LOS ANGELES, California (NV) – Một vụ nổ xảy ra ở trung tâm Los Angeles vào tối Thứ Bảy, 16 Tháng Năm, gây ra đám cháy lớn lan ra nhiều tòa nhà và khiến 11 lính cứu hỏa bị thương, nhật báo Los Angeles Times dẫn lời các giới chức cho biết.
Khoảng 6 giờ 30 phút chiều, Sở Cứu Hỏa Los Angeles (LAFD) nhận được tin báo một tòa nhà thương mại trên đường E. Boyd, gần Little Tokyo, có khói bốc lên, ông Erik Scott, phát ngôn viên LAFD cho hay. Tòa nhà này nằm trong một khu buôn bán cũ có nhiều tiệm thuốc lá.
Trong lúc lính cứu hỏa đang ở bên trong tìm nơi phát ra đám cháy thì “một tiếng nổ lớn làm rung chuyển cả khu vực,” ông Scott nói. Sức nổ mạnh đến mức làm cháy đen chiếc xe cứu hỏa đậu bên kia đường, ông cho hay.
Có 11 lính cứu hỏa bị phỏng, cần phải điều trị, ông Scott nói. Vài người bị thương được đưa đến County-USC Medical Center.
Hơn 240 lính cứu hỏa được điều đến hiện trường và đám cháy bị dập tắt không lâu sau 8 giờ tối, ông Scott cho biết.
Theo điều tra ban đầu, tòa nhà thương mại này là Smoke Tokes, một nhà kho chứa nguyên liệu làm dầu mật ong. Các giới chức chưa xác định nguyên nhân gây cháy.
Vụ nổ trong Smoke Tokes khiến lửa bùng lên cùng cột khói khổng lồ có thể nhìn thấy từ cách xa nhiều dặm.
Giấy vụn nhỏ li ti bay khắp nơi quanh khu vực, theo lời một số nhân chứng. Mặt tiền nhiều doanh nghiệp gần đó bị khói bụi phủ đen.
Hơn 240 lính cứu hỏa được điều đến hiện trường và đám cháy được dập tắt không lâu sau 8 giờ tối. (Hình: AP Photo/Damian Dovarganes)
Gia đình cô Jeralyn Cleveland đang tổ chức sinh nhật trên nóc tòa nhà chung cư cao 13 tầng gần đó thì nghe thấy tiếng nổ.
“Mọi người trong tòa nhà cứ tưởng là nổ bom,” cô kể. “Khói bốc lên như cây nấm.”
Cô Cleveland nói khu phố này thường xảy ra cháy nhỏ, nhưng cô chưa bao giờ nhìn thấy vụ cháy nào lớn như vụ này.
Ông Eric Garcetti, thị trưởng Los Angeles, nói trên Twitter rằng ông “đang theo dõi sát sao tình hình.” (Th.Long) [qd]
PALO ALTO, California (NV) – Bộ phận mắc nhất của xe hơi điện là bình điện, vì chứa nhiều chất đắt tiền và khó kiếm. Đó là lý do xe hơi điện mắc hơn xe hơi chạy xăng.
Tuy nhiên, dường như Tesla và đối tác sản xuất bình điện là công ty Contemporary Amperex Technology Ltd (CATL) của Trung Quốc tìm ra được giải pháp để kéo giá xe hơi điện xuống bằng xe chạy xăng.
Hãng Reuters hôm Thứ Năm, 14 Tháng Năm, đưa tin Tesla và CATL đang hợp tác sản xuất bình điện mới giá rẻ, và dự trù sẽ chính chức công bố tại Ngày Bình Điện của Tesla. Ông Elon Musk, tổng giám đốc Tesla, cho hay chương trình này sẽ diễn ra cuối Tháng Năm ở California hoặc Texas.
Theo tính toán của hai công ty này, bình điện mới sẽ chạy được một triệu dặm, giúp Tesla có thể bán xe hơi điện của mình bằng với giá xe chạy xăng.
Chiếc Model 3 ở Trung Quốc sẽ là chiếc đầu tiên sử dụng bình điện này. Sau đó, bình điện giá rẻ sẽ được dùng cho những mẫu xe khác của Tesla ở các thị trường khác như Mỹ.
Hồi Tháng Hai, Tesla đàm phán với CATL để sử dụng loại bình ắc quy lithium-sắt-phosphate, không dùng cobalt. Cobalt là nguyên tố đắt tiền nhất trong bình điện xe hơi điện hiện nay.
CATL cũng tạo ra được cách đóng bình điện rẻ hơn và đơn giản hơn, giúp giảm giá cũng như sức nặng của bình điện.
Tất cả những công nghệ đó, cộng với tiến bộ trong mật độ năng lượng (power density), giúp bình điện mới có thể chạy với giá gần $100 mỗi kWh. Đây là mức giá mà nhiều người cho rằng xe hơi điện có thể rẻ bằng xe chạy xăng.
Trước đây trong năm, General Motors cũng loan báo công nghệ bình điện lithium-ion thế hệ mới, mà họ tuyên bố là kéo giá xuống còn $100 mỗi kWh. Bình điện này có tên Ultium, sẽ được dùng trong 20 mẫu xe mới của GM, như Cadillac Lyriq, trước năm 2023. (Th.Long) [qd]
SINGAPORE (NV) – Khi chiếc tàu West Capella, do công ty quốc doanh Petronas của Malaysia thuê để thăm dò dầu khí ở vùng Biển Đông hoàn tất nhiệm vụ của mình tuần qua, một chiến hạm Hải Quân Mỹ, chiếc USS Gabrielle Giffords, đã rời căn cứ ở Singapore để đến vùng biển này và đi ngang qua chiếc tàu.
Theo bản tin của tờ South China Morning Post hôm Thứ Bảy, 16 Tháng Năm, đây là lần thứ ba trong ít tuần trở lại đây, chiến hạm Mỹ làm nhiệm vụ chứng tỏ sự hiện diện của họ trong vùng biển giàu tài nguyên thiên nhiên này, vốn cũng là nơi đang có trở lại sự căng thẳng giữa Trung Quốc và các quốc gia láng giềng Đông Nam Á do tranh chấp về hoạt động đánh cá và khai thác dầu khí.
Bắc Kinh nói rằng một khu vực rộng lớn trong vùng Biển Đông, kéo dài khoảng 1,000 dặm (1,600 km) từ bờ biển phía Nam Trung Quốc là của họ. Chính quyền Trung Quốc sử dụng các tàu thăm dò địa chất, tàu tuần duyên và tàu dân quân giả dạng đánh cá để duy trì sự hiện diện ở vùng biển này.
Tuy Bắc Kinh nói rằng các tàu của họ chỉ có những hoạt động bình thường, Washington đã cáo buộc Bắc Kinh là có thái độ bắt nạt các quốc gia láng giềng. Vào năm 2018, Việt Nam đã từng phải ngưng các hoạt động thăm dò của công ty Tây Ban Nha Repsol tại vùng biển của mình khi Trung Quốc đưa tàu tới gây sự.
Việt Nam là một trong bốn quốc gia, gồm cả Malaysia, Brunei và Philippines đang có tranh chấp với Trung Quốc trong vùng Biển Đông.
Hiện nay, trong các quốc gia ASEAN, Hà Nội có phản đối mạnh mẽ nhất để chống lại các hành động lấn chiếm của Bắc Kinh ở Biển Đông, tiếp theo đó là Manila.
Tám quốc gia còn lại trong khối ASEAN nói chung là vẫn có thái độ dè dặt, kín tiếng. Và họa hoằn khi họ lên tiếng, thì cũng để chỉ nói về sự quan trọng của việc tránh có đối đầu và duy trì sự ổn định trong khu vực.
Các phân tích gia nói rằng các quốc gia này không muốn công khai tranh cãi với Trung Quốc vì lo sợ sẽ ảnh hưởng đến mối quan hệ thương mại và đầu tư, nhất là trong giai đoan kinh tế suy thoái do đại dịch COVID-19.
Ông Joseph Liow Chin Yong, một chuyên gia về chính trị địa dư Á Châu-Thái Bình Dương tại đại học Nanyang Technological University ở Singapore, nói rằng các quốc gia ASEAN đều muốn có sự thảo luận sau hậu trường, để cho phép họ có biện pháp bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ mà không bị mất đi mối giao hảo với Bắc Kinh.
Sự lựa chọn của Hà Nội là đối đầu trực tiếp với Bắc Kinh, trong khi đó phản ánh mối quan hệ phức tạp của hai quốc gia láng giềng này. Nỗ lực gia tăng quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và Việt Nam có vẻ không làm giảm nỗ lực xác định quyền lợi quốc gia của cả hai bên, theo bài báo South China Morning Post.
Hồi tuần qua, Hà Nội công khai lên tiếng phản đối việc Bắc Kinh ra lệnh cấm đánh cá đầu mùa Hè, như vẫn thấy hằng năm, và khuyến khích ngư dân của mình cứ mạnh dạn ra khơi đánh cá quanh vùng quần đảo Hoàng Sa.
Tháng qua, Việt Nam cũng phản đối việc Trung Quốc thiết lập đơn vị hành chánh tại hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, gọi đây là hành động phi pháp và không có giá trị. Điều này xảy ra sau khi Việt Nam tố giác và đưa công hàm phản đối vụ tàu tuần duyên Trung Quốc đâm chìm tàu cá Việt Nam.
Tàu Tuần Duyên Philippines đối diện tàu Hải Cảnh Trung Quốc. (Hình: AFP)
Tại Philippines, chính phủ của Tổng Thống Rodrigo Duterte bày tỏ sự ủng hộ đối với Việt Nam sau khi xảy ra vụ tàu cá bị đâm chìm. Manila cũng gửi công hàm phản đối việc tàu chiến Trung Quốc chiếu radar hỏa lực vào một chiến hạm Philippines cũng như việc Bắc Kinh thành lập khu vực hành chánh tại quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa và Bãi Macclesfield.
Ông Jay Batongbacal, một chuyên gia về luật hàng hải và giáo sư tại University of Philiippines, nói rằng Manilan nay có thái độ cứng rắn hơn khi trước, nhưng không nghĩ rằng tình hình sẽ căng thẳng hơn.
Trước đây, dưới thời Tổng Thống Benigno Aquino, Philippines đã đi kiện Bắc Kinh trước tòa quốc tế năm 2013 và đã thắng kiện năm 2016. Tổng Thống Duterte đã gặp nhiều chỉ trích vì không dám đòi Trung Quốc phải tuân hành phán quyết của tòa.
Ông Batongbacal giải thích với tờ South China Morning Post lý do vì sao ông không dự trù tình hình giữa Philippines và Trung Quốc sẽ trầm trọng hơn vì: “Dưới thời chính phủ Duterte, phía Philippines chọn lựa cách lặng lẽ đưa công hàm phản đối mà không loan báo ra ngoài công chúng để đáp ứng yêu cầu của phía Trung Quốc là giải quyết sự việc trong nội bộ.”
Theo ông Nguyễn Quang Dy, một cựu giới chức Bộ Ngoại Giao Việt Nam, thì nên có một cơ chế mói cho an ninh khu vực để phá tan âm mưu bành trướng hàng hải trong tương lai của Trung Quốc.
Một ý kiến do ông Dy đề nghị là cơ chế “Bộ Tứ cộng,” trong đó Mỹ, Nhật, Ấn Độ và Úc sẽ hợp tác chặt chẽ với các quốc gia trong khối ASEAN. Ý kiến này được Viện Nghiên Cứu Chính Sách Chiến Lược Úc, cơ quan được sự tài trợ của chính phủ Úc và các chính phủ khác, kể cả Mỹ, phổ biến rộng rãi.
Tuy nhiên, hiện có rất ít chỉ dấu cho thấy là sẽ có sự thay đổi trong nguyên trạng.
“Vùng Biển Đông là mối quan tâm của khu vực, nhưng khu vực để cho mỗi quốc gia liên hệ tự tìm giải pháp. ASEAN không phải là tổ chức được thành lập để giải quyết tranh chấp,” cũng theo giáo sư Liow ở Nanyang Technological University. (V.Giang) [qd]
Như mọi người dân trên toàn nước Anh, một việc đã thành một nghi thức cố định từ khi đại dịch đến đảo quốc này, chúng tôi kéo nhau ra trước cửa nhà để vỗ tay hoan hô những “anh hùng” của hệ thống y tế quốc gia Anh mỗi 8 giờ tối Thứ Năm hàng tuần.
Đối diện nhà tôi, cụ Paine, năm nay đã tròn 100 tuổi, đứng trong nhà nhìn ra cười vui vẻ tham gia. Kế bên là hai ông bà cũng đã ngót nghét 80 vừa cười vừa vẫy vừa vỗ tay. Hai cô mới dọn tới ở nhà cụ Josephine (đã qua đời) cũng vội chạy ra.
Kế bên nhà tôi, ông thầy giáo Graham, bị nhiễm virus vì phải đi dạy học cho con em của các nhân viên cấp cứu, nay đã lành bệnh, tươi cười vỗ tay cùng bà vợ và hai cô con gái. Hỏi ông khỏe chưa thì ông bảo khỏe rồi. Ông thuộc loại những người bệnh nhẹ, chỉ nhức mỏi, nhức đầu hơi sốt. Cô con gái lớn cũng bị nhiễm bệnh, ho nhiều hơn, nhưng nay hai bố con đều khỏi bệnh. Kế bên ông Tom chạy taxi nay đổi nghề cũng ra góp vỗ tay cùng mọi người. Chúng tôi ở phía tây thành phố.
Trong khi đó bên ngoài cửa nhà mình ở phía Nam London, bà Gill Cronin dùng một cái muỗng gỗ để gõ vào một cái nồi trong khi một cái xe gắn máy chạy qua, còi bóp inh ỏi. Đúng 8 giờ tối từ suốt tám tuần lễ liên tiếp, đường phố trên toàn nước Anh bùng lên tiếng hoan hô ồn ào cho những nhân viên y khoa Anh.
Bà Cronin, một nhân viên làm việc ở một trường học, đã cảm ơn như thế này mỗi tối Thứ Năm, đã ca tụng những nhân viên của hệ thống mà dân Anh chỉ biết với cái tên NHS. Khi được hỏi Dịch Vụ Sức Khỏe Quốc Gia (National Health Service-NHS) có ý nghĩa gì, bà tóm tắt một chữ “Mọi sự.”
Với một hệ thống chăm sóc sức khỏe miễn phí cho mọi người, dựa trên nhu cầu, NHS đã điển hình cho tất cả những phẩm chất mà người Anh nghĩ là tiêu biểu cho những gì đẹp đẽ nhất của đất nước mình.
Nay với các nhân viên y tế hy sinh, có khi đến tính mạng mình, trong khi chính phủ bị cáo buộc đã có sai lầm lớn trong vịêc đối phó với đại dịch COVID-19, hệ thống chăm sóc sức khỏe này đã trở thành tiếng gọi đoàn kết quốc gia. Chính phủ vương quốc có thể đã thất bại trong việc bảo vệ dân Anh qua sự chậm trễ hành động nhưng hệ thống y tế quốc gia đã làm hết sức để cứu mạng những người nhiễm bệnh.
Những cầu thủ đá banh ngoại hạng Premier League tổ chức gây quỹ, nghệ sĩ đường phố Banksy vẽ một bức tranh ở một bệnh viện, cựu chiến binh 100 tuổi, Đại Úy Tom Moore, đã quyên góp được trên 30 triệu bảng Anh (khoảng $37 triệu) qua việc đi bộ trong sân sau nhà mình.
Cựu chủ tịch Ủy Ban Đặc Nhiệm Về Y Tế của Quốc Hội, bà Sarah Wollaston nhận xét: “Thật khó có thể giải thích nó nằm sâu đến đâu vào tiềm thức của đất nước chúng tôi. Các chính trị gia khó sống nếu đụng đến NHS, bởi đây là một báu vật quốc gia.”
Ngay cả trước đại dịch, dịch vụ y tế, tuy gặp khó khăn vì nhiều năm kiệm ước, có lẽ vẫn là định chế được tôn trọng và kính mến nhất vương quốc. Là nguồn tự hào quốc gia, nó đứng đầu và đáng kể hơn, trên cả hoàng gia trong một cuộc thăm dò dư luận năm 2016.
Khách thế giới ngạc nhiên khi ba định chế được trưng bày ở Thế Vận Hội Mùa Hè 2012 ở London, dịch vụ y tế đứng cạnh những biểu tượng nổi tiếng của cái gì gọi là tính Ăng-lê như Nữ Hoàng Elizabeth II và James Bond. Và nó đã từng nổi tiếng đến nỗi mà Sir Nigel Lawson, một cựu bộ trưởng tài chánh dưới thời Thủ Tướng Margaret Thatcher đã được biết diễn tả nó “điều gần nhất mà người Anh có thể coi là một tôn giáo.”
Người ngoại quốc có thể chê bai hệ thống với một số bệnh viện cổ lỗ sĩ, những bác sĩ làm việc nhiều giờ và chờ đợi lâu để được giải phẫu không cần thiết. Nhưng dân Anh thì tự hào vì đây là dịch vụ y tế duy nhất trên thế giới chăm sóc bình đẳng cho mọi người dân từ nữ hoàng trở xuống. Dịch vụ ở Đài Loan nổi tiếng ở Á Châu dập khuôn theo dịch vụ của Anh.
Nó được dân chúng yêu chuộng nhưng trong những năm gần đây, trong giai đoạn thắt lưng buộc bụng của mấy đời chính phủ bảo thủ, NHS đã ngày càng khó khăn chăm lo cho số bệnh nhân ngày thêm già nua. Các bệnh viện tổ chức các ban quyên góp, các tổ chức thiện nguyện tìm cách giúp đỡ thêm. Nhờ tiền quyên góp của dân chúng, bệnh viện Nhi Đồng nổi tiếng thế giới về những nghiên cứu trong nhi khoa, The Great Ormond Street Hospital, đã xây nổi một khu điều trị mới.
NHS đã là lý do giúp ông Tony Blair đánh bại đảng Bảo Thủ sau nhiều năm chỉ với khẩu hiệu “Cứu NHS, bỏ phiếu cho Lao Động,” sau khi bà Thatcher tính chuyện tư hữu hóa dịch vụ. Thủ tướng đương nhiệm, Boris Johnson, lại lợi dụng ngược lại, nói là Brexit sẽ giúp mang lại 300 triệu bảng Anh cho dịch vụ từ tiền mà Anh quốc đóng góp cho Âu Châu.
Trong những ngày sau đại dịch, ông Johnson đã trông cậy vào NHS hơn nữa, và cũng nhiều lần nói về điều đó. Khi nhiễm coronavirus và lâm bệnh nặng, ông đã được chở vào bệnh viện St. Thomas’ ở bên kia sông đối diện với Điện Westminster tức tòa nhà Quốc Hội, một bệnh viện của hệ thống NHS. Khi ra khỏi bệnh viện ông đã cảm ơn NHS cứu mạng ông, đưa ra một lời cảm ơn đầy xúc động ca tụng hai bác sĩ và hai y tá đã ngày đêm túc trực bên ông.
Vài tuần sau, cậu con trai mới nhất của ông, Wilfred, đã chào đời, và cái nhìn đầu tiên của em bé – như hầu hết trẻ em ở Anh- là bên trong một bệnh viện NHS. Cậu bé có cái tên đệm là Nicolas, tên của cả hai bác sĩ đã chăm sóc cho ông Johnson.
Trong khi chính phủ của ông Johnson vất vả tìm cách kiểm soát dịch bệnh, họ đã lợi dụng sự ủng hộ của dân chúng cho dịch vụ, với khẩu hiệu khắp nơi khuyến khích dân chúng hãy tôn trọng đóng cửa: “Ở nhà. Bảo vệ NHS. Cứu mạng sống.”
Các giám đốc của dịch vụ y tế quốc gia đứng cạnh các chính trị gia không đáng tin cậy bằng trong những cuộc họp báo về COVID-19, và một ứng dụng smart phone để theo dõi những người nhiễm bệnh đã được giao cho NHS phát triển, thay vì chính phủ, để trấn an dân chúng lo ngại sợ bị xâm phạm đời tư.
Cũng không có gì lạ vì người dân Anh đã tin tưởng vào NHS từ năm 1948, khi được phác thảo trong một kế hoạch của một chính phủ Bảo Thủ và thực hiện bởi một chính phủ Lao Động sau Đệ Nhị Thế Chiến để xây dựng một quốc gia vốn sẽ tận diệt “năm điều xấu”: thiếu thốn, bệnh tật, ổ chuột, dốt nát và nhàn cư. Được trả qua một sắc thuế dành riêng cho dịch vụ mà thực ra tính còn rẻ hơn tiền bảo hiểm ở Hoa Kỳ, chữa trị hoàn toàn miễn phí. Chữa răng cũng có những bác sĩ NHS tính tiền rẻ hơn và ngay cả dược phẩm cũng chỉ giới hạn số tiền phải trả. Nhờ là hệ thống y tế công lớn nhất thế giới, NHS còn có thể điều đình mua thuốc rẻ và vì thế giá thuốc ở Anh rẻ nhất Âu Châu.
Với 1.5 triệu nhân viên, NHS là chủ nhân lớn thứ năm trên thế giới, chỉ sau có Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ, Quân Đội Nhân Dân của Bắc Kinh, Walmart và McDonald’s. Và cũng như những tổ chức đó, NHS có một phù hiệu quen thuộc, hàng chữ tên in nghiêng màu xanh trắng.
Tiến Sĩ John Appleby, giám đốc nghiên cứu và kinh tế gia trưởng của Quỹ Nuffield, một viện nghiên cứu y tế ở Luân Đôn giải thích: “Tôi không nghĩ là có ai trong Bộ Y tế năm 1948 ngồi xuống nói ‘Chúng ta cần một nhãn hiệu mạnh,’ nhưng đó là điều chúng tôi có. Y tá, vốn là ‘thiên thần’ và bác sĩ ‘vốn là ‘thần’ –được kính nể ở nhiều quốc gia. Nhưng ở đây nó nằm bao bọc trong định chế mà họ phục vụ, và điều khác biệt là sự hiện hữu của NHS như là một nhãn hiệu.”
Có thể có những hệ thống y tế khác ở Âu Châu hữu hiệu hơn, nhưng NHS rẻ nhất trong các dịch vụ y tế thế giới, cung cấp chăm sóc sức khỏe cho toàn 65 triệu dân với chỉ có 9% GDP. Và dĩ nhiên so với hệ thống của Hoa Kỳ thì NHS rẻ hơn nhiều.
Dân chúng Anh như bà Wollaston tự hào là “NHS cung cấp đồng đều và tốn ít tiền hơn.” Dân Anh có thể đang lo lắng thất nghiệp vì đại dịch nhưng ít nhất họ không phải lo sẽ mất bảo hiểm y tế. Và cái niềm tự hào cùng niềm tin đó đã giúp dịch vụ y tế Anh tránh những đối chọi chủ thuyết như cuộc tranh cãi đang diễn ra ở Hoa Kỳ. Dân chúng Anh tin tưởng và không muốn bất cứ chính phủ nào đụng đến hệ thống y tế mà như lời của văn bản thành lập “trông nom sức khỏe người dân Anh từ khi chào đời đến khi trút hơi thở cuối cùng.”
Dĩ nhiên chủ thuyết cũng ảnh hưởng đến NHS. Những chính phủ bảo thủ đã tìm cách “bỏ đói” NHS để thúc đẩy giải tư nhưng không thành. Những năm giàu có dưới thời ông Tony Blair đã giúp NHS có một số bệnh viện tối tân nhưng hệ thống vẫn có nhiều thiếu hụt. Sau khi mất quá nhiều bác sĩ cho Hoa Kỳ vì lương bác sĩ, một thứ công chức, quá ít, nay các bác sĩ đã trả lương tương đối xứng đáng. Khi chính phủ bảo thủ quay trở lại, cố gắng kiệm ước đã để cho NHS cạn kiệt, thiếu cả đến những dụng cụ căn bản như áo choàng mặt nạ. Nhưng chỉ trong một tuần lễ, một bệnh viện mới được xây dựng, NHS Nightgale London, chỉ để cứu chữa cho bệnh nhân COVID-19.
Và như những cuộc vỗ tay chứng minh, vào lúc khủng hoảng, hệ thống y tế NHS không sợ mất sự ủng hộ của dân chúng. Giáo Sư Timothy Garton Ash ở Viện đại học Oxford đã phải nói “NHS đã trở thành linh thiêng. Nó đã trở thành Giáo Hội Anh Giáo mới.” (kn)
HONOLULU, Hawaii (NV) – Một du khách New York bị bắt ở Hawaii sau khi đăng hình chụp trên bãi biển ở đây lên Instagram. Anh này bị bắt vì vi phạm lệnh tự cách ly 14 ngày của tiểu bang và “khai gian với chính quyền,” văn phòng thống đốc Hawaii loan báo vào Thứ Bảy, 16 Tháng Năm, theo CNN.
Du khách 23 tuổi này đến O’ahu hôm Thứ Hai, và chẳng bao lâu sau, đăng đầy hình anh chụp trên bãi biển lên Instagram. Anh này bị nghi dùng phương tiện giao thông công cộng để đến những nơi mà anh chụp hình, thông báo của văn phòng Thống Đốc David Ige cho hay.
“Cư dân địa phương nhìn thấy hình ảnh anh đăng lên mạng xã hội rồi báo cho chính quyền – hình trên bãi biển cùng với tấm ván lướt sóng, đang tắm nắng, và đang đi dạo quanh Waikiki buổi tối,” thông báo nói.
Đến nay, Hawaii có hơn 600 ca COVID-19 và ít nhất 17 ca tử vong.
Nhằm ngăn virus lây lan, tiểu bang này yêu cầu du khách tự cách ly 14 ngày bắt buộc, ở khách sạn hay nhà riêng, ngay khi đến đây.
Hawaii cũng yêu cầu du khách điền mẫu đơn xác nhận có biết rằng vi phạm lệnh tự cách ly là tội hình sự, có thể bị phạt $5,000 và ngồi tù đến một năm, bộ giao thông Hawaii cho hay.
Tiểu bang này đã gia hạn lệnh tự cách ly đến hết Tháng Sáu, Thống Đốc David Ige cho biết trong buổi hỏi đáp qua mạng.
Kể từ khi lệnh này có hiệu lực từ cuối Tháng Ba đến nay, nhiều du khách, trong đó có đôi vợ chồng hưởng trăng mật, bị bắt vì không tuân thủ.
“Cũng như phần lớn nước Mỹ, chúng tôi vẫn đang gặp nhiều khó khăn do đại dịch này,” ông Kirk Caldwell, thị trưởng thủ phủ Honolulu, nói với đài CNN. “Nhưng ngay lúc này, chúng tôi xem du lịch là một nguồn lây lan virus, cho nên, chúng tôi mong du khách đừng đến đây cho tới khi nào an toàn trở lại.” (Th.Long) (kn)
LONDON, Anh (NV) – Trong tình hình khủng hoảng của dịch COVID-19 nhưng chính phủ Anh “bật đèn xanh” để giải bóng tròn Anh, đặc biệt là giải ngoại hạng Premier League có thể bắt đầu trở lại vào ngày 1 Tháng Sáu, 2020.
Như vậy giải league hàng đầu nước Anh bị ngưng đọng trong những tháng vừa qua nhưng giờ đây có thể thấy được tia sáng cuối đường hầm, theo ESPN.
Tài liệu đưa ra những hướng dẫn để từng bước nới lỏng lệnh phong tỏa được đưa ra vào chiều Thứ Hai, 11 Tháng Năm, nhưng những biện pháp giãn cách xã hội vẫn được áp dụng cho những hoạt động khác nhau được tái tục trở lại trên cả nước.
Hai bước của “lộ trình” được Thủ Tướng Anh Boris Johnson đưa ra để áp dụng trong mùa bóng tròn được trở lại vào tháng tới. Và bắt buộc, không khán giả nào được phép vào sân để xem những trận đấu còn lại của giải Premier League.
Vài ngày qua, 20 đội bóng của league này đã thảo luận làm thế nào mùa giải hoạt động trở lại trong vài ngày tới, bao gồm cả việc thi đấu trên những sân trung lập.
Các giải Premier League, EFL và Hiệp Hội Bóng Tròn Anh (English Football Association) sẽ được chính phủ giải thích chi tiết về lộ trình của chính phủ đối với các giải đấu bóng tròn trong cuộc họp qua video vào Thứ Ba, 19 Tháng Năm tới đây.
Những nguồn tin cho ESPN biết rằng Bộ Văn Hóa, Truyền Thông và Thể Thao (DCMS) sẽ nói chuyện với tất cả giới lãnh đạo các môn thể thao quan trọng ở Anh để giải thích chi tiết về đề nghị của chính phủ cho các giải thể thao chuyên nghiệp hoạt động trở lại từ 1 Tháng Sáu.
DCMS thường xuyên có các cuộc họp với các giới chức thẩm quyền bóng tròn kể từ khi bị tạm ngưng, nhưng cuộc họp ngày Thứ Ba được hiểu rõ ràng nhất ngày nào bóng tròn Anh được tái diễn.
Trước đó, giải Premier League hàng đầu nước Anh bị tạm dừng kể từ 13 Tháng Ba và không cho biết ngày nào mùa giải 2019-20 sẽ được tái diễn. Hiện vẫn còn 92 trận đấu của giải Premier League chưa diễn ra, và các đội bóng giờ đây cũng ra sân tập luyện trở lại, trong khi vẫn theo dõi và áp dụng những hướng dẫn giãn cách xã hội của chính phủ.
Nguồn tin chính phủ cho biết những cổ động viên bóng tròn chỉ có thể vào sân chứng kiến những trận đấu tùy thuộc những dấu hiệu rõ ràng về sự giảm bớt sự lây lan dịch COVID-19.
Tuy nhiên, tài liệu chính phủ đưa ra những lời cảnh báo: “Một số địa điểm tụ tập đông người, nhưng vì tình trạng đặc thù những địa điểm này khó có thể áp dụng khoảng cách biệt nên có thể không an toàn mở cửa trở lại vào thời điểm này, hay chỉ có thể an toàn mở cửa từng phần.”
Giải league hàng đầu Anh và những league khác của Châu Âu cho đến ngày 25 Tháng Năm phải đưa ra những kế hoạch chi tiết về những trận đấu còn lại của mùa giải.
Ông Richard Masters, đứng đầu điều hành Premier League. (Hình: Alex Morton/Getty Images)
20 đội bóng Anh thảo luận việc hủy bỏ giải
Trong khi đó, cũng theo ESPN, hôm Thứ Hai, 11 Tháng Năm, 20 đội bóng của Premier League lần đầu tiên đề cập đến việc hủy bỏ mùa giải 2019-2020 trong cuộc thảo luận tìm phương cách để giải quyết tình trạng hiện tại của league bị tạm ngưng thi đấu từ ngày 13 Tháng Ba.
Tuy nhiên vẫn chưa có kế hoạch chính thức nào được đưa ra khi còn những trở ngại như vấn đề thi đấu trên sân trung lập với những trận đấu còn lại của mùa giải. Đặc biệt lần đầu tiên vấn đề hủy bỏ mùa giải lại được đưa ra thảo luận trong các cuộc họp này. Và nếu mùa giải bị hủy bỏ thì những phương thức tính điểm xếp hạng cũng như điểm qua từng trận đấu của các đội được tính đến.
Ông Richard Masters, đứng đầu điều hành Premier League, nói với giới truyền thông trong cuộc họp báo qua video xác nhận việc hủy bỏ giải lần đầu tiên được thảo luận đến, nhưng không tiết lộ bất cứ chi tiết nào.
Ông khẳng định là mục tiêu vẫn là hoàn thành mùa bóng nhưng vẫn phải thảo luận tất cả các chọn lựa với các đội bóng và hiện vẫn chưa đạt đến bất cứ hình thức nào.
Ngoài ra, theo Masters xác nhận, các đội bóng được phép kéo dài các hợp đồng cho đến hết mùa giải với các cầu thủ mà có hợp đồng hết hạn vào ngày 30 Tháng Sáu. (TTC) [qd]
WESTMINSTER, California (NV) – Đọc qua con số hàng ngàn người trong các viện dưỡng lão ở California bị nhiễm COVID-19, chúng tôi chợt nhớ lại một trong những “ổ dịch” đầu tiên của nước Mỹ là viện dưỡng lão “Life Care Center” (ngoại ô Seattle, Washington), nơi nhiều người cao niên thiệt mạng vì virus Corona, rồi hình ảnh những thi thể nằm xếp lớp trong một viện dưỡng lão ở tiểu bang New Jersey,…
Đau đáu trong lòng nỗi đau xót, như người thân của mình trong hoàn cảnh ấy, phóng viên Người Việt đi tìm hiểu các viện dưỡng lão tại Orange County, nơi có nhiều cư dân là người Việt Nam.
Nơi nào cũng từ chối cho thăm
Theo danh sách các viện dưỡng lão có trên website của Bộ Y Tế Công Cộng California (cdph.ca.gov), chúng tôi kiếm website của một số viện dưỡng lão đã có người nhiễm COVID-19, mục đích để tìm hiểu về tình hình của các cư dân, biện pháp ngăn ngừa lây nhiễm, sự an toàn của nhân viên y tế,…. trong lúc ai cũng phải bị cách ly như hiện nay.
Có trong tay mấy số phone của các viện dưỡng lão khu vực Orange County, chúng tôi gọi đến từng nơi, nhưng kết cục chỉ nhận được những câu trả lời, đại loại: “Không thể, không ai được phép đến đây vào lúc này, kể cả thân nhân,” hoặc “Cô muốn gặp khoa nào, ok để tôi chuyển máy,” nhưng sau đó là một “sự im lặng” kéo dài hơn 5 phút.
Một nơi khác, sau khi nghe chúng tôi giới thiệu là phóng viên nhật báo Người Việt, muốn gặp người có trách nhiệm, người bên kia trả lời rất nhanh: “Muốn gặp manager? Cô cần phải lấy hẹn nhé, à mà bây giờ chúng tôi rất bận, không tiếp ai được đâu. Cô còn cần gì nữa không?” Chúng tôi chưa kịp trả lời, đã nghe câu chúc “You have a good day!” Xong!
May sao, sau đó, chúng tôi nhận được nhiều sự giúp đỡ, và liên lạc được hai viện dưỡng lão rất gần khu Little Saigon, nơi có đông người cao niên là người Việt.
Trong mùa dịch bệnh, sinh hoạt của các cư dân trong Mission Palms. Healthcare Center không thay đổi nhiều. Trong hình, các cư dân đang xem truyền hình. (Hình: Kim Do cung cấp)
Ngồi cách 6 feet và mang khẩu trang
Trái ngược với những cú phone trước, khi gọi đến Pacific Heaven Healthecare Center, người đại diện là chị Nhi Phan, trả lời: “Từ ngày có dịch bệnh COVID-19, theo quy tắc mới, chúng tôi không thể tiếp khách trong văn phòng, nhưng là nhà báo, chị có thể đến đây bất cứ lúc nào, chúng ta cùng ngồi ở bên ngoài, nơi có vườn cây rất thơ mộng để nói chuyện.”
Chúng tôi vội vã lên xe, không quên câu nhắc của chị Nhi Phan: “Chúng ta sẽ ngồi cách nhau 6 feet, và nhớ mang khẩu trang nhé!”
Pacific Heaven Healthecare Center tọa lạc tại thành phố Garden Grove, nằm giữa hai thành phố Westminster và Santa Ana, lái xe khoảng 10 phút từ Orange và Fountain Valley.
Hai giờ trưa, trời nắng chang chang, nhưng phía trước của Pacific Heaven Healthecare Center dưới tàng cây to, bên cạnh là vườn hoa, chúng tôi không cảm thấy nóng nực.
Chị Nhi Phan cho biết viện dưỡng lão này có 99 giường, trong đó 44 bệnh nhân phải sử dụng ống thở, và 55 giường cho người dưỡng bệnh ngắn hoặc dài hạn. Theo chị Nhi, có “cư dân” ở đây tới hơn 10 năm.
“Trước khi dịch bệnh xảy ra, thân nhân của các bác được vào thăm hàng ngày. Nhưng mấy tháng qua họ không được vào bên trong nữa, nhiều người phải đứng ngoài cửa sổ, gọi phone nói chuyện và nhìn ông bà, cha mẹ mình qua tấm kiếng thôi, thương lắm! Dù thế nào cũng phải chịu, để giữ an toàn cho các bác và cho mọi người mà,” chị Nhi nói.
Nhưng khi có lệnh “ở tại nhà,” con cháu của các bác cũng không thể đến tận nơi mà nhìn qua cửa, họ đành phải liên lạc qua phone, hoặc “facetime” tại nhà.
Chị Nhi kể, từ khi có lệnh cách ly, phone của chị hoạt động liên tục, không ngưng nghỉ. “Nhiều khi nửa đêm người nhà sốt ruột, cũng gọi hoặc text hỏi thăm, chúng tôi rất hiểu nỗi lo lắng của thân nhân, nhất là trong mùa dịch này. Nếu quá khuya thì không thể làm gì được, nhưng qua sáng hôm sau là chúng tôi liên lạc ngay với người nhà để thông báo tình hình của các bác trong này. Có khi các cô nhân viên phải chụp hình các bác, gửi qua phone cho người nhà để họ yên tâm.”
Có khoảng 60-70% cư dân của Pacific Heaven Healthecare Center là người Việt, còn lại là người Mỹ, Mexico, Đại Hàn. Theo chị Nhi, hiện tại ngoài nhân viên y tế, toàn bộ cư dân đều phải đeo khẩu trang (mask). Các bác được nhắc nhở rửa tay thường xuyên bằng nước diệt khuẩn, xà bông, và nếu có muốn ‘trò chuyện’ với nhau thì phải cách xa 6 feet.
Các nhân viên Mission Palms Healthcare Center. (Hình: Kim Do cung cấp)
Nơi chăm sóc bệnh nhân và người cao niên, những người dễ bị tổn thương vì COVID-19 đều trong tình trạng nguy hiểm, nhưng Pacific Heaven Healthecare Center chưa phải đối mặt với khó khăn về nhân viên, cũng như thiết bị y tế.
Chị Nhi kể: “Chúng tôi luôn có từ 200-250 nhân viên, làm theo ca. Y tá trưởng, và phụ tá y tá trưởng là hai người thường trực. Mỗi ‘station’ có 2 RN (Registered nurse), 3 LVN (licensed vocational nurse) và những nhân viên làm vệ sinh, tắm, thay đồ cho các bác.”
Theo chị Nhi, tất cả các nhân viên có đầy đủ thiết bị PPE (personal protective equipment) y như trong nhà thương, như mask, găng tay, tấm che mặt, quần áo bảo hộ,…
Trong lúc nói chuyện, chúng tôi thấy những nhân viên trước khi bước vô bên trong để làm việc đều phải xịt chất khử trùng vào giầy, rửa tay, và được đo nhiệt độ ngay sau cánh cửa.
“Sau đó, họ còn phải vô phòng khử trùng, thay quần áo, mặc đồ bảo hộ, đeo mặt nạ, găng tay,…Với nhân viên làm part-time, chúng tôi khuyến khích chỉ nên làm một chỗ để không đi từ nhà dưỡng lão này qua nhà dưỡng lão khác, vì như thế dễ bị lây bệnh.” Chị Nhi nói.
“Phải đeo khẩu trang, và thấy nhân viên y tế trang bị đủ thứ trên mình, rồi không được gặp mặt con cháu, các bác có thắc mắc gì không?,” chúng tôi hỏi.
Chị Nhi cười, nói: “Có chứ, nhưng ngay từ đầu dịch bệnh, chúng tôi đã giải thích, rồi qua phone của con cháu, các bác rất hiểu. Vả lại, những hoạt động hàng ngày không làm cho các bác buồn.”
Chị Nhi kể tiếp: “Trước đây tuần nào cũng có chương trình văn nghệ phục vụ, như chương trình Phượng Tím, các buổi ca hát của anh Michael, rồi còn có các linh mục hoặc ni cô vào thăm nom, nói chuyện. Các bác mê nhất cải lương, nhưng bây giờ không được nghe, các cô nhân viên phải hát hò, chọc ghẹo cho các bác vui, mở cải lương cho các bác nghe. Chỉ có các anh chị hay tới phục vụ, cứ gọi cho tôi than buồn vì không được vào hát cho mấy bác nghe. Họ đang rất mong tới ngày được gặp lại các bác.”
Dù bên ngoài dịch bệnh thế nào, bên trong viện dưỡng lão, cuộc sống của các bác không thay đổi: sáng uống cà phê, dùng điểm tâm, đọc báo Người Việt; bác nào muốn ra sân chơi thì các cô lại đẩy ra sân sau tắm nắng, hưởng khí trời. Tất nhiên mọi thứ có khác trước là ai cũng phải đứng cách nhau 6 feet. Còn bác nào muốn nói chuyện với con cháu thì lại được “facetime.” Các bữa trưa và chiều đều có món ăn Việt Nam, không cơm thì bún bò, bánh cuốn, hủ tiếu,…
Đang lúc chuyện trò, chị Nhi bỗng dừng lại khi thấy một y tá bước từ trong ra, hỏi: “Hi Ryan, xong việc rồi hả?’ Quay sang chúng tôi, chị giới thiệu: “Đây là anh trưởng khu Rehab (Khu phục hồi chức năng).
Ryan Chen, dừng lại, đứng cách chúng tôi đúng 6 feet, nói chuyện: “Tôi sang Mỹ từ năm lên 6, và ở đây đã hơn 40 năm. Hơn 20 năm qua tôi làm việc cho viện dưỡng lão này. Chẳng muốn đi làm chỗ khác đâu, vì ở đây sạch sẽ, thơm tho, vui nhộn lắm. Ba tôi là người Trung Hoa, nhân viên của tôi đa số là người Việt Nam, tôi nói được chút tiếng Việt thôi, nói tiếng Mỹ thế này, dễ hơn.”
Khỏe hơn khi “bị cách ly”
Vào giữa Tháng Tư, báo chí đưa tin một trung tâm chăm sóc người già tại thị trấn Andover, quận Sussex, tiểu bang New Jersey, có 17 thi thể chất trong một gian phòng nhỏ và nơi đây từng có cư dân và nhân viên y tế nhiễm COVID-19. Bản tin đã khiến nhiều người có thân nhân sống trong viện dưỡng lão hết sức hoảng sợ. Có người đến xin đem ông bà, cha mẹ của mình về nhà.
Nhân viên Pacific Heaven Healthcare Center phải xịt giầy khử trùng và rửa tay trước khi vào làm việc. (Hình: Đoan Trang/Người Việt)
Nhưng ở Pacific Heaven Healthecare Center không có chuyện ấy.
Chị Nhi cho biết: “Không ai được về vào lúc này, mà người nhà cũng không muốn cho bệnh nhân về khi dịch bệnh đang xảy ra, vì trong đây là an toàn nhất rồi.”
“Chính vì phải chăm sóc cẩn thận hơn, chu đáo hơn cho các bác, nên đội ngũ nhân viên y tế của chúng tôi rất cực. Phải nói là họ đã phải hy sinh nhiều lắm, không khác gì những anh hùng ngoài tuyến đầu của trận chiến chống COVID-19.”
Một viện dưỡng lão khác là Mission Palms Healthcare Center, trong khu Little Saigon, thành phố Westminster còn có tới 96% cư dân là người Việt, 4% còn lại là người Mỹ và Mexico.
Chị Kim Do, người đại diện của trung tâm chăm sóc sức khỏe này cho biết chưa có trường hợp nhiễm COVID-19 xảy ra nơi đây.
“Chúng tôi cẩn trọng tuyệt đối vì sự an toàn của các bác, cũng như nhân viên ngay từ những ngày đầu của dịch bệnh. Hiện nay chúng tôi có 99 bác, không có bác nào bệnh nặng phải thở máy, toàn bộ chỉ dưỡng già, hoặc người bệnh đang tập vật lý trị liệu thôi.”
Cũng theo chị Kim Do, chỉ có một ít thay đổi từ trước và sau khi dịch bệnh, là thân nhân không được vô thăm. “Cũng có mấy bác nhớ nhà, hỏi: Sao mấy tháng nay sao không thấy ai vô thăm tôi nhỉ?,” tôi giải thích cho bác nghe, thế là bác vui vẻ, chẳng thắc mắc hay than phiền gì cả.
Theo chị Kim Do, kể từ khi có lệnh cách ly của Thống Đốc Gavin Newsom, toàn bộ giao tiếp từ trung tâm với bên ngoài, với thân nhân đều qua facetime. Ngay cả các sĩ cũng không vào, trừ khi có trường hợp khẩn cấp.
“Trong này bác nào cũng có điện thoại để liên lạc với con cháu ở nhà, bác nào cần facetime để gặp mặt người nhà, các cô đều giúp, bất cứ lúc nào,” chị Kim Do kể.
“Sáng nay tôi hỏi một cụ bà: Bà ơi, hết dịch, bà về nhà nhé!” Bà trả lời: “Không, tôi chẳng về đâu. Tôi về ai lo cho tôi như các cô.” Cụ bà năm nay đã 107 tuổi nhưng không có bệnh tật gì, đầu óc rất minh mẫn.
Hàng ngày, tại Mission Palms Healthcare Center, các bác được chơi bingo, xem truyền hình, ca nhạc,…
“Trước đây các hội đoàn Công Giáo, Phật Giáo, các ca sĩ hay đến chơi và hát cho các bác nghe, nhưng từ khi khách không được vào, các nhân viên thay phiên nhau hát và múa phục vụ các bác,” chị Kim Do nói. “Lúc nào bận quá, các cô lại mở Paris By Night hay phim ảnh cho các bác xem. Mấy bữa nay mọi người phải ‘ở nhà’, chẳng ai đi đâu được, tôi nói vui với các bác: Các bác ơi, ‘bị cách ly’ như các bác không khổ như tụi con ở ngoài đâu!”
Chị Kim Do cho biết, trước đây người nhà vào thăm thường đem đồ ăn thức uống, bánh trái theo ý thích của các bác, rồi còn cho các bác uống thuốc nam, thuốc bắc. “Làm thế chúng tôi kiểm soát không nổi, vì có nhiều bác bệnh cao mỡ, cao máu, tiểu đường, cần phải kiêng ăn. Từ khi người nhà không vào, các bác được ăn uống thực phẩm lành mạnh, được chăm sóc kỹ càng, nên sức khỏe của các bác ổn định hơn rất nhiều.”
Khi chưa có dịch bệnh, các nhân viên Pacific Heaven Healthcare Center thường đưa các bác ra sân sau tắm nắng và chơi đùa. (Hình: Pacific Heaven Healthcare Center)
Những người hy sinh thầm lặng
Mission Palms Healthcare Center hiện có 150-200 nhân viên làm việc theo ba ca. Vì nhân viên phải ra-vào thay ca, nên việc giữ an toàn cho mọi người đã được quan tâm ngay từ đầu dịch.
Chị Kim Do nói: “Chúng tôi kiểm tra kỹ lắm, nhân viên vô làm đều được đo nhiệt độ, ai có biểu hiện gì thấy không ổn, chúng tôi cho đi khám bệnh ngay.”
Chị Kim Do thừa nhận mấy tháng trong mùa dịch bệnh này, nhân viên ở đây bận hơn ngày thường rất nhiều. Ngoài việc thăm khám, phục vụ và chăm sóc thường nhật, mọi người đều phải quan tâm hơn đến sức khỏe của từng bác. Chỉ cần bác nào hơi sổ mũi, ho, hay mệt là đều chuyển sang phòng cách ly riêng để tránh lây bệnh cho người khác.
Tương tự ở Pacific Heaven Healthecare Center, Mission Palms Healthcare Center cũng không có tình trạng thiếu nhân viên hay thiết bị y tế. “Có chăng là khẩu trang lúc ban đầu. Khi đó chúng tôi săn lùng khắp nơi để mua, mà chỗ nào cũng hết hàng, ở Amazon lại càng không order được.” Chị Kim Do kể.
“Tạ ơn Chúa, chỉ sau đó vài tuần, rất nhiều quý vị ân nhân đã đem khẩu trang đến tặng, nên chúng tôi không còn thiếu nữa.”
“Các cô y tá, nhân viên phải đeo khẩu trang suốt ca trực, tôi cũng vậy, và chỉ khi bước ra ngoài, tôi mới cảm thấy thật sự mình được…thở. Thế mới hiểu, đội ngũ y, bác sĩ, nhân viên y tế phải tranh đấu ghê lắm. Bỏ thì ai lo cho các bác đây! Đã chọn ngành nghề này là phải hy sinh, phải có trái tim và làm việc vì lương tâm, trách nhiệm.”
Đại diện Pacific Heaven Healthecare Center và Mission Palms Healthcare Center, chị Nhi Phan và chị Kim Do đều cho biết dù trong mùa dịch bệnh, cả hai trung tâm này đều không ngừng nhận đơn ghi danh. “Với bệnh nhân mới do nhà thương chuyển đến, chúng tôi yêu cầu họ phải đưa ít nhất 2 test COVID-19 có kết qủa âm tính, hỏi kỹ lịch sử bệnh trạng, thì mới nhận,” chị Nhi Phan nói.
Tương tự, chi Kim Do cũng cho biết: “Nếu trước đây khi nhận người mới, chúng tôi hỏi 5 câu, thì bây giờ phải hỏi tới 10 câu. Thà chúng tôi ít người, chứ không nhận ẩu, để rồi ảnh hưởng đến sức khỏe của cả building này. Và với người mới vô, chúng tôi luôn cách ly hai tuần đầu, trước khi hòa nhập với mọi người. Đã vô đây rồi, các bác đều là ông bà, cha mẹ của chúng tôi. Chúng tôi đều là ‘người nhà’ của nhau.”
Rời khỏi hai viện dưỡng lão này, chúng tôi cảm thấy yên tâm cho người cao niên gốc Việt sống trên đất Mỹ. Ít nhất, khi bên ngoài dịch bệnh vẫn đang hoành hành một cách khủng khiếp, thì trong đấy, ở độ tuổi “gần đất xa trời,” “chẳng còn gì để vui” này, các ông bà, các bác vẫn còn được lo chu toàn, từ việc chăm sóc sức khỏe, đến những hoạt động để giải khuây hàng ngày.
Và, điều quan trọng nhất, theo một cư dân người Việt từng tâm sự với chúng tôi: “Vào đây bà vẫn được nói tiếng Việt, như khi đang ở Việt Nam vậy con à. Thích lắm!” (kn)
SAN FRANCISCO, California (NV) – Cứ bốn nhà hàng ở Mỹ sẽ có một nhà hàng dẹp tiệm vì COVID-19 ảnh hưởng nặng nề đến kỹ nghệ phục vụ ăn uống, theo dự báo của công ty chuyên dịch vụ đặt chỗ ở nhà hàng, nhật báo The Orange County Register cho biết vào Thứ Sáu, 15 Tháng Năm.
Dự báo ảm đạm của công ty OpenTable cho thấy rõ thiệt hại rộng khắp mà đại dịch gây ra cho nhà hàng ở Mỹ giữa lúc tình trạng đóng cửa buộc người dân ở nhà nấu ăn, hoặc chỉ mua đồ ăn đem về chứ không đi nhà hàng.
Tổng số lượt đặt chỗ cũng như số khách đến nhà hàng qua hệ thống của OpenTable hôm 13 Tháng Năm giảm 95% so với cùng ngày năm ngoái, theo dữ liệu của OpenTable.
Đây là tai họa cho kỹ nghệ phục vụ ăn uống. Nhà hàng thất thu $30 tỷ trong Tháng Ba và $50 tỷ trong Tháng Tư, theo ước tính của Hội Nhà Hàng Quốc Gia.
Năm 2019, thống kê của Bộ Lao Động cho thấy 9.6 triệu người Mỹ làm việc trong ngành dịch vụ ăn uống.
OpenTable xem xét lượng đặt chỗ cũng như khách đến trực tiếp tại hơn 54,000 nhà hàng trên trang web của mình. Công ty không tính mua đem về hoặc giao đồ ăn.
Theo dữ liệu của họ, ngày càng có nhiều dấu hiệu khách sẵn sàng đi ăn ngoài trở lại ở những tiểu bang đã cho phép nhà hàng mở lại như Arizona và Texas, dù con số này vẫn còn thấp xa so với năm ngoái.
Ngay cả ở những nơi được cho phép mở lại, vài nhà hàng cũng chưa mở. (Th.Long) (kn)
BOISE, Idaho (AP) – Cảnh sát tiểu bang Idaho nói rằng có hai người cùng hơn một chục con chó đã chết khi một chiếc xe tải chở các con chó, cho một nhóm chuyên cứu giúp chó bị bỏ rơi, đâm xuống lề đường ở khu vực Đông tiểu bang này.
Nguồn tin cảnh sát cho biết không có chiếc xe nào khác can dự vào tai nạn xảy ra vào lúc sáng sớm ngày Thứ Sáu, 15 Tháng Năm, trên xa lộ xuyên bang I-15, gần thành phố Shelley.
Người tài xế và một hành khách, cả hai đều là cư dân thành phố Phoenix, tiểu bang Arizona, đã chết vì các thương tích trầm trọng, cùng với 14 con chó.
Các điều tra viên nói rằng chiếc xe chở theo 48 con chó đủ các giống và đủ cỡ, đang trên đường đi đến thành phố Calgary ở Alberta, Canada để được nhận nuôi.
Đầu chiếc xe tải bị tan nát sau tai nạn. (Hình: Idaho State Police via AP)
Tất cả các con chó đều được nhốt vào trong chuồng trong chuyến đi. Tuy nhiên, một số con chó đã thoát ra ngoài.
Cho tới nay, có 18 con thoát ra đã được tìm thấy, và 16 con chó khác hiện chưa biết chạy đi đâu.
Theo các điều tra viên, tai nạn xảy ra khi chiếc xe không hiểu vì lý do gì đâm xuống lề xa lộ. Sự va chạm mạnh đã khiến đầu chiếc xe vận tải tan nát.
Người tài xế, ông Christopher Kracht, 40 tuổi, được trực thăng đưa về bệnh viện và chết ở nơi này, theo giới hữu trách. Người hành khách, bà Ann Watson, 38 tuổi, được cho biết là thiệt mạng tại hiện trường.
Các trung tâm đón nhận thú vật quanh vùng hiện đang chăm sóc cho các con chó sống sót, cho tới khi đại diện của cơ quan cứu giúp chó đến để đưa chúng đi Canada, nơi các trung tâm đang chờ đợi để giao chúng cho các gia đình nhận nuôi. Tên của tổ chức cứu giúp thú vật này hiện chưa được tiết lộ. (V.Giang) (kn)
COVID-19 tiếp tục gây trở ngại cho giáo dục tại California, và mới đây, hệ thống đại học Cal State ở California tiếp tục để sinh viên học online vào mùa Thu tới. Vì sao vậy?
WASHINGTON, DC (AP) – Cựu Tổng Thống Barack Obama chỉ trích giới lãnh đạo Mỹ hiện nay về cách chống dịch COVID-19.
Trong bài diễn văn qua Internet, nhân dịp lễ tốt nghiệp sinh viên đại học vào Thứ Bảy, 16 Tháng Năm, ông Obama nói “nhiều nhà lãnh đạo” không phải lúc nào cũng biết mình đang làm gì.
“Quan trọng nhất, cuối cùng, đại dịch này xé toang bức màn che giấu chuyện quá nhiều nhà lãnh đạo không biết mình đang làm gì,” ông nhận xét. “Rất nhiều người thậm chí không coi mình là lãnh đạo.”
Ông Obama không nêu đích danh Tổng Thống Donald Trump hay bất kỳ giới chức liên bang hay tiểu bang nào trong câu chỉ trích của ông.
Tuy nhiên, trong cuộc điện thoại với nhân viên cũ vào Thứ Sáu tuần trước, vị tổng thống thứ 44 của Mỹ gọi cách chống dịch của ông Trump là “thảm họa vô cùng hỗn loạn.”
Ông Obama đọc bài diễn văn trong “Show Me Your Walk, HBCU Edition,” chương trình dài 2 tiếng dành cho sinh viên tốt nghiệp các trường đại học có đa số sinh viên gốc da màu, phát sóng trên YouTube, Facebook, và Twitter.
Khán giả không ngờ bài diễn văn lại mang nặng tính chính trị, nhất là vì đây chỉ là lễ tốt nghiệp. Ông Obama đề cập nhiều tin tức thời sự, ngoài COVID-19 cũng như tác động kinh tế và xã hội của đại dịch.
Nội dung bài diễn văn là dấu hiệu mới nhất cho thấy vị cựu tổng thống dự tính tham gia tích cực hơn vào cuộc bầu cử sắp tới.
Kể từ khi hết nhiệm kỳ tổng thống, ông Obama nhìn chung không muốn gây chú ý nhiều, ngay cả khi bị ông Trump chê bai.
Trong cuộc điện thoại với nhân viên cũ tuần trước, ông Obama tuyên bố “cần bao nhiêu thời gian, ông sẽ bỏ bấy nhiêu, và sẽ vận động hết sức mình,” cho ông Joe Biden, người làm phó tổng thống dưới thời ông. (Th.Long) (kn)
WASHINGTON, DC (NV) – Ba vị dân biểu liên bang đại diện các địa hạt ở Orange County vừa gởi thư tới Thống Đốc Gavin Newsom của California hôm Thứ Sáu, 15 Tháng Năm, lên tiếng về vụ nhà lãnh đạo tiểu bang nói rằng “COVID-19 lây lan trong cộng đồng là bắt nguồn từ tiệm nail.”
Thư có chữ ký của Dân Biểu Lou Correa (Địa Hạt 46), Dân Biểu Alan Lowenthal (Địa Hạt 47), và Dân Biểu Harley Rouda (Địa Hạt 48) cho biết: “Phát biểu gần đây của thống đốc cho rằng các tiệm nail là nguồn lây nhiễm COVID-19 trong cộng đồng tạo nên mối quan tâm và đau buồn trong cộng đồng người Việt của chúng ta. Như thống đốc có thể biết, theo ước tính, 80% các tiệm nail tại California là do người Việt làm chủ.”
“Chúng tôi đại diện cho Orange County, là nơi có một cộng đồng người Việt đầy sức sống. Như nhiều cơ sở tiểu thương, ngành nail, và các doanh nghiệp chăm sóc cá nhân khác đã và đang bị tác động của đại dịch COVID-19 ảnh hưởng nặng nề, Rất nhiều chủ nhân và thợ làm nail phải đối diện với khó khăn hàng ngày cùng lúc cố gắng giữ lấy doanh nghiệp và trang trải cuộc sống cho gia đình của họ,” ba vị dân biểu viết tiếp. “Trong lúc rất nhiều tiểu thương đang chuẩn bị để mở cửa trở lại, chúng tôi kêu gọi thống đốc cung cấp những hướng dẫn an toàn cho các tiệm nail và cho các doanh nghiệp chăm sóc cá nhân khác, và đây sẽ là những lợi ích vô giá cho cộng đồng chúng ta.”
Ba vị dân cử liên bang cũng cảm ơn Thống Đốc Newsom lãnh đạo California đối với COVID-19, nhưng nhắc nhở ông rằng “California là một tiểu bang đa dạng bao gồm các ngành nghề phát triển mạnh mẽ và là nơi có nhiều nền văn hóa và sắc tộc khác nhau.”
“Chúng tôi cảm kích quyết định nhanh chóng và dứt khoát mà thống đốc đã chọn vào Tháng Ba vừa rồi khi đưa ra lệnh ở nhà, giúp giữ an toàn cho hàng triệu người dân California đồng thời bảo đảm cho các bệnh viện và nhân viên cung cấp dịch vụ y tế được trang bị đầy đủ để đối phó với cuộc khủng hoảng này,” ông Correa, ông Lowenthal, và ông Rouda viết tiếp trong thư. (Đ.D.) (kn)
TIN TỔNG HỢP 16/05/2020
-TT Donald Trump sa thải Tổng thanh tra Bộ Ngoại giao
-Ủy Viên Ngoại Giao EU: Trung Quốc dùng chính sách ‘chia để trị’ với EU
-Truyền hình Trung Quốc CCTV không phát hình các trận NBA
-CSVN cho người Trung Quốc làm chủ nhiều khu đất ‘đắc địa’
LOS ANGELES, California (AP) – Chính quyền thành phố Los Angeles cũng như Los Angeles County phải nhanh chóng kiếm nơi ở cho hàng ngàn người vô gia cư hiện đang sống lây lất cạnh các xa lộ, theo phán quyết của một chánh án hôm Thứ Sáu, 15 Tháng Năm, nói rằng sức khỏe của những người này bị ô nhiễm, động đất, và COVID-19 đe dọa.
Chánh Án David O. Carter, thuộc tòa án liên bang ở Los Angeles, đưa ra một phán quyết tạm thời, theo đó đòi chính quyền địa phương di dời từ khoảng 6,000 tới 7,000 người đang sống trong các căn lều dọc theo xa lộ, dưới các cầu vượt xa lộ.
Ông cho hạn định là trong một tuần, tới ngày 22 Tháng Năm, để giới hữu trách đệ nạp một kế hoạch cung cấp nơi ở cho những người vô gia cư này.
Chánh Án Carter viết trong phán quyết rằng: “Nếu không có được nơi ở, không có vật dụng vệ sinh, không có các nơi cho công việc vệ sinh cá nhân, những người trong hoàn cảnh vô gia cư có thể bị lây nhiễm COVID-19 cao hơn, và sự bùng phát dịch bệnh trong giới vô gia cư cũng sẽ đe dọa đến công chúng.”
Ông Carter nói rằng các giải pháp tạm thời, ngoài việc đưa những người này vào các nhà tạm trú có sẵn, cũng có thể là ở các “bãi đậu xe an toàn” hay các phòng trọ mà quận hạt có thể thuê cho những người này.
Phán quyết được đưa ra sau khi có đơn kiện của tổ chức LA Alliance for Human Rights, theo đó cáo buộc giới chức khu vực Los Angeles không chịu giải quyết cuộc khủng hoảng vô gia cư.
Thị Trưởng Los Angeles, ông Eric Garcetti, bày tỏ sự hy vọng là sẽ có được thỏa thuận giữa các phía liên hệ vào hạn định do tòa đưa ra. (V.Giang) (đ.d.)
DORTMUND, Đức (NV) – Giải vô địch bóng tròn nhà nghề hàng đầu Đức trở thành giải league quan trọng đầu tiên của Châu Âu khi chính thức trở lại vào hôm Thứ Bảy, 16 Tháng Năm, 2020, mặc dù đại dịch COVID-19 đang hoành hành.
Với trận Revierderby giữa Borussia Dortmund, hiện xếp thứ nhì, thắng đẹp đội FC Schalke 04 với tỷ số đậm 4-0.
Theo ESPN FC, không như những trận đầu mùa giải, trận đấu hôm Thứ Bảy diễn ra trên sân không khán giả, và sau khi giới chức cao cấp vùng Bavarian, ông Markus Soder, tuyên bố vào buổi chiều tối trước ngày thi đấu trở lại của Bundesliga rằng giải đấu này có thể bị bãi bỏ vì những vi phạm trong phòng chống đại dịch. Theo ông, cả Châu Âu và thế giới đang theo dõi thận trọng những trận đấu diễn ra ngày 16 Tháng Năm và sau đó tại Đức.
Không những trên sân không khán giả mà tất cả những người không phải thi đấu trên sân cỏ đều phải mang khẩu trang và giữ khoảng cách. Các cầu thủ dự bị cũng vậy, đều mang khẩu trang và ngồi cách nhau hai mét theo quy định.
Dortmund, đội có tiếng trong việc tìm kiếm và đào tạo các cầu thủ trẻ trở thành những cầu thủ nổi tiếng rồi sau thời gian thi đấu lại đem “bán” cho những đội bóng giàu có khác để thu được lợi nhuận cao có thể từ vài chục đến cả trăm triệu đô la.
Sau khi tiền đạo trẻ Hoa Kỳ Christian Pulicis rời khỏi Dortmund để về đầu quân cho Chelsea của Premier League Anh Quốc mùa rồi, Dortmund lại xuất hiện khuôn mặt trẻ mới là tiền đạo Erling Haaland của Na Uy chỉ mới 19 tuổi về đầu quân từ đội Áo FC Red Bull Salzburg
Tuy rất trẻ, nhưng Haaland là tiền đạo không thể thiếu trong các trận đấu của Dortmund hiện nay cũng như của đội tuyển quốc gia Norway.
Và trong trận đấu đầu tiên trở lại mùa giải Bundesliga còn dang dở vì dịch COVID-19, Erling Haaland tỏa sáng, ghi bàn thắng đầu tiên ở phút 28 trước khi Raphael Guerreiro nhân đôi cách biệt lên 2-0 khi kết thúc hiệp đầu. Bước vào hiệp nhì, chẳng bao lâu sau đó đến lượt Thorgan Hazard ghi bàn thắng thứ ba cho Dortmund và Guerreiro lập cú đúp ấn định tỷ số chung cuộc lên 4-0 cho đội nhà ở phút 63.
Thorgan Hazard ghi bàn thắng thứ ba cho Borussia Dortmund trước thủ môn Markus Schubert của FC Schalke 04 trong ngày thi đấu trở lại của Bundesliga trên sân Signal Iduna Park ở Dortmund, Đức, vào hôm 16 Tháng Năm, 2020. (Hình: Martin Meissner/Pool via Getty Images)
Các cầu thủ đã không ôm nhau vui mừng sau khi ghi bàn thắng như thông lệ trước đây vì phải tôn trọng những luật lệ phòng chống COVID-19 do Liên Đoàn Bóng Tròn Đức DFL đưa ra.
Như vậy đội bóng Borussia Dortmund có khởi đầu trở lại không thể nào tốt hơn với ba điểm trong tay, được 54 điểm, tạm thời thu ngắn cách biệt so với đội đầu bảng Bayern Munich 1 điểm. Bayern Munich gặp Union Berlin vào ngày Chủ Nhật ngay sau đó.
Điều đáng tiếc là ngôi sao trẻ Hoa Kỳ, Giovanni Reyna của Dortmund, lại bị chấn thương trong khi làm nóng chuẩn bị cho lần đầu tiên được ra sân ngay từ đầu nên đành ngồi ngoài cùng với đồng đội Jadon Sancho.
Thay thế cho Reyna, Hazard được đưa vào sân và thực hiện đường chuyền ngang tuyệt hảo để cho Haaland thực hiện pha dứt điểm đưa banh qua khỏi tay thủ môn Markus Schubert của Schalke vào lưới mở tỷ số đầu tiên. Đây là bàn thắng thứ 10 trong chín trận Bundesliga của Haaland và cũng là bàn thắng thứ 13 trong 12 trận thi đấu cho đội bóng.
Cách đây ba năm, đội Schalke cũng từng bị Dortmund dẫn trước 4-0 ngay trong hiệp đầu nhưng đã thực hiện cuộc ngược dòng ngoạn mục cầm hòa 4-4 khi kết thúc trận đấu. Nhưng điều kỳ diệu đã không tái lập trong trận đấu này khi Hazard ghi bàn thắng thứ ba và phút 63 đến lượt Guerreiro ghi bàn thắng thứ tư và không cho Schalke có cơ hội thu ngắn cách biệt.
Trước đó, giải Bundesliga bị tạm ngưng từ ngày 13 Tháng Ba vì dịch COVID-19 và tất cả những trận đấu còn lại mùa giải này đều diễn ra trên sân không khán giả khi mà lệnh cấm tụ tập đông người ở Đức vẫn còn hiệu lực ít nhất đến ngày 31 Tháng Tám.
Chính phủ Đức đã cho phép bóng tròn nhà nghề Đức hoạt động trở lại sau khi DFL đệ trình kế hoạch gồm 51 trang về các trận đấu sẽ diễn ra như thế nào trong môi trường phải bảo đảm gần như không nguy hiểm.
Ông Christian Seifert, chủ tịch DFL, cho biết giải Bundesliga đang thi đấu chỉ là “tạm thời” trong khi những giải league quan trọng khác của Châu Âu vẫn chưa chính thức tuyên bố ngày trở lại mùa giải. (TTC) [qd]
Hội H.O. Cứu Trợ Thương Phế Binh & Quả Phụ VNCH
(Disabled Veterans and Widows Relief Association)
Non Profit Corporation No. 3141107 EIN: 26-4499-492
P.O. Box 25554, Santa Ana, CA 92799 Điện thoại: (714) 837-5998, (714) 371-7967, (714) 553-3478, (714) 553-5790, (714) 482-7656, (714) 788-4753 Email:[email protected] Website:www.camonanhtb.com, www.1giadinh1thuongphebinh.net
Ân nhân Đại Nhạc Hội kỳ 12:
-Hội Cảnh Sát Quốc Gia Bắc Cali gồm (tiếp theo):
+Nguyễn Hinh, $50
+Nguyễn Tấn Lực, $100
+Nguyễn Văn Cúi (Xuân), $50
+Trần Đức Túc, $100
+Huỳnh Minh Thanh, $100
+Đinh Văn Hạp, $50
+Nguyễn Thị Mây, $50
+Phan Quang Nghiệp, $50
+Nguyễn Hải Sơn K’6, $2,000
+Trương Ngọc Mỹ, $50
+Đặng Đình Chiến, $50
+Lê Minh Hùng, $50
+Tổng Hội Cảnh Sát Quốc Gia VNCH, $200
+Nguyễn Hoài Ân, $50
+Nguyễn Thị Hường (vợ Đại Úy Bùi Văn Tứ), $100
+Cao Phúc (bạn Hoàng Đình Nghi), $50
+Nguyễn Trung Hoàng, $20
+Nguyễn Dư Hùng tức Tần, $100
+Hội Cảnh Sát Quốc Gia Bắc Cali, $100
+Trương Vĩnh Thụy, $200
-Lee Jenny Latrop, CA, $100
-Trần Dzung, San Martin, CA, $100
-Phạm H. Khuông, San José, CA, $100
-Nguyễn Văn Sáu, Campbell, CA, $100
-Senter Food, Inc., San José, CA, $100
-Nguyễn T. Jimmy, Milpitas, CA, $200
-Đặng P. Trạch, San José, CA, $200
-Nguyễn D. Tiệp, Cupertino, CA, $200
-Huỳnh D. Anh, San Diego, CA, $20. (Còn tiếp)
Thương phế binh VNCH đã được giúp đỡ:
-Phạm Văn Thoát, Đồng Nai, SQ: 72/141647/B2/CLQ. Liệt hai chân, bị thương ở ngực.
-Nguyễn Đủ, Đồng Nai, SQ: Xxxxxx/BKQ. Cụt chân trái, gãy chân phải.
-Nguyễn Bình Phiên, Đồng Nai, SQ: 74/147709/CU/CLQ. Mù mắt trái, liệt bán thân trái.
-Nguyễn Văn Thứ, Đồng Nai, SQ: 70/208378/B1/TG. Liệt hai chân.
-Ao Văn A, Đồng Nai, SQ: 70/125947/TS/CLQ. Mù hai mắt.
-Bùi Văn Mẫn, Long An, SQ: 56/128122/TU/CLQ. Gãy bàn chân phải.
-Lê Thành Quang, Tiền Giang, SQ: 69/001048/HS/ĐPQ. Gãy chân phải.
-Trần Văn Ba, Vĩnh Long, SQ: 47/318981/HS/ĐPQ. Gãy hai chân, cụt các ngón.
-Thanh Liêm, Tiền Giang, SQ: 45/250876/HS/ĐPQ. Gãy tay, chân phải.
-Huỳnh Văn Sang, Cần Thơ, SQ: 885558/NQ. MDVV 40%?
-Nguyễn Hữu Lộc, Tiền Giang, SQ: 67/000654/B1/CLQ. Cụt bàn chân phải.
-Phan Văn Quân, Tiền Giang, SQ: 37/362197/B2/ĐPQ. Cụt ba ngón bàn tay phải.
-Vũ Văn Thủy, Cần Thơ, SQ: 320742/NQ. MDVV 30%.
-Lâm Văn Tùng, Bến Tre, SQ: 49/335891/HS/ĐPQ. Gãy chân phải.
-Đỗ Văn Mai, Bến Tre, SQ: 69/000032/B1/CLQ. Gãy tay trái.
-Võ Văn Chơn, Sài Gòn, SQ: 58/200332/HS/CLQ. Hai chân yếu.
-Dương Văn Bé, Tiền Giang, SQ: 68/149598/TrU/CLQ. Gãy chân trái.
-Đào Vinh, Sài Gòn, SQ: 70/111249/TS/TQLC. Mù mắt phải.
-Nguyễn Thành Long, Vĩnh Long, SQ: 47/446586/B2/CLQ. Liệt chân trái.
-Lê Văn Lửa, Sài Gòn, SQ: 73/115932/B1/CLQ. Bị thương ở chân phải.
-Liêu Văn Ngọc, Kiên Giang, SQ: 57/503182/B2/CLQ. Bị thương ở bụng.
-Huỳnh Văn Ban, Long An, SQ: 64/106950/B1/CLQ. Bị thương chân phải.
-Phạm Văn Phòng, Kiên Giang, SQ: 74/522891/TU/ĐPQ. Bị thương ở chân phải.
-Lê Văn Truyền, Bến Tre, SQ: 73/118902/TS/CLQ. Gãy chân phải.
-Lê Tấn Nghiệm, Tiền Giang, SQ: 406989/NQ. Gãy gót chân phải.
-Đặng Văn Danh, Tiền Giang, SQ: 53/705211/B2/ĐPQ. Gãy cổ chân phải.
-Nguyễn Phước Hiệp, Long An, SQ: 49/380408/TS/ĐPQ. Bị thương đầu.
-Nguyễn Hữu Danh, Tiền Giang, SQ: 1/103117/TS/CLQ. Gãy tay trái.
-Nguyễn Văn Tánh, Bạc Liêu, SQ: 61/502626/TS/CLQ. Gãy chân phải
-Nguyễn Văn Hồng, Tiền Giang, SQ: 75/122214/ND. Gãy bàn chân trái. (Còn tiếp) [qd]
