Những người ủng hộ Tổng Thống Donald Trump hết lòng không quan tâm ông làm gì trong vụ Epstein, mà quan tâm ông “biết gì” trong vụ này.
MAGA không quan tâm Trump làm gì, nhưng quan tâm ông ‘biết gì’ về hồ sơ Epstein
Thị trường chứng khoán lao dốc trước lo ngại ‘bong bóng’ AI
MANHATTAN, New York (NV) – Thị trường chứng khoán Mỹ lao dốc mạnh hôm Thứ Năm, 13 Tháng Mười Một, một trong những phiên tệ hại nhất kể từ mùa Xuân, khi các cổ phiếu trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục rơi tự do và giới đầu tư lo ngại Ngân Hàng Liên Bang (Fed) có thể ngừng cắt giảm lãi suất trong Tháng Mười Hai, theo AP.
Chỉ số S&P 500 giảm 1.7%, đánh dấu ngày tồi tệ nhất trong một tháng và tệ nhì kể từ cú sụp Tháng Tư, thời điểm thị trường chấn động sau khi Tổng Thống Donald Trump áp đặt thuế quan “Ngày Giải Phóng” (Liberation Day) gây rúng động toàn cầu.
Chỉ số Dow Jones Industrial Average mất 797 điểm (1.7%), trong khi Nasdaq composite – nơi tập trung nhiều cổ phiếu công nghệ – giảm 2.3%.
Tâm điểm gây áp lực là Nvidia, cổ phiếu đầu tàu của làn sóng AI, giảm 3.6%, kéo theo hàng loạt chứng khoán công nghệ “thần tượng” khác: Super Micro Computer giảm 7.4%, Palantir Technologies giảm 6.5%, và Broadcom mất 4.3%. Nhiều chuyên gia ví đà tăng của các cổ phiếu AI gần đây giống như “bong bóng dot com năm 2000,” khi giá tăng quá nhanh rồi sụp đổ, kéo S&P 500 giảm gần 50% vào thời điểm đó.
Trước phiên này, Palantir từng tăng tới 174% từ đầu năm, trong khi Nvidia lập kỷ lục liên tiếp nhờ nhu cầu chip AI. Nhưng nay, giới đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi: “Giá trị thật của những cổ phiếu AI này là gì?”
Ngoài nhóm AI, cổ phiếu các lĩnh vực khác cũng giảm đồng loạt, giữa lúc thị trường nghi ngờ Fed có thể không tiếp tục cắt giảm lãi suất như kỳ vọng. Theo CME Group, xác suất Fed cắt thêm lãi suất trong Tháng Mười Hai nay chỉ còn 51.9%, giảm mạnh so với 70% tuần trước.
Bà Susan Collins, chủ tịch Ngân Hàng Liên Bang Boston, phát biểu hôm Thứ Tư rằng Fed “nhiều khả năng nên giữ nguyên lãi suất trong một thời gian,” trái ngược hoàn toàn với quan điểm ủng hộ cắt giảm hồi tháng trước.
Tình hình phức tạp hơn khi chính phủ Mỹ vừa chấm dứt giai đoạn đóng cửa, khiến các báo cáo về việc làm và lạm phát bị trì hoãn, làm Fed khó đánh giá liệu nguy cơ lớn hơn hiện nay là thất nghiệp hay giá cả tăng cao.
Kết thúc phiên giao dịch chứng khoán hôm Thứ Năm:
– S&P 500 giảm 113.43 điểm, còn 6,737,49.
– Dow Jones mất 797.60 điểm, còn 47,457,22.
– Nasdaq rơi 536.10 điểm, còn 22,870,36.
Lợi suất công trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên 4.12%, gây thêm áp lực lên cổ phiếu.
Thị trường quốc tế cũng chịu ảnh hưởng: Chỉ số Nikkei 225 của Nhật tăng nhẹ 0.4%, dù SoftBank Group mất thêm 3.4% sau khi bán hết $5.8 tỷ cổ phần Nvidia. Trong khi đó, bitcoin trượt dưới $99,000, sau khi từng lên gần $125,000 hồi tháng trước.
Wall Street, sau cơn hưng phấn vì AI và hy vọng lãi suất thấp, giờ đang đối mặt với câu hỏi được nhiều lần đưa ra nhưng không bao giờ cũ: Liệu giấc mơ công nghệ AI có đang vượt xa thực tế kinh tế? (MPL) [đ.d.]
Tàu Hải Quân Trung Quốc tiến vào Trung Mỹ giữa lúc Trump ‘siết’ Venezuela
MANAGUA, Nicaragua (NV) – Giữa lúc Washington đang gia tăng sức ép quân sự lên Venezuela, trong khi không đưa ra bằng chứng rõ ràng cho các cáo buộc “chống buôn ma tuý,” Trung Quốc đã đưa tàu hải quân đầu tiên trong lịch sử cập cảng Corinto của Nicaragua, một quốc gia vùng Trung Mỹ, đánh dấu bước mở rộng chiến lược đầy thách thức trong khu vực được coi là “sân sau” của Hoa Kỳ, theo tạp chí Newsweek hôm Thứ Năm, 13 Tháng Mười Một.
Hôm Thứ Hai, tàu bệnh viện Hải Quân CNS Silk Road Ark của Trung Quốc, trong khuôn khổ sứ mệnh Harmony 2025, vừa cập cảng Corinto, bắt đầu chuyến dừng kỹ thuật năm ngày. Bộ Quốc Phòng Trung Quốc gọi đây là “một khoảnh khắc lịch sử” trong quan hệ với Nicaragua.
Chuyến thăm diễn ra chỉ vài tuần sau khi Mỹ triển khai nhóm hàng không mẫu hạm tới vùng Caribbean, cùng với các chiến dịch “tiêu diệt tàu nghi buôn ma tuý” ngoài khơi Venezuela – những hoạt động chưa từng được Washington chứng minh bằng chứng cứ điều tra quốc tế hay phán quyết của Liên Hiệp Quốc.
Trong khi đó, chính quyền Trump tiếp tục áp đặt thuế quan toàn cầu, khiến thương mại quốc tế chao đảo và đẩy các quốc gia Nam Mỹ xích lại gần Trung Quốc, quốc gia vốn đang mở rộng ảnh hưởng qua “ngoại giao y tế” và “hợp tác nhân đạo quân sự.”
“Tay chơi” mới trên vùng biển cũ
Trên cầu cảng Corinto, lễ đón tàu Silk Road Ark được tổ chức trọng thể với quân đội và giới chức Nicaragua, trong đó có các cuộc trao đổi y khoa giữa Hải Quân Trung Quốc và bệnh viện địa phương. Theo Tân Hoa Xã, tàu bệnh viện này có 14 khoa lâm sàng và bảy đơn vị chẩn đoán, có thể thực hiện hơn 60 loại giải phẫu, từ ngoại tổng quát, chỉnh hình, đến sản phụ khoa và nhãn khoa.
Trung Quốc mô tả sứ mệnh này là “biểu tượng của hợp tác hoà bình và hữu nghị toàn cầu,” nhưng giới phân tích cho rằng đây là bước đi chiến lược, khẳng định sự hiện diện quân sự – nhân đạo của Bắc Kinh tại khu vực từng do Hoa Kỳ kiểm soát tuyệt đối.
Khi Chủ Thuyết Monroe lung lay
Từ năm 1823, Chủ Thuyết Monroe của Tổng Thống James Monroe đặt nền tảng cho chính sách đối ngoại của Washington: “Châu Mỹ là của người Mỹ.” Trong suốt hai thế kỷ, Washington coi khu vực Nam và Trung Mỹ là sân sau, sẵn sàng can thiệp vào nội bộ các quốc gia từ Cuba, Chile, đến Nicaragua nhân danh “an ninh khu vực.”
Nhưng giờ đây, lá cờ Trung Quốc xuất hiện tại vùng biển Thái Bình Dương của Nicaragua, chỉ cách vùng biển Venezuela vài trăm dặm, là hình ảnh tượng trưng cho sự xói mòn của Chủ Thuyết Monroe trong thế kỷ 21.
Bằng việc mở rộng “ngoại giao quân sự mềm,” Bắc Kinh khéo léo tiến vào không gian chiến lược của Mỹ mà không cần đối đầu quân sự, thông qua y tế, viện trợ, và hợp tác kỹ thuật.
Bắc Kinh thâm nhập bằng nhân đạo
Các chuyên gia tại Trung Tâm Nghiên Cứu Chiến Lược Quốc Tế (CSIS) cho rằng, sự xuất hiện của Trung Quốc tại Nicaragua không chỉ là hành động nhân đạo mà là “dấu hiệu cho thấy cán cân ảnh hưởng đang chuyển dịch về phía Đông.”
Trong khi Mỹ dùng hải quân để răn đe, Trung Quốc dùng tàu bệnh viện để kết nối.
Một bên nhân danh “chống ma túy,” nhưng không đưa chứng cứ, bên kia dùng thuốc men và giải phẫu để khẳng định sự hiện diện.
Nếu Chủ Thuyết Monroe từng khẳng định “Châu Mỹ không dành cho thế lực bên ngoài,” thì thực tế hôm nay, sân sau của Hoa Kỳ đã để lọt cho một thế lực mới – đến bằng áo “blouse” trắng, nhưng mang theo cờ đỏ năm sao. (MPL) [đ.d.]
Samsung cảnh cáo cắt bỏ ưu đãi, giới đầu tư sẽ bỏ chạy
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Công ty Samsung và các nhà đầu tư Hàn Quốc khác cảnh cáo rằng kế hoạch cải tổ thuế khóa và đầu tư đang tiến hành sẽ làm giới đầu tư bỏ chạy khỏi Việt Nam.
Hiện Quốc Hội Cộng Sản Việt Nam (CSVN) đang thảo luận về sửa đổi Luật Đầu Tư mà guồng máy tuyên truyền của chế độ ca ngợi là nhằm gỡ bỏ các “điểm nghẽn” hầu “tạo môi trường đầu tư thông thoáng, giảm thủ tục, thúc đẩy thu hút đầu tư trong và ngoài nước,” theo bản tin Thông Tấn Xã Việt Nam (TTXVN) ngày 11 tháng Mười Một.
Tuy nhiên, hãng tin Reuters, ngày 13 tháng Mười Một, dẫn ý kiến của hãng Samsung và một số nhà đầu tư Hàn Quốc tại Việt Nam lại cho rằng, những gì đang được thảo luận ở Quốc Hội và khi đem ra thi hành sẽ làm gia tăng chi phí kinh doanh vì những ưu đãi đặc biệt dành cho giới đầu tư kỹ nghệ cao sẽ bị loại bỏ những ngày tới đây. Họ nói Việt Nam cần một chính sách đầu tư rõ ràng, ổn định và công bằng.
Samsung đã đầu tư $23 tỷ cho các cơ sở sản xuất điện thoại thông minh, máy truyền hình tại Việt Nam. Thống kê nói trong số kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam từ khu vực đầu tư ngoại quốc $291 tỷ trong năm 2024, đã có tới hơn $54 tỷ của Samsung. Cho nên người ta từng ví von khi ông lớn Saumsung nhức đầu sổ mũi thì nên kinh tế Việt Nam cũng sụt sùi theo.
Những âu lo của giới đầu tư Hàn Quốc đặt trọng tâm vào luật đầu tư đang được sửa đổi ở Quốc Hội CSVN. Người ta biết rằng Quốc Hội “con dấu cao su” này không làm ra luật mà là các bộ, ngành của chế độ. Các ông bà “đại biểu Quốc Hội” lại cũng là những đảng viên cộm cán, giơ tay hay bấm nút “nhất trí” với các dự luật được đem ra bàn cãi chiếu lệ rồi thông qua theo lệnh “ở trên,” tức Bộ Chính Trị.
Theo những gì được thông tấn Reuters tìm hiểu, những sửa đổi sẽ là giảm dần một số ưu đãi thuế, thuế quan và quyền sử dụng đất đối với các nhà đầu tư các dự án kỹ thuật cao. Các dự án này vốn là trọng tậm của kế hoạch kêu gọi ngoại quốc đầu tư (FDI) kỹ thuật cao vào Việt Nam trước đây. Samsung khuyến cáo Việt Nam nên theo chính sách thuế khóa thân thiện với nhà đầu tư ngoại quốc.
Công ty Samsung đã xây dựng hàng loạt các cơ sở sản xuất và nghiên cứu tại hai tỉnh Bắc Ninh và Thái Nguyên, thuê mướn hàng chục ngàn nhân công người Việt. Các cơ sở này làm ra 60% số lượng điện thoại thông minh bán ra trên thế giới của Samsung. Hãng này đóng góp đến 10% tổng số trị giá hàng xuất cảng của Việt Nam và giúp Việt Nam trở thành một phần quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng hóa toàn cầu.
Nay họ cũng như các công ty Hàn Quốc khác lo rằng luật mới sẽ dẹp bỏ những lợi ích đặc biệt dành cho các nhà đầu tư kỹ thuật cao, gồm cả thuế suất thấp, miễn trừ thuế quan và tiếp cận vấn đề đất đai cơ xưởng với giá biểu phải chăng. Reuters nói các lãnh đạo đầu tư Hàn Quốc cho rằng dẹp bỏ những ưu đãi đó sẽ làm cho những công ty như Samsung khó có thể tiến hành những dự án mới hay nhà máy mới tại Việt Nam khi phí tổn đầu tư tăng vọt.
Ko Tae Yeon, chủ tịch Phòng Thương Mại Hàn Quốc tại Việt Nam cho rằng những thay đổi mà nhà cầm quyền Hà Nội sắp đưa ra sẽ làm giới đầu tư khựng lại, cũng như gây trở ngại cho ước vọng phát triển về lâu về dài của nước này. Bởi vậy, ông khuyến cáo nhà cầm quyền nên duy trì chính sách thuận lợi khuyến khích đầu tư nước ngoài để họ tiếp tục mang kỹ thuật mới và công việc đến Việt Nam.
Hồi Tháng Tư, sau khi Tổng Thống Mỹ Donald Trump loan báo đánh “thuế quan đối ứng” với cả thế giới, Việt Nam là nước có mức thặng dư mậu dịch lớn hàng thứ tư với Mỹ nên đã bị dập thuế quan tới 45%. Tin tức dạo đó cho thấy rất nhiều nhà đầu tư ngoại quốc rục rịch tìm đường tháo chạy sang Ấn Độ, trong đó có cả Samsung, theo báo Standard Times. (NTB) (k.n)
Nhân viên an ninh sân bay Mỹ cũng xin tiền tip, thực hư ra sao?
Một bức ảnh lan truyền trên Reddit cho thấy một hộp tiền tip đặt tại khu vực kiểm tra an ninh ở sân bay LaGuardia (New York), Bộ giao thông vận tải nói gì?
Bộ Tư Pháp kiện California nhưng lơ Texas trong vụ vẽ lại bản đồ bầu cử
Mai Phi Long/Người Việt (tổng hợp)
LOS ANGELES, California (NV) – Bộ Tư Pháp Liên Bang hôm Thứ Năm, 13 Tháng Mười Một, đệ đơn kiện nhằm chặn việc áp dụng bản đồ chia lại khu vực bầu cử Quốc Hội do cử tri California thông qua tuần trước, khơi mào cho một cuộc chiến pháp lý và chính trị lớn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền kiểm soát Hạ Viện năm 2026, theo AP.
Đơn kiện được nộp lên tòa liên bang tại California nhắm vào bản đồ bầu cử mới do Thống Đốc Dân Chủ Gavin Newsom ủng hộ, được coi là phản ứng trước kế hoạch tái phân chia khu vực của phe Cộng Hòa tại Texas, vốn được cựu Tổng Thống Donald Trump hậu thuẫn.
Cuộc đối đầu này đánh dấu một trận chiến chính trị trực diện giữa chính quyền Cộng Hòa của ông Trump và thống đốc Dân Chủ được xem là ứng viên tiềm năng cho cuộc bầu cử tổng thống 2028.
“Kế hoạch tái phân chia của California là một hành động chiếm đoạt quyền lực trắng trợn, chà đạp lên quyền dân sự và chế giễu tiến trình dân chủ,” Bộ Trưởng Tư Pháp Pam Bondi tuyên bố qua email. “Nỗ lực của Thống đốc Newsom nhằm củng cố quyền lực một đảng và bịt miệng hàng triệu người dân California sẽ không thể đứng vững.”
Bộ Tư Pháp Mỹ cho biết họ tham gia vụ kiện của Đảng Cộng Hòa California, cáo buộc tiểu bang vi phạm hiến pháp liên bang khi sử dụng yếu tố sắc tộc để ưu ái cử tri gốc Hispanic, tức phân chia khu vực theo hướng kỳ thị chủng tộc (racial gerrymandering). Đơn kiện yêu cầu tòa án cấm California sử dụng bản đồ mới này trong bất kỳ cuộc bầu cử nào sắp tới.
“Không thể dùng yếu tố chủng tộc làm công cụ phục vụ lợi ích chính trị, nhưng đó chính xác là điều mà Cơ Quan Lập Pháp California đã làm với Proposition 50, một sáng kiến vội vàng thay thế toàn bộ bản đồ bầu cử trước đây,” đơn kiện do bà Bondi đứng tên viết.
Nguồn gốc Đề Luật 50 (Proposition 50)
Proposition 50 được Thống Đốc Newsom thúc đẩy như một biện pháp đối trọng với hành động của Trump ở Texas, nơi phe Cộng Hòa vẽ lại ranh giới để hy vọng giành thêm năm ghế Hạ Viện trước bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026, khi cuộc chiến giành quyền kiểm soát Hạ Viện được xem là then chốt.
Ngày 4 Tháng Mười Một, cử tri California bỏ phiếu thông qua Proposition 50, một tu chính nhằm thay đổi ranh giới khu vực bầu cử, cho phép Đảng Dân Chủ có cơ hội giành thêm năm ghế hiện do Cộng Hòa nắm giữ trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ năm tới.
Hiện nay, tại Hạ Viện đảng Cộng Hòa nắm 219 ghế, trong khi đảng Dân Chủ có 214 ghế, nghĩa là chỉ cần vài ghế chuyển hướng cũng có thể thay đổi cán cân quyền lực. Nếu phe Dân Chủ giành lại được Hạ Viện, điều này sẽ đe dọa chương trình nghị sự của Trump trong phần còn lại của nhiệm kỳ và mở đường cho các cuộc điều tra quốc hội mới nhằm vào chính quyền của ông.
Cuộc đối đầu giữa hai tiểu bang đông dân nhất nước, California và Texas, đã lan rộng ra toàn quốc, khi nhiều tiểu bang khác như Missouri và Ohio cũng đang cân nhắc vẽ lại ranh giới bầu cử để giành lợi thế đảng phái.
Dùng lợi thế đa số Cộng Hòa Texas vẽ lại bản đồ
Vào Tháng Sáu, các nhà lập pháp tiểu bang Texas bắt đầu xem xét kế hoạch vẽ lại bản đồ bầu cử giữa nhiệm kỳ nhằm tạo lợi thế cho đảng Cộng Hòa. Mục tiêu của kế hoạch này là thiết kế lại các khu vực bầu cử quốc hội để giúp đảng Cộng Hòa có thể giành thêm ghế trong cuộc bầu cử Hạ Viện Mỹ năm 2026. Đây được xem là một chiến thuật “gerrymandering” nổi tiếng, nhằm đảm bảo ưu thế chính trị cho đảng cầm quyền tại Texas, theo Houston Public Media.
Kế hoạch này được thúc đẩy dưới áp lực trực tiếp từ cựu Tổng Thống Donald Trump cùng các đồng minh trong đảng Cộng Hòa Texas. Mục đích chính là củng cố thế đa số sít sao tại Hạ Viện Mỹ, giúp bảo vệ chương trình nghị sự của đảng Cộng Hòa trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ 2026.
Ngày 20 Tháng Tám vừa qua, Hạ Viện Texas thông qua bản đồ bầu cử mới, tập trung điều chỉnh ranh giới 5 khu vực bỏ phiếu thuộc về đảng Dân Chủ, với tỷ lệ bỏ phiếu hoàn toàn theo phe Cộng Hòa là 88-52. Ba ngày sau, Thượng Viện Texas thông qua bản đồ này với tỷ lệ 18-8, và ngày 29 Tháng Tám, Thống Đốc Cộng Hòa Greg Abbott chính thức ký ban hành thành luật.
Khác với California người dân bỏ phiếu ủng hộ Proposition 50, hành động vẽ lại bản đồ bầu cử đầy tranh cãi này của Texas dựa vào sự quyết định của các chính trị gia phe đa số Cộng Hòa của tiểu bang.
Chỉ kiện California nhưng bỏ lơ Texas
Trong khi Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ vừa khởi kiện California vì cho rằng bản đồ quốc hội mới vi phạm hiến pháp và dùng yếu tố sắc tộc để phục vụ chính trị, câu hỏi lớn đang được đặt ra: Vì sao Texas, nơi khởi đầu bản đồ được vẽ hoàn toàn bởi phe Cộng Hòa cầm quyền trong Quốc Hội tiểu bang, lại không hề bị kiện?
Sự khác biệt căn bản giữa California và Texas:
– Ở Texas, bản đồ mới được vẽ trong phòng kín, do đa số Cộng Hòa trong cơ quan lập pháp tiểu bang tự phê chuẩn, không qua trưng cầu dân ý, không tham vấn cử tri.
– Ở California, Đề Luật 50 (Proposition 50) được đưa ra toàn dân, và hơn 64% cử tri đồng thuận, nghĩa là bản đồ được quyết định bởi lá phiếu, không phải bởi đảng phái.
Vậy thì, nếu Bộ Tư Pháp thật sự muốn “bảo vệ quyền công dân” và “chống phân biệt chủng tộc,” tại sao họ lại bỏ qua tiểu bang có quy trình khép kín và đậm màu đảng phái, trong khi chĩa mũi dùi vào tiểu bang thực hiện quy trình minh bạch và dân chủ hơn?
Một điểm cần nhắc: Bản đồ mới của Texas, được hoàn tất hồi đầu năm, bị nhiều nhóm dân quyền và Liên Đoàn Cử Tri Gốc Hispanic (LULAC) chỉ trích dữ dội vì cắt tách các cộng đồng người Mỹ gốc Latin, khiến sức bầu của họ bị giảm sút nghiêm trọng. Những cáo buộc này được ghi nhận công khai, có hồ sơ nộp tại tòa án tiểu bang, nhưng Bộ Tư Pháp lại không hề lên tiếng.
Ngược lại, khi California điều chỉnh ranh giới theo hướng tăng đại diện cho các cộng đồng thiểu số, điều vốn được khuyến khích bởi Đạo Luật Quyền Bầu Cử Năm 1965 (Voting Rights Act) thì lại bị cáo buộc là “dựa vào yếu tố chủng tộc.”
Các câu hỏi không thể tránh
– Liệu Bộ Tư Pháp đang thực thi công lý, hay đang chọn bên?
– Liệu việc kiện California, nhưng im lặng với Texas, có phải là sự áp dụng tiêu chuẩn kép về hiến pháp và quyền bầu cử?
– Và quan trọng hơn, liệu công lý liên bang có đang bị định hướng bởi lợi thế chính trị của một đảng?
Thực tế, các chuyên gia về hiến pháp đều thừa nhận rằng việc cử tri bỏ phiếu trực tiếp để phê chuẩn bản đồ, như California đã làm, là hình thức dân chủ tối cao, trong khi việc một đảng tự vẽ bản đồ là nguồn gốc của sự méo mó chính trị (gerrymandering) mà tòa án liên bang từng nhiều lần cảnh báo.
Nếu Bộ Tư Pháp thực sự quan tâm đến sự công bằng, đáng lẽ họ phải kiện cả hai tiểu bang, và để tòa án phân định. Thay vào đó, việc chọn nhắm vào California khiến nhiều người đặt câu hỏi: Có phải công lý đang được định hướng bởi bản đồ chính trị?
Trong trò chơi quyền lực này, “bản đồ” không còn đơn thuần là đường ranh trên tờ giấy mà đây là tấm gương phản chiếu bản chất của nền dân chủ Mỹ. Đó là người dân Mỹ có quyền tối hậu hay là các chính trị gia đang nắm quyền? (MPL) [kn]
Trí thức Việt hay thầy bói mù tả voi
Chuyện Vỉa Hè
Đặng Đình Mạnh
Trên thế giới này, không đâu mà người có ăn, có học lại dễ xúc động như tại Việt Nam. Chỉ cần một quan chức lên sân khấu ôm đàn hát nghêu ngao, hoặc phát biểu mà không cần đọc giấy, đã khiến cho cử tọa, là nhà báo, giáo sư, tiến sĩ, doanh nhân… rưng rưng nước mắt.
Chẳng ai có ý định hỏi: “Sau màn trình diễn ấy thì người dân sẽ được những gì?,” vì hỏi thế… mất vui.
Khi trí thức hết niềm tin, họ bắt đầu tin vào… cử chỉ
Tại xứ người, nếu lãnh đạo từ chức để nhận trách nhiệm vì xảy ra một sự việc nghiêm trọng, hoặc sai sót thì công chúng cũng không mảy may xúc động. Vì điều đó là cần thiết và bình thường trong một xã hội trọng nhân phẩm.
Tại nước Việt Nam bây giờ, việc lãnh đạo từ chức để nhận trách nhiệm quá xa lạ, cho nên, chỉ cần tham dự một buổi hội nghị không trưng bày hoa tươi tràn lan, không có quà tặng, không có kính thưa dài dòng… là đủ cho giới trí thức nức nở xúc động và tin rằng rằng đất nước sắp đổi thay, tương lai sắp sáng lạn?!
Điều đó thật đáng thương, vì điều họ xúc động chỉ mới là bớt rác hình thức. Trong khi đó, rác quyền lực vẫn tồn tại mới là điều mấu chốt. Tựa như người đuối nước giữa dòng, vớ được khúc gỗ mục mà đã vội cho rằng được cứu rỗi.
Đáng nói hơn, người xúc động lại là những người có ăn, có học, có địa vị xã hội. Thay vì bằng sự hiểu biết của mình, họ phải đặt câu hỏi mang tính chất nền tảng: “Dân không bầu, vậy quan chức lãnh đạo này từ đâu ra?”
Trí thức Việt cần hy vọng như cần thuốc mê
Bất lực từ xã hội hiện tại, trí thức cần duy trì niềm hy vọng để tiếp tục… sống. Cho dù bao nhiêu lần hy vọng là bấy nhiêu lần thất vọng. Nhưng sau mỗi lần thất vọng, họ lại nhanh chóng tìm kiếm niềm hy vọng mới để thay thế.
Khi một quan chức tiếp xúc với họ theo cách phi truyền thống, như tổ chức một buổi hội nghị không trưng bày hoa tươi tràn lan, không có quà tặng, không có kính thưa dài dòng đã đủ gieo cho họ một niềm hy vọng mới, rằng lần này “thuyết phục” hơn lần trước. Nó giống như liều thuốc mê an thần cho những cái đầu đã quá mỏi mệt vì phải luôn luôn giả vờ hy vọng.
Nghịch lý và bi kịch ở chỗ, trí thức Việt hiểu rất rõ rằng luật pháp công bằng, báo chí tự do hay bầu cử minh bạch… đều là những giá trị không bao giờ có dưới chế độ Cộng Sản. Thế nhưng, nếu có quan chức lãnh đạo nhắc đến thành tựu của cựu thù chính trị, thì họ đã mừng vui khấp khởi.
Thế là cả xã hội lao vào đọc dấu hiệu như những thầy bói mù đang háo hức tả voi:
Ông ấy nói ít hơn hôm trước, chắc sắp cải cách.
Ông ấy cúi đầu chào, chắc sắp lắng nghe phản biện.
Ông ấy chưa bắt ai hôm nay, chắc đang thực hiện hòa hợp, hòa giải.
Ông ấy ôm đàn hát nghêu ngao, chắc sắp cởi trói văn nghệ.
Người ta không sống bằng lý trí nữa, mà sống bằng giải đoán cử chỉ, hành vi của người cầm quyền thay cho những tuyên bố về chương trình hành động, quan điểm chính trị.
Nạn nhân, đồng phạm, hay diễn viên phụ?
Không thể phủ nhận, trí thức Việt Nam là tầng lớp chịu nhiều áp lực. Họ hiểu ranh giới của “tự do học thuật” mỏng như sợi tóc. Nhưng có người im lặng vì sợ, cũng có người im lặng vì quen. Lâu dần, cái im lặng đó hóa thành thói quen, rồi thành bản năng, rồi thành… phẩm chất chính trị.
Khi một hệ thống quyền lực đã biến nỗi sợ thành nếp nghĩ, thì kẻ có học cũng chẳng khác gì khán giả trung thành trong một vở kịch dài vô tận. Họ vỗ tay khi đạo diễn ra chào, họ khen “diễn viên chính diễn rất đạt”, rồi ra về mà không biết rằng chính mình cũng đang đóng vai, dĩ nhiên, vai quần chúng một cách tự nguyện.
Khi “củi mục” trở thành cứu tinh
Người chết đuối vớ phải cọc, vì đó là bản năng sinh tồn. Nhưng người có ăn, có học mà thấy cái cọc đã vội cho là cứu tinh, thì đó là dấu hiệu tuyệt vọng. Bởi “cọc” ấy không cứu ai, nó chỉ giúp người ta tự ru ngủ rằng mình chưa chết.
Giới trí thức Việt hôm nay đang sống bằng những “cọc” như thế, không hoa, không quà, không thưa dài dòng, hát nghêu ngao… đều được thổi phồng như dấu hiệu cải cách, đổi mới chính trị. Nhưng đằng sau đó, khi người nói thật, phản biện vẫn bị đàn áp, thì họ mới nghiệm ra rằng mọi dấu hiệu ấy đều chỉ là ảo giác do chính họ tự bơm thổi mà thôi.
Cái kết không có hậu
Câu chuyện bi hài ở đây là, khi trí thức chỉ còn biết xúc động vì những điều vặt vãnh, thì xã hội đã mất khả năng trưởng thành. Bởi người có khả năng lý giải xã hội và thay đổi xã hội lại đang bận xúc động. Cũng vậy, người đáng lẽ phải chất vấn về những bất công xã hội lại đang mải vỗ tay tung hô cho những cử chỉ của quan chức.
Tại các quốc gia dân chủ, trí thức là người thắp đèn soi rọi quyền lực, thì tại Việt Nam, họ chỉ thắp đèn soi… nét mặt của lãnh đạo xem có “thân thiện” không. Cái ánh sáng duy nhất còn sót lại trong xã hội ấy không phải là ánh sáng của lý trí, mà là ánh sáng sân khấu, khi quan chức cầm đàn bước ra và cả hội trường đứng dậy vỗ tay.
Thay vì vớ cọc, hãy học cách bơi
Không ai trách người chết đuối vớ phải cọc, nhưng lẽ ra, người có ăn, có học thì không nên dừng lại ở đó, họ phải tiếp tục tìm giải pháp. Đã đến lúc giới trí thức Việt phải tập bơi, bơi bằng tư duy độc lập, bằng can đảm lên tiếng, bằng ý thức công dân thực thụ.
Tương tự vậy, đừng chờ quan chức hát hay, hãy chờ họ chịu trách nhiệm. Đừng xúc động vì họ giản dị, hãy để dành cảm xúc ấy khi họ từ chức vì ý thức được trách nhiệm của mình. Và đừng nhầm lẫn một buổi hội nghị bớt màu mè với một nền chính trị biết tự chỉnh đốn mình.
Nếu không, chúng ta sẽ còn mãi là những kẻ chết đuối, ôm chặt khúc gỗ mục của hy vọng, và mơ rằng sóng đang đưa mình vào bến bờ cứu rỗi. [kn]
Vụ Nguyễn Thị Thanh Nhàn: Hai người bị truy nã đã về Việt Nam
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Hơn nửa tháng trước phiên tòa xử vụ bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn, cựu chủ tịch tập đoàn Tiến Bộ Quốc Tế (AIC), vi phạm quy định đấu thầu tại Sài Gòn, hai bị can trong vụ này được xác nhận về Việt Nam sau khi bị truy nã.
Theo tờ Tuổi Trẻ hôm 13 tháng Mười Một, ngoài bà Nhàn, năm bị can bị truy nã còn lại là các thuộc cấp và giới chức.
Trong số đó, bị can Lê Phương Nga, cựu chánh văn phòng Sở Giáo Dục và Đào Tạo ở Sài Gòn, được ghi nhận đã về Việt Nam, ra trình diện.
Bà Nga được cho tại ngoại, bị cấm đi khỏi nơi cư trú.
Bản tin không cho biết bà Nga trốn truy nã ở nước nào trước khi về Việt Nam.
Cũng bị truy nã trong vụ án nêu trên, bị can Trương Sĩ Hiệp, giám đốc công ty Thiết Bị Phú Bình, về Việt Nam và bị bắt tạm giam vào ngày 24 tháng Chín.
Phiên xử khiếm diện bà Nhàn cùng các bị cáo khác dự kiến mở hôm 9 tháng Mười Hai tại Tòa Án TP.HCM.
Cáo trạng vụ án cho hay, trong các năm 2012-2017, để trúng thầu tại Sài Gòn, bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn đã ủy quyền cho cấp dưới sử dụng pháp nhân của các công ty trong hệ sinh thái AIC làm “quân xanh,” thông đồng với nhóm công ty thẩm định giá, công ty tư vấn và thành viên các đơn vị là chủ đầu tư.
Báo cáo tài chính của tập đoàn AIC được chỉnh sửa, nâng khống các tiêu chí bắt buộc để trúng thầu.
Đây là lần thứ sáu bà Nhàn bị truy tố khiếm diện, với cáo buộc “vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng.”
Bà Nhàn, người được báo Bild của Đức ghi nhận là đã đến nước này vào mùa Hè năm 2023, bị các tòa án ở Việt Nam kết án khiếm diện tổng cộng 30 năm tù trong năm vụ án trước đó.
Bà Nhàn bị Bộ Công An Việt Nam phát lệnh truy nã quốc tế, cũng như kêu gọi “về đầu thú để hưởng khoan hồng” nhiều lần nhưng bất thành.
Hồi đầu tháng Hai, báo Bild, có trụ sở ở Berlin, cho hay bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn đang được chính phủ Đức bảo vệ nghiêm ngặt, phòng ngừa có thể bị mật vụ Việt Nam bắt cóc đưa về nước.
Nhà cầm quyền Việt Nam tìm cách truy bắt bà Nhàn về nước để xử tội hối lộ hàng loạt quan chức của chế độ nhưng bất thành. Bà Nhàn bị truy nã suốt từ năm 2022 đến nay nhưng chưa bắt được.
Việc bà Nhàn bị cáo buộc tội hối lộ cho quan chức để trúng thầu mua sắm thiết bị y tế hay xây dựng từ Bắc chí Nam có vẻ chỉ là bề nổi.
Bà còn bị coi là kẻ trung gian nắm giữ nhiều bí mật về mua sắm vũ khí từ nước ngoài của Việt Nam, đặc biệt từ Israel gồm cả hỏa tiễn phòng không, máy bay không người lái, thậm chí cả vệ tinh gián điệp cũng của Israel chế tạo.
Theo báo Bild, bà Nhàn, năm nay 56 tuổi, trốn khỏi Việt Nam hồi đầu năm 2022 khi nghe tin mình có thể bị bắt.
Từ mùa Hè 2023, bà Nhàn được cho là sống tại một căn nhà bí mật ở nước Đức sau khi đã lần lượt chạy qua Nhật, tới nước Anh rồi mới sang Đức. (N.H.K) (kn)
Chuyên gia ẩn danh ‘khen’ thuốc trị ung thư của Nga, dân mạng nghi ngờ
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Các báo trong nước đồng loạt đưa tin quảng bá cho loại thuốc trị ung thư của Nga được Việt Nam cấp phép lưu hành, mạng xã hội dấy lên nhiều ý kiến nghi ngờ rằng đây là sản phẩm chưa công bố thử nghiệm pha 3.
Một bản tin của báo VnExpress hôm 12 tháng Mười Một nhấn mạnh rằng thuốc trị ung thư của Nga “được Việt Nam cấp phép sử dụng, không phải thử nghiệm lâm sàng.”
Theo đó, thuốc Pembroria “đã hoàn tất các nghiên cứu lâm sàng vào năm 2024,” do công ty Biocad của Nga sản xuất, được một doanh nghiệp có trụ sở tại UAE (Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất) đăng ký.
Bản tin dẫn lời “một chuyên gia dược không muốn nêu tên” nhận định rằng loại thuốc nêu trên “cho phép bệnh nhân ung thư Việt Nam tiếp cận sớm hơn với liệu pháp miễn dịch tiên tiến, một giải pháp quan trọng trong bối cảnh nhu cầu điều trị ung thư tăng cao.”
Tuy vậy, người này cũng nói thêm rằng “cơ sở đăng ký và sản xuất phải chịu trách nhiệm pháp lý cao, cam kết cung cấp dữ liệu lâm sàng chi tiết và định kỳ ba tháng một lần để theo dõi hiệu quả và an toàn trên quần thể bệnh nhân trong nước.”
Ông Nguyễn Hồng Vũ, tiến sĩ, Viện Nghiên Cứu City of Hope, tiểu bang California, phản hồi trên trang cá nhân rằng theo dữ liệu công khai từ ClinicalTrials.gov và cơ quan đăng ký thuốc của Nga, tính đến tháng Mười Một, thử nghiệm của Pembroria mới chỉ dừng ở pha 1, và chưa có công bố kết quả. Không có thử nghiệm pha 2 hay pha 3 nào được ghi nhận hoặc công bố minh bạch.
Ông Vũ đặt câu hỏi: “Không rõ Cục Quản Lý Dược [Bộ Y Tế Việt Nam], đã dựa trên bộ dữ liệu nào để kết luận rằng Pembroria ‘đã hoàn tất’ nghiên cứu lâm sàng, khi ngay cả các nhà khoa học trong ngành vẫn chưa tiếp cận được số liệu công bố nào.”
Theo lời ông Vũ, một thuốc đã được thương mại hóa thì phải có dữ liệu pha 3 hoàn chỉnh trước đó, nhất là trên quần thể người mà họ đặt mục tiêu thương mại hóa, cụ thể là người Việt Nam, chứ không thể “bán rồi mới theo dõi như đang tiến hành thử nghiệm hậu kiểm.”
Nếu làm như vậy, bệnh nhân thực chất đang tham gia thử nghiệm mà không được bảo vệ bởi quy trình đạo đức nghiên cứu.
“Tại sao chuyên gia ủng hộ việc thương mại hóa Pembroria mà VnExpress phỏng vấn lại phải giấu tên? Những lúc như thế này, xã hội cần hơn bao giờ hết những tiếng nói trí thức dám đứng ra phản biện công khai, chứ không phải nấp trong bóng tối để nói vọng ra ý kiến của mình,” theo Facebook Vu Hong Nguyen.
Cùng thời điểm, báo Dân Trí cho biết, thuốc Pembroria có giá bán tại Việt nam là 18 triệu đồng ($683) mỗi lọ. Bệnh nhân được chỉ định dùng hai lọ cho một đợt điều trị và dùng kéo dài 12-24 đợt, “đến khi không còn đáp ứng với thuốc thì dừng.”
Loại thuốc này không được bảo hiểm y tế tại Việt Nam chi trả. (N.H.K)(kn)
Minh bạch hồ sơ Epstein: Trump đích thân gọi các nữ dân biểu Cộng Hòa rút tên
Ở chốn công khai, Tổng Thống Trump tuyên bố hồ sơ Epstein chỉ là “trò lừa đảo”. Nhưng phía sau hậu trường, theo các cơ quan truyền thông, ông gọi cho các nữ dân biểu Boebert và Mace. Khi các nữ dân biểu Cộng Hòa đã trở thành mục tiêu thuyết phục: Không phải vì họ làm sai, mà vì họ làm đúng.
Ông Sơn La bị bắt giữ với cáo buộc ‘bôi nhọ đảng’
SƠN LA, Việt Nam (NV) – Ông Nguyễn Thanh Sơn, 56 tuổi, ở xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La, bị bắt, khởi tố với cáo buộc “bôi nhọ đảng” trên mạng xã hội.
Theo báo VietNamNet hôm 13 tháng Mười Một, Công An Sơn La quy kết rằng từ hồi tháng Bảy đến Tháng Chín, bị can Sơn đã dùng hai danh khoản Facebook “Son Nguyen” và “Thanh Sơn Nguyễn” đăng tải 168 bài viết và 13 video clip.
Các bài đăng này bị cho là “tuyên truyền, kích động, xuyên tạc, bôi nhọ, xúc phạm đảng, chính phủ, lực lượng công an, bôi nhọ danh dự, uy tín của lãnh đạo đảng.”
Bản tin không làm rõ cụ thể ông Nguyễn Thanh Sơn đã bôi nhọ quan chức Cộng Sản Việt Nam (CSVN) thế nào.
Trong một vụ bắt giữ tương tự, theo báo Tuổi Trẻ hồi giữa tháng Bảy, bị can Phạm Viết Công, 68 tuổi, ở xã Đồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, bị bắt, khởi tố với cáo buộc đăng tải các bài viết “xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín, bôi nhọ danh dự của các tổ chức đảng, chính quyền và lãnh đạo các cấp.”
Ông Công bị khép tội “lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của nhà nước; quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân.”
Theo Công An Hà Tĩnh, mặc dù ông Công “không có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan” việc bồi thường dự án làm đường cao tốc tại địa phương nhưng đã nhận đứng đơn thay cho các gia đình tại thôn Trung Long, xã Trung Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh cũ (nay là xã Đồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) nhiều lần gửi đơn khiếu nại, tố cáo và đòi bồi thường.
Các bài viết của ông Công bị cho là thu hút nhiều lượt xem, chia sẻ, bình luận “có nội dung tiêu cực, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình an ninh trật tự tại địa phương.”
Đáng nói, hầu hết các trường hợp bị bắt, phạt tù về hành vi “chống phá” trong thời gian qua là người cao niên tại các địa phương.
Báo Công An TP.HCM hồi giữa tháng Mười Một, 2024, cho hay bị cáo Nguyễn Văn Nhơn, 68 tuổi, ở thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình cũ, bị kết án hai năm rưỡi tù cũng vì “lợi dụng các quyền tự do dân chủ…”
Ông Nhơn bị tòa cho rằng “có phát biểu ý kiến xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của nhà nước” tại buổi “tiếp xúc cử tri” hồi tháng Năm năm ngoái.
Ngoài ra, bị cáo này còn bị quy chụp là chủ danh khoản Facebook “Cao Tuổi Bản Tin,” thường xuyên đăng tải các video clip, chia sẻ nhiều bài viết “xúc phạm uy tín, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm của lãnh đạo đảng, nhà nước.” (N.H.K)(kn)
Ưu và nhược điểm của động cơ 4 máy tăng áp
QUẬN CAM, California (NV) – Động cơ bốn máy là một phần quan trọng của lịch sử ngành công nghiệp xe hơi trong hơn một thế kỷ qua. Trong thế kỷ 20, nhu cầu tìm cách tăng sức mạnh động cơ đã dẫn đến sự ra đời của các động cơ sáu và tám máy; động cơ bốn máy thường chỉ sử dụng cho các mẫu xe phổ thông cơ bản.
Theo trang mạng xe hơi jalopnik.com, thị trường thế kỷ 21 đang thay đổi khi động cơ bốn máy được tăng cường bằng bộ tăng áp, ngày càng lấn át động cơ V6 và V8. Lý do nằm ở hiệu suất: ít xi-lanh hơn đồng nghĩa với khả năng tiết kiệm nhiên liệu tốt hơn. Kết hợp với ý thức bảo vệ môi trường ngày càng tăng của người dân Mỹ, sự hồi sinh của động cơ bốn xi-lanh là điều dễ hiểu.
Mẫu xe 2023 Toyota Highlander được trang bị bộ tăng áp là một ví dụ điển hình. Toyota thay thế động cơ V6 3.5 lít lỗi thời bằng động cơ bốn máy 2.4 lít tăng áp công suất 265 mã lực, mô-men xoắn 420 Nm. Trong khi công suất giảm 30 mã lực, mô-men xoắn tăng 17% so với động cơ V6. Khi công bố sự thay đổi này, Toyota nêu rõ lý do tiết kiệm nhiên liệu và giảm lượng khí thải.
Chevrolet làm tương tự với mẫu SUV hạng trung 2024 Traverse mới. Động cơ V6 3.6 lít bị loại bỏ, thay thế bằng động cơ 4 xi-lanh thẳng hàng 2.5 lít tăng áp. Tuy nhiên, Chevy đã tăng được mã lực và mô-men xoắn: 328 mã lực và 440 Nm so với 310 mã lực và 360 Nm của động cơ V6. Điều này cho thấy việc giảm kích thước động cơ không phải lúc nào cũng làm giảm hiệu suất.
Động cơ bốn máy có nhiều ưu điểm, và tiết kiệm nhiên liệu là nổi bật nhất. Dung tích nhỏ hơn, thiết kế đơn giản hơn đồng nghĩa với việc tiêu thụ xăng ít hơn, ít khí thải hơn. Với hệ thống tăng áp hiện đại, việc mất công suất gần như không còn là vấn đề. Thời gian tăng tốc từ 0-60 mph của 2022 Highlander (sáu máy) là 6.7 giây; trong khi phiên bản bốn máy năm 2023 là 7.2 giây. Mức tiêu thụ nhiên liệu kết hợp ước tính của EPA cho các mẫu xe này đã tăng từ 23 mpg lên 25 mpg. Toyota cho biết việc chuyển đổi sang động cơ 4 máy của Highlander đã cắt giảm một nửa lượng khí thải nitro oxit.
Thiết kế nhẹ là một lợi thế khác của động cơ bốn máy. Chúng có ít bộ phận chuyển động hơn, chiếm ít diện tích hơn, giúp giảm trọng lượng xe. Một chiếc 2025 Ford Mustang EcoBoost với động cơ bốn xi-lanh 2.3 lít tăng áp có trọng lượng 3,588 lb, trong khi chiếc Mustang GT được trang bị động cơ V8 có trọng lượng 3,832 lb. Ngoài ra, hệ thống phun xăng trực tiếp áp suất cao, van biến thiên thời gian và lớp lót bên trong xi-lanh có ma sát thấp là những cải tiến giúp động cơ bốn máy hiện đại mượt mà, phản ứng nhanh hơn so với thế hệ trước.
Mặc dù động cơ bốn máy đã có những cải tiến trong nhiều thập niên, nhưng chúng vẫn chưa hoàn hảo. Do động cơ bốn xi-lanh đánh lửa ít hơn trên mỗi vòng quay của trục khuỷu, chuyển động của chúng có thể kém êm ái hơn so với các động cơ V6 hoặc V8. Theo Edmunds, 2023 Highlander (bốn máy) có cabin xe ồn hơn nhiều so với động cơ V6, đặc biệt là khi vòng tua máy lên 3,000 vòng/phút.
Một nhược điểm khác liên quan đến khả năng kéo xe. 2025 Chevrolet Silverado 1500 được trang bị động cơ bốn xi-lanh 2.7 lít tăng áp có thể kéo tới khoảng 9.200 lb, trong khi cùng một chiếc xe tải được trang bị động cơ V8 6.2 lít có khả năng kéo lên tới 13,300 lb. Tương tự, với động cơ bốn xi-lanh 2.0 lít tăng áp cơ bản, Cadillac XT6 có thể kéo 1,000 lb; trong khi chiếc xe tương đương với động cơ V6 3.6 lít có khả năng kéo 4,000 lb.
Một số nhược điểm khác khó định lượng hơn: bảo trì và độ tin cậy. Để tạo ra mô-men xoắn lớn, động cơ bốn máy tăng áp cần áp suất cao, dẫn đến sinh nhiệt. Sự phức tạp cơ khí của bộ tăng áp, bộ làm mát trung gian và hệ thống ống dẫn bổ sung tạo ra thêm nhiều vấn đề tiềm ẩn so với động cơ hút khí tự nhiên. Động cơ tăng áp cũng đòi hỏi thay nhớt thường xuyên hơn. Mặc dù không có số liệu thống kê nào cho thấy động cơ bốn máy tăng áp kém tin cậy hơn hay đắt đỏ hơn, nhưng việc có nhiều bộ phận hơn thường đồng nghĩa với chi phí bảo trì cao hơn. (HD)
Công An TP.HCM ám chỉ xe điện VinFast mà cháy thì ‘khó dập tắt’
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Giới chức Công An TP.HCM thừa nhận tại một cuộc họp rằng xe điện mà cháy thì “âm ỉ, khó dập tắt, đe dọa tính mạng của lực lượng cứu hỏa,” nhưng tránh nhắc tên hãng xe điện VinFast của tỷ phú Phạm Nhật Vượng.
Theo tờ Thanh Niên hôm 13 tháng Mười Một, tại cuộc họp về tình hình kinh tế – xã hội, ông Nguyễn Văn Tùng, phó trưởng phòng Cảnh Sát Phòng Cháy Chữa Cháy và Cứu Nạn Cứu Hộ, Công An TP.HCM, cho biết, pin xe điện thường được bố trí trong khoang kín ở dưới gầm xe và được bảo vệ nhiều lớp.
Vì vậy, khi xảy ra vụ cháy pin xe điện, lực lượng cứu hỏa sẽ khó phun nước vào khối pin để làm mát, ngăn cháy lan, khiến việc dập tắt đám cháy không hiệu quả.
“Các phương pháp chữa cháy như sử dụng nước, bột, khí CO₂, bọt… ít hiệu quả đối với loại pin lithium-ion của xe điện, do đặc tính cháy âm ỉ, sinh nhiệt cao và có khả năng bốc cháy trở lại sau khi đã được dập tắt,” ông Tùng nói.
Giới chức này cho biết thêm, các vụ cháy xe điện thường cần huy động lực lượng cứu hỏa đông đảo, cùng nhiều phương tiện, thiết bị trong thời gian dài, đồng thời phải kết hợp biện pháp cách ly, giám sát xe sau khi cháy để ngăn ngừa khả năng bốc cháy trở lại.
Ông Nguyễn Văn Tùng đưa ra phát ngôn hơn 10 ngày sau vụ cháy dưới hầm chung cư Phúc Yên, quận Tân Bình trước đây, Sài Gòn, vào rạng sáng 30 tháng Mười, do ngọn lửa bắt nguồn từ hai chiếc xe gắn máy điện của VinFast.
Cộng đồng mạng chỉ biết đến vụ cháy này do đọc Facebook Hoàng Dũng. Không thấy các báo trong nước đưa tin.
Vụ cháy này không gây thiệt hại nhân mạng.
Một số nguồn tin trên mạng cho biết, một cư dân của chung cư nêu trên đã phát video vụ cháy trên Facebook nhưng sau đó không còn thấy đăng nữa, không rõ nguyên do.
Trước đó, vào đêm 6 tháng Bảy, vụ cháy xảy ra tại cư xá Độc Lập, phường Phú Thọ Hòa, Sài Gòn, khiến tám người thiệt mạng.
Thời điểm đó, hình ảnh hiện trường do các báo trong nước đăng tải cho thấy một chiếc xe điện VF 3 đậu trong sân nhà của một trong các nạn nhân, bị cháy trơ khung.
Tuy vậy, vài ngày sau, báo Tiền Phong và một số báo khác đồng loạt đăng tải kết luận của Công An TP.HCM rằng nguyên nhân là do “đường dây cung cấp điện cho các căn hộ bị chập dẫn đến cháy.” (N.H.K)(kn)
Bộ Công An khám xét chuỗi thẩm mỹ viện và biệt phủ của Mailisa
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Bộ Công An Việt Nam đồng loạt khám xét chuỗi thẩm mỹ viện và biệt phủ của bà Mailisa, tên thật là Phan Thị Mai, 50 tuổi – người nổi tiếng với việc tạo dựng hình ảnh giàu sang và làm từ thiện không tiếc tiền.
Theo báo Tuổi Trẻ và Thanh Niên hôm 13 tháng Mười Một, ít nhất hàng trăm công an viên được nhìn thấy bố ráp chuỗi thẩm mỹ viện Mailisa từ Sài Gòn đến Cần Thơ, Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk), Nha Trang (Khánh Hòa), Đà Nẵng, Nghệ An, Hà Nội…
Sau nhiều giờ khám xét, lực lượng cảnh sát cơ động mang các thùng tài liệu, máy móc tại thẩm mỹ viện lên xe chở đi.
Khi sự việc xảy ra, nhiều khách hàng của chuỗi thẩm mỹ viện bày tỏ sự hoang mang vì không rõ nội tình.
Vào buổi chiều cùng ngày, dinh thự rộng hơn 1,000 mét vuông, được cho là trị giá hàng triệu đô la của bà Mailisa tại quận 12 trước đây, Sài Gòn, cũng bị khám xét.
Tính đến đêm 13 tháng Mười Một, chưa thấy Bộ Công An công bố bất kỳ cáo buộc nào nhắm vào bà Mailisa và chuỗi thẩm mỹ viện của bà ta.
Vụ bố ráp diễn ra trong lúc theo các bài đăng trên mạng xã hội, vợ chồng bà Mailisa cho biết họ đang du lịch Nam Hàn và “lấy sản phẩm tốt đem về cho khách hàng.”
Bài đăng gần nhất trên trang cá nhân, Facebook “Mailisa Khánh” của ông Hoàng Kim Khánh, chồng bà Mailisa, là một đoạn video phát trực tiếp với chú thích: “Seoul Korea mùa Thu lá vàng lãng mạn vô cùng…”
Một bài đăng trước đó của ông Khánh viết: “Đang đi du hí cùng vợ yêu mà người ta đăng video dàn xe của vợ chồng Mai Khánh nối đuôi nhau chạy qua nước ngoài.”
Theo các báo, thẩm mỹ viện Mailisa được thành lập từ năm 1998 và hiện có 17 chi nhánh tại nhiều các tỉnh, thành.
Theo giới thiệu trên trang web, Mailisa Buôn Ma Thuột quảng cáo cung cấp các dịch vụ như phẫu thuật thẩm mỹ, tiêm “filler” (chất làm đầy), botox, chữa trị và chăm sóc da chuyên sâu, phun xăm thẩm mỹ…
Trước khi vụ bố ráp xảy ra, chuỗi thẩm mỹ viện Mailisa từng bị nhà chức trách tại Sài Gòn và một số địa phương xử phạt hành chính vì các vi phạm như “cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh và quảng cáo khi chưa có giấy phép,” “nhân viên không có chứng chỉ hành nghề”…
Vợ chồng bà Mailisa từng gây bàn tán với vụ phô trương bộ siêu tập siêu xe và ôm hàng tỷ đồng (hàng chục ngàn đô la) tiền mặt đi cứu trợ những người bị ảnh hưởng bởi bão lụt. (N.H.K)(kn)
Chuyện của người Việt vô gia cư giữa trung tâm Little Saigon
LTS: Nhật báo Người Việt hợp tác với đại học University of Southern California (USC) qua chương trình “2025 Ethnic Media Health Reporting Collaborative” để nghiên cứu các chủ đề liên quan đến cải tổ y tế của California như sức khỏe tâm thần, sức khỏe di dân, thiếu thốn về kinh tế và thực phẩm, vô gia cư… mang đến cái nhìn phổ quát cho cộng đồng thiểu số. Đây là bài viết thứ sáu về đề tài này.
Trà Nhiên/Người Việt
WESTMINSTER, California (NV) – Ở góc phố nhỏ tại góc đường Bolsa và đường Weststate, Westminster, có một phụ nữ gầy gò, lấy hết can đảm kể chuyện về cuộc đời gian truân với nhiều biến cố gia đình và xã hội.
“Tôi từng sống ‘homeless’ bảy, tám năm,” bà Liên Trần, 56 tuổi, sụt sùi nói. “Giờ tôi ở cùng con trai trong căn phòng trọ phía sau chợ ABC Supermarket, nhưng sợ làm phiền con, nên ngày nào tôi cũng ra đây ngồi với mấy anh chị em ngoài này.”
Theo thống kê mới nhất của Orange County trong cuộc kiểm đếm bắt buộc cấp liên bang năm 2024 (Point-in-Time Count – PIT), quận hạt này có 7,322 cư dân đang trong tình trạng vô gia cư, trong đó 4,173 người sống không có chỗ trú.
Riêng khu trung tâm Little Saigon, thành phố Westminster ghi nhận 288 người sống ngoài trời, còn Garden Grove có 239 người trong năm 2024 – con số này được dùng làm dữ liệu nền cho báo cáo năm 2025 của quận hạt.
Các chuyên gia y tế cho biết, tình trạng vô gia cư tạo nên vòng luẩn quẩn của căng thẳng mãn tính, làm suy yếu hệ miễn dịch, không có nơi ở ổn định khiến việc điều trị các bệnh mãn tính trở nên khó khăn hơn.
Cuộc đời nhiều biến động
Bà Liên đến Mỹ khoảng năm 1991 theo diện con lai (Amerasian).
Chương trình Amerasian được thành lập theo Đạo Luật Di Trú Con Lai năm 1982, ký thành luật ngày 22 Tháng Mười, 1982, cho phép những người sinh tại Việt Nam, Nam Hàn, Lào, Cambodia, hoặc Thái Lan trong giai đoạn từ 31 Tháng Mười Hai, 1950 đến 22 Tháng Mười, 1982 – có cha là công dân Mỹ – được nộp đơn xin nhập cảnh và trở thành thường trú nhân hợp pháp tại Hoa Kỳ.
Những năm đầu, bà Liên làm nghề chăm sóc người cao tuổi, sống chật vật, nhưng vẫn cố gắng nuôi năm người con. Tất cả giờ đã trưởng thành, nhưng một người bị khuyết tật, phải sống nhờ trợ cấp của chính phủ.
“Chồng tôi bị Cảnh Sát Di Trú (ICE) bắt cách đây ba tháng, khi hai vợ chồng đang ngủ trong xe,” bà nghẹn ngào kể. “Họ kéo xe đi, mọi giấy tờ, kể cả thẻ xanh của tôi, đều trong đó.”
Từ khi ông Chinh Đào, chồng bà, bị ICE giam giữ, trợ cấp thực phẩm (Food Stamps) của hai người cũng bị cắt, khiến bà không còn tiền mua đồ ăn.
Bà kéo một hơi thuốc, rồi kể trong nước mắt.
“Tôi nghe nói chồng tôi vẫn bị giam, nhưng tôi không có số điện thoại của ông, cũng không có tiền gửi để ông gọi về. Tôi chỉ biết chờ. Tôi còn không biết đọc hay viết nữa.”
Ông Chinh đối mặt nguy cơ bị trục xuất về Việt Nam hoặc sang một nước thứ ba.
Căng thẳng vì chuyện chồng bị giam khiến sức khỏe tinh thần của bà Liên sa sút nghiêm trọng.
Trời trưa, nắng càng lúc càng gắt. Chợt có chiếc xe van của hai vị hòa thượng ghé ngang góc phố và gửi tờ $20 cho từng người – bà Liên và hai người bạn của bà.
Trong đại dịch COVID-19, bà Liên từng bị bắt và bị giam bốn tháng rưỡi vì bị cáo buộc ăn cắp – mà bà cho là bị “gài bẫy.”
Sau đó, bà mất nhà, mất việc và rơi vào cảnh vô gia cư, lang thang quanh khu Garden Grove – Westminster suốt nhiều năm.
“Thời gian trong tù là giai đoạn tăm tối nhất đời tôi,” bà nhớ lại. “Các con tôi bơ vơ, không nơi nương tựa. Một đứa bị bệnh tâm thần phải sống trong ‘motel’ rồi đến ‘shelter.’”
“Tôi từng mua đồ về bán lại kiếm sống, nhưng không đủ. Có lúc tôi còn ăn cắp vặt chỉ để nuôi con,” bà bật khóc.
Bà Liên hiện có MediCal và chỉ đi khám khi bị bệnh nặng, nhưng không tìm đến bác sĩ tâm lý.
Nhiều nghiên cứu cho thấy người Việt lớn tuổi thường xem bệnh tâm lý là do hoàn cảnh kinh tế hoặc gia đình, nên ngại thừa nhận mình có bệnh “không thật.”
“Tôi muốn được tự do”
Ngồi cạnh bà là ông Xuân Trương, 65 tuổi, sang Mỹ năm 2013, do con gái bảo lãnh.
“Hồi mới qua, tôi ở với con gái khoảng bảy tám tháng,” ông kể. “Nhưng thấy chật chội nên dọn ra ngoài. Tôi làm phụ bếp ở nhà hàng Gia Hội vài năm, cực quá nên mua chiếc van để ngủ trong đó.”
Chiếc xe trở thành “nhà” và là tài sản duy nhất của ông suốt bảy năm, cho đến khi phải bán vì chi phí sửa chữa và sinh hoạt – đẩy ông vào cảnh vô gia cư.
Theo phúc trình của đại học Cal State Fullerton, khu Little Saigon có tỉ lệ người thuê nhà cao phải trả hơn 35% thu nhập cho tiền thuê, dân số cao tuổi, và tỉ lệ tham gia lực lượng lao động thấp – những yếu tố làm tăng nguy cơ rơi vào tình trạng vô gia cư.
“Tôi có thẻ xanh 10 năm. Tôi cũng muốn đi thi quốc tịch lắm chứ nhưng tôi không biết chữ,” ông Xuân vừa nói vừa lau vội giọt nước mắt.
Năm 2019–2020, ông có nộp thuế và được hoàn tiền. Tuy nhiên, từ vài năm nay sức khỏe đi xuống, ông từng vào bệnh viện vì vấn đề gan, ruột, và phải khám điều trị định kỳ, và MediCal chi trả cho những lần khám định kỳ.
Trong những năm sống trên xe, ông phải trả tiền thuê phòng tắm theo tháng tại một số nơi – ban đầu $50 rồi tăng lên $100 một tháng – để giữ vệ sinh.
Hiện tại ông cho biết ít làm việc, thường ra ngồi với bạn bè, với lý do tìm niềm vui, và tránh cô đơn.
“Tôi không muốn vào ‘shelter’ hay trung tâm điều hướng (navigation center), vì thấy không thoải mái và thích tính tự do, rộng rãi của cuộc sống hiện tại hơn,” ông Xuân tâm sự.
Ông kể, thỉnh thoảng, hai cô con gái ghé chỗ ông để đưa tiền tiêu vặt và điện thoại để liên lạc nhưng ông thường làm mất điện thoại.
“Tôi không muốn làm phiền con cái. Các con rể cứ tưởng tôi mướn nhà ở đâu đó, đâu biết tôi lang thang ngoài đường,” ông chia sẻ.
Trong 11 năm qua, ông đã bốn lần nộp đơn xin trợ cấp thực phẩm nhưng đều bị từ chối.
Anh Thân Nguyễn, giám sát viên cộng đồng thuộc Cơ Quan Dịch Vụ Xã Hội Orange County (SSA) – nơi cấp “Food StampS” hoặc CalFresh – cho biết có nhiều lý do khiến hồ sơ bị từ chối.
“Có thể người nộp đơn không đến phỏng vấn, đổi số điện thoại không khớp hồ sơ, hoặc không cung cấp đủ giấy tờ được yêu cầu,” anh nói. “Nhưng nếu họ tin rằng bị từ chối oan, họ luôn có quyền kháng cáo lên SSA.”
“Lá lành đùm lá rách”
Ông John Nguyễn, lặng lẽ một góc tường, vừa nghe câu chuyện vừa đưa vài chai nước sâm giải khát cho bà Liên và ông Xuân.
Ông John, ban ngày là nhà thiết kế cho công ty in ấn, vào ban đêm, ông thường đến thăm các khu vực của người vô gia cư để trò chuyện cũng như hỗ trợ họ như cung cấp thực phẩm, mền, dầu gội đầu…
“Lúc mới sang Mỹ năm 1992, tôi cũng từng chật vật với cuộc sống và trở thành ‘homeless’ trong một khoảng thời gian ngắn, nên tôi cảm thông với hoàn cảnh của các anh chị nơi đây,” ông John tâm sự.
Ông John bắt đầu làm thiện nguyện giúp đỡ những người vô gia cư từ những năm 1993-1994, trong đó, có những người ông hỗ trợ thực phẩm trong hơn 20 năm qua.
“Tôi thấy đủ dạng người cơ nhỡ phải ra đường ở. Có một số người vì bị vấn đề tâm thần nên không thể đi làm chứ không phải họ không muốn,” ông John nói.
Ông tiếp: “Chính phủ không quan tâm đúng vấn đề. Chính phủ nên chú trọng tới giải quyết vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần cho những người này. Cho họ tiền hoặc nơi ở thì tình hình vẫn vậy thôi.”
Cùng mục tiêu hỗ trợ người vô gia cư là Southland Integrated Services (SIS) – một tổ chức bất vụ lợi và trung tâm y tế ở Garden Grove, có dịch vụ hỗ trợ người vô gia cư.
Cô Oanh Nguyễn, cán sự viên hỗ trợ cộng đồng của Southland, cho biết SIS nhận ngân sách từ chương trình “Community and Enhanced Care Management” (ECM) của CalOptima – cơ quan bảo hiểm dành cho cư dân có thu nhập thấp của Orange County.
SIS hỗ trợ những người vô gia cư hoặc có nguy cơ bị vô gia cư qua các dịch vụ như tìm kiếm nhà, giúp đóng tiền “deposit,” và phí vận chuyển, giúp ổn định tại nơi ở mới…
“Chỉ có thành viên của CalOptima mới có thể dùng dịch vụ này và họ phải đi làm để trả tiền nhà,” cô Oanh cho hay. “Nếu họ không có việc làm thì chúng tôi sẽ giới thiệu chương trình ‘Day Habilitation.’”
“Day Habilitation” là chương trình giúp khách hàng rèn kỹ năng sinh hoạt hằng ngày để duy trì nhà ở ổn định.
Cô Oanh chia sẻ rằng nếu khách hàng có tiền sử lạm dụng thuốc gây nghiện thì cán sự viên có thể giới thiệu họ tới cố vấn về nghiện thuốc tại SIS. Với các trường hợp nặng thì sẽ giới thiệu lên dịch vụ của quận hạt.
“SIS cũng có ngân quỹ giúp đỡ liên quan đến xe cộ như có thể hỗ trợ tiền đăng bộ xe.”
Với những người như bà Liên Trần và ông Xuân Trương, mỗi ngày là một cuộc đấu tranh thầm lặng để giữ lấy phẩm giá – tìm chỗ trú, được nhìn nhận giữa Little Saigon.
Gần đó, ông John Nguyễn thu dọn những chai nước còn lại. Ông biết những lần ghé thăm sẽ không giải quyết hết nỗi khổ của người vô gia cư, nhưng ông vẫn tiếp tục.
“Việc tôi làm chỉ như giọt nước giữa đại dương,” ông nói khẽ. “Nhưng một giọt nước cũng có thể lọt vô chỗ nào đó, và biết đâu giọt nước ấy sẽ chạm đến ai đó đang cần hy vọng.” [đ.d.]
—
Liên lạc tác giả: [email protected]
Ai đang ký đơn ‘ly dị’ đô la Mỹ?
Trúc Phương/Người Việt
Việc “phi đô la hóa” không là chuyện mới. Ít nhất 10 năm qua, vô số bài báo đã nói về hiện tượng này. Vấn đề ở chỗ làn sóng “ly dị” đồng đô la ngày càng lan rộng, đặc biệt châu Á, trong bối cảnh thế giới nói chung phải phòng thân trước quá nhiều bất trắc gây ra từ nước Mỹ…
Tại sao niềm tin vào đồng đô la suy giảm?
Ngày 4 Tháng Mười Một, Bộ Trưởng Tài Chính Nga Anton Siluanov cho biết gần như toàn bộ giao dịch thương mại giữa Nga và Trung Quốc (chính xác là 99.1%) hiện diễn ra ngoài hệ thống tài chính phương Tây, khi họ chỉ sử dụng rúp và nhân dân tệ. Đây không chỉ là một con số khô khan, mà là một tín hiệu rõ ràng, dù lặng lẽ, rằng kỷ nguyên đô la Mỹ thống trị mọi thứ đang khép dần.
Tháng Mười, Cục Dự Trữ Liên Bang New York (New York Fed) cũng báo cáo rằng tỷ lệ trái phiếu Mỹ do các Ngân Hàng Trung Ương toàn cầu nắm giữ đã giảm xuống mức thấp nhất trong một thập niên. Đây là dấu hiệu cho thấy nhu cầu nước ngoài đối với các tài sản định giá bằng Mỹ kim đang suy giảm, phản ánh một xu hướng rộng lớn hơn: nỗ lực thoát khỏi sự thống trị của đồng đô la Mỹ.
Thời điểm hiện tại, đô la Mỹ vẫn là đồng tiền được ưa chuộng nhất trong các giao dịch quốc tế và dự trữ ngoại hối toàn cầu. Sức mạnh của nó từ lâu là nền tảng cho quyền lực kinh tế của Mỹ, giúp Washington duy trì mức nợ khổng lồ và tạo đòn bẩy trong thương mại quốc tế cũng như trong việc thực thi các biện pháp trừng phạt.
Một đồng đô la mạnh cũng làm giảm chi phí nhập cảng, khiến hàng hóa nước ngoài rẻ hơn đối với người tiêu dùng Mỹ. Tuy nhiên, những nỗ lực ngày càng tăng của các đối thủ nhằm làm suy yếu ảnh hưởng kinh tế Mỹ thông qua việc giảm phụ thuộc vào đồng đô la đang đặt ra thách thức cho sức mạnh Mỹ trên toàn cầu.
Đứng đầu mặt trận “ly khai” đồng đô la Mỹ là Trung Quốc. Từ năm 2022, các ngân hàng Nga đã chuyển sang sử dụng Hệ Thống Thanh Toán Liên Ngân Hàng Xuyên Biên Giới (Cross-Border Interbank Payment System – CIPS) của Trung Quốc – một nền tảng thay thế cho SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication – Hiệp Hội Viễn Thông Tài Chính Liên Ngân Hàng Toàn Cầu – tức hệ thống liên lạc tài chính quốc tế mà các ngân hàng trên toàn thế giới sử dụng để trao đổi thông tin và hướng dẫn thanh toán xuyên biên giới một cách an toàn).
Nếu chiến lược của Trung Quốc phát triển, nhu cầu toàn cầu đối với đồng đô la Mỹ sẽ giảm, kéo theo sự mất giá của tài sản Mỹ và chi phí vay nợ cao hơn. Điều này đặc biệt quan trọng đối với nợ công của Mỹ, bởi khi đồng đô la suy yếu, lãi suất trả nợ sẽ tăng, làm tăng nguy cơ vỡ nợ.
Điều tréo ngeo là chính Mỹ đang làm tổn hại uy tín đồng đô la Mỹ. Chính sách thương mại thất thường của chính quyền Trump, cùng với những can thiệp nhắm vào Cục Dự Trữ Liên Bang chưa từng có tiền lệ, đã làm xói mòn niềm tin vào đồng đô la Mỹ. Năm nay, đồng đô la đã giảm hơn 10% giá trị và được dự báo tiếp tục yếu trong thời gian tới.
Xu hướng “ly khai”
Dữ liệu hai thập niên qua cho thấy các chính phủ nước ngoài đang đa dạng hóa danh mục dự trữ. Tỷ trọng của đồng đô la Mỹ trong dự trữ toàn cầu đã giảm đều từ 65% xuống khoảng 57% trong giai đoạn 2016-2024. Điều đáng chú ý là sự sụt giảm này không kéo theo sự gia tăng đáng kể ở ba đồng tiền lớn còn lại (euro, yen và bảng Anh), mà thay vào đó, tỷ trọng các đồng tiền “phi truyền thống” như nhân dân tệ lại tăng lên.
Châu Á là nơi thấy rõ nhất khuynh hướng giảm lệ thuộc vào đô la Mỹ. Một bài báo của Asia Times ngày 10 Tháng Mười Một (“De-dollarization tipping point as multipolar finance takes hold”) cho biết, Hiệp Hội Các Quốc Gia Đông Nam Á (ASEAN) đã cam kết tăng cường sử dụng nội tệ trong thương mại và đầu tư như một phần trong Kế Hoạch Chiến Lược Cộng Đồng Kinh Tế ASEAN giai đoạn 2026-2030. Kế hoạch này nêu rõ mục tiêu giảm thiểu các cú sốc do biến động tỷ giá bằng cách thúc đẩy thanh toán bằng nội tệ và tăng cường kết nối hệ thống thanh toán khu vực.
Theo báo cáo gần đây của Bank of America, quá trình rời bỏ đồng đô la tại ASEAN đang tăng tốc, chủ yếu do hai yếu tố: người dân và doanh nghiệp dần quy đổi khoản tiết kiệm bằng đô la Mỹ sang nội tệ, cùng với việc các nhà đầu tư lớn tăng cường phòng hộ rủi ro cho các khoản đầu tư nước ngoài. Ngoài ASEAN, nhóm BRICS (Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi) tiếp tục phát triển và quảng bá hệ thống thanh toán riêng.
Nhìn chung, trên toàn cầu, việc giảm phụ thuộc vào đồng bạc xanh là xu hướng đang lan rộng. Tỷ trọng đồng đô la trong dự trữ ngoại hối toàn cầu đã giảm từ hơn 70% năm 2000 xuống còn 57.8% vào năm 2024. Gần đây, đô la Mỹ cũng trải qua một đợt bán tháo mạnh, đặc biệt trong Tháng Tư, khi thị trường lo ngại về những bất định trong chính sách của Mỹ. Từ đầu năm đến nay, chỉ số đồng đô la đã giảm hơn 8%.
“Nghỉ chơi” đồng bạc xanh – chuyện không dễ nhưng…
Báo cáo Treasury International Capital (TIC) và báo cáo dự trữ ngoại hối của Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF) cho thấy nhu cầu của nước ngoài đối với trái phiếu kho bạc và tài sản bằng đô la Mỹ bắt đầu kém ổn định. Hai bộ dữ liệu này được xem là “chuẩn vàng” trong việc đo lường dòng vốn vào Mỹ và dự trữ ngoại hối toàn cầu. Số liệu về trái phiếu do Fed New York lưu ký cho các Ngân Hàng Trung Ương nước ngoài tuy không bao quát toàn bộ (vì các ngân hàng này có thể lưu giữ trái phiếu ở nơi khác), nhưng lại được cập nhật hàng tuần – gần như “thời gian thực” trong thế giới dòng vốn xuyên biên giới của các ngân hàng trung ương.
Và ngay lúc này, các khoản lưu ký đó đang giảm nhanh (“Fed custody holdings ring ‘de-dollarization’ alarm”/Reuters ngày 8 Tháng Mười).
Theo số liệu mới nhất, giá trị trái phiếu kho bạc Mỹ được Fed New York giữ thay mặt cho các ngân hàng trung ương nước ngoài hiện chỉ còn $2.78 ngàn tỷ – mức thấp nhất kể từ Tháng Tám, 2012, và giảm tới $130 tỷ chỉ trong hai tháng.
Đáng chú ý, mức đỉnh trong 18 tháng qua, khoảng $2.95 ngàn tỷ, diễn ra vào Tháng Ba và Tháng Tư năm nay, trùng với giai đoạn thị trường hỗn loạn gây ra bởi “Ngày Giải phóng Thuế quan” của Trump. Theo “thước đo nhiệt độ” này, dường như các ngân hàng trung ương nước ngoài đã bắt đầu “nguội” với trái phiếu Mỹ kể từ đó.
Xu hướng rời xa Mỹ kim đặt ra câu hỏi rằng đây chỉ là hiện tượng tạm thời hay là một sự chuyển dịch mang tính cấu trúc.
Trên bề mặt, dù một số quốc gia đang giảm mức độ “phơi nhiễm” với đồng bạc xanh, nhưng các chuyên gia cho rằng việc truất ngôi đô la Mỹ là điều vô cùng khó.
“Không có đồng tiền nào khác có tính thanh khoản, quy mô thị trường trái phiếu và tín dụng sâu rộng như đồng đô la Mỹ, nên hiện tượng đang xảy ra cho thấy sức hấp dẫn của nó như một thứ tài sản dự trữ đang bị giảm chứ bản thân nó không bị mất ngôi” – nhận định của chuyên gia về ngoại hối Francesco Pesole thuộc tập đoàn ngân hàng và dịch vụ tài chính quốc tế ING (Hòa Lan).
Peter Kinsella, giám đốc chiến lược ngoại hối toàn cầu của Union Bancaire Privée, cũng nhấn mạnh cần phân biệt sự yếu đi của đồng đô la với việc phi đô la hóa.
Hơn nữa, bất kỳ lựa chọn thay thế nào phải đối mặt với nhiều rào cản. Chẳng hạn, việc quốc tế hóa nhân dân tệ bị cản trở bởi các hạn chế cấu trúc lớn, từ việc Bắc Kinh duy trì kiểm soát chặt chẽ dòng vốn, làm giảm niềm tin quốc tế vào tính thanh khoản, đến khả năng chuyển đổi của nhân dân tệ.
Hệ thống tài chính Trung Quốc cũng thiếu minh bạch và niềm tin thể chế mà các thị trường phương Tây có được. Thêm vào đó, thị trường trái phiếu Trung Quốc vẫn nhỏ hơn và kém thanh khoản hơn nhiều so với Mỹ ($21 ngàn tỷ so với $51 ngàn tỷ), khiến hạn chế khả năng nhân dân tệ được sử dụng rộng rãi làm đồng tiền dự trữ.
Bất luận thế nào, chẳng có gì mà không thể xảy ra. Rõ ràng một sự chuyển dịch đang diễn ra và bất kỳ nhà kinh tế hay nhà hoạch định chính sách nào cũng nhận ra điều đó.
Nếu muốn bảo vệ ảnh hưởng kinh tế và những lợi thế mà vị thế thống trị của đồng đô la mang lại, Washington cần củng cố các chính sách truyền thống từng giúp tạo dựng niềm tin cho hệ thống tài chính Mỹ, đồng thời hạn chế những trò kích động gây xáo trộn từ những chính sách ra đời từ cảm tính nhất thời hơn là chiến lược chín chắn, để cho người ta thấy rằng dù đang có nhiều lựa chọn mới nhưng không đơn vị tiền tệ nào có thể thay thế tính ổn định của đồng đô la và không bất kỳ đồng tiền nào có thể sánh được sức mạnh cạnh tranh của đồng bạc xanh. [kn]
Khởi nghiệp $10,000 bán silicon che núm vú, sau 3 năm doanh thu $95 triệu
LOS ANGELES, California (NV) – Hai chị em sinh đôi Taylor Capuano và Casey Sarai chỉ bỏ ra $10,000 để khởi động một ý tưởng kinh doanh vào năm 2022, giờ đây, sau ba năm, họ đã biến ý tưởng nhỏ thành công ty Cakes Body với doanh số lên đến $95 triệu mỗi năm.
Lúc bắt đầu, cả hai đều không nghĩ dự án sẽ trở thành sự nghiệp toàn thời gian. “Chúng tôi chỉ muốn giải quyết một vấn đề đơn giản mà chính mình gặp phải, và không biết liệu người khác có thấy hữu ích không,” Taylor Capuano chia sẻ, theo CNBC.
Ý tưởng được nảy ra từ chính trải nghiệm cá nhân: cả hai đều từng gặp tình huống khó xử với những sản phẩm che đầu vú bằng silicon vừa không thoải mái, vừa dễ lộ đường áo và bất tiện trong trang phục.
Với quan điểm “giải quyết nỗi đau từ thất vọng,” họ tập trung nghiên cứu và đặt mẫu thử với các nhà sản xuất silicone, sau nhiều lần điều chỉnh để các mẫu vừa khít, không dùng keo dán mà vẫn bám tốt nhờ nhiệt cơ thể, đồng thời có viền mỏng để không bị lộ khi mặc đồ.
Cakes Body thực sự bùng nổ nhờ hiệu ứng lan truyền trên TikTok và màn xuất hiện trên chương trình Shark Tank cuối 2023, giúp sản phẩm tiếp cận rộng rãi tới gần nửa triệu người theo dõi mạng xã hội.
Sau năm đầu kinh doanh vượt mốc $1 triệu doanh thu, Cakes Body đã đạt khoảng $95 triệu trong năm tài chính mới nhất và vẫn duy trì lợi nhuận từ những ngày đầu.
Dấu ấn lớn tiếp theo đến từ khoản đầu tư $300,000 từ Emma Grede, đồng sáng lập Skims và Good American, đổi lấy 10% cổ phần, đưa mức định giá công ty lên $3 triệu chỉ sau chưa đầy hai năm hoạt động.
Ngoài ra, Cakes Body ký kết với Ulta Beauty, đưa sản phẩm vào 1,000 cửa hàng trên toàn nước Mỹ, cùng hợp tác với hơn 25,000 nhà sáng tạo nội dung online và đang lên kế hoạch mở rộng ra thị trường quốc tế.
Hai nhà sáng lập từng lo lắng về sự bền vững của sản phẩm, nhưng giờ đây khuyến khích các bạn trẻ hãy bắt đầu ngay nếu có ý tưởng có giải pháp cho thị trường đủ lớn và tiềm năng tài chính. “Có lúc bạn phải tin và dám bước tới—dù là đặt hàng lần đầu hay đăng bài Instagram đầu tiên,” cô Capuano chia sẻ.
Thành công của Cakes Body là minh chứng cho giá trị của sự can đảm, kiên trì và sáng tạo cá nhân giữa thời đại kinh doanh số hóa. (MPL) [kn]
Ông bà Bác Sĩ Michael Đào ủng hộ Linh Đài Đức Mẹ La Vang $1 triệu
Đỗ Dzũng/Người Việt
GARDEN GROVE, California (NV) – Ông bà Bác Sĩ Michael Đào và Dược Sĩ Linh Bùi vừa ủng hộ $1 triệu để tiếp tục công việc duy trì Linh Đài Đức Mẹ La Vang trong khuôn viên nhà thờ Chính Tòa Chúa Kitô của Giáo Phận Orange ở Garden Grove.
Trả lời phỏng vấn nhật báo Người Việt, Bác Sĩ Michael Đào cho biết: “Tôi làm việc này vì muốn con cái tôi tiếp tục đi theo bước chân của chúng tôi bởi vì giới trẻ bây giờ thờ ơ với tôn giáo quá. Ngoài ra, tôi cũng muốn làm gương cho những người khác tiếp tục ủng hộ linh đài, một nơi được coi là thiêng liêng nhất của giáo dân Việt Nam.”
Ông cho biết thêm, ông bà quyết định ủng hộ số tiền này sau khi dự buổi ra mắt “Our Lady at the Center,” một phim tài liệu nói về sự hình thành Linh Đài Đức Mẹ La Vang.
“Sau khi xem phim, chúng tôi thấy thêm được mọi khía cạnh của việc hình thành linh đài. Từ đó, chúng tôi quyết định ủng hộ,” ông nói thêm.
“Sau khi xem phim, đứng trước tượng Mẹ La Vang, tôi cảm thấy một điều gì đó rất thiêng liêng, khi nhìn vào Mẹ,” Dược Sĩ Linh Bùi chia sẻ với Orange County Catholic, tờ báo của giáo phận.
Theo thông tin của Giáo Phận Orange, sự đóng góp này của gia đình Bác Sĩ Michael Đào được tổ chức thiện nguyện Our Lady of La Vang Foundation (OLLV Foundation) xúc tác.
OLLV Foundation là tổ chức gây quỹ cho linh đài, cũng như Vườn Thánh Mẫu (Marian Gardens) và nhà nguyện St. Callistus và Hầm Mộ (St. Callistus Chapel and Crypts) gần đó.
“Chúng ta cần tiền để giữ nơi này đẹp đẽ, xinh xắn, và thiêng liêng để mọi người có thể đến và cầu nguyện,” Bác Sĩ Michale Đào nói với Orange County Catholic.
Tiến Sĩ Elysabeth Nguyễn, tổng giám đốc OLLV Foundation, được Orange County Catholic trích lời nói ủng hộ của ông bà Michael Đào là “một sự hào phóng có thể ảnh hưởng lâu dài hàng trăm ngàn người, vì đây là món quà mang tính di sản mà sẽ tiếp tục hết năm này đến năm khác.”
Và sau một buổi ăn tối với Giám Mục Timothy Freyer, giám mục phụ tá giáo phận và cũng là thành viên Hội Đồng Quản Trị OLLV Foundation, và Tiến Sĩ Elysabeth Nguyễn, ông bà Bác Sĩ Michael Đào và Dược Sĩ Linh Bùi đi đến quyết định cuối cùng.
Ông bà Michael Đào là những người thường xuyên ủng hộ tài chính trong các hoạt động cộng đồng vùng Little Saigon, nhất là các hoạt động mang tính văn hóa, lịch sử, và tôn giáo, mà gần đây nhất là buổi tiệc gây quỹ vào ngày 10 Tháng Tám để mở Lễ Hội Vu Lan do Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hoa Kỳ và Cộng Đồng Phật Giáo Việt Nam Nam California phối hợp cùng Văn Phòng Giám Sát Viên Janet Nguyễn của Orange County tổ chức tại Mile Square Regional Park, Fountain Valley, trong hai ngày 23 và 24 Tháng Tám.
Hồi Tháng Ba, ông bà cũng bảo trợ chương trình ca nhạc gây quỹ “VIETNAMERICA: 50 NĂM HÀNH TRÌNH VIỄN XỨ & TRI ÂN” tại phòng sinh hoạt nhật báo Người Việt, Westminster.
Ngoài ra, ông thường tham gia các hội chợ y tế miễn phí phục vụ cộng đồng Việt Nam vùng Little Saigon.
Đây là lần thứ nhì ông bà Bác Sĩ Michael Đào ủng hộ $1 triệu.
Hồi Tháng Ba, 2023, ông bà ủng hộ $1 triệu để thiết lập một trung tâm tim mạch trong bệnh viện MemorialCare Orange Coast Medical Center, Fountain Valley.
“Món quà tuyệt vời này của Bác Sĩ Michael Đào và Dược Sĩ Linh Bùi sẽ bảo đảm chúng tôi tiếp tục cung cấp kết quả lâm sàng và tiếp cận dễ dàng hơn đối với các trường hợp bệnh tim và cứu sống nhiều người hơn trong cộng đồng chúng ta,” Bác Sĩ Steven Schiff, cựu giám đốc y khoa phụ trách bệnh tim ở MemorialCare Orange Coast Medical Center, nói lúc đó.
Khi được hỏi về chuyện này, Bác Sĩ Michael Đào nói: “Đây là một trung tâm tim mạch mới, có máy soi tim. Trước đây, bệnh viện chỉ có một, bệnh nhân phải đợi lâu, từ hai đến bốn tuần, nguy hiểm đến tính mạng. Nhờ có thêm trung tâm này, bệnh nhân không phải đợi nữa, cứu sống được nhiều người.”
Ông bà Michael Đào sáng lập và là chủ nhân AMD Medical Plaza ở Garden Grove, một trung tâm y tế rộng 40,000 sq ft với dịch vụ y khoa đa năng.
—–
Liên lạc tác giả: [email protected]
Trump ký dự luật chấm dứt 43 ngày chính phủ đóng cửa
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump ký ban hành đạo luật ngân sách tối Thứ Tư, 12 Tháng Mười Một, chấm dứt 43 ngày chính phủ đóng cửa, lâu nhất trong lịch sử nước Mỹ, làm nhiều nhân viên liên bang làm việc thêm giờ mà không có lương, hàng trăm ngàn người bị kẹt ở phi trường, và hàng triệu gia đình xếp hàng ở các trung tâm cộng đồng để lãnh thực phẩm, theo AP.
Trước đó vài giờ, dự luật được Hạ Viện thông qua với số phiếu 222-209.
Đây là cuộc bỏ phiếu đầu tiên của các dân biểu kể từ khi trở lại Washington, DC sau gần tám tuần không làm việc vì Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson (Cộng Hòa-Louisiana) không triệu tập họ họp với lý do chính phủ đóng cửa.
Trước đó, dự luật đã được Thượng Viện thông qua.
Điểm gây tranh cãi làm chính phủ đóng cửa là phía Dân Chủ muốn gia hạn tài trợ cho chương trình bảo hiểm Obamacare, mà sẽ hết hạn vào cuối năm.
Các nhà lập pháp Dân Chủ không chịu bỏ phiếu cho ngân sách nếu phía Cộng Hòa không bao gồm điều khoản gia hạn tài trợ bảo hiểm.
Tuy nhiên, phía Cộng Hòa nói rằng đây là một vấn đề khác, nên thảo luận vào dịp khác, chứ không nên được “gắn” vào dự luật ngân sách.
Cuối cùng, tám thượng nghị sĩ Dân Chủ bỏ phiếu với bên Cộng Hòa thông qua dự luật ngân sách để mở cửa chính phủ trở lại, đổi lại, phía Cộng Hòa đồng ý một cuộc bỏ phiếu cho dự luật tài trợ bảo hiểm vào giữa Tháng Mười Hai. (Đ.D.)
Đảng vi quý, xã tắc vi thứ chi, dân vi khinh!
Trân Văn
Nhiều cơ quan truyền thông ở Việt Nam vừa lược thuật cảnh báo của Ngân Hàng Thế Giới (World Bank – WB) rằng đến 2050, GDP của Việt Nam sẽ giảm ít nhất 12.5% nếu không có những biện pháp hữu hiệu để kinh tế-xã hội Việt Nam thích ứng với biến đổi khí hậu.
Trong cảnh báo vừa kể, WB tiếp tục nhắc lại viễn cảnh vốn đã được mô tả từ lâu: Một nửa diện tích của đồng bằng sông Cửu Long có thể sẽ chìm trong nước, tước đi sinh kế của hàng triệu người, gia tăng nguy hiểm cho an ninh lương thực quốc gia.
Tương lai Việt Nam không chỉ có sự u ám riêng trong lĩnh vực nông nghiệp. Biến đổi khí hậu khiến nước biển dâng cao còn đe dọa sinh hoạt, sinh kế của dân cư các khu vực duyên hải, khoảng 70% dân số và 433 khu công nghiệp tạo ra 90% hàng hóa xuất cảng sẽ bị ngập.
Ngoài tác động nguy hiểm của nước biển dâng cao, nhiệt độ tăng cao cũng sẽ ảnh hưởng đến nhiều nhà máy, xí nghiệp. Khoảng 1.3 triệu lao động, trong đó 70% là phụ nữ sẽ phải gánh chịu hậu quả của yếu tố này.
Mưa to, bão lớn vì biến đổi khí hậu còn gây ngập lụt. WB ước đoán, đến năm 2030, tỷ lệ hệ thống giao thông bị hư hỏng do ngập lụt sẽ tăng khoảng 40%. Nguy cơ các cảng biển quan trọng ở TPHCM, Hải Phòng bị ngập sẽ tăng gấp năm lần so với hiện nay, gây gián đoạn cho việc vận chuyển từ 68,000 tấn đến 106,000 tấn hàng hóa/ngày, thiệt hại sẽ vào khoảng $89 triệu/ngày.
Để dễ hình dung thiệt hại, WB dẫn thiệt hại mà trận bão Yagi năm 2024 từng khiến cảng Hải Phòng mất $955 triệu làm ví dụ minh họa.
Những yếu tố như nhiệt độ cực đoan, cung cấp điện gián đoạn, mưa lũ cực đoan,… đã, đang và sẽ còn làm năng suất lao động của Việt Nam giảm, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu bị bào mòn.
Từ sự yếu kém của hạ tầng và bảo trì, WB lưu ý, thiệt hại sẽ lan truyền như hiệu ứng domino – hệ thống giao thông tê liệt vì tác động của biến đổi khí hậu sẽ làm mạng lưới cung ứng – phân phối (logistics) của Việt Nam tê liệt. Ứng phó chậm trễ chừng nào thì nội lực sẽ suy giảm chừng đó.
Do chậm chạp trong ứng phó, đến 2050, có thể sẽ có từ 100,000 đến 1.1 triệu người bị đẩy xuống dưới ngưỡng nghèo. Nguy cơ bần cùng vì không đủ điều kiện tự bảo vệ trước thiên tai ở nhóm lao động kỹ năng và thu nhập thấp, cũng như các gia đình sống ở những khu vực như ven biển, đồng bằng, nông thôn được dự đoán là “đặc biệt cao.” Nếu không sớm đầu tư vào năng lượng sạch, nâng cao khả năng thích ứng của nông nghiệp, khả năng chống chịu của đô thị, thành tựu tích lũy từ tăng trưởng sẽ bị biến đổi khí hậu quét sạch.
Theo WB, tác động của biến đổi khí hậu có thể làm tăng trưởng giảm đều đặn 0.5 %/năm. Do vậy, nguồn thu cho ngân sách sẽ giảm trong khi chi tiêu sẽ tăng để khắc phục hậu quả, vào năm 2050, tài khóa có thể thâm hụt thêm 0.8% GDP…
***
Trong sáu tháng vừa qua, dân chúng Việt Nam choáng váng vì thiên tai dồn dập, hai cụm từ “bất thường” và “vượt mức lịch sử” liên tục được lập đi, lập lại. Thiên tai đổ đến dưới đủ mọi dạng: Hạn hán, nước mặn xâm nhập, dông lốc và đặc biệt là mưa to, bão lớn, sạt lở.
Riêng tác động của mưa, bão đã vắt kiệt nội lực của quốc gia lẫn nhiều cá nhân, gia đình. Ở miền Bắc, thiệt hại do tác động của mưa, bão khiến hàng trăm ngàn gia đình ở Hà Nội, Thái Nguyên, Cao Bằng, Lào Cai, Hòa Bình, Phú Thọ, Tuyên Quang, Bắc Giang, Bắc Ninh,… khánh kiệt.
Miền Trung cũng thế. Người Việt bất lực và xót xa nhìn những Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng,… bị thiên tai tàn phá.
Sau những Bến Tre, Tiền Giang, Kiên Giang,… với hàng trăm ngàn gia đình phá sản do thiếu nước ngọt mất trắng hoa lợi từ lúa, rau trái, tôm cá, tới lượt Cà Mau rúng động vì bờ biển sạt lở trên diện rộng, đất đai sụt lún,…
Thiệt hại do đủ loại thiên tai không còn được tính bằng ngàn tỷ mà là hàng chục ngàn tỷ, chưa kể thiệt hại về sinh mạng lên tới vài trăm. Tuy nhiên đó là những tổn thất có thể đo, đếm từ những đổ nát công khai, nếu có thể đo đếm thiệt hại của từng cá nhân, gia đình, đơn vị tính chắc chắn phải là trăm ngàn tỷ. Song đó chỉ là thiệt hại trước mắt. Tác động lâu dài của thiên tai khi nông thôn, đô thị, hạ tầng bị tàn phá, cũng như cá nhân và gia đình kiệt quệ đối với sự ổn định và cơ hội phát triển kinh tế-xã hội dẫu rất lớn nhưng không dễ ước đoán.
Đáng ngại là tác động của biến đổi khí hậu đối với Việt Nam đã được cảnh báo từ thập niên 1990. Đến 2009, chính quyền Việt Nam công bố kịch bản đầu tiên để ứng phó với biến đổi khí hậu và nước biển dâng cao nhưng thực tế cho thấy họ chưa bao giờ xem điều chỉnh để thích ứng là chuyện sống còn của quốc gia, dân tộc. Vì không tính đến khả năng chống chịu, quy hoạch và nỗ lực phát triển chỉ tạo thêm những khu vực bị thiệt hại nặng nề do dễ ngập hơn, mức nước lụt cao hơn, rút chậm hơn, đồng bằng lún sụt, ven biển sạt lở nghiêm trọng hơn!
Trong sáu tháng vừa qua, dẫu thiên tai là chuyện nhãn tiền nhưng dường như cả hệ thống chính trị lẫn hệ thống công quyền chỉ dồn tâm lực, trí lực và sức lực vào những thứ như “sắp xếp lại giang sơn” và “kiện toàn nhân sự” bằng kỷ luật, điều chuyển, chỉ định…
***
Cách nay khoảng 2,500 năm, Mạnh Tử – một triết gia Trung Quốc – cho rằng “Dân vi quý, xã tắc vi thứ chi, quân vi khinh” (dân là quý nhất, sau đó là xã tắc tức quốc gia, còn vua là nhẹ nhất). Cha ông người Việt cũng nghĩ như vậy nên nhiều triều đại (Lý, Trần, Lê) đề cao tư tưởng “ý dân là ý trời.” Không phải tự nhiên mà Lý Thái Tổ khẳng định “Trên thuận thiên thời, dưới theo ý dân” khi quyết định dời kinh đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) ra Thăng Long (Hà Nội), hay Nguyễn Trãi nhấn mạnh “việc nhân nghĩa cốt ở yên dân” khi viết Bình Ngô Đại Cáo.
Quan sát những diễn biến tại Việt Nam, so tác động càng ngày càng đáng ngại của thiên tai đến kinh tế-xã hội với trọng tâm hoạt động của chính quyền Việt Nam ắt sẽ thấy, “lấy dân làm gốc”chỉ là khẩu hiệu. Thực tế cho thấy “đảng vi quý” còn “xã tắc vi thứ chi” và “dân vi khinh.” [kn]
