Ðảo Phục Sinh, Chile
Ða quần đảo Polynesian là một quần thể đa đảo chiếm một diện tích vô cùng rộng lớn trên Biển Thái Bình Dương. Người ta chọn ra ba điểm chóp đỉnh hình tam giác để có thể hình dung ra vị trí của đa quần đảo này.
Ðỉnh tam giác thứ nhất là nhóm quần đảo lớn nhất nằm về phía Tây Nam Biển Thái Bình, đó là quần đảo New Zealand. Ðỉnh tam giác thứ hai là quần đảo nằm trên phía Bắc bán cầu, chính là quần đảo Hawaii. Ðỉnh tam giác thứ ba nằm về phía Ðông Nam Biển Thái Bình Dương là một hải đảo rất nhỏ, nằm chơi vơi một mình giữa biển Nam Thái Bình. Hải đảo đó là Rapa Nui Island hay còn được thế giới biết qua tên Easter Island.
Ðiểm đặc biệt, Rapa Nui Island là một hải đảo không có láng giềng gần, láng giềng gần nhất (có người sinh sống) là Pitcairn Island cũng cách xa Rapa Nui hơn 2,000 km. Ðể có thể hình dung ra sự cô lập của hải đảo này, chúng ta làm thử một con toán về chiều dài khoảng cách từ Rapa Nui đi khắp mọi nơi. Thí dụ như từ Rapa Nui đến quần đảo Fiji chỉ dài hơn 6,000 km, đến quần đảo Tahiti chỉ hơn 4,000 km. Còn khoảng cách đến Santiago (thủ đô của Chile) lục địa Châu Mỹ cũng dài hơn 3,700 km.
Du khách muốn đến du ngoạn Rapa Nui thường phải bay đến thủ đô Santiago để đổi chuyến bay đi Rapa Nui Island. Chuyến bay dài khoảng năm tiếng đồng hồ đưa bạn từ Santiago đến phi trường Isla de Pascua. Ðây là một phi trường nhỏ, mỗi ngày chỉ có một chuyến bay từ Santiago đáp xuống, nhưng phi trường này lại có một phi đạo khá dài. Hỏi ra mới biết là đường bay này cũng được thiết kế làm đường bay cho các phi thuyền con thoi shuttle của Hoa Kỳ có thể đáp xuống trong trường hợp khẩn cấp. Nhờ vậy, du khách đáp các chuyến bay lên xuống trên đường bay này cũng cảm thấy được an toàn dễ chịu.
Người ta không hiểu vì sao người thổ dân xưa kia lại đặt tên cho hải đảo này là Rapa Nui, vì tên này chỉ gợi lên một cái tên rất tương phản với thực tế. Rapa Nui có nghĩa là “vùng đất Rapa Lớn” (Rapa: vùng Ðất, Nui: Lớn), nhưng thực sự đảo này không lớn chút nào.
Ðảo Rapa Nui có dáng hình tam giác cân với chiều đáy dài khoảng 24 km, chiều ngang khoảng 12 km, và diện tích của nó vào khoảng 164 km vuông. Theo các nhà địa chất Ðảo Rapa Nui được hình thành từ các ngọn núi lửa lớn như núi lửa Terevaka, Poike, Rano Kau trên đảo. Ðặc biệt Rapa Nui không có suối, cũng không có sông mà chỉ có các hồ nước lớn được hình thành từ các miệng núi lửa như Rano Kau, Rano Raraku, và Rano Aroi. Ðến Rapa Nui Island bạn được người hướng dẫn luôn nhắc nhở không nên uống nước trực tiếp trong hotel mà nên mua nước chai uống.
Lui về quá khứ đôi chút, người ta cho rằng tổ tiên của người bản địa Rapa Nui cũng là những người đa đảo Polynesians từ các quần đảo khác đã lưu lạc đến Rapa Nui từ các thế kỷ 9-14. Họ đến như thế nào thì vẫn còn là những huyền thoại, nhưng người ta biết được vì họ có những điểm văn hóa giông giống nhau.
Vào thời “thịnh trị,” dân số trên hòn đảo này ước lượng có đến gần 20,000 người. Nhưng đến thời “mạt vận” họ chỉ còn sống sót 111 người trên một hải đảo biệt lập hoang vu và chết chóc. Người phương Tây đã đem đến bệnh dịch và thần chết cho các bộ tộc, họ cũng đã gom góp người dân Rapa Nui làm nô lệ cho các công trình viễn xứ vào thế kỷ 19.
Năm 1722, một nhà hàng hải Hà Lan Jacob Roggeveen trên đường đi xuyên qua Biển Thái Bình, ông đã tìm thấy hải đảo Rapa Nui vì hòn đảo này không có trên bản đồ hàng hải của ông. Jacob Roggeveen đặt chân lên đảo đúng vào ngày Chủ Nhật, mùng 5 Tháng Tư, đây cũng là ngày Easter Sunday (ngày Chủ Nhật Phục Sinh) của Kitô Giáo. Ông đã dùng ngay tên này đặt tên cho đảo. Từ đó người phương tây gọi tên đảo là Isla de Pascua (theo tiếng Tây Ban Nha), Easter Island (theo tiếng Anh) hay Ðảo Phục Sinh trong tiếng Việt. Tuy nhiên, người bản địa trên đảo vẫn thích dùng tên Rapa Nui để gọi tên đảo.
Thực sự Rapa Nui sẽ là một hải đảo không ai biết đến nếu không nhờ vào các huyền thoại kỳ bí của nó tạo ra những câu chuyện tò mò hiếu kỳ cho mọi người trên thế giới. Năm 1770, người Tây Ban Nha đã từng ghé đến Rapa Nui, họ cho biết là đã có dịp nhìn thấy rất nhiều các pho tượng đá điêu khắc (theo hình tượng Moai) được dựng đứng dọc theo các bờ biển quanh đảo. Tuy nhiên chỉ bốn năm sau, năm 1774, nhà hàng hải James Cook người Anh có dịp ghé lại đảo Rapa Nui và ông cho biết một số các tượng Moai đã bị gãy đổ, không còn nguyên vẹn như trước nữa.
Năm mươi năm sau, các chuyến hải hành nối tiếp ghé qua lại Rapa Nui và họ cho biết tất cả các pho tượng moai đều đã bị gãy đổ, không còn pho tượng nào đứng nguyên vẹn dọc theo chung quanh bờ biển. Phần lớn các pho tượng đều đổ úp mặt xuống đất.
Không ai hiểu rõ lý do tại sao, các nhà nghiên cứu cho ra giả thuyết các bộ tộc trên đảo đã gây chiến đánh nhau. Bên chiến thắng đã cho phá hủy đi tất cả các pho tượng moai một biểu tượng “thần linh” của phe đối nghịch.
Có thể nói chính các pho tượng Moai là nguyên nhân tạo ra những huyền thoại kỳ bí phủ lên trên đảo Rapa Nui. Ngày nay những huyền thoại đó dần dần đã được các nhà khảo cổ giải thích, giúp thế giới hiểu rõ hơn về các huyền thoại Moai.
Người bản địa Rapanui tin rằng những vị tù trưởng hay những người họ tôn kính sau khi chết, những người này vẫn ở lại với họ và ra sức bảo vệ họ. Vì thế họ khắc tạc hình ảnh các vị đó vào đá, tạo ra một hình tượng để họ tôn thờ. Họ tìm ra được loại đá trên sườn núi Rano Raraku có thể dễ dàng đẽo khắc ra các tượng Moai theo ý muốn của họ.
Khởi đầu các tượng Moai được đẽo gọt rất thô sơ và nhỏ bé, mắt tượng thường được đục khắc lõm vào nhưng trải qua thời gian kinh nghiệm, các bộ tộc dần dần làm tượng moai lớn hơn và có nét sống động hơn. Người Rapanui đã biết thiết kế gắn thêm mắt vào các pho tượng, làm các pho tượng sống động hẳn lên.
Ðồng thời họ tô điểm thêm những câu chuyện huyền bí chung quanh pho tượng. Chẳng hạn như pho tượng moai Ahu Te Ko Riku, dựng đứng trên bệ thờ tại bờ biển Tahai, là pho tượng duy nhất đã được thiết kế có đôi mắt rất lạ và đầu tượng được quấn búi tóc cao lên. Cặp mắt của tượng moai lúc nào cũng hơi ngước lên nhìn trời. Ðây là một trong những tượng moai được xem như hoàn hảo nhất của người Rapanui.
Các tượng moai sau khi đẽo khắc hoàn thành trên sườn núi Rano Raraku, tượng được người Rapanui tìm cách chuyên chở đến các nơi bệ thờ và dựng đứng ở đây. Ðây cũng là một kỳ công khác của người Rapanui khi phải tìm cách chuyên chở các pho tượng Moai to lớn và nặng nề di chuyển qua các đổi núi đến các bệ thờ nằm quanh bờ biển. Phần lớn các tượng đều đứng thẳng và quay mặt vào đảo chứ không quay mặt ra ngoài biển như nhiều người lầm tưởng. Người Rapanui tin rằng sức mạnh thần linh của các tượng Moai nhìn họ mỗi ngày và họ được thần linh che chở bảo vệ họ.
Sắc sảo, đẹp, và sống động nhất phải kể đến là một bức tượng Moai có tên Hoa Hakananai’a đã được đế quốc Anh đem về cất giữ trong viện bảo tàng ở London. Người Rapanui có đòi lại thì được trả lời bức tượng đó là một sự trao đổi giữa tổ tiên của người Rapanui và người Anh, đế quốc Anh “không lấy đi” một pho tượng nào của người Rapanui.
Có lẽ các tượng Moai được đẽo khắc bắt đầu từ thế kỷ 10 đến thế kỷ 16 thì tàn lụi chấm dứt. Ngày nay có hơn 397 pho tượng Moai đứng, nằm ngã đổ trên khu bảo tàng ngoài trời Rano Raraku. Ðến đây bạn được thưởng ngoạn tất cả các công trình thiết kế đục khắc đã hoàn thành lẫn những công trình điêu khắc tượng Moai còn đang dở dang. Có tượng gần như hoàn thành, có tượng dường như mới vừa khởi công. Nhưng có dịp nhìn tận mắt những công trình như thế, người ta mới nhận thấy được kỳ công của người Rapanui.
Ngoài ra, các thắng cảnh như Anakena vừa là một bãi biển đẹp cho du khách có dịp xuống tắm biển, vừa là nơi có bảy pho tượng Moai Ahu Nau Nau cao lớn cho du khách thưởng thức. Còn Ahu Tongariki là nơi có bệ thờ lớn nhất ở Rapa Nui Island với 15 pho tượng Moai thẳng hàng đứng quay mặt hướng nhìn về khu bảo tàng tượng Moai ngoài trời Rano Raraku, gần đó bạn có dịp thưởng ngoạn pho tượng du lịch “Traveling Moai.” Người ta gán cho pho tượng này là “Moai du lịch” chỉ vì pho tượng moai này đã được “du lịch” sang Nhật. Không rõ tượng Moai này đi sang Nhật tham dự triển lãm hay sửa sang lại chút sắc đẹp của thần!
Rapa Nui Island vẫn còn nhiều điểm để du khách thưởng ngoạn, nhưng bạn không nên thiếu thắng cảnh Rano Kau trong chương trình du lịch của bạn. Ðây là một thắng cảnh thiên nhiên “miệng núi lửa” mà tôi cho là tuyệt đẹp, khó có “miệng núi lửa” nào đẹp được như thế! Cách dưới miệng núi lửa hàng trăm mét là một hồ nước lung linh phản ánh bầu trời không gian xanh thẫm rất đẹp và thơ mộng.
Moai, vị thần bảo vệ người Rapa Nui chắc hẳn cũng linh ứng! Bây giờ các pho tượng thần cũng đã được người Rapa Nui đưa đứng trở lại ngắm nhìn bình minh và hoàng hôn trên đảo Rapa Nui như vài trăm năm trước thần đã từng đứng ngắm nhìn. Nếu tôi là người Rapa Nui, tôi sẽ đề nghị nghệ nhân hơi đẽo khắc miệng thần nhếch lên một chút nhìn như thần đang mỉm cười vì thần đã bảo vệ được các thần dân của mình thoát khỏi cảnh hoang vu cô liêu sau mấy trăm năm điêu đứng.
Hiện tại, dân số Rapa Nui đã tăng lên được gần 7,000 người (kể cả người Rapanui bản địa và người Chile lục địa). Dĩ nhiên họ được chính quyền Chile nâng đỡ khá nhiều. Có lẽ người dân bản địa Rapanui nên cảm ơn nhà hàng hải Jacob Roggeveen rất nhiều. Nhờ ông đặt tên mà đảo Phục Sinh mà Rapa Nui Island đang dần dần phục hồi thoát khỏi cơn bệnh nghèo đói. Người ta chỉ chết một lần, nhưng nếu họ vượt qua được khổ ải, vượt đến sự phục sinh thì họ sẽ sống đời đời. Tôi yêu sự phục sinh của nền văn minh Rapa Nui Island.
Ngày nay, đảo Rapa Nui hay đảo Phục Sinh đang trên đường phục sinh giúp cho người Rapa Nui tăng dần dân số, cải thiện đời sống, và hòa mình vào văn minh thế giới ngày nay.
Các tour Á Châu và Trung Ðông
1. Escorted tour: Miến Ðiện – Thái Lan – Lào – Cambodia
Yangon – Kyaiktiyo – Heho – Inle – Bagan – Mandalay – Luang Prabang – Chiangmai – Chiang Rai – Tam Giác Vàng – Siem Reap – Việt Nam
Tour 1: Jan. 09 – Jan. 25, 2017
Tour 2: Feb. 12 – Feb. 28, 2017
Tour 3: Oct. 01 – Oct. 15, 2017
Tour 4: Nov. 07 – Nov. 23, 2017
2. Escorted tour: Nhật Bản Mùa Hoa Anh Ðào – Ðài Loan – Nam Hàn
Tour code JTKA: Mar. 29 – Apr. 14, 2017
Tour code JTKB: Apr. 02 – Apr. 18, 2017
Tour code JTKC: Apr. 06 – Apr. 22, 2017
3. Escorted tour: Nepal – Bhutan – Dubai
Paro – Thimphu – Punakha – Kathmandu – Pokhara – Dubai
Tour 1: Jan. 08 – Jan. 25, 2017
Tour 2: Sep. 13 – Sep. 30, 2017
4. Escorted tour: Dubai – Jordan – Israel
Dubai – Abu Dhabi – Amman- Jarash – Madaba – Mt. Nebo – Petra – Dead Sea (Jordan) – Sea Of Galilee – Nazareth – Haifa – Jerusalem – Bethlehem – Dead Sea (Israel) – Jericho – Tel Aviv
Tour 1: Feb. 01 – Feb. 14, 2017
Tour 2: Nov. 16 – Nov. 30, 2017
5. Escorted tour: Enchanting Asia Singapore – Malaysia – Indonesia
Singapore – Malacca – Kuala Lumpur -Batu Cave – Penang – Yogjakarta – Borobudur – Jakarta – Bali
Tour 1: Jan. 09 – Jan. 22, 2017
Tour 1: Sep. 11 – Sep. 24, 2017
Tour 2: Feb. 21 – Mar. 06, 2017
Tour 2: Dec. 01 – Dec. 14, 20167
6. Escorted tour: Những Nẻo Ðường Việt Nam
Thăm các thành phố: Hà Nội – Vịnh Hạ Long – Huế – Ðà Nẵng – Hội An – Ðà Lạt – Phan Thiết – Mỹ Tho – Cần Thơ và Sài Gòn “Hòn Ngọc Viễn Ðông”
Tour 1: Jan. 08 – 22, 2017
Tour 2: Feb. 01 – 15, 2017
Tour 3: Mar 17 – 31, 2017
Tour 4: Sept. 10 – 24, 2017
Tour 5: Oct. 10 – 24, 2017
Tour 6: Nov. 01 – 15, 2017
Các tour Châu Âu
1. Tây Âu: Morocco – Bồ Ðào Nha – Tây Ban Nha (16 ngày)
Casablanca – Marrakesh – Rabat – Fez – Seville – Lisbon – Fatima – Madrid – Toledo – Avila – Zaragoza – Barcelona
Tour 1: May 01 – 16, 2017
Tour 2: Sep. 10 – 25, 2017
2. Tây Âu: Ý – Pháp – Tây Ban Nha – Bồ Ðào Nha (17 ngày)
Rome – Vatican – Paris – Lourdes – Barcelona – Madrid – Avila – Toledo – Seville – Fatima – Lisbon
Tour 1: May. 14 – 30, 2017
Tour 2: Sep. 09 – 25, 2017
3. Tây Âu: Pháp – Tây Ban Nha – Bồ Ðào Nha (15 ngày)
Paris – Lourdes – Barcelona – Madrid – Avila – Toledo – Seville – Fatima – Lisbon
Tour code FSP#1: May 14 – 28, 2017
Tour code FSP#2: Sep. 09 – 23, 2017
4. (WESTERN EUROPE #1)Tây Âu: Anh – Pháp – Thụy Sĩ – Ý (15 ngày)
London – Paris – Geneva – Lucerne – Milan – Venice – Florence – Pisa – Rome – Vatican
Tour code WEU#1A: May 25 – June 08, 2017
Tour code WEU#1B: July. 20 – Aug. 03, 2017
5. Ðông Âu Luxury: Balan – Hungary – Tiệp – Áo – Slovakia – Slovenia – Croatia – Ðức (15 ngày)
Warsaw – Krakow – Salt Mine (Wieliczka) – Budapest – Zagreb – Ljubljana – Postojna – Vienna – Prague – Dresden – Berlin
Tour code ELX-JUL: June 08 – June 22, 2017
Tour code ELX-AUG: Aug. 23 – Sep. 06, 2017
6. Nga & Bắc Âu: Liên Bang Nga – Thụy Ðiển – Ðan Mạch – Phần Lan – Na Uy (14 ngày)
Moscow – St. Petersburg – Helsinki – Stockholm – Oslo – Copenhagen
Tour code RUS-June: June 22 – July 05, 2017
Tour code RUS-Aug: Aug. 10 – Aug. 23, 2017
South America, South Africa, Australia-New Zealand-Fiji
1. Escorted tour South America Luxury: Brazil – Argentina – Peru – Ecuador
Rio De Janeiro – Brazil Iguassu Falls – Argentina Iguassu Falls – Buenos Aires – Lima – Cusco – Sacred Valley – Machu Picchu – Quito
Tour 1: Mar. 03 – 19, 2017
Tour 2: May. 01 – 17, 2017
Tour 3: Oct. 01 – 17, 2017
Tour 4: Dec. 12 – 28, 2017
2. Escorted tour Expedition of Chile: Atacama Desert & Torres Del Paine
Tour 1: Mar. 02 – Mar. 14, 2017
Tour 2: Dec. 05 – Dec. 17, 2017
3. Escorted tour South Africa’s Wildlife 14 ngày (Nam Phi Safari)
Johannesburg – Mpumalanga – Kruger National Park – Cape Town – Stellenbosch – Victoria Falls
Tour 1: Mar. 01 – Mar. 15, 2017
Tour 2: Sep. 16 – Sep. 30, 2017
Tour 3: June 01 – June 15, 2017
Tour 4: Dec. 01 – Dec. 15, 2017
4. Escorted tour Fiji Island – Tân Tây Lan – Úc (15 ngày)
Fiji Island – Auckland – Bay of Islands – Melbourne – Phillip Island – Canberra – Sydney
Tour 1: Feb. 12 – 26, 2017
Tour 2: May. 17 – 31, 2017
Tour 3: Oct. 17 – 31, 2017*
Tour 4: Dec. 01 – 15, 2017*
Nội địa Hoa Kỳ và Canada
1. Escorted Bus Tour: Las Vegas – Valley Of Fire – Zion National Park – Hoover Dam (3 ngày 2 đêm)
Tour 1: 29 – 31 Jan., 2017
Tour 2: 26 – 28 Feb., 2017
Tour 3: 26 – 28 Mar., 2017
Tour 4: 23 – 25 Apr., 2017
Tour 5: 28 – 30 May, 2017
Tour 6: 25 – 27 Jun., 2017
2. Escorted tour ATNT 2016: Solvang – San Jose – San Francisco – Monterey Bay 17 Miles Drive (3 đêm 2 ngày)
Tour 1: 22 – 24 Jan., 2017
Tour 2: 19 – 21 Feb., 2017
Tour 3: 12 – 14 Mar., 2017
Tour 4: 07 – 09 May, 2017
Tour 5: 18 – 20 June, 2017
Tour 6: 23 – 25 July, 2017
3. Escorted tour Washington D.C – Luray Cavern – Atlantic City – Philadelphia – New York – Boston (7 ngày 5 đêm)
Tour 1 (Hoa Anh Ðào): Mar. 24 – Mar. 30, 2017
Tour 2: June 23 – 29, 2017
Tour 3: Aug. 29 – Sep. 04, 2017
Tour 4: Oct. 01 – 07, 2017
4. Escorted tour: Niagara Falls – Toronto – Thousand Island – Ottawa – Montreal – Quebec – Boston – New York (8 ngày)
Tour 1: May 01 – 08, 2017
Tour 2: June 18 – 24, 2017
Tour 3: July 23 – 30, 2017
Tour 4: Sep. 01 – 08, 2017
Mùa Thu Lá Vàng **** Oct. 23 – 30, 2017
Escorted tour: Yellowstone – Mt. Rushmore (6 ngày)
Tour 1: May 22 – May 27, 2017
Tour 2: June 25 – June 30, 2017
Tour 3: July 24 – July 29, 2017
Tour 4: Aug. 26 – Aug. 31, 2017
Xin liên lạc ATNT Tours
9106 Edinger Ave., Fountain Valley, CA 92708
Ðiện thoại: (714) 841-2868 / (888) 811-8988
Website: www.atnttravel.com
Mỹ tăng lãi suất, cả thế giới lo
Lãi suất ở Mỹ tăng, sau phiên họp của Ngân Hàng Trung Ương (tên là Quỹ Dự Trữ Liên Bang – Fed) ngày 14 tháng 12, 2016. Sau cuộc khủng hoảng tín dụng năm 2007 khiến kinh tế Mỹ rớt vào cuộc “đại suy thoái” năm 2008, đây là lần thứ nhì Fed nâng lãi suất căn bản thêm 0.25%; lần trước cách đây đúng một năm. Quyết định tăng lãi suất này đã được thị trường thế giới tiên liệu từ ba tháng nay, vì ai cũng thấy kinh tế Mỹ đã vững vàng hơn, bắt đầu phải lo áp lực lạm phát.
Bà Janet Yellen, chủ tịch Quỹ Dự Trữ Liên Bang, đã giải thích rằng quyết định tăng lãi suất này phản ảnh lòng tin vào nền kinh tế Mỹ đã tiến và sẽ tiếp tục tiến hơn trong năm tới. Một dấu hiệu kinh tế phát triển tốt là tỷ lệ thất nghiệp đã xuống thấp nhất, từ hơn 10% vào năm 2008, nay chỉ còn 4.6% trong tháng 11 năm 2016. Fed tiên đoán rằng đến cuối năm 2017 tỷ lệ thất nghiệp sẽ xuống nữa, tới 4.5%, là một mức rất khó hạ thấp hơn vì trong nước lúc nào cũng có một số người lao động đang thay đổi công việc.
Chính sách trục xuất các di dân bất hợp pháp của chính quyền Donald Trump sắp tới sẽ khiến thị trường lao động “căng thẳng” hơn vì bớt số người sẵn sàng làm việc với đồng lương thấp. Trong tình trạng đó, các xí nghiệp sẽ phải tăng lương cho nhân viên và công nhân để thu hút người lao động. Ðó sẽ là một nguyên nhân chính khiến lạm phát tăng lên, vì khi các nhà sản xuất tăng lương họ cũng phải tăng giá sản phẩm hoặc dịch vụ để bù lại. Hơn nữa, số người làm việc đông hơn với lương cao hơn sẽ gia tăng mức tiêu thụ trên toàn quốc, đẩy giá cả lên.
Thị trường lao động ngày càng mạnh vì kinh tế Mỹ tăng trưởng liên tục từ năm 2009 đến nay khiến mọi người đã tiên liệu Ngân Hàng Trung Ương Mỹ sẽ phải tăng lãi suất. Kể từ năm 2009 đến cuối năm 2016, số người làm việc ngoài lãnh vực canh nông đã tăng từ 136 triệu lên 145 triệu, tạo thêm gần 9 triệu công việc làm. Trong cùng thời gian đó, Tổng Sản Lượng Nội Ðịa (GDP) đã tăng 20%, từ năm 2009 (14,418 tỷ US$) đến năm 2015 (17,348 tỷ US$). Cũng vậy, lợi tức của một gia đình bậc trung (median household income) tăng 25%, từ hơn 50 ngàn lên 62 ngàn đô la. Số hàng hóa nước Mỹ xuất cảng đã tăng 35%, Chỉ số Dow Jones từ hơn 9,000 đã tăng gấp đôi, lên tới hơn 19,800 trong tuần này. Trước tiến triển kinh tế như vậy, tất cả đều đón trước Fed sẽ tăng lãi suất. Nhưng vẫn có một bất ngờ: Fed cho biết trong năm 2017 có thể sẽ tăng lãi suất thêm ba lần nữa!
Khi thị trường chờ đợi lãi suất sẽ tăng, đồng đô la Mỹ sẽ còn tăng giá đối với tất cả các đồng tiền khác trên thế giới; vì những “người có sẵn tiền” sẽ đem đổi lấy đô la để cho nước Mỹ, người Mỹ vay! Kể từ năm 2011, đô la Mỹ đã lên giá thêm 40%, nay sẽ còn tăng thêm nữa!
Ðồng nguyên của Trung Quốc chịu hậu quả nặng nề nhất, sẽ tiếp tục đi xuống mặc dù chính quyền Trung Cộng vẫn cố giữ giá bằng nhiều cách. Ðồng nguyên hiện xuống mức thấp nhất kể từ năm 2008 đến nay.
Trái với những lời tố cáo Bắc Kinh “âm mưu hạ giá đồng tiền,” trong năm qua Bắc Kinh đã lấy hàng tỷ Mỹ kim dự trữ của họ ra bán, đổi lấy đồng nguyên, với mục đích giữ vững giá trị đồng tiền của chính họ. Quỹ dự trữ ngoại tệ của Trung Cộng đã giảm từ 4,000 tỷ Mỹ kim xuống chỉ còn 3,050 tỷ. Một hệ quả là Trung Quốc đã mất địa vị là “chủ nợ lớn nhất” của nước Mỹ! Báo cáo của Ngân Khố Mỹ cho biết vào tháng 10 vừa qua Nhật Bản mới là nước cho chính phủ Mỹ vay nợ nhiều nhất, với số nợ tổng cộng 1,130 tỷ Mỹ kim, số nợ Trung Quốc chỉ còn 1,120 tỷ. Ngoài việc bán đô la lấy tiền của mình, Trung Cộng còn đang ngăn chặn không cho các ngân hàng và xí nghiệp của họ đem tiền ra nước ngoài dù để đầu tư, vì mỗi lần chuyển ngân như vậy đều phải đổi đồng nguyên lấy Mỹ kim.
Chính vì đồng đô la Mỹ lên khiến cho đồng nguyên xuống giá. Hiện tượng này cũng diễn ra với đồng tiền của hầu hết các nước khác. Từ năm 2013 đến nay đồng nguyên chỉ mất giá 10.75%, trong khi đồng yen của Nhật Bản đã mất 30%, đồng đô la Úc mất 40% giá trị. Không thấy nhà chính trị Mỹ nào tố cáo chính phủ Nhật Bản và Úc âm mưu hạ giá đồng tiền để thủ lợi! Nhưng từ đầu tháng 11 đến giữa tháng 12, thị trường chứng khoán Tokyo đã lên 16% trước viễn tượng đồng Mỹ kim lên giá. Nhật Bản là một nước hưởng lợi nhiều nhất, còn Trung Quốc thì ngược lại.
Hành động tăng lãi suất của bà Janet Yellen làm cả thế giới phải toan tính cách đối phó, còn khi Nhân Dân Ngân Hàng ở Bắc Kinh tăng hay giảm lãi suất thì không gây một chấn động nào đáng kể. Hiện tượng này cho thấy ảnh hưởng quá lớn của kinh tế Mỹ, vì vai trò “thống ngự” của đồng đô la trong hệ thống tài chánh thế giới. Tiền tệ của một số quốc gia trên toàn cầu được ấn định dựa trên hối suất với Mỹ kim, bao gồm 60% dân số và 60% tổng sản lượng cả thế giới. Tình trạng đó khiến cho khi lãi suất ở Mỹ tăng khiến đô la lên giá thì rất nhiều nước lo lắng, đặc biệt là các nước còn đang phát triển.
Trong tám năm qua, khi lãi suất ở Mỹ được hạ thấp để kích thích kinh tế, thấp đến mức từ 0 đến 0.25% một năm, rất nhiều nước đang mở mang đã đi vay nợ bằng đô la Mỹ để lấy lãi suất rẻ. Tới năm 2015, tổng số nợ khắp thế giới, ở ngoài nước Mỹ nhưng vay bằng Mỹ kim, đã lên tới 10 ngàn tỷ đô la, một phần ba là do các nước kinh tế còn đang lên. Ðô la tăng giá, khi các con nợ này cần trả tiền lãi và tiền vốn thì họ phải đi mua đô la để trả. Nhưng lại mua đô la với một giá đắt hơn so với lúc đi vay. Nếu đô la tăng giá 10% thì món nợ coi như phải chịu thêm 10% tiền lãi!
Nhưng đó chỉ là mối thiệt hại trực tiếp vì đồng đô la lên giá. Các nước đang phát triển còn chịu những ảnh hưởng gián tiếp, khi đi vay nợ bằng đô la Mỹ. Những đồng đô la vay được không phải đồng nào cũng được đem đầu tư sinh lợi, mà có khi nằm nghỉ trong hệ thống ngân hàng. Ngân hàng có tiền lại đem cho vay nữa, gia tăng số xí nghiệp vay nợ bằng đô la. Lúc đô la tăng giá, những con nợ mới này cũng trở thành nạn nhân. Ba nước có số nợ vay bằng đô la nhiều nhất là Brazil, Chile và Thổ Nhĩ Kỳ, đồng tiền của cả ba nước đều xuống giá mạnh từ mấy tháng nay trong khi đô la lên giá. Malaysia cũng vậy. Tuy cán cân chi phó của Malaysia thặng dư, tức là tiền vô cao hơn tiền ra, nhưng hơn một nửa số trái khoán (giấy vay nợ) của nước này đã bán cho người ngoại quốc. Trong tháng 12, đi vay bằng đô la khó hơn, đồng ringgit của Malaysia đã mất giá trên 5%.
Bắc Kinh đang lo lắng vì còn nhớ kinh nghiệm tháng 12 năm 2015, khi Ngân Hàng Trung Ương Mỹ tăng lãi suất lần đầu sau 9 năm. Ðồng nguyên xuống giá ngay, quỹ dự trữ ngoại tệ hụt mất 108 tỷ đô la trong một tháng, sau đó thị trường chứng khoán sụt dần. Ðiều đáng lo lắng nhất năm nay là rất nhiều người có tiền ở nước Tàu đang chờ chực chuyển tiền ra nước ngoài, nghĩa là họ sẽ đi mua đô la Mỹ! Phương cách giản dị nhất của chính quyền là ngăn chặn không cho đem tiền ra ngoại quốc.
Ðồng đô la lên giá sẽ khiến quỹ dự trữ ngoại tệ của nước Tàu giảm bớt, giá trị đồng nguyên không đứng vững trong lúc đảng Cộng Sản vẫn nuôi tham vọng biến đồng nguyên thành một thứ tiền quốc tế, như vai trò của đồng đô la, yen và euro. Tất cả sẽ khiến cho các dự án lớn để gây ảnh hưởng trên kinh tế, tài chánh thế giới sẽ ngưng trệ, như Ngân Hàng Châu AÔ Phát Triển Hạ Tầng, dự án Nhất Ðái, Nhất Lộ và dự án Hợp Tác Kinh Tế Vùng Toàn Diện (RCEP) mà Bắc Kinh muốn mời các nước đã ký thỏa ước TPP tham dự sau khi ông Donald Trump dọa sẽ xé bỏ TPP.
Tình trạng đồng đô la đè nặng trên cả thế giới đã được diễn tả rõ nhất trong lời tuyên bố của ông John Connally, bộ trưởng Tài Chánh Mỹ thời Tổng Thống Nixon. Năm 1970, kinh tế Mỹ suy thoái, GDP giảm 1%, lạm phát lên 6%, cán cân chi phó khiếm hụt. Tháng 8 năm 1971, ông Nixon đã xóa bỏ liên hệ giữa đô la Mỹ và vàng khiến giá trị đồng Mỹ kim giảm 20%; ông John Connally ra lệnh “kiểm soát giá cả và lương bổng” trong 90 ngày và đánh thuế thêm 10% trên các món hàng nhập cảng. Báo chí Nhật lúc đó gọi ông là Bão Connally. Trước mối đe dọa cơn khủng hoảng toàn cầu vì hối suất tất cả các nước đều thả nổi, các cường quốc kinh tế đồng ý họp lại ở Rome, thủ đô Ý vào tháng 11 năm 1971 để tìm cách giải quyết. Trước mặt bộ trưởng tài chánh của 10 quốc gia, ông Connally nói: “Ðô la là tiền của chúng tôi, nhưng là vấn đề của quý vị!” (The dollar is our currency, but your problem). Ba tháng sau, các bộ trưởng tài chánh đó lại gặp nhau ở Washington để thỏa thuận về một hệ thống tiền tệ quốc tế mới; trong đó đồng đô la Mỹ vẫn đóng vai quan trọng nhất. Tình trạng này đến nay vẫn không thay đổi: Ðô la là tiền nước Mỹ nhưng vẫn là vấn đề của cả thế giới.
Vào nhiệm kỳ đầu của Tổng Thống Ronald Reagan, kinh tế Mỹ đã gặp khó khăn khi đồng đô la lên giá, hàng Mỹ khó xuất cảng vì giá tăng đến 50% so với đồng tiền các nước lớn, cán cân thương mại khiếm hụt trong lúc lạm phát gia tăng khiến Ngân Hàng Trung Ương phải tăng lãi suất rất cao, đô la lại càng tăng giá trị. Trong tình trạng đó, bộ trưởng tài chánh các nước Pháp, Tây Ðức, Nhật Bản, và Anh Quốc phải họp với Bộ Trưởng Mỹ James A. Baker III để thỏa hiệp cùng can thiệp vào thị trường tiền tệ, bỏ ra 10 tỷ đô la đem bán để hạ thấp giá đồng tiền Mỹ. Cuộc họp tại khách sạn Plaza Hotel ở thành phố New York đã giúp đô la giảm giá 50% trong hai năm sau đó, hàng xuất cảng Mỹ tăng lên và cán cân mậu dịch gần trở lại thăng bằng.
Nếu đô la Mỹ tiếp tục tăng giá cho tới năm 2018 thì tình trạng có thể sẽ diễn ra giống như năm 1985 hay không? Ðồng đô la lên giá sẽ khiến hàng Mỹ xuất cảng khó cạnh tranh hơn, cán cân mậu dịch sẽ khiếm hụt nặng hơn. Tổng thống tân cử Donald Trump đang hô hào chống hàng nhập cảng từ khắp thế giới, nhất là từ Trung Quốc, Mexico, Canada, ông có thể gây ra một cuộc chiến tranh mậu dịch. Chương trình cắt giảm thuế và tăng ngân sách chi tiêu sẽ đưa tỷ lệ lạm phát lên cao khiến lãi suất phải tăng nữa, và đồng giá đô la càng lên.
Trước viễn ảnh đó, khó mời được các quốc gia khác cộng tác như năm 1985. Hiện nay chính các nước Châu Âu và Nhật Bản đang lo cố thúc đẩy cho kinh tế phát triển và đang lo tỷ lệ lạm phát ở nước họ còn quá thấp; không nước nào muốn đồng tiền của họ lên giá. Cho nên khó lòng kêu gọi họ đồng ý với một Thỏa Hiệp Plaza mới!
Canada áp dụng xổ số trong cứu xét nhập cảnh cha mẹ ông bà
OTTAWA, Canada (NV) – Chính phủ liên bang vừa tháo dỡ một hệ thống xét đơn xin di trú từng khiến người dân Canada phải trả hàng trăm đô la để có giấy tờ bảo lãnh thân nhân của mình được cứu xét trước.
Hôm Thứ Tư, đảng Tự Do công bố, các hồ sơ xin bảo lãnh cha mẹ và ông bà bây giờ sẽ được lựa chọn bằng cách bốc thăm xổ số chứ không phải bằng cách ai nộp trước được xét trước (first come first serve) như lâu nay.
Bắt đầu từ ngày 3 Tháng Giêng, 2016, người Canada sẽ có thời hạn là 30 ngày để điền một mẫu đơn trên Internet cho thấy mong muốn bảo lãnh một người thân nào đó của mình.
Từ đó, các giới chức nhập cư sẽ rút thăm ngẫu nhiên 10,000 cá nhân để được gọi nộp đơn đầy đủ trong vòng 90 ngày.
Thay đổi này diễn ra sau một báo cáo từ Canadian Press hồi đầu năm nay cho thấy hệ thống ai nộp đơn trước được xét trước, đã nhìn thấy những nhân viên giao nộp hồ sơ thu lệ phí hơn $400 để bảo đảm đơn bảo lãnh được ở hàng ưu tiên trên cùng.
Bộ Trưởng Nhập Cư John McCallum cho biết hệ thống mới được thiết kế vì sự công bằng cho mọi người.
“Chúng tôi bảo đảm tất cả mọi người có thể truy cập vào tiến trình xét duyệt bằng cách mở ra cho họ các cơ hội như nhau để có tên của mình được lựa chọn,” ông John McCallum tuyên bố.
Chương trình bảo lãnh cha mẹ và ông bà thường xuyên nhận hàng ngàn hồ sơ nhiều hơn hạn ngạch cho phép. Năm ngoái, 14,000 đơn được nhận cho hạn ngạch 5,000 chỗ.
Hạn ngạch này được chính phủ Bảo Thủ trước đó lập nên sau khi họ hoàn toàn đóng cửa chương trình này vào năm 2011 để xóa đi một tồn đọng lớn. Khi mở lại vào năm 2014, họ lại tiếp tục đặt giới hạn hàng năm ở mức 5,000 và vẫn tiếp tục phải làm việc với các tồn đọng.
Mời độc giả xem video: Facebook “tuyên chiến” với tin “dỏm”
Năm ngoái, đảng Tự Do nâng lượng hồ sơ thu nhận đến 10,000 và chấp nhận cùng số lượng ấy cho năm 2017.
Ông Sergio Karas, một luật sư di trú nổi tiếng tại Toronto, cho biết việc xổ số bốc thăm cho thấy có sự thay đổi nhỏ so với hệ thống trước đó, vốn dẫn đến những“cơn sốt” vào mỗi Tháng Giêng, với hàng dài người xếp hàng qua đêm tại các cửa ra vào trung tâm nhận hồ sơ.
“Hệ thống xổ số này ít nhất sẽ cung cấp cơ hội để tất cả mọi người ai muốn nộp hồ sơ bảo lãnh thân nhân hiểu rằng cơ hội thành công của họ có thể năm trong phạm vi 20% may mắn,” ông nói. (L.Q.T.)
Câu chuyện hàng không và đường sắt ở Việt Nam
Báo chí Việt Nam đưa tin tại cuộc họp của Ủy Ban An Toàn Giao Thông Quốc Gia tuần trước, đã có ý kiến của lãnh đạo ngành giao thông vận tải cho rằng, các hãng hàng không đang “vét hết khách của đường sắt.” Và một yêu cầu được đưa ra: “Cục Hàng không phải siết lại việc tăng chuyến bay trong dịp Tết.” Điều này đang làm dấy lên cuộc tranh luận: Nên đầu tư phát triển ngành hàng không hay đầu tư cho ngành đường sắt? Cuộc tranh luận này cho thấy hạn chế trong việc cạnh tranh theo kiểu phân khúc thị trường trong nội bộ ngành giao thông ở Việt Nam do có sự can dự mạnh từ bàn tay của nhà nước.
Không nên bẻ cong thị trường
Hiện nay các ngành lớn trong thị trường như hàng không hay đường sắt vẫn nằm trong tay doanh nghiệp nhà nước. Ngành hàng không tuy đã có tư nhân tham gia kinh doanh, nhưng các hãng lớn trong thị trường hiện nay vẫn do nhà nước chủ quản. Trong khi đó, với năng lực tài chính và khả năng kinh doanh tốt, một số hãng hàng không tư nhân ở Việt Nam đang cho thấy sự phát triển vượt trội. Ở góc độ thị trường đó là một tín hiệu đáng mừng.
Hiện tượng các hãng hàng không đang “vét hết khách của đường sắt,” nếu đúng như phản ánh, theo tôi cũng là câu chuyện hết sức bình thường. Xin nhớ rằng đầu tư cho ngành hàng không khó khăn không thua kém ngành đường sắt; và để phát triển được lại càng là vấn đề không đơn giản. Đã không ít doanh nghiệp hàng không đầu tư rồi trắng tay vì không chịu nổi áp lực cạnh tranh từ những đối thủ trong ngành lẫn ngoài ngành. Vậy tại sao khi họ ăn nên làm ra thì lại tìm cách “siết họ lại?” Đề xuất “Cục Hàng không phải siết lại việc tăng chuyến bay trong dịp Tết” theo tôi là không thuyết phục, nếu như các hãng hàng không không vi phạm pháp luật hay làm sai các quy định gây ảnh hưởng xấu đến quyền lợi người tiêu dùng, hoặc thực hiện các biện pháp kinh doanh cạnh tranh không lành mạnh.
Tôi rất đồng tình với quan điểm của ông Lương Hoài Nam, chuyên gia về hàng không, rằng nếu cơ quan quản lý ra lệnh hạn chế không cho các hãng hàng không tăng chuyến vượt quá mức trần hiện tại 42 chuyến/giờ ở sân bay Tân Sơn Nhất thì không thể đáp ứng nhu cầu thị trường được. Nghĩa là nhà nước đang bẻ cong thị trường, ảnh hưởng đến lợi ích người tiêu cùng (bên cầu) lẫn lợi ích doanh nghiệp hàng không (bên cung). Điều này càng rõ ràng khi theo dự báo tới đây phải tăng lên 50 chuyến/giờ, rồi lên tiếp 55 chuyến/giờ thì may ra mới tạm đủ cho nhu cầu thị trường. Tất nhiên việc đó cần có sự đồng bộ với nhiều hạng mục công trình hay cơ sở hạ tầng.
Và đi ngược xu hướng thế giới
Nhìn rộng ra câu chuyện cạnh tranh giữa hàng không và đường sắt, chúng ta sẽ thấy các nước phát triển và có nền kinh tế thị trường đều không còn áp dụng kiểu siết chặt hay trói tay hàng không để chia sẻ lợi ích cho đường sắt hay đường bộ. Hàng không, với các ưu điểm giá rẻ, vận chuyển nhanh đang chiếm ưu thế ngay tại các quốc gia có hệ thống đường sắt xuyên tỉnh, xuyên quốc gia phát triển mạnh như khối Châu Âu, Nhật Bản hay thậm chí tại Mỹ. Tại đây, người dân đi đường sắt chủ yếu trong phạm vi gần (nội thành phố, nội bang) và rất nhiều người có xu hướng đi hàng không giữa các vùng cách nhau trên dưới 1,000 km.
Ở một số ít quốc gia như Nhật Bản, hệ thống đường sắt có khả năng cạnh tranh với hàng không vì tốc độ cao, vận chuyển êm và thoải mái, dịch vụ khách hàng và hậu mãi tốt. Tuy nhiên điều đó cũng không ngăn được nỗ lực vươn lên của các hãng hàng không giá rẻ. Trong khi đó ở Việt Nam, muốn đi từ Sài Gòn ra Hà Nội bằng đường sắt phải mất ngoài 30 tiếng, trong khi đi máy bay chỉ mất trên dưới 3 giờ đồng hồ. Hệ thống đường sắt Việt Nam tuy có nâng cấp và có tàu đạt chất lượng dịch vụ tốt, nhưng quả thật so với hàng không, các tiêu chí thời gian, an toàn, dịch vụ… thì hàng không đang vượt xa so với đường sắt. Vậy thì hà cớ gì phải ép người dân chọn đường sắt mà không phải là máy bay?
Mời độc gỉa xem video: Hơn hai tháng, thiên tai và nhân tai làm chết cả 100 người ở miền Trung
Muốn trả lời cuộc tranh luận “đầu tư đường sắt hay hàng không” phải xem mục đích vận chuyển và định hướng phát triển kinh tế. Ưu điểm của hàng không là chở người trong khi ưu điểm của đường sắt là vận tải hàng hóa. Trong bối cảnh hiện nay, thiếu vốn và nhân lực, thì phát triển đường sắt cao tốc để cạnh tranh với hàng không là điều rất khó khăn. Thế nên cần lưu ý đến đầu tư các tuyến đường sắt ngắn (chở người) và các tuyến đường sắt xa (chở hàng). Trong khi đó hàng không, với dấu hiệu tăng trưởng đáng mừng, nên được tạo điều kiện để phát triển chứ không phải trói buộc lại để chia sẻ lợi ích với đường sắt.
Phát triển giao thông là phát triển mạch máu của quốc gia. Mạch máu này đồ sộ, dày đặc và chắc chắn bàn tay nhà nước không thể nào nắm xuể. Về lâu dài, phải xã hội hóa đầu tư, kêu gọi tư nhân vào ngành đường sắt lẫn hàng không. Khi đó, ai khôn ngoan, đầu tư đúng chỗ, đi đúng định hướng thị trường thì sẽ phát triển còn ngược lại sẽ tiêu vong. Một thị trường giao thông có động lực cạnh tranh sẽ tốt hơn một thị trường mà nhà nước trở thành nơi phân phối nguồn cầu để các doanh nghiệp “sướng thì im, khổ thì la.”
Tiếng Việt Dấu Yêu – Kỳ 282
Liên Ðoàn Hướng Ðạo Hướng Việt học tiếng Việt qua bài ca
Tâm tình thầy cô
Mùa Giáng Sinh lại đến
Trúc Xanh
Mỗi năm, sau Lễ Tạ Ơn, nhà nhà rộn rã chuẩn bị cho mùa Giáng Sinh, đón mừng Chúa chào đời.
Học sinh thường được nghỉ 2 tuần, từ ngày 20-12 đến sau Tết Dương Lịch.
Trước khi được nghỉ học, các em học sinh của tôi thường vui cười rộn rã, làm thiệp chúc mừng gửi đến thầy cô và gia đình. Các em thường bàn về những món quà mình thích, những lá thư gửi ông già Noel và những chuẩn bị của gia đình. Có em thích cây thông tươi lủng lẳng những cánh thiệp, do các em tự làm. Có em thích cành thông giả, đầy ắp những gói quà nhiều mầu sắc dưới chân. Có em thích toàn nóc nhà và ngoài vườn rực ánh đèn màu trong suốt mùa Giáng Sinh. Có em thích treo đèn đầy các cây trong sân… Thôi đủ mọi thứ, các em nói luôn miệng, giành nhau nói trong buổi học tôi dành cho các em vui chơi, làm thiệp trước khi nghỉ.
Nhìn các em cười rộn rã, tôi thật vui và nhớ lại tuổi thơ của minh. Chợt thấy bé Hoàng Mai cặm cụi làm thiệp, không nói một lời, mặt buồn hiu, lòng tôi se lại. Hồng Mai mất mẹ hơn một năm nay, em sống với bà nội, ba em sống với mẹ kế của em và rất ít khi về thăm em. Mọi việc em tự lo lấy vì bà đã già. Em thường đi bộ đến trường; khi nào bà khỏe, bà đi với em, ngồi chờ em đến khi tan học, hai bà cháu lủi thủi về. Bà thương Mai lắm, bà hay nói chuyện với tôi và tôi thường đưa hai bà cháu về những hôm trời nắng gắt hoặc lạnh cóng.
Thấy tôi lại bên, Mai ngửng đầu nhìn tôi buồn bã. Em làm ba tấm thiệp: một cho bà, một cho tôi và một cho mẹ. Tôi hỏi sao em không có thiệp cho ba, em cho biết ba không cần thiệp, ba cũng không về thăm em, không ai đưa em thăm ba và em bé mới sanh.
Mai buồn buồn kể chuyện: Bà của Mai không tổ chức mừng Giáng Sinh vì bà cho rằng người đạo Phật không cần mừng ngày này! Nhà Mai buồn hiu, ngày lễ không ai đến thăm và cũng không đi thăm ai. Mai muốn đến nhà bạn, nhưng không ai đưa đi, Mai không muốn phiền ba má của bạn; Với lại Mai đi chơi, bỏ bà ở nhà một mình, tội bà! Cô bé này đã lớn trước tuổi, và suy nghĩ như một bà cụ non.
Mai muốn đưa tấm thiệp ra mộ mẹ em, nhưng không biết làm sao đưa. Năm ngoái, em nghe lời tôi, để trên bàn thờ mẹ tấm thiệp chính tay em làm, nhưng buồn làm sao, mẹ em nói mẹ em không nhận được vì mẹ ở ngoài nghĩa trang!
Tôi gạt vội giọt nước mắt vừa tràn, và hứa sẽ đưa em ra thăm mộ mẹ em vào tuần tới, nhất định mẹ sẽ nhận được thiệp.
Em cám ơn tôi và cười với tôi bằng đôi mắt thơ ngây. Tội nghiệp cô học trò mới 9 tuổi của tôi.
Tôi sẽ sắp xếp đến thăm em vào mùa Giáng Sinh này.
————-
UCI ăn bún bò
Trần C. Trí
Bữa ăn potluck của lớp Vietnamese 2A vào một ngày mùa Fall 2016 sẽ không có gì đặc biệt để nói nếu nó chỉ như bao nhiêu bữa potluck khác. Ðằng này, nó là một bữa ăn Huế có liên quan đến bài học trong tuần. Chương trình tiếng Việt năm thứ hai của Humanities Language Learning Program tại University of California, Irvine dùng quyển sách giáo khoa mang tên Hành Trình Văn Hóa – A Journey through Vietnamese Culture (University Press of America, 2013). Cuốn sách giáo khoa này, một mặt, tiếp tục giúp phát triển các khả năng ngôn ngữ tiếng Việt sau năm thứ nhất; mặt khác, nó nhấn mạnh hơn vào văn hóa Việt, đặc biệt dành cho các sinh viên gốc Việt sinh ra và lớn lên ở hải ngoại.
Sách bao gồm mười hai chương, mỗi chương giới thiệu một thành phố ở Việt Nam, xa nhất ở phía Bắc là Lạng Sơn và tận cùng ở miền Nam là Phú Quốc. Mỗi chương có một chủ đề riêng như địa lý, lịch sử, ẩm thực, v.v… Xuyên suốt cuốn sách là chuyến đi của một gia đình người Việt có hai người con lớn lên ở Hoa Kỳ.
Trong chương Bốn của quyển sách là thành phố Huế và chủ đề ẩm thực Việt Nam. Trong phần đối thoại đầu bài, giảng viên và sinh viên cùng nhau tìm hiểu những đặc điểm của Huế như danh lam thắng cảnh, vai trò lịch sử trong thời phong kiến, một số ca dao tục ngữ về Huế, và đặc biệt là những món ăn Huế. Một số hình ảnh về Huế cũng như một video clip chọn từ YouTube được trình bày thông qua phần PowerPoint.
Ðến phần cuối, gì chứ nói đến ăn uống là ai cũng trở nên năng động và hào hứng một cách khác thường! Cả lớp đồng ý với nhau là sẽ tổ chức một bữa ăn Huế sau hôm thảo luận đầu tiên. Eating Is Believing! Thay vì chuyền nhau một tờ giấy để mọi người có thể ghi xuống món mình sẽ mang, chúng tôi tạo ra một Google Doc trên Internet để thực hiện điều này, đúng như thời đại tin học đòi hỏi! Trong lúc các em đang suy nghĩ sẽ mang món Huế gì thì có một em hỏi tôi: “Thưa thầy, em mang Coke để uống được không, thầy?” Tôi trả lời: “Ðược chứ, miễn là Coke đó made in Huế là được!” Nói đùa vậy chứ làm sao ai cũng mang món gì ở Huế cả, vì nếu thế thì dĩa giấy, muỗng nĩa nhựa cũng phải made in Huế hay sao?!
Phần tôi sẽ mang bún bò Huế đến lớp. Thoạt nghe thì thấy nhiêu khê quá, nhưng ăn món Huế mà không có bún bò thì e sứ mạng khó chu toàn. Vì thế tôi phải chuẩn bị cho món mình mang thật chu đáo. Ðầu tiên là đi tìm mua tô giấy để đựng bún. Ở nhà, tôi sửa soạn thêm vài chi tiết cần thiết như bao tay nhựa (để nhờ vài em dùng trong lúc giúp chia bún vào tô), một cây kéo (để cắt thịt) và một chai Febreeze (để xịt lớp cho thơm sau khi ăn, kẻo lớp sau vào chịu không được mùi mắm tôm, than phiền với nhà trường thì nguy to).
Sáng hôm đó, tôi đến tiệm Liên Huế ở Westminster mua bún bò to go, phải canh sát giờ học để bún khỏi nguội. Vào đến lớp thì thấy các sinh viên cũng đang lục tục mang thức ăn, thức uống, khăn ăn, muỗng nĩa đến. Mọi người xúm nhau bày biện bữa tiệc. Kẻ kê bàn ghế, người chia bún và thịt ra từng tô, người thì bày những món khác lên dãy bàn dài trước lớp. Ngoài bún bò ra, còn có bánh bèo, bánh cuốn nhân thịt nướng và cả chả Huế nữa. Các món tráng miệng như trái cây và bánh ngọt thì dĩ nhiên là made in USA (hay China cũng nên!) rồi. Ðặc biệt hơn nữa là món chả Huế không phải mua từ tiệm mà do mẹ của một em làm ủng hộ, ăn ngon không kém (nếu không muốn nói là hơn) món chả Huế ngoài tiệm! Hôm trước đã nói nói lý thuyết quá nhiều về Huế rồi, hôm nay chỉ là thực nghiệm.
Cả lớp cắm cúi thưởng thức các món ăn, cảm nhận từng hương vị, mặn có, ngọt có, cay có, ngấm vào đầu lưỡi và khoan khoái nghe lan dần trong cơ thể. Quả là có thực mới vực được… học! hay trăm nghe không bằng một… nếm! Rất tiếc là thì giờ trong lớp có hạn, không phải học bài nào cũng được ăn như lớp học về Huế. Không thôi thì trong ba học kỳ của năm thứ hai tiếng Việt, ai cũng được thưởng thức ít nhất một món ăn điển hình của mỗi thành phố được giới thiệu qua cuốn sách giáo khoa. Bài tập đọc ở cuối chương sách trong tuần lễ đó có tựa đề “Các món bún ba miền.” Sau bữa potluck vừa rồi, tôi có cảm tưởng rằng các em lãnh hội kiến thức trong bài một cách sâu xa và đầy tính thực nghiệm hơn mọi lần khác.
Em Viết Văn Việt
Những bài viết của học sinh các trường Việt ngữ
Nhằm tạo một diễn đàn cho các em tập viết tiếng Việt, Ban Biên Tập trang Tiếng Việt Dấu Yêu kêu gọi quý phụ huynh và quý thầy cô khuyến khích các em viết văn, diễn tả bằng tiếng Việt những cảm nghĩ và ước vọng trong đời sống của các em. Ước mong nơi đây một sân chơi được mở ra và khu vườn văn hóa Việt sẽ được quý phụ huynh và quý thầy cô góp tay vun trồng, khuyến khích.
Trong các bài nhận được và chọn để đăng, chúng tôi cố ý giữ nguyên văn những gì các em viết. Vì thế, khi đọc đến những ngôn từ, lỗi chính tả và sai văn phạm, chúng tôi mong được Phụ Huynh và thầy cô chia sẻ và sửa chữa cho các em tại nhà hay trong lớp học.
Tất cả các bài viết dưới dạng MSWord, font Unicode; và hình ảnh dạng .jpg, xin gởi về địa chỉ email: [email protected] (Xin đừng gởi dạng .pdf vì không tiện cho việc layout).
Trân trọng cảm ơn quý vị.
Nguyễn Việt Linh
***
Học tiếng Việt
Ðoàn Như Thúy, Lớp 9
Hôm trước con đi ăn tiệc với cô Châu (tức má nuôi của con), cô Hải, bạn của cô con hỏi con có biết nói tiến Việt Không? con nói là có, cô hỏi con nói giỏi khôn? Con không biết trã lời. Cô lại hỏi con có thít học tiến Việt Không? Con nói thít lắm! Cô hỏi tại sao con thít?
Con chỉ nói con thít học vì cô giáo nói con phải học tiến Việt. Con nhìn cô, thấy cô Châu lắc đầu, con biết là đã nói sai, con mắc cỡ và vội chào cô Hải rồi đi ra chỗ khác.
Hôm nay con lại nhà thăm cô Châu và muốn cô dạy lại con tiến Việt môt lần một tuần.
Cô đồng ý, nhưn bảo con viết một bài trả lời câu hỏi: Tại sao con thít học tiến Việt?
Con khôn biết nhờ ai giúp con vì con khôn biết. Khôn biết con nhờ ba con, cô có chịu khôn?
—————
Lê Hoàng Jandy
Thí sinh Lớp Ba Giải Khuyến Học 2013
Ðặt câu với một mệnh đề dưới mỗi từ cho sẵn:
Mình dùng óc để suy nghĩ.
Con nhện làm mạng để bắt con muỗi và con ruồi.
Hôm qua, em mặc áo mầu xanh dương rất đẹp.
Con Cọp là một con thú rừng, còn con ong là côn trùng.
Em đi khám nha sĩ khi em bị sâu răng.
Con chim trong vườn em thích hót líu lo.
Những con Sư Tử thích ăn thịt và ở trong rừng.
Mỗi tuần, em đi học tiếng Việt ở trường Trung Tâm Văn Hóa Việt Nam.
Biển Ðông còn được gọi là Biển Thái Bình Dương.
Hai Quần Ðảo Trường Sa và Hoàng Sa thuộc miền Trung nước ta.
Ðặt câu với một mệnh đề:
1-Não ở trong đầu cơ thể con người.
2- Nhà con có niều mạng nhện.
3-Con thích màu xanh dương và màu tím.
4-Con cọp và con Sư Tử là thú rừng.
5-Nha sĩ khám răng cho con và em con.
6-Con chim hót vào sáng sớm.
7-Mẹ và bà ngoại thích ăn sầu riêng.
8-Sư Tử có cái bờm trên đầu.
9-Em học tiếng Việt mỗi Chủ Nhật.
10- Biển Ðông ở phía Ðông của Việt nam.
11-Bà nội cúng Tổ Tiên vào dịp Tết.
——————
Châu Bùi William
Thí sinh lớp Năm Giải Khuyến Học 2013
Ðặt câu với một mệnh đề:
1-Mỗi người có 2 cái cổ tay.
2-Máu của con người mình màu đỏ.
3-Con chó và con mèo thuộc về gia súc
4-Ba mẹ chăm sóc cho em thật tốt.
5-Em thích ăn xoài sống với nước tương.
6-Con cọp sống trong rừng.
7-Những vị anh hung thường hy sinh cho đất nước.
8-Em cúng bánh dầy và bánh chưng trong dịp Tết.
9-Vua Hùng Vương Thứ Nhất là con trưởng của Lạc Long Quân và bà Âu Cơ.
10-Em trai của em rất ngoan.
Bộ Tư Pháp Mỹ điều tra biện lý và cảnh sát Orange County
ORANGE COUNTY, California (NV) – Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ vừa mở cuộc điều tra Văn Phòng Biện Lý và Sở Cảnh Sát Orange County hôm Thứ Năm sau khi hai cơ quan này bị cáo buộc là giấu diếm tang chứng và sử dụng tù nhân để lấy lời khai của một tù nhân khác một cách bất hợp pháp, theo tin nhật báo The Orange County Register.
Cuộc điều tra được công tố viên liên bang tại Los Angeles bắt đầu sau khi luật sư bào chữa cho nghi can Scott Dekraai, bị truy tố tội giết tám người ở Seal Beal hồi năm 2011 phàn nàn rằng hai cơ quan nêu trên thường xuyên lạm dụng tù nhân và thu âm lén những cuộc trò chuyện tại phòng giam để buộc tội ông Dekraai.
Trước đây đã có những cuộc điều tra sở cảnh sát, tuy nhiên, Bộ Tư Pháp hiếm khi điều tra cơ quan biện lý.
Hồi Tháng Giêng, ông Tony Rackauckas, chánh biện lý Orange County, phủ nhận việc ông cố tình làm điều sai trái và viết một lá thư gởi Bộ Trưởng Tư Pháp Loretta Lynch nói rằng sẵn sàng đón nhận một cuộc điều tra của liên bang.
Cảnh Sát Trưởng Sandra Hutchens cũng cho biết bà sẵn sàng hợp tác, và nói rằng: “Tôi xin đón nhận cuộc điều tra này. Mục tiêu của chúng tôi luôn luôn là có một hệ thống cải huấn gương mẫu.”
Cải tổ guồng máy
Hiện giờ, chưa ai biết cuộc điều tra này sẽ ảnh hưởng nhà tù Orange County, do cảnh sát Orange County quản trị, và Văn Phòng Biện Lý Orange County như thế nào.
Bà Sharon Petrosino, một luật sư đại diện Văn Phòng Luật Sư Bào Chữa Công, người mấu chốt trong việc khám phá những tình nghi vi phạm nêu trên, nói rằng cuộc điều tra này sẽ giúp cho việc cải tổ hệ thống công lý tại Orange County.
Tại sao phải điều tra?
Sau những cáo trạng gây chú ý, Bộ Tư Pháp mới vào cuộc.
Tháng trước, tòa kháng án tiểu bang ra phán quyết rằng hai cơ quan công lực của Orange County đã vi phạm hiến pháp “có hệ thống,” và thêm rằng trong ít nhất một vụ án nổi tiếng, hai cơ quan này không làm tròn trách nhiệm của mình là tuân theo luật lệ.
Cùng thời gian này, Đại Bồi Thẩm Đoàn Orange County mở cuộc điều tra hai cơ quan này. Ngoài ra, Bộ Tư Pháp California cũng vào cuộc, và điều tra sự việc suốt 18 tháng.
Trước đây, vào năm 2000, liên bang từng tước quyền Sở Cảnh Sát Los Angeles sau khi cơ quan này bị điều tra tham nhũng và lạm dụng hình sự nội bộ.
Năm 2009, cơ quan dân quyền thuộc Bộ Tư Pháp California điều tra nhà tù Orange County sau nhiều vụ tai tiếng, trong đó có vụ đạp chết một tù nhân. Cuộc điều tra này vẫn chưa kết thúc.
Nhiều vụ án bị ảnh hưởng
Ngoài việc bị liên bang và tiểu bang điều tra, hai cơ quan biện lý và cảnh sát ở Orange County bị giới tư pháp phê phán vì lạm quyền.
Tháng Mười, 2015, hàng chục học giả luật và cựu công tố viên trên toàn quốc gởi thư yêu cầu bà Loretta Lynch điều tra “vụ khủng hoảng” hệ thống công lý của Orange County.
Bức thư nhấn mạnh đến những vụ sát nhân không được điều tra đúng đắn và bị trì hoãn vì luật sư bào chữa khám phá được những sai phạm của công tố viên và cảnh sát.
Đầu năm nay, ông Rackauckas triệu tập một nhóm luật sư để cải tổ cơ quan của ông, và đã báo cáo là công tố viên địa phương có tâm trạng “phải thắng bằng mọi giá”
Ít nhất sáu vụ sát nhân và âm mưu sát nhân được thương lượng và dàn xếp sau khi chánh án biết rằng công tố viên cố tình phạm luật để buộc tội nghi can.
Hồi Tháng Ba, 2015, Chánh Án Thomas Goethals loại bỏ một công tố viên địa phương trong một vụ giết người hàng loạt dã man nhất trong lịch sử Orange County, với lý do “không tin tưởng biện lý” bảo vệ quyền hạn của bị cáo Scott Dekraai, mặc dù ông này đã nhận tội là giết tám người ở tiệm tóc Salon Meritage. (ĐG)
Bốn chương trình giúp giới trẻ tìm việc dễ dàng hơn
NEW JERSEY (NV) – Sau khi chuyên tâm học tập và học hỏi kỹ năng cần thiết, giới trẻ ngày nay đang gặp phải những khó khăn tìm việc khi họ bị xem là thiếu kinh nghiệm.
Đây có thể được xem là một điều vô lý vì một người thường không có kinh nghiệm thực tế sau khi tốt nghiệp. Rất nhiều người dành nhiều thời gian và tâm huyết để đạt điểm cao cùng các hoạt động tình nguyện và thực tập, với hy vọng, biến “cầu nối” này thàng một công việc được trả lương. Tuy vậy, những người này vẫn thường bị nhà tuyển dụng từ chối vì những kinh nghiệm trên vẫn chưa đủ.
Nhằm cải thiện vấn đề này, trang mạng Forbes đưa ra bốn chương trình nhằm giúp học sinh trau dồi thêm kỹ năng, cùng lúc nhận được kinh nghiệm thực tế nhằm giúp họ tìm việc làm dễ dàng hơn khi vừa ra trường:
1.Service Year
Đây là chương trình kéo dài một năm và người tham gia được trả lương qua những công việc liên quan đến xã hội. Chương trình cung cấp cho các ứng viên cơ hội học hỏi kinh nghiệm, cùng lúc, phục vụ cho cộng đồng trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, cứu trợ thiên tai, và những dịch vụ khác. Chương trình này cũng không chỉ giới hạn cho những ai vừa ra trường, mà còn cho những ai đang xem xét việc đổi ngành nghề.
2.Year Up
Year Up là một chương trình kéo dài một năm dành cho người trưởng thành từ 18 đến 24 tuổi. Chương trình tạo cơ hội học hỏi và phát triển kỹ năng chuyên môn mà ứng viên có thể dùng cho việc lấy chứng chỉ đại học. Chương trình cũng cung cấp một khoản trợ cấp giáo dục, kinh nghiệm thực tế thông qua quan hệ với các công ty đối tác, và được hỗ trợ từ đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp.
3.College for Social Innovation
Chương trình này chú trọng việc kết hợp học hỏi và thực hành chuyên về nâng cao kỹ năng và giải quyết các vấn đề thường thấy. Ứng viên sẽ phải hoàn tất một học kỳ tại trường, sau đó, dành 15 tuần với một người chuyên ngành để học hỏi. Trong khoảng thời gian này, ứng viên sẽ được tư vấn và tham gia các khóa đào tạo chuyên giải quyết các vấn đề để trau dồi kinh nghiệm thực tế.
4.Generation
Chương trình này tuyên bố từng giúp nhiều học sinh từ độ tuổi 18-29 tìm được việc làm tại năm quốc gia khác nhau. Đây là một chương trình mang tính chất quốc tế được xây dựng xung quanh việc tìm sinh viên và nhà tuyển dụng phù hợp sau khi sinh viên hoàn tất một khóa “huấn luyện” kỹ năng. Qua những đánh giá, lời khuyên, nhận xét và tư vấn từ người chuyên môn, việc này giúp học sinh tìm được công việc phù hợp và tương xứng với mình hơn. Danh sách những công ty đối tác với Generation bao gồm cả những công ty lớn và nổi tiếng quốc tế từ Ấn Độ, Tây Ban Nha, Hoa Kỳ, Mexico, và Kenya. (Kh.L.)
Tòa liên bang nói luật giới hạn súng của California ‘hợp lý’
SACRAMENTO, California (NV) – Hôm Thứ Tư, tòa kháng án liên bang đã ủng hộ nguyên tắc phải chờ 10 ngày để kiểm tra lý lịch người mua súng và những ai xin phép mang súng kín đáo nơi công cộng, phán quyết rằng đạo luật giới hạn quyền sở hữu súng của California không vi phạm Tu Chánh Án Thứ Nhì, tờ San Francisco Chronicle loan tin.
Nhà chức trách tiểu bang California giải thích rằng cần phải có một thời gian chờ đợi là 10 ngày để rà soát lại thành tích tội phạm và trạng thái tâm thần của người mua súng trước khi họ được cấp giấy phép mang súng.
Qua một bản tuyên bố, ba vị thẩm phán của Tòa Kháng Án Liên Bang Khu Vực 9 cũng nói rằng thời gian chờ đợi 10 ngày để kiểm tra lý lịch và các biện pháp an toàn của California đối với những người mua cây súng thứ nhì và thứ ba là hợp lý.
Hồi năm 2014, Chánh Án Anthony Ishii, thuộc tòa liên bang ở Fresno phán rằng thời gian chờ đợi 10 ngày với lý do nhằm kiểm tra an ninh người mua súng là không hợp lý và vi hiến.
Tuy nhiên, phán quyết đó đã bị chính quyền của Thống Ðốc Jerry Brown phản kháng lên Tòa Án Liên Bang Khu Vực 9, dẫn tới quyết định chung cuộc này. (V.P.)
Mời độc giả xem video: Một cô gái lái xe cán chết tình nhân cũ, kéo thi thể trên đường ở California
Utah: Quân nhân cứu nạn nhân hỏa hoạn được thưởng huy chương
SALT LAKE CITY, Utah (NV) – Hôm Thứ Năm, một quân nhân thuộc Vệ Bịnh Quốc Gia Utah được Thống Ðốc Gary Herbert tưởng thưởng Huy Chương Utah Cross về thành tích cứu một vị cao niên ra khỏi một trận hỏa hoạn lúc quân nhân này đang rời doanh trại trên đường trở về nhà, tờ Deseret News loan tin.
Ðây là huy chương cao quý hạng nhì của tiểu bang dành cho một quân nhân thuộc Vệ Binh Quốc Gia Utah lập được thành tích anh dũng hoặc xuất sắc.
Trung Sĩ Nhất Brett Heath là người đầu tiên chạy tới hiện trường, nơi một ngôi nhà đang bị ngọn lửa bao phủ tại Manila ở Utah hồi năm 2013. Quân nhân này đã kịp thời kéo được người chủ nhà, một vị cao niên, ra khỏi ngọn lửa và đến nơi an toàn.
Sau đó, Trung Sĩ Heath còn quay trở lại để tìm cách khóa đường ống dẫn hơi đốt vào nhà, chận đứng được một vụ nổ tai hại trong đám cháy trước khi một bình chứa ga nhỏ trong ngôi nhà phát nổ.
Trong khi xả thân để cứu người, quân nhân này bị một số mảnh vỡ từ ngôi nhà cháy đập vào mắt, khiến một bên mắt của anh bị thương và không thể nhìn rõ được.
Tại buổi lễ gắn huy chương, được cử hành tại phòng Gold Room bên trong tòa nhà Quốc Hội Utah, Thống Ðốc Herbert gọi Trung Sĩ Heath là một “anh hùng của thành phố nhà” qua hành động cứu người trong cơn nguy biến đó.
Nhờ được ghép giác mạc mới ít lâu sau đó, con mắt bị thương của Trung Sĩ Heath đã hầu như lấy lại hoàn toàn thị lực. (V.P.)
Mời độc giả xem video: Hoa Kỳ sẵn sàng đối đầu với Trung Quốc tại Biển Đông
Chính phủ Duterte cho hay không nhượng bộ để có viện trợ Mỹ
MANILA, Philippines (AP) – Ngoại Trưởng Philippines Perfecto Yasay Jr. hôm Thứ Sáu lên tiếng chỉ trích chính phủ Mỹ về việc tạm không đưa ra quyết định liên quan đến cung cấp viện trợ chống đói nghèo đói vì các lo ngại về vi phạm nhân quyền của chính phủ Duterte, khiến hàng ngàn người bị giết.
Ông Yasay nói rằng thái độ chần chừ của chính phủ Mỹ được thấy sau khi Tổng Thống Rodrigo Duterte tuyên bố sẽ có chính sách ngoại giao độc lập hơn với Mỹ và cho biết thêm rằng Philippines vẫn có thể tồn tại mà không cần tới số tiền viện trợ trị giá tới hơn $400 triệu này.
Một phát ngôn viên của cơ quan viện trợ Mỹ, bà Laura Allen, hôm Thứ Năm cho biết cơ quan này sẽ tiếp tục theo dõi tình hình ở Philipines để xem xét vấn đề nhân quyền trước khi có cuộc họp bỏ phiếu lần tới vào Tháng Ba, 2017.
Philippines đáng lẽ ra đã được chấp thuận cung cấp viện trợ đợt nhì sau đợt đầu tiên, trị giá khoảng $434 triệu trong năm năm, nhằm xóa đói giảm nghèo và hoàn tất hồi Tháng Năm năm nay dưới thời chính phủ tiền nhiệm do ông Benigno Aquino III lãnh đạo.
Chính phủ Mỹ cùng với EU và Liên Hiệp Quốc trong thời gian qua đã bày tỏ sự lo ngại về tình trạng giết người bừa bãi trong chiến dịch bài trừ ma túy do ông Duterte khởi xướng.
Mỗi lần bị chỉ trích là ông Duterte lại có các phản ứng giận dữ và có những lời nói thô lỗ, lắm khi thô tục, để đáp lại. (V.Giang)
Mời độc giả xem video: Trung Quốc ngang nhiên lấy tàu ngầm không người lái của Mỹ
