Khi được cháu của cha Đỗ Thanh Hà báo tin: cha Hà đã qua đời lúc 8:45 phút sáng nay, tức ngày 16/11/2017, tôi vô cùng xúc động. Tôi không tin cha Hà đã ra đi, tôi vừa thăm cha cách đây 2 ngày. Người thăm cha đứng xung quanh giường bệnh, một bà đưa muỗng cháo vào miệng cho cha, khuôn mặt của cha trông hồng hào khỏe mạnh, cha nuốt từng giọt sữa vào miệng như người khỏe mạnh, chỉ có mắt cha nhắm. Người thân của cha nói với chúng tôi:

– Ngày mai, cha sẽ về nhà rồi.

Tôi nói:

– Cha Hà ơi, cha khỏe mạnh nghen cha, Chúa ở cùng cha. Con là một sinh viên ngày xưa cùng với nhiều anh chị em đi biểu tình với cha chống Cộng Sản, trong đó có đại tá Trần Minh Công.

Mắt cha Hà chớp chớp, đầu cha gật gật như cha nghe và hiểu những gì tôi nói.

Được biết cha Hà ở chung cùng nhà với cha Mai Khải Hoàn, tôi nói:

– Con sẽ đến thăm cha.

Lần trước, tôi cũng thăm cha ở bệnh viện Fountain Valley. Lúc đó, cha vừa đi khám bệnh về, mệt hơn lần này. Tôi còn nhớ đi cầu nguyện cho Đức Ông Nguyễn Đức Tiến ở trung tâm công giáo về, tôi gọi thăm cha Hà:

– Cha ơi, cha khỏe không cha?

Cha Hà nói:

– Tôi không khỏe lắm chị ạ, chắc tôi cũng sắp đi theo Đức Ông Tiến.

– Ngày xưa, cha là Chủ tịch ủy ban Tự Do tôn giáo, cha dẫn tụi con đi biểu tình, nhóm sinh viên tụi con người nào cũng ra trường, cũng thành công, dở như con cũng tạm tạm. Cha còn đánh ping pong nữa không? Nghe mỗi ngày Cha đánh ping pong con mừng lắm.

Cha Hà nói:

– Bây giờ tôi yếu rồi.

Tôi nói:

– Không đâu cha ơi, cha còn khỏe mà, Chúa phù hộ cho cha. Giọng nói của cha còn khỏe lắm, cha chưa đi được đâu.

Hai ngày sau cầu nguyện và đưa tiễn Đức Ông Nguyễn Đức Tiến ở nhà thờ Saint Barbara, Santa Ana, gặp cha Mai Khải Hoàn, tôi nói với cha Hoàn:

– Cách đây 2 ngày con nói chuyện với cha Hà, nghe nói cha Hà ở với cha, con mừng lắm vì có các cha chăm sóc cho cha Hà.

Cha Hoàn nói ngay:

– Cha Hà vào nhà thương rồi.

Tôi hỏi:

– Hồi nào vậy cha? Con vừa nói chuyện với cha Hà qua điện thoại đây mà.

Cha Hoàn nói:

– Sáng nay.

Tôi nói ngay với Đức cha Nguyễn Chí Linh, chủ tịch Hội đồng giám mục Việt Nam sang đây dự lễ đặt viên đá đầu tiên cho Đức Mẹ La Vang.

– Xin Đức cha cầu nguyện cho cha Hà chóng bình phục, chúng con rất mến cha Đỗ Thanh Hà, vì cha Hà là Chủ tịch Ủy ban nhân quyền đã nhiều năm tranh đấu cho tự do, dân chủ và nhân quyền cho Việt Nam và đi biểu tình miệt mài ở miền Nam này.

Đức cha Nguyễn Chí Linh gật đầu.

Sau đó tôi vào thăm cha, cháu của cha bên cạnh nói:

– Cha mới đi khám bệnh về nên mệt, nhưng ngài hiểu những gì người khác nói.

Tôi cầu nguyện cho cha Hà mau bình phục.

Tôi vào nhà thương thăm cha Hà hai lần, sau đó cha được đưa về nhà, về nhà rồi cha qua đời, khi tôi được tin, cha vẫn còn ở nhà, dù đã tắt thở, đợi xe Hồng Thập Tự đến để đưa vào nhà xác. Bây giờ tôi sợ lắm khi nghe người nào nói những lời cuối cùng như Nữ trung tá Nguyễn Thị Hạnh Nhơn, chị đã từng nói: “Mình không khỏe, chắc đã đến lúc mình phải đi rồi Duyên.” Bây giờ thì cha Hà cũng nói: “Tôi không khỏe chắc tôi sẽ đi theo Đức Ông Tiến.”

Sao những người rất tốt cứ lần lượt ra đi và không bao giờ trở lại.

Tôi còn nhớ lúc cha Đỗ Thanh Hà làm Giám đốc trung tâm Công giáo giáo phận Orange County thì đây là một nhà nhỏ, cỏ mọc um tùm. Sở dĩ, Trung tâm Công giáo được uy nga tráng lệ như ngày nay là do công lao của cha Đỗ Thanh Hà, Đức Ông Nguyễn Đức Tiến và Giáo dân đã đóng góp tích cực vào việc xây cất, đóng góp bằng tim bằng óc của mình. Vừa mới thành lập cho đến bây giờ, trung tâm Công giáo giáo phận Orange County đã thu hút khách thập phương, du khách nào đến quận Cam đều đến thăm trung tâm Công giáo. Bước vào cửa là nhìn thấy Đức mẹ hiền lành, suối nước reo, cây cỏ hoa lá được chăm sóc một cách tỉ mỉ. Đã bao nhiêu năm qua rồi, người đến rồi người đi nhưng trung tâm vẫn uy nghi tráng lệ ở đó.

Tôi nhớ mãi hình ảnh của Đức ông Nguyễn Văn Phương vừa bước vào hành lang, có những giáo dân quỳ xuống đất kính chào cha. Đức ông Phương là người duy nhất mà tôi thấy giáo dân quỳ chào đón ở trung tâm công giáo, ở nhà thờ La Vang, nhà thờ Mẹ Hằng Cứu Giúp ở Long Beach, các Đức hồng y Nguyễn Văn Thuận, Đức hồng y Phạm Minh Mẫn, Đức cha Nguyễn Văn Thế, Đức cha Hoàng Đức Oanh, Đức cha Ngô Quang Kiệt, Đức cha Khâm sai sứ thần Vatican Nguyễn Văn Tốt, Đức cha Long, Đức cha Đinh Đức Đạo, Đức cha Nguyễn Thái Hợp, Đức cha Nguyễn Chí Linh… đã từng thăm và dâng thánh lễ ở trung tâm công giáo.

Tôi còn nhớ khi Đức Ông Nguyễn Văn Phương, Tổng thư ký của Bộ Truyền giáo, ở Vatican sang, chúng tôi đã đưa đến thăm Đức Ông Nguyễn Đức Tiến và Cha Hà. Khi gặp nhau, cha Hà và Đức Ông Phương tay bắt mặt mừng; thì ra, hai người đã gặp nhau ở Vatican mấy chục năm trước. Khi cha Hà học xong chuẩn bị về nước thì Đức Ông Phương sang Vatican du học, bạn cũ gặp nhau nên vui lắm.

Cha Hà rất khiêm tốn trong lúc Cha đấu tranh cho nhân quyền, thì không ai biết tiểu sử của Cha. Cha chưa bao giờ nói là mình du học ở Vatican cho đến mấy chục năm sau Đức Ông Phương sang Mỹ, chúng tôi mới biết một chút về cha.

Bây giờ, Đức Ông Tiến và cha Hà đã về nước Chúa còn Đức Ông Phương đã hưu trí và đang dạy học ở Việt Nam.

Trong lòng tôi vẫn mong ước mỗi các Đức hồng y, Tổng giám mục, giám mục, linh mục, Mẹ bề trên, được phước, sống lâu trăm tuổi để phục vụ giáo dân, để làm những việc hữu ích cho đồng hương. Sống phải có niềm tin, niềm tin tôn giáo mạnh mẽ thì đời sống vui vẻ và hạnh phúc hơn.

Ngày nào, tôi cũng cầu nguyện, cầu nguyện cho những người bệnh hết bệnh, cầu nguyện cho người qua đời sẽ được về nước Chúa hoặc về một nơi an nhàn nào đó. Ở nơi đó chỉ có tình thương, không có hận thù, không có ganh tị và không chiến tranh.

Xin đồng hương cầu nguyện cho Đức Ông Tiến và cha Hà được sớm hưởng nhan Thánh Chúa.

Nguyễn Tường Cường

Điếu văn đọc trong đám tang anh Tôn Thất Niệm, tại Cali

Xin cám ơn chị Nguyệt đã cho phép Cường được lên đây có đôi lời từ biệt anh Niệm trước khi chia tay, đưa anh về lòng đất, trở về với cát bụi.

Dù biết rằng, lý trí đã chứng minh: chết chỉ là phần không thể tách rời của sự sống,… và Đạo pháp đã dạy chúng ta: cuộc đời là vô thường… nhưng hôm nghe cháu Quế Phương báo tin anh vừa ra đi, lòng Cường và Điệp vừa đau buồn và sửng sốt: không đau buồn sao được khi đã mất đi một người anh rể  tuy rất nghiêm khắc nhưng lại rộng lượng và tốt bụng; sửng sốt vì cuộc đời thành đạt và gần như tuyệt hảo của anh, bỗng chấm dứt, như tấm màn của một vở kịch đang vui tươi, bỗng chợt buông xuống, mang lại ngẩn ngơ và bâng khuâng cho mọi người.

Thưa quý vị quan khách và thân bằng quyến thuộc, tôi tên là Nguyễn Tường Cường và là em út của chị Nguyệt:

Một khi nói về anh Niệm, có lẽ nhiều người trong chúng ta biết đến anh như là một bác sĩ chuyên về thần kinh có phòng mạch ở đường Bolsa rất gần đây, hoặc nghĩ đến anh như một “celebrity” của xứ tị nạn Nam Cali này, nhưng, nếu đi ngược giòng thời gian chút nữa, khi còn đất nước, chúng ta nghe đến anh như một bộ trưởng trong chính phủ của VNCH, hay là một “chính khách” thời loạn lạc… hoặc xa xưa, khi anh là trưởng Ty Y Tế ở thành phố cao nguyên Buồn Muôn Thủa, và xa xôi hơn là vị y sĩ của trường Võ Bị Quốc Gia Đà Lạt năm 1958.

Luôn luôn bên cạnh cuộc sống múa may quay cuồng của anh, như hình với bóng, đó là giọng hát bay bướm và lãng mạn của anh, đã mua vui cho thính giả nhiều thế hệ. Và cách đây trên nửa thế kỷ, anh đã đem tiếng hát lan đi trên các Đài Pháp Á, hay đài phát thanh Đà Lạt, hoặc trong các buổi sinh hoạt thanh niên, sinh viên, mục đích không để kiếm cát-sê, mà  để ru lòng người… và có lẽ tiếng hát đó cũng đã làm mê hoặc bà chị của chúng tôi nữa!

Tiếng hát của anh quả đã vượt thời gian và không gian và nó sẽ phảng phất mãi trong lòng nhiều người:

Như chỉ cách đây vài tháng, trên giường bệnh, đau nặng, có người vẫn nhớ và hâm mộ đến ca sĩ Tôn Thất Niệm, muốn liên lạc, thăm hỏi, khi biết vậy, anh rất cảm động và đã thốt lên:

“Mình tưởng mình đã làm được nhiều việc quan trọng, thế mà, cuối đời chỉ có tiếng hát là, được nhớ tới thôi!”

Lời như trăn trối đó khiến tôi nhớ tới câu chuyện của anh với nhà văn Nhất Linh, vào khoảng những năm 50, cùng sinh sống ở Đà Lạt, sau khi nghe anh hát, đã nói: “Cháu hát hay thế mà đi học bác sĩ làm gì!” Nhưng có lẽ lời khuyên của chú chúng tôi, không hiệu quả bằng sức thuyết phục của chị Nguyệt: luôn nhắc nhở anh cần phải có nghề vững chãi hầu bảo đảm cho gia đình,… và quả nhiên, suốt đời, anh chỉ hát cho vui và đôi khi chỉ hát họa theo tiếng đàn piano của vợ mà thôi.

Có lẽ vì đã mang trong người giòng máu của các vị Chúa Nguyễn, tổ tiên anh, đã bao đời tranh đấu chống chọi với hoàn cảnh khắc nghiệt để khai phá bờ cõi nước ta… nên anh có một thái độ sống nhập thế mãnh liệt.

Đã sanh ra đời, với anh là phải tranh đấu, và phải chiến thắng, và phải cần có can đảm vì thế anh đã dấn thân cho đến cuối đời. Đối với anh , như lời cụ Nguyễn Công Trứ: “Làm trai đứng trong trời đất, phải có danh gì với núi sông.” Và quả nhiên, anh đã đạt được mục đích anh đặt cho, và có được danh vọng và tạo được sự nghiệp hiếm có trên đời.

Nhưng theo tôi, anh là một con người phức tạp hơn thế, phức tạp đến nỗi có người cho là anh khó tính, vì với vỏ ngoài cứng rắn, nghiêm khắc đến khó khăn, anh khó khăn với người bởi vì anh khó khăn với chính mình, sâu trong lòng, anh là một người dễ mến, đôi khi muốn che giấu quá nhiều tình cảm và đã  hết lòng giúp đỡ người chung quanh.

Sống đến 90 tuổi là đã trường thọ, nhưng tôi vẫn không khỏi oán hận định mệnh đã mang anh đi…

Xin anh yên nghỉ và tiêu diêu miền cực lạc.

Xin chị Nguyệt giữ gìn sức khỏe để thay anh an vui với con cháu.

Xin cảm tạ quý vị.