Bác Sĩ Ðặng Trần Hào
Sa tử cung là một loại bệnh mà y khoa Ðông Phương chỉ định do khí suy mà sinh ra. Nhưng trong cơ tạng chúng ta có nhiều loại khí, vậy cơ tạng nào và loại khí nào suy mà gây ra tình trạng sa tử cung?
Thiết tưởng chúng ta cũng nên hiểu sơ qua khí là gì? Và hoạt động của các loại khí như thế nào?
Mỗi loại có một nhiệm vụ riêng của nó, phối hợp với từng hoạt động hay đặc biệt từng phần trong cơ thể, thường YKÐP nhấn mạnh tới khí ở trung tâm cơ thể. Sau đây là những loại khí chính: Tạng phủ khí, kinh lạc khí, dinh dưỡng khí, tiên khí khí, hậu thiên khí, vệ khí, trung khí.
Hôm nay chúng ta chỉ tìm hiểu về vệ khí và tạng phủ khí mà bệnh sa tử cung là một trong những tạng phủ khí gây ra.
1. Vệ Khí (hệ miễn nhiễm)
Ðây là một loại khí có trách nhiệm bảo vệ và chống lại tà khí hay những vi trùng, vi khuẩn từ ngoài tấn công vào cơ thể, phần lớn là dương khí trong cơ thể con người. Nó di chuyển từ ngực, trung tiêu và di động giữa da và bắp thịt. khí này điều hòa hạch mồ hôi, các lỗ chân lông, giữ cho da tươi nhuận, bảo vệ da và tóc.
Vệ khí còn hỗ trợ cho hậu thiên khí, và cũng giống như hậu thiên khí, vệ khí được thành lập do tiêu hóa thức ăn và uống trong dạ dầy (vị), lá lách (tỳ) và phân phối chúng tới những phần tận cùng của cơ thể. Trong khí hậu thiên, khí được thanh lọc từ những phần tử thanh nhất, còn vệ khí là những phần tử còn thô kệch do tiêu hóa sản xuất, bởi vì những phần tử này chưa được mịn màng, và do đó nó không thể thẩm thấu vào kinh lạc, nhưng nó có thể lưu động dưới da.
Vệ khí là một loại khí rất mạnh mẽ của đồ ăn và thức uống, nó trơn trượt, sắc bén, trôi nổi, cấp thiết. Nó không thể vào kinh lạc và mạch lạc nhưng có thể di động giữa da và thịt, bốc thành hơi nước trong hoành cách mô và tỏa ra khắp ngực và bụng.
Vệ khí làm ấm và tươi nhuận phần dưới da, điều động lỗ chân lông đóng mở, nuôi vùng giữa da và thịt. Nhưng trách nhiệm quan trọng nhất của nó là bảo vệ cơ thể khi tà khí tấn công từ bên ngoài vào. Thí dụ: Phong hàn xâm nhập cơ thể. Nó sẽ gặp sự chống đối bằng cách vệ khí tạo ra sự ấm áp và đưa tới hiện tượng bị nóng đầu, mồ hôi sẽ ra và sốt sẽ giảm, sự xâm nhập bị đẩy lui. Còn nếu sự xâm nhập thành công, bệnh nhân sẽ là nạn nhân của bệnh tật.
Khi vệ khí yếu thấm vào dưới da, kinh lạc sẽ trở nên trống rỗng, di chuyển của đồ ăn bị trở ngại, bất thường, da và thịt không còn được nuôi dưỡng, bệnh nhân có thể trở nên đau khổ về đau nhức.
Ngoài ra vệ khí cứ 24 giờ thì hoàn tất 50 chu kỳ trong cơ thể con người, 25 chu kỳ song song với kinh dương ban ngày, và 25 chu kỳ song song với kinh âm ban đêm. Khi nó di chuyển qua những đường kinh trong ngày như đại trường, vị (bao tử), tam tiêu, mật, tiểu trường và bàng quang. Cũng giống như vậy, thời gian về đêm khi nó di chuyên qua những kinh âm như thận, tim, phổi, gan và cuối cùng là tỳ (lá lách).
Ngày nay, nhờ sự phát triển của khoa học, có nhiều thành phần góp vào sự hoạt động hệ thống miễn nhiễm của con người. Những thành phần chính là da, màng nhầy, tủy xương, bạch huyết và tuyến giáp trạng. Những phần tử này là hệ thông màng lưới bảo vệ cơ thể chống những tà khí từ ngoài xâm nhập vào…
Thành trì đầu tiên chống lại bệnh tật và nhiễm độc là da, màng nhầy của hệ thống hô hấp, nó là cái bẫy những phần tử độc hại trước khi chúng có thể xâm nhập cơ thể. Sự bảo vệ này như một bức tường bảo vệ và quân bình bên trong hệ thống miễn nhiễm.
Thành trì thứ hai là quản lý những phần tử vi ti trong cơ thể, nơi đây hệ miễn nhiễn sẽ tìm ra và tiêu diệt những phần tử xâm nhập.
Thành trì thứ ba bảo vệ là hệ thống bạch huyết, có nhiệm vụ quét sạch máu và hạch để nó có thể di chuyển trong cơ thể và loại bỏ những độc hại trước khi chúng có cơ hội gia tăng hoạt động.
Xem vậy, YKÐP đã có hơn ba ngàn năm qua, lúc khoa học còn thô sơ mà đã biết được những loại khí và hoạt động của từng loại khí trong từng tạng phủ và những loại khí này mạnh yếu tùy thuộc vào những tạng phủ của từng cá nhân là một điểm son.
2. Tạng Phủ Khí
Nhiệm vụ chính của từng tạng phủ cũng được phân phối và săn sóc bởi tạng phủ khí. Mỗi tạng phủ đều nhận những loại khí riêng, có những hoạt động và tính chất riêng của từng tạng phủ đó. Khi YKÐP nói tới tâm khí hay phế khí, phần căn bản của khí giống nhau, nhưng sự hoạt đông và liên hệ với tâm thì khác biệt trong sự hoạt động khi liên hệ với phế khí. Tâm và phế điều động khác nhau phụ thuộc vào tính chất của khí.
Thí dụ: Phế khí liên quan với khí chính trong cơ thể con người. Tỳ khí liên quan tới khí ở trung tiêu và liên quan tới bao tử khí do sự tiêu hóa thức ăn mà có, thận khí được xác định là cấu tạo bởi tiên thiên khí, sản xuất tinh.
YKÐP nhìn các tạng phủ trong cơ thể con người như một bức tranh, thường lấy biểu tượng là bức tranh thủy mạc, có núi, có sông lượn quanh, có cây cối xanh tươi, hài hòa và sống động. Nhìn vào bức tranh này, chúng ta thấy có một đời sống êm đềm, trật tự và an vui không bệnh hoạn. Ðối chiếu với con người, thì y lý cũng đặt trên nền tảng đó và nhận biết những tạng phủ làm việc hợp nhất với nhau và cùng một nền tảng căn bản. Công việc chính của những tạng phủ này là duy trì sự hoạt động như: Tồn trữ, chuyển hóa, tiêu thụ, lên xuống và vào ra trong sự hài hòa, và nhờ đó cơ thể mạnh khỏe và quân bình.
Khái niêm về mạnh khỏe rất giản dị. YKÐP không coi mạnh khỏe như sự đo lường thông thường trong các phương pháp chữa trị khác. Sức khỏe không phải số lượng mang vào như hóa chất trong máu và nước tiểu v.v… Ðối với y khoa hiện tại, sức khỏe được phân tích tùy thuộc vào bệnh tật, điều này rất phức tạp, cũng như xây một lâu đài cần phải đầy đủ những vật liệu. Sức khỏe đối với YKÐP là sự quân bình và không có dấu hiệu nào bất thường. Ý niệm về tạo hóa (hay đạo là con đường quân bình và hài hòa). Cái điều này có thể nói tới nhưng không phải là tạo hóa, mà là dược liệu. Sự hài hòa rất đơn giản và bình thường, điều này nói lên sự đầy đủ, chẳng hạn như, grsPhổi hài hòa trong điều hòa nhịp thởgrs ngoài ra những chi tiết khác không cần thiết.
Sa tử cung hay sa trực tràng (lòi dom) Y Khoa Ðông Phương qui về tỳ và thận khí suy gây ra.
Do thận và tỳ khí suy
Tỳ khí suy đau vùng thượng vị và hạ vị liên miên, ê ẩm vùng thượng vị, đau có khi lan rộng ra cả hai bên bụng dưới, mùa Ðông đau nhiều hơn mùa Hè, thường đau vào lúc đói, chườm ấm dễ chịu, thích ăn đồ nóng, ăn đồ lạnh vào thì dạ dầy khó chịu, thường đầy bụng, đại tiện phân nhão hoặc lỏng bất thường, ợ hơi, chậm tiêu, kém ăn, bụng chướng, miệng nhạt, người mệt mỏi, chân tay đôi khi bất lực, sợ lạnh. Khi bệnh nhân nói tiếng thường nhỏ yếu, hụt hơi, sắc mặt vàng nhợt. Mạch trầm trì, vô lực. Rêu lưỡi mỏng, trắng lợt.
Nếu chúng ta không lưu tâm chữa trị lâu ngày gây ra sa tử cung hay sa trực tràng (lòi dom).
Bài thuốc
Hoàng kỳ 200 grs
Ðảng sâm 60 grs
Cam thảo 100 grs
Bạch truật 60 grs
Ðương qui 60 grs
Thăng ma 60 grs
Sài hồ 60 grs
Phục linh 60 grs
Cam khương 60 grs
Mộc hương 30 grs
Sa nhân 15 grs
Trần bì 60 grs
– Ðảng sâm, phục linh, bạch truật, cam thảo: Bổ tỳ và thận khí.
– Thăng ma, sài hồ: Thăng khí đưa tử cung và trực tràng (lòi dom) trở lại bình thường.
– Mộc hương, sa nhân, can khương, trần bì: Ôn trung tiêu, kiện toàn tiêu hóa.
Bào chế: Tán 13 vị thuốc thành bột mịn, rây và trộn đều. Dùng mật ong viên thành hoàn bằng hòn bi, ngày uống hai lần, sáng và chiều mỗi lần một hoàn.