Tháng Giêng, đầu năm Tây cuối năm Ta, tôi đi về tất bật trong mưa dầm gió giật, trong cái buồn lạnh của đất trời. Mưa ròng rã lê thê, có những việc cần mà phải hoãn vì không thể hoàn tất, chôn chân ở nhà mà lòng vẫn vui vẫn mừng vì thấy được mưa. Mưa,những năm đầu đến ở đất này trời cũng có những ngày mưa dai dẳng cả tuần lễ như năm nay. Những cơn mưa năm ấy đã là sự cứu rỗi cho kẻ lưu lạc bơ vơ trên xứ người, bởi đó là những lúc tôi tìm được quê nhà như Trần Trung Quân nói: “Ở đâu cũng đất cũng trời thế gian.” Tôi đã qua bao cơn mưa nơi xứ người? Mối hận lòng bị bứt rời khỏi quê hương có bao giờ phai lạt? Gẫm lại, năm tháng tôi sống nơi đất này đã gần gấp đôi tuổi trẻ với quê hương. Tôi đã thôi buồn trước những cơn mưa dẫu quê nhà vẫn là hình ảnh ray rứt hoài trong buồng tim khối óc. Tôi có còn là một người dân Việt?

Câu hỏi nảy sinh khi đọc những dòng chữ của Trương Vấn: Mỗi khi nghĩ và nhớ về buổi chiều Sài gòn với những cơn mưa bất chợt, tôi lại bùi ngùi tội nghiệp cho những người trẻ Việt Nam ở Hải Ngoại. Họ không có một thành phố của riêng mình,với những quán xá hò hẹn, những con đường bụi bậm đứng chờ nhau mong cho trời đừng đổ mưa để không ướt áo, hay buổi trưa hè chở nhau trên những chiếc xe đạp cũ kỹ, dừng lại bên đường cùng nhau uống chung ly nước mía. (Trương Vấn, Quê Nhà Quê Người, trang 23).

Câu nói tóm gọn cả một thời niên thiếu của tôi, cả một quê nhà của tôi khi bước chân đi.

Tôi rời nhà xa quê năm hai mươi tuổi. Đủ để biết mùi chiến tranh phân cách khổ đau, đủ để có tí tình còm mà thương mà nhớ, có nụ hôn dưới mưa và những lãng mạn ngu xuẩn ngọt ngào làm kỷ niệm cho tuổi vào Thu. Nhưng quê nhà của tôi chỉ có vậy, không đầy ắp những hệ lụy và hạnh phúc như của bậc đàn anh, và nỗi đau bị bứt lìa quê hương cũng không đắng chát như những dòng hoài niệm của Trương Vấn.

Quê nhà của tôi ngoài những dòng đã trích cũng chỉ là những kỷ niệm học trò, những trang sách vàng ố, những buổi lang thang tìm mua sách vỉa hè khi những cuốn báo còn được kẹp bằng những cái kẹp gỗ trên dây thép như thể người ta phơi áo quần, những bi kịch mà tôi may mắn chỉ chứng kiến bên lề chứ không là nạn nhân khổ lụy. May mắn hay đáng tội nghiệp như Trương Vấn băn khoăn?

Trương Vấn khơi cho tôi nhìn lại mình những năm tháng trẻ nơi xứ người. Ở đâu cũng đất cũng trời thế gian, dẫu không có thành phố con đường quán xá của riêng mình, tuổi trẻ xứ người của tôi vẫn đầy ắp những gian nan và hạnh phúc, rất riêng, bởi lãng mạn không là của riêng một xã hội một vùng đất một sắc dân, và lãng mạn là điều bất chợt khởi lên tự mảnh đất mình đang sống tự hoàn cảnh mình đang đeo mang, không có gì cụ thể để phân định ngoài cái lòng bồng bột. Những mối tình của tôi là những mối tình mưa với những người trai cùng huyết thống cùng mang một nỗi đau buồn, không có vỉa hè quán nước đường bụi thì có những đêm biển lạnh căm bên vòng lửa nhảy múa lắt lay, không có tà áo quấn quít bên vòng bánh xe đạp cũ thì có những tấm áo khoác dầy cộm ấp ủ hai tấm thân gầy dưới bóng mưa đêm, không có quê nhà ba mươi năm trở lại thì cũng vẫn đau lòng bắt gặp người xưa nơi góc phố, quán hàng… Cùng với những mảnh hồn phiêu bạt, chúng tôi, những đứa trẻ bị đẩy ra khỏi quê hương không có cái lãng mạn dại dột xuống đường của Trương Vấn, nhưng có những đêm dài lăn tìm con chữ, níu những tiếng những lời của quê mẹ mong trường tồn một dòng giống lưu truyền một quê hương dù chỉ còn trong tâm tưởng, không lãng mạn lắm sao.

Bởi chính nơi con chữ lưu vong xứ người tôi biết rõ một quê hương, biết thương biết hận cho những gì đã mất. Tôi biết cảm kích những người chiến sĩ vô danh đã bỏ mình cho tôi, trong âm thầm quên lãng, tôi biết kính trọng và thương, thương những người “đã cởi bộ quân phục mặc trên người, đủ bình tĩnh để xếp chúng lại thật ngay ngắn phẳng phiu, cẩn thận cột dây đôi giầy trận theo đúng quy cách quân trường, rồi đặt chúng nằm cạnh bộ quân phục,”… “còn nhớ cái bóng của mình đã đứng thật nghiêm, bàn tay trái nắm chặt để ngón cái chạy xuôi theo đùi chân trái, tay phải đưa lên ngang tầm mắt, thật dõng dạc chào một lần cuối những thứ vừa cởi bỏ trên người ở chân cầu Bến Lức khi giọt nắng cuối cùng vừa biến mất…”(trang 63). Họ là Hoàng Diệu, là Nguyễn Thái Học, là lịch sử, mà chính nơi tuổi trẻ xứ người tôi mới có cơ hội để biết. Tôi đã nên người, bằng văn hóa nhân bản xứ tạm dung, thứ văn hóa hội nhập và dung chứa, để dẫu không còn là con dân đất Việt tôi vẫn là người Việt nhờ những dòng lịch sử của đất nước mà tôi học được nơi đất này. Có để làm gì đâu, có được gì đâu hơn là một nỗi ngậm ngùi. Nhưng ở nơi mất gốc mà tuổi trẻ xứ người tôi đã tìm được bản sắc của mình, để như cây tre dẫu tách muôn ngàn gốc phân bủa khắp nơi trên mặt đất đều cùng lúc nở hoa khi tới kỳ và cùng với những lưu dân Việt khi nhắm mắt tôi vẫn nhớ về đất mẹ. Tuổi trẻ xứ người đã biến tôi thành một sắc dân pha giống, cung cách suy nghĩ của người Mỹ mà lòng tràn đầy một quê hương đã mất, rất buồn, nhưng cũng như Trương Vấn, tôi không quên cội nguồn – mà giờ đây biết đâu nguồn cội?

Bởi quê nhà khi tôi về lại không còn là một quê nhà chậm rãi bạc phai. Sắc màu và sự xa hoa quay tít chung quanh xóa nhòa quê cũ, tôi chỉ tìm thấy quê nhà nơi những buổi trưa chậm rầu của những bóng hình đơn lẻ, ăn chén cơm buồn trong thinh lặng giữa bốn bức tường xi măng cốt sắt của nhà cửa thời thoát xác. Tôi lạc trên quê hương mình như Từ Thức lạc trần. Dẫu canh cánh bên lòng mảnh đất quê hương, tôi không dám hay đúng hơn là không muốn,như Trương Vấn, gửi nắm xương tàn nơi đất mẹ, nơi quê nhà,dẫu nơi tôi sống vẫn chỉ là đất quê người.

Đất quê người, chính mảnh đất ấy đã khiến tôi chăm chú giữ gìn chút truyền thống. Những năm tháng ấy tôi phải nửa đêm tấn vào người năm ba lớp áo, bó con trai như bó giò, vặn vẹo với từng cơn gió thốc mà đến chùa đêm ba mươi để thắp một nén nhang bứt một trái quýt mang về để trên bàn thờ cho ngày mới. Có khác gì đâu với cảnh anh dẫn vợ con vượt năm trăm dặm đường mang về một đóa quỳnh, mang về một hình ảnh một kỷ niệm của quê hương. Khi các con gái anh đặt chân lên mảnh đất quê mẹ, con trai tôi đã quanh lại hỏi tôi cái kỷ niệm đi chùa đêm ba mươi của năm xưa – để nó dẫn bạn gái làm một cuộc hành hương. Tôi có thể gọi mảnh đất đã cho tôi sống cuộc sống cũ là đất quê người?

Chúng ta, dẫu đã phân trăm nhánh trăm dòng, vẫn mỗi người mang một mảnh hồn quê mà gieo mà trồng trên xứ lạ, và dẫu vẫn cùng mang một niềm khắc khoải về quê nhà, lại không cùng một cảm nghĩ về quê người. Ai đó đã nói, “ngoảnh lại không còn biết đâu là quê nhà…,” đọc Quê Nhà Quê Người của Trương Vấn chợt thấm thía cái điều “trong cõi riêng buồn thấy lại ta.” (Mai Thảo).

Tôi nhớ năm 1990, lúc còn theo học ở New York, thời điểm đó tôi vừa học vừa làm, ban ngày đi học, ban tối thì làm trong một nhà hàng tàu (ông chủ là người Hongkong), tôi biết nói tiếng Quảng Đông, nhưng chỉ biết nói mà không biết viết nên không lấy order được, và ông chủ thì không muốn cho sinh viên như tôi làm busboy nên đẩy tôi xuống bếp.

Người Hongkong thường gọi mấy ông Chief cook là sư phụ, đầu bếp chính ở nhà hàng mà tôi làm cũng là người Hongkong, gia đình của ông từ Phật Sơn di cư đến Hongkong và cuối cùng di dân qua Mỹ.

Tôi nhớ có một lần, ông chủ xuống tận bếp nói với sư phụ rằng, có vài người khách Mỹ ngồi bàn VIP, muốn sư phụ đích tay làm vài món ngon lên cho họ, nhưng lại không nói rõ là họ order những món ăn gì.

Vị đầu bếp gọi tôi tới, ông pha một ấm trà ngon và biểu tôi bưng lên bàn VIP, căn dặn tôi quan sát cặn kẽ mỗi người khách rồi nói cho ông biết.Tôi ngạc nhiên, nhưng vẫn theo lời dặn của ông, bưng ấm trà và 4 chiếc tách lên bàn VIP, sau đó xuống kể cho ông nghe về thái độ của từng người trong bàn.

Vị sư phụ không nói gì cả, ông nấu thật nhanh và để tất cả thức ăn trong một chiếc mâm rồi kêu tôi bưng mâm theo ông lên. Tại bàn ông đưa từng món cho từng người, mà không hề nói một lời nào. Kết quả 4 người khách ăn rất ngon miệng, thưởng cho tôi và sư phụ $40 tiền tip (số tiền này thời 90 rất lớn). Tôi khá thắc mắc là tại sao sư phụ lại biết rõ khẩu vị của 4 người khách kia, vì họ cũng không phải là khách quen đến ăn mỗi ngày. Tôi hỏi, và sư phụ trả lời:

Cái người chưa ngồi xuống đã nói liên tục, người này mỗi ngày tiêu hao năng lượng rất nhiều, nên tao mới làm món thịt bò cho ông ta, vì ông ta cần ăn nhiều thịt đẩy lấy lại năng lượng, còn cái người chưa ngồi xuống mà lấy khăn giấy lau ghế, lau mặt bàn rồi xin thêm khăn giấy, người này vốn kỹ lưỡng về sức khỏe, nên thích ăn rau nhiều hơn, tao làm món chay cho ông ta, 2 người còn lại trẻ tuổi lại xin mày cây nĩa chứ không dùng đũa, là những người chưa quen thuộc với đồ ăn Á Đông, nên tao làm món hủ tiếu xào dễ ăn nhất cho họ.

Giải thích xong ông nói thêm rằng, nghề nấu ăn ngoại trừ tay nghề ra, phải hiểu rõ tâm lý của khách hàng, phải biết quan sát để đoán biết cá tánh của con người. Thế là tôi học được bài học quí giá từ vị sư phụ đầu bếp người Hongkong ấy, cách quan sát con người qua sự ăn uống.

Bài học này tôi đã áp dụng trong đời sống hơn 20 năm qua, dù có đôi lúc hơi bị “trật búa rìu” nhưng tựu trung đa phần lại rất trúng, nhờ đó mà tôi tránh được nhiều xung khắc trong xã hội.

Hơn 20 năm qua theo nghề truyền thông, từ báo nói (radio), báo hình (TV) cho đến báo viết, tôi tiếp xúc đủ loại người, từ những thương gia chỉ biết làm ăn, từ những “ông anh lớn” của nghề truyền thông cho đến những người bạn trong giới văn nghệ sĩ, hay thực dụng hơn như những người làm nghề nail, kể cả những đứa em “giang hồ”… Tôi đã học được nhiều bài học khác về nhân sinh, cách ứng xử, lối ăn nói,… tóm lại đều là những bài học quí để áp dụng trong cuộc sống hàng ngày.

Tuy nhiên, sau hơn một tháng theo Phượng Mai, bà xã tôi, vào nghề bán Hủ Tiếu, có lẽ đây là bài học lớn nhất mà tôi học được, đó là cách ứng xử bằng… trái tim, bằng cảm xúc của chính bản thân.

Như bao người khác, khi mở tiệm Hủ Tiếu, tôi phải tính toán chi li từng chi tiết để cân, đo, đong, đếm làm thế nào để không bị lỗ lã và có chút tiền lời trang trải mọi thứ.

Ngược lại, bà xã tôi khác. Lối hành xử của Phượng Mai luôn theo cảm tính của một người nghệ sĩ: Khi mua vật dụng nấu nướng cho khách, cô luôn quan niệm chọn cái ngon và tươi trước, trong khi tôi luôn nhìn vào… giá cả.

Khi nấu cho khách, có những việc vụn vặt không cần thiết, tôi muốn bỏ qua nhưng Phượng Mai lại để tâm rất kỹ, từ lúc pha chế nước xốt, cách cắt thịt, “trụng tôm” cho đến việc trụng bánh Hủ Tiếu,… tất cả đều phải đúng “qui trình” không được sai sót. Rớt một chiếc muỗng trong bếp, cô bắt nhân viên phải lập tức rửa ngay, dù đang lúc bận rộn nhất. Tôi cằn nhằn thì Phượng Mai trả lời tỉnh queo “tô hủ tiếu anh cũng có phần ăn, không thể sai sót.”

Khi tiếp xúc với khách hàng, có những người khách vô cùng khó tính, trong khi tôi cố gắng nở nụ cười tiếp đãi thì Phượng Mai tự nhiên hơn, cô tâm tình với khách, lắng nghe và giải thích, đôi khi có những điều “không nên nói” trong nghề, cô cũng tự nhiên nói “huỵch tẹt” ra luôn. Vậy mà thực khách trở lại nhiều lần, và nói thẳng với tôi là họ “thích con người Phượng Mai,” mộc mạc, bình dân, còn tôi thì họ cười: “còn láu cá” lắm.

Thì ra triết lý cuộc sống vốn kỳ lạ: Khi ta nghĩ rằng hành xử phải mực thước, đúng lối chuyên nghiệp mà xã hội Mỹ đòi hỏi nhưng chưa chắc đã chiếm được cảm tình của người khác. Còn lối ứng xử tự nhiên, mộc mạc xuất phát từ trái tim, đôi lúc có vẻ như không “hợp lúc, hợp thời” thế mà lại được nhiều người cảm tình hơn.

Bà xã tôi vốn là con nhà nòi ngành sân khấu, không ăn học nhiều, tất cả những cách ứng xử đều phát xuất từ sân khấu, từ khán giả của Phượng Mai chứ không phải từ học đường. Những thói quen đó đã theo bà xã tôi nhiều năm, chúng ăn sâu vào trái tim nên hành xử của bà xã tôi trở thành tự nhiên sống động. Trong khi tôi tự cho là mình“thông minh,” hiểu nhiều thì rõ rệt lại ít được cảm tình của mọi người và rất “khó gần gũi,” hay nói một cách khác là những người tiếp xúc với tôi lần đầu tiên đều cho là tôi “láu cá.”

Có lẽ trong xã hội, khi ai tự cho là mình thông minh, tự tin quá thì hành xử thường vướng một thứ gì đó khác thường, không thật và luôn làm cho người đối diện phải đề phòng, mất đi lòng tin tưởng.

Còn cách ứng xử tự nhiên, xuất phát từ trái tim, có một điều gì đó huyền diệu, luôn chinh phục được cảm tình của nhiều người. Mộc mạc, bình dân và nói “thẳng như ruột ngựa” thì đều được trân quí.

Nhờ hành nghề hủ tiếu, tôi lại học được thêm một bài học mới: Những ngôn từ hoa mỹ chỉ có thể chinh phục người khác trong ngắn hạn, nhưng thường khiến cho người ta dè chừng. Trong khi những từ ngữ nói ra từ trái tim, không qua chạy qua khối óc thì chính là “bề sâu” của triết lý cuộc sống, quả thật rất “đơn giản.” Nhưng chữ “đơn giản”này tôi phải học cả một đời, bây giờ bước vào tuổi trung niên mới thẩm thấu được rằng cách ứng xử bằng trái tim, nó lâu bền hơn tất cả những “bao bì” khác được bọc bằng ngôn từ hoa mỹ.

Và tự nhiên tôi lại yêu tô hủ tiếu đến vậy! Cả tháng nay tôi ăn hủ tiếu nhiều hơn bao giờ hết trong cuộc đời của mình: vì nhờ tô hủ tiếu, tôi lại được hiểu thêm “công lực”của trái tim con người đến mức độ nào. Và như Duyên Anh đã từng nói trong tác phẩm “Nhà Tôi” của anh: “không cần cao xa như tôn giáo, không cần hoa mỹ như nhà thơ, nhà văn mà chỉ cần tình người.”

Tô hủ tiếu của Phượng Mai có lẽ sẽ còn nhiều bài học cho tôi ở những năm tháng cuối đời, hãy sống bằng trái tim hơn là khối óc, nó sẽ tạo ra niềm tin giữa con người với con người.

Báo xuất bản ở Luân Đôn hay trong nước Đức tuần rồi khi viết về nước Pháp đã dùng tới chữ này, “Frexit.” “Frexit” là gì?

“Frexit” viết theo chữ “Brexit,” tiếng Anh. “Brexit” ghép từ chữ “Br” viết tắt của chữ “Britain” và “exit,” đi ra. Nước Anh ra khỏi Liên Hiệp Âu Châu.

Thời nay là vậy đó. Nói vắn tắt, viết gọn gàng. Coi như không bao giờ có đủ thì giờ để ăn, huống gì nói chuyện. Vội vội vàng vàng.

“Brexit means Brexit,” lời của bà Theresa May, thủ tướng nước Anh, ngày 16 Tháng Mười Hai, 2016. Ừ thì, đi ra là đi ra, 51.9% của cuộc trưng cầu dân ý ngày 23 Tháng Sáu, 2016, quyết định như vậy. Cả Âu Châu, cả thế giới bàng hoàng. Nhưng rồi thôi, ra thì ra, ai lo chuyện nấy.

Trong thực tế, đi ra là chuyện vô cùng phức tạp, với những cuộc thương nghị, tranh luận, tháng này qua tháng khác. Cho cả hai bên, giờ này vẫn chưa xong.

Hy Lạp: Grexit

Thật sự, chữ “Brexit” này không mới mẻ gì.

Tháng Hai, 2012, báo chí đã dùng tới kiểu ghép chữ này rồi, khi Liên Hiệp Âu Châu có chuyện với nước Hy Lạp. Hy Lạp, “Greece,” phải ra khỏi Liên Hiệp Âu Châu? “Grexit?” Không, Hy Lạp vẫn còn ở trong.

“Grexit” và “Brexit” ngày nay đã vào trong số những chữ mới của tự điển Oxford. Trong số 1,500 chữ mới thêm, có chữ Youtuber hay Bama (viết tắt của Alabama, tên một tiểu bang của Mỹ).

Vậy thì “Frexit” là… “France exit.” Pháp ra khỏi Liên Hiệp Âu Châu? Liệu có thể xảy ra chăng? Năm 1951, Pháp cùng với Đức, Ý, Lục Xâm Bảo, Hòa Lan là năm nước ký thỏa ước than và thép, căn bản của Liên Hiệp Âu Châu ngày nay. Pháp là chủ nhà mà, bỏ đi được sao? Ai dám nghĩ tới chuyện đó?

Đức lo lắng

Đầu Tháng Năm năm nay, Pháp bầu cử tổng thống. Giờ này, đang vận động kiếm phiếu. Cả hai phe tả hữu đều có khó khăn, trong khi không nghe thấy phe cực hữu than van chi. “Ai có thể ngăn được Marine Le Pen?” báo Đức đặt câu hỏi.

Từ lâu, ai cũng biết Front National chống lại Liên Hiệp Âu Châu. Vì liên hiệp này mà đời sống đắt đỏ, vì liên hiệp này mà Pháp mất chủ quyền, vân vân, theo quan niệm của lãnh tụ cực hữu Jean-Marie Le Pen cũng như Marine Le Pen ngày nay.

“Chính phủ Đức hết sức lo lắng,” một bỉnh bút viết trên tờ Suddeutsche Zeitung. “Bầu cử Pháp quan trọng và then chốt hơn cuộc bầu Quốc Hội Đức,” Tháng Chín năm nay. “Kết quả sẽ quyết định vận mệnh của Âu Châu.” Pháp với Đức, đồng minh cật ruột.

Chuyện gì xảy ra?

Nếu bà Le Pen đắc cử tổng thống Pháp, thì Liên Hiệp Âu Châu và Liên Hiệp Tiền Tệ Âu Châu sẽ gặp khủng hoảng, lời của một bình luận gia ngưởi Đức (Wolfgang Schauble).

Chuyện đó có thể có được không? Theo những cuộc thăm dò dư luận cho tới nay thì không. Bà Le Pen sẽ không đắc cử tổng thống.

Thăm dò dư luận? Từ sau cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, ai còn tin vào hãng thăm dò dư luận? Hầu hết các hãng lớn tại Mỹ cũng như ở Pháp đã dứt khoát cho bà Hillary là tổng thống thứ 45 rồi mà.

Xin thêm: “Sau vụ Brexit và Trump đắc cử, chuyện gì cũng có thể xảy ra,” lời của Giáo Sư Matthew Goodwin, đại học Kent, ở Anh. Có thật thế không?

Nhật báo Le Parisien, tờ báo thiên hữu xuất bản tại Paris, đặt câu hỏi: Liệu Marine Le Pen có hy vọng đắc cử kỳ này? Ngày 17 Tháng Hai, trong số 18,980 độc giả trả lời, 55.9% trả lời “oui,” 44.9% “non.”

Frexit? Nếu có, thế giới phải bàng hoàng! Không chỉ bàng hoàng mà thôi. Đâu có thể được! Xin bạn đọc chờ đón xem.

Mời độc giả xem Điểm tin buổi sáng Thứ Ba, ngày 21 tháng 2 năm 2017

Sau những ngày lễ hội Tết Cổ Truyền của Dân tộc, bao ước mơ của con người như đã xanh theo ngàn nụ biếc và sắc màu hoa cỏ, hương Xuân còn níu lại đâu đó giữa bao lớp sóng bụi thời gian, nhưng dòng thời gian cứ lầm lũi trôi chảy mãi đến muôn bến đời lao xao cát bụi, nắng và gió sương.

“Tháng Giêng có làn mây trắng
Sương đọng giọt giọt miên man
Ráng chiều đợi mùa bằng lăng
Bâng khuâng ngày cũ chưa tàn.”

Có những bước đi vẫn miên man về phía trước, mà bao hoài niệm hôm nào còn vời vợi dấu thời gian như thi sĩ Hồ Dzếnh đã có lần nói lên niềm tâm cảm của mình:

“Chân đi đếm tiếng chuông chùa
Tôi ngờ năm tháng ngày xưa trở về.”

Mưa bụi Tháng Giêng-Hai lất phất như sương như bụi lên mùa viễn xứ, mây trắng chốn quê nhà còn đọng trong sắc nắng bến chiều xa, đâu những cánh diều no gió ước mơ xanh, đâu những luống cải trổ ngồng vàng bay bay gởi hương trong ngàn gió chiều cho thơm trời quê mẹ.v.v…

Những bao đợi chờ, những bao hò hẹn, những đăm chiêu đầy hướng vọng xa xôi, những nỗi vui buồn say khướt chìm quên trong chén rượu tàn đông. Để rồi nếu có cố quên đi cho bao cơn mõi mòn lịm dần bên bờ mộng-thực.

“Quên đi toan tính đời thường
Giêng-Hai bãng lãng khói sương tự tình.”

Vẫn biết rằng mọi sự việc cứ như thế mà đến, cứ như thế mà đi, và cái còn ở lại chính là những nỗi niềm nhân thế, nó không ngoài một thân phận của con người, vẫn đến đi, loay hoay chừng ấy bao nỗi cơ hồ nơi cuộc sống. Hay rồi dong ruỗi trên bước ngược xuôi, con người còn thấy có chút gì đó trong sự sống, sự tồn tại nơi chính mình và ngay bây giờ.

“Thuyền chở trăng xưa về bến cũ
Hay mãi rong chơi trăm ngã sông?
Đêm nay có cánh hồng chợt nở
Lả xuống tim người, vay chút hương!”

Nhưng không đâu, trong đời vẫn còn có một điều ở trong ta, trong mọi người,chỉ khi nào tự ta đánh mất đó thôi! Điều ấy, chính là niềm tin chân thật, hướng thượng, và kiên trú, niềm tin và năng lực giúp cho chúng ta đến để vượt qua, đến để bỏ lại, đến là để kết thúc cuộc trở về, và đến là để thấy, nhận diện ngay bây giờ:

“Em có hay, chiếc lá thức trên cành
Cây chuyển mạch, dòng đời thay sắc áo
Hoa đương nụ dưới ngàn sương huyền ảo
Cánh chim về chở trĩu ước mơ xanh.”

Những hạt sương, hạt bụi bên trời, tiếng chim thức trên cành, chiếc lá nõn xanh thắm dần lên sắc màu dâu bể, và muôn trùng màu hoa hương cỏ,phải chăng đây là một diễn trình cho ta thấy biết để cảm nhận đâu là mộng-thực, rồi cứ ở đây, nơi chốn thế gian nầy, mà nhận lấy sự bình an, hạnh phúc, hay đoạ lạc khổ đau, thong thả bình dị, hay bị cột trói hành phạt v.v…

Những ngày Lễ Hội đầu năm,nay đã và đang lần lượt đi qua, mùa Giêng-Hai cũng đương chuyển mạch theo dòng thời gian, như giục giã, như thông báo sắp đến và sắp qua những trạm ga đời, để rồi tiếp nữa ta phải nghĩ gì, làm gì !? Cầu An, và chúc tụng đầu năm, cầu nguyện qua lời Kinh tụng, sự sinh hoạt vào lễ hội Rằm Tháng Giêng, lễ hội Quán Thế Âm.v.v… Những hình ảnh ấy mang đậm nét văn hoá tâm linh, phần đông người Việt,người Hoa cũng đều biết đến chùa, đình, đền, các tôn miếu để cầu nguyện cho những ước mơ, những cảm thọ hạnh phúc an vui, và quên đi những nỗi buồn lo sầu muộn, bỏ lại phía sau bao những tháng ngày của năm cũ.

Tuy nhiên, cũng hoà theo những truyền thống phong tục, tập quán ngàn đời của dân tộc, thì trong thời gian Giêng-Hai còn có những lễ hội mang tính nhân gian, và tuỳ theo mỗi khu vực, miền, mỗi địa phương khác nhau, như miền Bắc có lễ hội Đống Đa, lễ hội Chùa Hương, lễ hội Cổ Loa, lễ hội Lim, lễ hội Yên Tử v.v… Miền Trung có lễ hội Cầu Ngư v.v… Miền Nam có lễ hội Chùa Núi Bà Đen.v.v…

Tiếp theo nữa, có lễ hội Vía Bồ Tát Quán Thế Âm đến khắp chúng sanh nói chung, và cho những ai có lòng kính tin nơi hạnh nguyện của Ngài nói riêng. Vì nguyện lực hiện hoá đức tánh Từ Bi mầu nhiệm vô biên thân vào nơi thế giới ta bà nầy, cùng với tinh thần vô uý độ tha, luôn lắng nghe, luôn thấy biết: “Từ nhãn thị chúng sanh” (Mắt thương nhìn đời).

Không ngoài nguyện lực của chư Phật tiếp độ chúng sanh, thể hiện tinh thần tích cực triết lý nhân sinh với sự hoạt dụng “Thiên thủ thiên nhãn” (Ngàn mắt ngàn tay), với bao ngàn việc, ngàn thấy biết trong cõi đời qua vô vàn âm thanh như một đại hoà tấu mầu nhiệm của vũ trụ vỗ lên ngay trong muôn vàn cuộc sống và sự sống của chúng sanh, như lời ca ngợi tán dương:

“Quán Âm Bồ Tát diệu nan thù
Thanh tịnh trang nghiêm luỵ kiếp tu
Thiên sứ hữu cầu, thiên sứ ứng”
Khổ hải thường tác độ nhơn châu”

(Với công hạnh và thù thắng mầu nhiệm không thể nghĩ bàn,do nhiều đời kiếp chuyên trì công phu tu tập, và như vị thiên sứ, có cầu có ứng hiện hoá tiếp độ, giải trừ những khổ ách, đó là hạnh nguyện của Bồ Tát nơi cõi ta bà uế trược nầy).

Đồng thời, trong thời gian nầy cũng là mùa tưởng niệm Tổ Sư Minh Đăng Quang vắng bóng, vị tổ sư khai sáng Đạo Phật Khất Sĩ (Giáo Hội Tăng Già Khất Sĩ Việt Nam) từ những năm đầu thập niên 1940 cho đến đầu thập niên 1950. Tổ sư đã vắng bóng vào ngày mùng 1 Tháng Hai âm lịch năm Giáp Ngọ (1954) cho đến nay. Sự tiếp thọ ân đức và ân pháp của tổ sư cũng chính là tinh hoa chất liệu dinh dưỡng lớn mạnh Pháp Thân đối với Giáo lý của chư Phật và chư Tổ hơn bao giờ hết đối với hàng đệ tử xuất gia và tại gia, dù cho ngàn xưa hay đến cả ngàn sau.

Như vậi, mùa Giêng-Hai, qua đó có những lễ hội, phong tục, tập quán lành mạnh được tôn trọng và duy trì, là mùa của bao hướng vọng, ước mơ, tình tự, của những hẹn hò, chờ đợi, kiếm tìm niềm vui hướng về miền chân lạc, dù chỉ là khoảnh khắc thời gian sau những ngày tháng vật vã với cuộc sống áo cơm, với bao nỗi lo toan và bao trang trải giữa đời thường.

Sự việc ấy, nay đã trở thành những truyền thống tốt đẹp, một nếp nghĩ, một sức sống đạo đức lành mạnh trong xã hội ngàn đời của quê hương LạcViệt, nhờ có sự tưới tẩm từ ý thức giáo dục đạo đức trong cuộc sống trước đây, và cũng để tồn tại phát triển nét đẹp văn hoá ngàn đời của Dân tộc cho đến tận bây giờ.

Song song với những điều ấy, Đạo Phật đã có mặt, đã hoà nhập trong cộng đồng Tộc Việt, và đã nhanh chóng thổi vào nguồn sinh khí đặc thù tính chất Bi-Trí-Dũng của Đạo Phật, đã góp phần tạo nên một sinh lộ giữa cõi tử sinh,và nơi chốn quê hương ngàn đời đã phải gánh chịu không ít những điều khổ luỵ đau thương từ nhiềunguyên nhân, từ nhiều phía ác kiến tiêu cực của những thế kỷ,thời đại xã hội. Do đó, con đường siêu hoá của Đạo Phật nhằm giúp cho con người nhận biết để đến mục tiêu giác ngộ, thấy rõ bản chất của mọi sự vật hiện tượng, các pháp nhân duyên qua tiến trình sinh-hoá-tiêu-tàn. Nhận thức điều thiện ác, nhân quả mà hướng tâm linh đến miền chân lạc để không còn khổ đau. Được sự gia hộ từ những nguyện lực của chư Phật, chư Bồ Tát, chư Thánh Tổ, các bậc tiền Hiền v.v… Để có được niềm kính tin và an trú nơi chánh pháp, có được sự học hiểu và tu tập theo giáo lý của bậc giác ngộ, có thực hành nhiều về những thiện pháp, và có nhiều phước thiện , cũng như được tăng trưởng nhiều công đức lành nơi cuộc sống nầy.

Tự tình Giêng-Hai, không những chỉ dành cho những lễ hội truyền thống, những phong tục, tập quán qua những ước mơ cầu mong cho lãnh vực đời thường, mà còn cho cả về mặt đạo đức tâm linh,cốt đem lại sự bình an cho người hiện tiền biết đuọc giá trị siêu hoá đạo đức, chuyển hoá thân tâm, từ bỏ ác nghiệp, thành tựu thiện nghiệp, sống an lạc, hạnh phúc cho đời nầy và đời sau.

Xuân – Độc hành

Phố khuya – gõ nhịp một mình
Bơ vơ như một mối tình đã phai
Biết Xuân về bởi hoa mai
Biết em phố lạ còn ai đợi chờ?

Đêm dài – Rớt lại câu thơ
Mới hay trời đất hững hờ Xuân trôi
Đêm dài – Sót lại mình tôi
Thoáng nghe một chút lạnh đời tha hương

Đường khuya-Ướt đẫm hơi sương
Cố nhân đâu hỡi-con đường mút xa
Ừ thì – Còn một mình ta
Và thêm chiếc bóng với tà áo lay…

(Nguồn: [email protected]; qua [email protected];)

Hoa Bươm Bướm

Nhìn đám hoa bươm bướm, tôi nhớ ông Võ Hồng
– ông có một truyện ngắn khiến cho tôi động lòng…

Ông dạy ở Nha Trang, ông mất ở Nha Trang.
Vợ ông mất lúc trẻ… hoa bươm bướm nghĩa trang…
Ông có ba người con,ông không đi bước nữa,
ông sống trong cô đơn, các con ra ngoại quốc…

Một lần, tới thăm ông, tôi cầm hoa bươm bướm,
ông nhìn và ông khóc rồi ngó vào mênh mông…

Tôi gọi ông bằng Thầy. Ông gọi tôi cũng vậy.
Chúng tôi có một thời, hai người là đồng nghiệp…
Tôi xưng con với ông. Ông ngó vào mênh mông.
Mấy đứa con xa vắng. Nước mắt ông hai dòng…

Nay, nhìn hoa bươm bướm, nhớ ông… tôi làm thơ.
Bươm bướm bay trong thơ. Bươm bướm bay trong thơ…
Chuối Việt Nam

Thương lái Tàu hỏi chuối
Ta trồng chuối!
Phá hết rảy nương, ta trồng chuối!
Sáu tháng sau có chuối!
Thương lái Tàu đi ngang, không hỏi…
Chúng chỉ nhìn quê hương của ta, đắm đuối!

Nhà nước ta có không biết bao nhiêu trại lính
Nhà nước ta không mua chuối cho lính ăn tráng miệng
Nhà nước ta có không biết bao nhiêu trường bán trú
Nhà nước ta không mua chuối cho học trò ăn giữa buổi
Trên đất nước ta có rất nhiều Chùa
Không Chùa nào mở lời mua chuối của dân bày bán giùm
Trên đất nước ta có nhiều nhà thờ
Không nhà thờ nào mở lời giúp dân tiêu thụ chuối…

Thành phố nào ở Việt Nam cũng có nhiều siêu thị
Người ta nhập trái cây của Tàu, của Nhật, của Mỹ, của Pháp…
Người ta nhập cả chuối…
Chuối của ta trồng trên đồi mà dân ta chết đuối!
Bà con ta thắp nhang cầu cho thương lái Tàu trở lại
Bà con ta thắp nhang trở lại đạo Tổ Tiên:
van lậy và cầu nguyện…

Hỡi ơi mùa Xuân chim én
Bầu trời có mùa Xuân
Đến cái micro cũng kèm theo hoa sặc sỡ
Các quan cầm trái táo Tàu, táo Mỹ nhấm nháp
Bà con ta đi qua biết bao đồng chó ngáp
Gánh những quày chuối ra bờ đường
Lậy ông đi qua lậy bà đi lại!

Em ra tay giúp đỡ bà con
Em tiêu thụ một ít chuối cho bà con
Em mướn một vỉa hè kêu gọi bạn bè tới mua chuối
Cục Thuế đăng báo sẽ đánh thuế
những ai rao bán hàng trên Facebook
Làm sao bây giờ hả em? Làm sao bây giờ hả em?

Con đường đi lên là lên Thiên Đường
Con đường đi tới là con đường Nhà Thương
Con đường đi qua đi lại dành cho Thương Lái Tàu
Con đường toàn dân ngã nhào: Con Đường Địa Ngục!

Anh uống của em nhé, những giọt nước mắt
Anh lau cho em nhé, những dòng lệ…
Anh gửi về cho em chiếc áo mới nhé
để em cỡi chiếc áo đẫm mồ hôi ra phơi
Em ơi em ơi em ơi…

Tuổi vào Thu

Tôi cứ nghĩ tuổi già đầy nỗi sợ,
Sợ mùa sang, sợ năm tháng qua mau,
Sợ gió mưa, sợ tâm hồn băng hoại,
Sợ tóc phai màu, sợ cả nếp nhăn.

Nhưng nhận ra tuổi già không giới hạn,
Không muộn phiền còn đem lại nguồn vui.
Tôi chậm bước trên đoạn đường còn lại,
Hưởng ngày vui ngắn ngủi chẳng còn bao.

Tôi vẫn tưởng tuổi già trời ảm đạm,
Xuân thiếu hoa và vắng cả tiếng cười,
Hoa không nở và cây không nẩy lộc,
Sách không lời cầm bút chẳng ra thơ!

Chợt nhận ra tuổi già lòng lắng lại,
Sống hôm nay chẳng nghĩ đến ngày mai.
Thôi không đếm tuổi đời thêm chồng chất,
Mặc ngày qua, cầm bút họa thành thơ.

Tôi cứ ngỡ tuổi già hồn băng giá,
Quên đắm mình ngắm vũ trụ đầy sao,
Tim chai đá chẳng dấy lên ngọn lửa,
Cả bầu trời u tối phủ đời tôi!

Bỗng nhìn thấy những đóa hồng đẹp nhất,
Nở vào thu bằng đôi mắt reo vui,
Hít thật sâu ôi mùi hương tỏa nhẹ,
Ướp cho đầy hương vị Tuổi vào Thu.

(Nguồn: Nung Trinh Xuan, [email protected];)

Cuối năm trôi như giải lụa tung

Em đứng nhìn dòng nước trước mặt
cuối năm trôi như giải lụa tung
con chim nhỏ bay ra từ núi
cánh buông in xuống nước chập chùng

Chim bay qua hồ chim mất hút
bóng in xuống hồ bóng mất tăm
đất trời hoán chuyển trong khoảnh khắc
em gửi tình trong đá trăm năm

Nhỡ mai tình em bay nẻo khác
có để lại gì trong đá xanh
nhỡ mai tình cờ anh qua đó
có nghe đá khẽ gọi tên mình

nhỡ mai ừ nhỉ bao nhiêu nhỡ
nhỡ cả môi hôn chiều rất xa
nhỡ cả cuối đời nhìn dáng khuất
nhỡ một bờ vai gửi đóa hoa

Bóng chim không còn in mặt nước
chở cả tình em trên cánh bay
cuối năm đá xanh bỗng nghiêng xuống
tình yêu, thời gian, như đám mây.