Washington chủ động ở đòn bẩy, giữ quyền chưa đặt bút ký cho đến khi tiền/thuế/lộ trình thật sự khớp. Điều công chúng cần ghi nhớ là chưa có ràng buộc pháp lý, nghĩa là chưa có gì bảo đảm ngoài những cam kết suông.
Những gì cần theo dõi, thay vì chỉ xem ảnh đẹp?
Văn bản: Khi nào có hiệp định/biên bản kèm điều khoản snap-back (vi phạm là thuế bật lại)?
Tiến độ góp vốn: Đầu tư $350 tỷ của Nam Hàn đưa theo năm/quý hay “một cục”?
Khoá thoả thuận: Mức thuế 15% có khóa lại theo nhóm (như Nhật/Liên Âu) để tránh chơi trò “đổi luật giữa hiệp” không?
Mối quan hệ với Trung Quốc: Nếu ông Trump hạ thuế cho Trung Quốc vì fentanyl, các “miếng” ưu đãi dành cho Seoul liệu có đổi vị trí?
Hôm nay, Nam Hàn tâng bốc Trump dữ dội với vương miện, huân chương, thảm đỏ. Nhưng sự thật đơn giản là chưa có thỏa thuận nào được ký.
Khi ánh đèn sân khấu tắt, thị trường và công nhân chỉ quan tâm: Thuế có thực sự hạ, vốn có thực sự đến, và khi nào tiền chảy vào nhà máy tạo ra việc làm?
Cần nhớ: Trước khi có chữ ký, tất cả vẫn chỉ là lời hứa hẹn. (MPL) [kn]
