Cựu Đại Tá Phan Bá Hòa

Anh Nguyễn Tiến Thành

Cụ Bà Chu Chính Tâm

Lee’s Sandwiches tặng phần ăn $20 cho lính cứu hỏa và cảnh sát viên

WESTMINSTER, California (NV) – Để hỗ trợ công việc cứu cháy, nhất là đối những người lính tuyến đầu không ngại gian khó và quên mình, Lee’s Sandwiches xin tặng mỗi phần ăn trị giá $20 cho mỗi người lính cứu hỏa và cảnh sát viên, thông cáo báo chí của hệ thống bánh mì này cho biết hôm Thứ Hai, 13 Tháng Giêng.

“Bất cứ lính cứu hỏa và cảnh sát viên nào đến các tiệm Lee’s Sandwiches có tham gia chương trình này, đều được chọn thức ăn và nước uống trị giá $20 miễn phí, không giới hạn số lần trong ngày. Chương trình được bắt đầu vào Thứ Ba, 14 Tháng Giêng, cho tới khi hết đám cháy đang diễn ra ở Los Angeles,” theo thông cáo cho biết.

Poster của Lee’s Sandwiches hỗ trợ lính cứu hỏa và cảnh sát. (Hình: Lee’s Sandwiches cung cấp)

Ông Giang Vũ, phụ trách tiếp thị của Lee’s Sandwiches, cho biết thêm: “Đây là chương trình hỗ trợ các nhân viên cứu hỏa và cảnh sát viên ở bất cứ nơi đâu trong vùng, không nhất thiết tham gia chữa cháy ở Los Angeles.”

Ông Giang cho biết chương trình này được áp dụng tại năm tiệm Lee’s Sandwiches có tham gia tại các địa chỉ sau:

-9271 Bolsa Ave, Westminster, CA 92683

-13991 Brookhurst St, Garden Grove, CA 92843

-8779 E Valley Blvd, Rosemead, CA 91770

-1289 E Valley Blvd, Alhambra, CA 91801

-211 E Orangethorpe Ave, Fullerton, CA 92832

Ông Giang nói thêm: “Chúng tôi đang vận động một số franchise Lee’s Sandwiches khác tham gia chương trình hỗ trợ này càng nhiều càng tốt trong những ngày tới.”

Lee’s Sandwiches là hệ thống cửa hàng thức ăn nhanh phục vụ đặc biệt món bánh mì và nhiều loại sản phẩm khác.

Được thành lập năm 1983 tại San Jose, California, Lee’s Sandwiches phát triển và trở thành hệ thống nhà hàng bánh mì Việt Nam lớn nhất Hoa Kỳ, trải khắp nhiều tiểu bang và một số quốc gia ngoài Hoa Kỳ, với mục đích phục vụ cộng đồng người Việt khắp nơi qua khẩu hiệu “Ở đâu có người Việt ở đó có Lee’s Sandwiches.”

Trong số rất nhiều sản phẩm, Lee’s Sandwiches nổi tiếng nhất với món Bánh Mì Thịt kiểu Á-Âu đặc biệt tươi ngon và Cà Phê Sữa Đá. Sản phẩm cà phê với tên gọi Lee’s Coffee đang được phân phối trong hệ thống Costco và các hệ thống siêu thị tại Hoa Kỳ.

Được biết, ngoài việc kinh doanh, Lee’s Sandwiches thường đóng góp tài chánh và thực phẩm ủng hộ các hoạt động trong cộng đồng Việt Nam và Mỹ, như gây quỹ giúp nạn nhân thiên tai, nạn nhân khủng bố 9/11, COVID-19… (Đ.D.) [kn]

Quân đội Bắc Hàn: Trung thành với lý tưởng và chết chẳng vì điều gì!

Trúc Phương/Người Việt

Ngày 11 Tháng Giêng, 2025, Tổng Thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết quân đội Ukraine đã bắt sống được hai lính Bắc Hàn tại chiến trường Kursk Oblast. Hai tù binh đang nhận được “sự hỗ trợ y tế cần thiết” và được Cơ Quan An Ninh Ukraine (SBU) giam tại Kyiv.

Lính Bắc Hàn được nhồi sọ phải tuyệt đối trung thành với chế độ độc tài nhà họ Kim. (Hình minh họa: Kim Won Jin/AFP via Getty Images)

Tổng Thống Volodymyr Zelensky nói rằng “đây không phải là một nhiệm vụ dễ dàng,” bởi quân đội Nga và Bắc Hàn thường hành quyết lính Bắc Hàn bị thương “để xóa mọi bằng chứng về sự tham gia của Bình Nhưỡng vào cuộc chiến Ukraine.”

Quân đội là trên hết”

Tính đến hạ tuần Tháng Mười Hai, 2024, theo giới chức Nam Hàn, hơn 1,000 binh lính Bắc Hàn đã thiệt mạng hoặc bị thương kể từ khi họ được đưa sang chiến trường Ukraine.

Viễn cảnh từng không thể tưởng tượng được về việc binh lính Bắc Hàn tham chiến trong một cuộc binh lửa ở Châu Âu đã trở thành hiện thực vài tháng sau khi Tổng Thống Nga Vladimir Putin và Chủ Tịch Bắc Hàn Kim Jong Un ký hiệp ước phòng thủ chung tại một hội nghị thượng đỉnh ở Bình Nhưỡng vào Tháng Sáu, 2024.

Theo giới chức Mỹ và Nam Hàn, khoảng 12,000 binh lính Bắc Hàn đã được đưa vào chảo lửa Ukraine. Bình Nhưỡng cũng viện trợ cho Nga hơn 10,000 thùng đạn pháo, hỏa tiễn chống tăng, và thậm chí bệ phóng hỏa tiễn.

Cha của Kim Jong Un, lãnh tụ tối cao Kim Jong Il, đã lãnh đạo đất nước bằng chính sách “quân đội là trên hết.” Ông dựa vào Quân Đội Nhân Dân để giữ đất nước thống nhất sau nạn đói vào những năm 1990. Đổi lại, Kim Jong Il cho phép quân đội chiếm dụng tài nguyên quốc gia cũng như điều hành các hoạt động mang lại lợi nhuận, từ khai thác mỏ, đánh bắt cá đến buôn lậu. Khi lên nắm quyền sau cái chết của cha vào năm 2011, Kim Jong Un thực hiện chiến dịch thanh trừng bằng việc trục xuất hoặc xử tử hàng loạt tướng lĩnh cấp cao.

Theo giới chức tình báo Nam Hàn, năm 2015, Tướng Hyon Yong Chol, lúc đó là bộ trưởng Quốc Phòng, đã bị xử tử bằng súng phòng không bởi tội ngủ gật ngay trong lúc có sự hiện diện của Kim Jong Un.

Giới chức cấp cao Bắc Hàn, đặc biệt sĩ quan quân đội, luôn sống trong sợ hãi thường trực vì không biết khi nào họ có thể trở thành nạn nhân từ sự bốc đồng và những cơn thịnh nộ tam bành của Kim Jong Un. Năm 2017, Kim Jong Un sa thải Phó Nguyên Soái Hwang Pyong So, viên chức cấp cao phụ trách chính trị hàng đầu của quân đội. Suốt hai tháng, ông Hwang phải quét sân trước một trụ sở của đảng ở Bình Nhưỡng, theo Lee Ilkyu, nhà ngoại giao Bắc Hàn tại Cuba đào tẩu sang Seoul vào Tháng Mười Một, 2023.

Giới phân tích quốc tế thường theo dõi những người đi cùng Kim Jong Un trong các chuyến “thăm và làm việc” tại những đơn vị quân đội và địa điểm thử vũ khí để đoán nhân vật nào được Kim Jong Un tin dùng hoặc không. Tháng Chín, 2024, các nhà phân tích nhận thấy hai khuôn mặt mới trong vòng tròn quan chức cấp cao tháp tùng Kim Jong Un: Đại Tướng Kim Yong Bok và Đại Tướng Ri Chang Ho. Tướng Kim Yong Bok là chỉ huy lực lượng đặc nhiệm và Tướng Ri Chang Ho là người đứng đầu Tổng Cục Trinh Sát – đơn vị được giao nhiệm vụ buôn bán vũ khí, đánh phá mạng Internet nước ngoài và thực hiện nhiều hoạt động bất hợp pháp mang lại nguồn tài chính cho chế độ Kim Jong Un.

Mặc dù thiếu lương thực trầm kha, chế độ Bình Nhưỡng vẫn duy trì 1.3 triệu quân nhân tại ngũ và 7.6 triệu quân dự bị. Bắc Hàn dựa vào chế độ nghĩa vụ quân sự để duy trì quân số đông đảo, với quy định nam giới phải phục vụ 8-10 năm và nữ giới năm năm. Với chính sách “quân sự trên hết,” lực lượng vũ trang nhận được phần lớn nguồn lực của chính phủ. Một số ước tính cho biết chi tiêu quân sự hàng năm của Bắc Hàn lên tới 1/4 tổng sản phẩm quốc nội. Quân đội điều hành một mạng lưới rộng lớn các trang trại, công ty thương mại, đánh bắt cá, khai thác mỏ…

Bỏ súng chạy lấy người”

Trong quá khứ, lực lượng biệt kích tinh nhuệ Bắc Hàn từng khiến Seoul kinh hồn táng đởm. Năm 1968, họ đã mò đến rất gần dinh tổng thống với âm mưu ám sát Tổng Thống Park Chung Hee. Trong các cuộc đột kích thất bại, lính Bắc Hàn thường tự sát chứ không để lọt vào tay kẻ thù.

Tuy nhiên, giới chuyên gia quân sự Mỹ và Châu Á từ lâu nhận định rằng lực lượng vũ trang Bắc Hàn đã mục nát từ bên trong và bị tàn phá bởi nạn tham nhũng. Binh lính đói trầm trọng bởi nhà nước vét ngân sách cho nghiên cứu vũ khí nguyên tử. Ít nhất 33,000 người Bắc Hàn đã trốn sang Nam Hàn trong vài năm qua, từ người dân bình thường, thương nhân, nhà ngoại giao đến sĩ quan quân đội.

Hầu hết đều đi qua ngả biên giới Trung Quốc. Từ năm 2016 đến năm 2018, hàng loạt binh sĩ Bắc Hàn đã đào tẩu qua Nam Hàn. Trong một vụ, theo tường thuật của Wall Street Journal, một người lính chạy băng qua biên giới dưới làn đạn dữ dội. Đương sự bị trúng đạn và phải được truyền 12 lít máu. Bác sĩ Nam Hàn còn phát hiện một con giun ký sinh dài bất thường trong bụng đương sự. Sự kiện từng gây chấn động thế giới.

Câu chuyện của người lính đào ngũ Roh Chol Min trốn sang Nam Hàn cho thấy thêm nhiều chi tiết khác. Từng mơ ước tòng quân thuở thiếu niên, Roh Chol Min được tuyển vào một đơn vị đặc nhiệm và được đưa đến khu phi quân sự (DMZ). Lòng trung thành của Roh Chol Min dành cho lãnh tụ Kim Jong Un được củng cố thông qua các cuộc họp tư tưởng.

Dịp nọ, một “ngày vinh quang,” Chủ Tịch Kim Jong Un đến thăm căn cứ của Roh Chol Min. Kim Jong Un xuất hiện trên chiếc xe đen bóng loáng. Không khí trại lính “vỡ òa vì xúc động.” Roh Chol Min kể rằng mình gần như nghẹn thở khi thấy nhà lãnh đạo từ xa. Cầm chén cơm, Roh Chol Min bật khóc nức nở. Khi Kim Jong Un rời đi, Roh Chol Min cùng tất cả binh lính trong trại hô vang cuồng nhiệt, “Đại Tướng Kim muôn năm!” Ngay cả hình ảnh trên truyền hình của Kim Jong Un cũng khiến Roh Chol Min và đồng đội bật thẳng dậy, chỉnh lại quân phục và đồng loạt vỗ tay.

Những ngày đóng quân ở DMZ đã làm lộ ra nhiều điều mà Roh Chol Min chưa từng biết và có thể không bao giờ tin: Sĩ quan cấp cao thối nát đến mục rữa. Nạn tham nhũng tràn lan. Gạo cấp cho lính được đám sĩ quan bán ra chợ trời và lính phải ăn cháo bắp. Binh sĩ nào có cha mẹ là viên chức cấp cao có tiền có của đều mang theo tiền mặt để hối lộ cho đám sĩ quan. Nhiệm vụ chính của Roh Chol Min là gác đồn. Roh làm việc theo ca 13 tiếng trong thời tiết buốt giá. Để tránh đi gác, “đồng chí” nào có tiền thì hối lộ, với số tiền trung bình tương đương $150 một tháng. Tiền cũng được chi cho việc có thêm thức ăn, được cấp quần áo ấm hơn và được gọi điện thoại hàng tuần về cho gia đình…

Khi không có phiên gác, Roh Chol Min được giao nhiệm vụ ra đồng tìm trứng bọ ngựa mà bọn sĩ quan sau đó bán cho Trung Quốc để làm thuốc. Chỉ tiêu là 100 trứng. Chưa hết, đám sĩ quan gây áp lực buộc Roh Chol Min phải gọi điện về nhà xin tiền. Một lần, Roh Chol Min được cho vay đủ tiền (khoảng $1) để gọi điện về nhà trong hai phút. Cuộc gọi có sự có mặt của một tay sĩ quan. Hắn đứng đó để nhắc Roh Chol Min bằng mọi giá phải xin được gia đình gửi tiền. Với sự hiện diện của đồng chí cấp trên, Roh Chol Min không thể hé môi về cuộc sống đau khổ ở tiền tuyến…

Trong những ngày trước khi quyết định đào ngũ và trốn sang Nam Hàn, Roh Chol Min bị cáo buộc ăn cắp bánh gạo. Một buổi sáng Tháng Mười Hai, 2017, trên đường đến đồn gác DMZ, một ý tưởng lóe lên trong đầu Roh Chol Min: Trốn sang vùng đất tự do Nam Hàn. Dùng báng súng nhấc hàng rào kẽm, Roh Chol-min chui xuống và phóng chạy thục mạng…

Những cái chết vô nghĩa

Khi đưa hàng ngàn quân sang Ukraine chiến đấu cùng quân Nga, quân đội Bắc Hàn bắt đầu đảm nhiệm vai trò trong nước cờ địa chính trị của Kim Jong Un nhằm giành được đòn bẩy ngoại giao. Tuy nhiên, việc đưa quân vào các trận địa thực chiến đã lộ ra nhiều điểm yếu của quân đội Bắc Hàn. Lính Bắc Hàn chủ yếu được huấn luyện cho bắn tỉa, chiến tranh đô thị và xâm nhập bằng đường biển, nhảy dù và vượt địa hình rừng núi. Họ chưa được huấn luyện đủ cho chiến tranh máy bay không người lái và chiến tranh chiến hào trên địa hình mở và bằng phẳng như Ukraine.

Một quyển nhật ký của người lính Bắc Hàn tên Jong Kyong Hong nhặt được tại chiến trường đã cho thấy một số chiến thuật ghê rợn được áp dụng tại Ukraine. Người lính Jong Kyong Hong tử trận ngày 21 Tháng Mười Hai, 2024 – theo tờ Wall Street Journal (12 Tháng Giêng, 2025). Nhật ký ghi lại nhiều chi tiết đời thường về cuộc sống tiền tuyến, miêu tả chiến thuật và có cả những bày tỏ lòng trung thành tuyệt đối dành cho lãnh tụ Kim Jong Un.

“Ngay cả khi phải trả giá bằng mạng sống, tôi sẽ thực hiện mệnh lệnh của tổng tư lệnh mà không do dự” – một đoạn trong nhật ký viết – “Tôi sẽ cho thế giới thấy lòng dũng cảm và sự hy sinh của lực lượng đặc nhiệm Bắc Hàn.”

Một đoạn khác ghi: Nếu phát hiện máy bay không người lái, hãy lập tức tập hợp thành nhóm ba người. Một người phải đóng vai trò mồi nhử để dụ máy bay không người lái trong khi hai người còn lại ngắm và vô hiệu hóa nó. Mồi nhử phải duy trì khoảng cách 7 mét so với máy bay không người lái. Hai người còn lại chuẩn bị bắn mục tiêu từ khoảng cách 10-12 mét… Theo hộ chiếu của đương sự, tác giả tập nhật ký là Jong Kyong Hong. Jong và hai đồng đội thiệt mạng trong cuộc đọ súng ngày 21 Tháng Mười Hai tại làng Pogrebki gần Kursk.

Cuối Tháng Mười Hai, 2024, phát ngôn viên Hội Đồng An Ninh Quốc Gia Hoa Kỳ John Kirby cho biết, nhiều lính Bắc Hàn đã tự sát thay vì đầu hàng quân đội Ukraine, bởi “có thể do sợ gia đình ở Bắc Hàn bị trả thù trong trường hợp bị bắt.” Trong một số trường hợp khác, có thể họ tự sát chỉ nhằm thể hiện sự trung thành tuyệt đối với chế độ Kim Jong Un. Suốt từ thời niên thiếu, họ đã được dạy phải biết ơn lãnh tụ và khi cần hy sinh tính mạng để bày tỏ lòng biết ơn thì phải sẵn sàng. Những người như Jong Kyong Hong chẳng hề ý thức rằng Kim Jong Un đã bán rẻ họ cho Nga.

Cơ Quan Tình Báo Quốc Gia Nam Hàn (NIS) cho biết, mỗi lính Bắc Hàn được Nga trả khoảng $2,000. Dù vậy, thu nhập thực tế của họ chỉ chừng $200, phần còn lại thuộc về (nhà nước) Bình Nhưỡng.

Cầm súng cho một chế độ tàn bạo, những người lính Bắc Hàn không biết rằng cái chết của họ đối với Kim Jong Un chẳng có ý nghĩa gì cả. [kn]

Newsom ‘đánh nhau’ cùng lúc với lửa và với Trump

Newsom ‘đánh nhau’ cùng lúc với lửa và với Trump
Trong lúc đang phải giải quyết vụ cháy ở Los Angeles, Thống Đốc Gavin Newsom của California lại phải đối đầu với Tổng Thống Đắc Cử Donald Trump.

California kêu gọi cảnh giác lừa đảo lợi dụng vụ cháy rừng Los Angeles

LOS ANGELES, California (NV) – Nhà chức trách đang gióng lên hồi chuông báo động liên quan tới một hiểm họa tiềm tàng ảnh hưởng tới công chúng trong thời điểm hàng loạt vụ cháy rừng không ngừng lan rộng trên khắp Quận Los Angeles: lợi dụng thảm họa hòng lừa đảo.

Giới chức thực thi công lực cảnh báo về những kẻ mưu ma chước quỷ lợi dụng các mạnh thường quân muốn đóng góp và chung tay giúp đỡ những người gặp khó khăn do cháy rừng, theo ABC.

“Nhiều người có tấm lòng nhân hậu muốn giúp đỡ, quyên góp và chung tay cùng các nạn nhân,” Tổng Chưởng Lý California Rob Bonta cho biết trong một cuộc họp báo hôm Thứ Bảy, 11 Tháng Giêng. “Nhưng cũng có những kẻ lừa đảo lợi dụng lòng bác ái và rộng lượng hòng trục lợi và lừa đảo các nhà hảo tâm.”

Người dân quyên góp cho nạn nhân hỏa hoạn tại trường đua Santa Anita ngày 11 Tháng Giêng, 2025 ở Santa Anita, California. (Hình: Mario Tama/Getty Images)

Bonta kêu gọi công chúng cảnh giác với các tổ chức lừa đảo tự nhận là tổ chức từ thiện hoặc bất vụ lợi cứu trợ nạn nhân đang chịu nạn hỏa hoạn.

Đôi lúc những kẻ lừa đảo nhắm vào những người cao niên, dân nhập cư và người không biết Anh ngữ, Bonta cho biết.

Trong một số trường hợp, Bonta nói thêm, các tổ chức lừa đảo sử dụng những tên gọi hợp pháp hòng tạo lòng tin nơi nạn nhân.

Để tránh trở thành nạn nhân của những vụ lừa đảo, trước tiên các nhà tài trợ nên tìm hiểu kỹ lưỡng về các tổ chức từ thiện trước khi dốc hầu bao, các viên chức cho biết.

Cảnh Sát Trưởng Sở Cảnh Sát Los Angeles LAPD Jim McDonnell đề nghị các mạnh thường quân xác minh lai lịch các tổ chức từ thiện trên các trang mạng như Charity Navigator và Better Business Bureau.

GoFundMe đang xác minh các tổ chức gây quỹ để các nhà tài trợ tin tưởng rằng các khoản quyên góp sẽ tới tận tay những người thật sự cần. Ngoài ra họ cũng đề nghị quyên góp cho một số tổ chức có tên tuổi rõ ràng, gồm có World Central Kitchen WCK, Pasadena Humane, Baby2Baby và một số tổ chức khác.

“Hãy nhín chút đỉnh thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng các tổ chức từ thiện hoặc các tổ chức có ý định quyên góp. Các tổ chức uy tín luôn luôn ghi chép thông tin rõ ràng về sứ mệnh cũng như các thành tích từng được ghi nhận,” McDonnell cho biết trong một cuộc họp báo hôm Chủ Nhật.

McDonnell cũng khuyến cáo rằng hễ thấy nơi nào kêu gọi quyên góp bằng tiền mặt thì phải nhất quyết tránh xa, thay vào đó, “hãy chọn những cách quyên góp an toàn, có hệ thống theo dõi rõ ràng nhằm bảo đảm rằng các khoản đóng góp được trao tận tay các nạn nhân.”

Đồng thời nếu nhìn thấy một lời kêu gọi quyên góp và cho đó là gian lận, McDonnell cũng nhắc nhở công chúng lập tức liên lạc với cảnh sát để đưa vào vòng điều tra.

Cảnh Sát Trưởng Văn Phòng Cảnh Sát Quận Los Angeles LASD Robert G. Luna cho biết các viên chức thực thi công lực “muốn truy tố” bất kỳ kẻ nào lợi dụng lòng hảo tâm của người dân. (TTHN) [kn]

Nhận hối lộ, 2 cựu đại biểu Quốc Hội CSVN ‘chia nhau’ 20 năm tù

THÁI BÌNH, Việt Nam (NV) – Sau một tuần xét xử, hôm 13 Tháng Giêng Tòa Án Tỉnh Thái Bình đã tuyên bản án cho ông Lưu Bình Nhưỡng, cựu đại biểu Quốc Hội CSVN, cựu phó trưởng Ban Dân Nguyện thuộc Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội, mức án 13 năm tù về hai tội danh “cưỡng đoạt tài sản” và “lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi.”

Trong khi đó bị cáo Lê Thanh Vân, cựu đại biểu Quốc Hội, Ủy Viên Thường Trực Ủy Ban Ngân Sách Quốc Hội, lãnh bảy năm tù về tội “lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi.”

Bị cáo Lưu Bình Nhưỡng (hàng đầu) tại phiên xét xử. (Hình: Xuân Hoa/VNExpress)

Theo báo Pháp Luật TP.HCM, cùng tội danh “lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi,” bị cáo Nguyễn Văn Vương, cựu chuyên viên Vụ Pháp Luật Văn Phòng Chủ Tịch Nước, bị tuyên 14 năm tù.

Hai bị cáo Phạm Minh Cường, tự Cường “Quắt” và Vũ Đăng Phương bị tuyên lần lượt bảy năm và sáu năm tù về tội ”cưỡng đoạt tài sản.”

Tòa án kết luận hai bị cáo Nhưỡng, Vân đã “lợi dụng tư cách đại biểu Quốc Hội” để ký giấy chuyển đơn nhằm can thiệp sau khi nhận lợi ích vật chất và được hứa được hưởng các lợi ích khác.

Sai phạm của hai bị cáo diễn ra từ năm 2020-2023, liên quan năm “phi vụ” tại các tỉnh thành Thái Bình, Quảng Ninh, Hải Phòng, Bắc Ninh và Hà Nội. Trong đó, bị cáo Nhưỡng liên quan cả năm vụ, còn bị cáo Vân hai vụ.

Biện minh trước tòa, bị cáo Nhưỡng nói rằng đại diện các doanh nghiệp khi đến nhờ vả ông đều trong tình trạng “bên bờ tuyệt vọng,” do đó ông “cố gắng cứu vớt” họ cũng là giúp sức cho phát triển địa phương.

Cáo trạng quy kết, bị cáo Lưu Bình Nhưỡng nhận “đỡ đầu” cho bị cáo Phạm Minh Cường bảo kê khai thác mỏ cát tại vùng biển ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình.

Bị cáo Nhưỡng được ghi nhận đã gọi điện cho ông Phạm Mạnh Hùng, phó giám đốc Công An Tỉnh Thái Bình, nhận bị cáo Cường là “cháu ruột” để ông này giúp đỡ.

Chưa hết, bị cáo Nhưỡng còn dẫn bị cáo Cường đi cùng đến đồn biên phòng, gặp chính quyền huyện Thái Thụy, để ra oai.

Trong vụ này, bị cáo Nhưỡng bị cáo buộc nhận 400 triệu đồng ($15,776) từ bị cáo Cường.

Tiếp đó, bị cáo Cường còn biếu bị cáo Nhưỡng một bộ cánh cổng bằng gỗ lim trị giá 75 triệu đồng ($2,954) để lắp vào nhà thờ dòng tộc khi nhờ đại biểu Quốc Hội này can thiệp tòa án “xét xử theo hướng có lợi” cho một người làm thuê trong một vụ tranh chấp đất đai.

Trong một vụ việc khác, bị cáo Nhưỡng bị cáo buộc nhận $300,000 để hướng dẫn một doanh nghiệp “làm đơn kêu cứu khẩn cấp” trong dự án khu đô thị Quế Võ 3 ở tỉnh Bắc Ninh.

Sau khi bị cáo Nhưỡng bị bắt giữ, gia đình đã nộp lại số tiền này để “khắc phục hậu quả” giúp ông được nhẹ tội.

Bị cáo Lê Thanh Vân (giữa) tại tòa. (Hình: Trọng Hưng/Tuổi Trẻ)

Trong cùng vụ án, bị cáo Lê Thanh Vân bị cho là dùng danh nghĩa đại biểu Quốc Hội để ký bốn văn bản gửi đến lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh và một phó thủ tướng, nhằm “giúp” công ty Hạ Long thực hiện dự án khu đô thị rộng 36 hécta.

Đổi lại việc “giúp đỡ,” bị cáo Vân được nhận hai lô đất trị giá 1.8 tỷ đồng ($70,947) và 1.9 tỷ đồng ($74,888).

Bị cáo Thanh Vân khai rằng ông cảm thấy “bị xúc phạm vì sự vô ơn” khi đại diện doanh nghiệp khai “dúi phong bì 50 triệu đồng ($1,969) nhưng thực tế lúc đếm lại số tiền đã nhận thì chỉ có 10 triệu đồng ($393).

Ông này tự nhận “luôn trung trinh với đất nước, tấm lòng với nước với dân.”

Đáng chú ý, hai bị cáo Nhưỡng và Vân còn “bắt tay,” trong một vụ án, phân chia gọi điện cho lãnh đạo, gây áp lực cho chính quyền tỉnh Quảng Ninh để “giúp đỡ” công ty Trường Sinh sớm được cấp phép thực hiện dự án, thăm dò, khai thác mỏ đất.

Viện Kiểm Sát Tỉnh Thái Bình cáo buộc quá trình can thiệp, hai bị cáo Nhưỡng và Vân đã nhiều lần nhận tiền của doanh nghiệp Trường Sinh. Trong đó bị cáo Vân nhận hai lần, tổng 60 triệu đồng ($2,364). Còn bị cáo Nhưỡng nhận sáu lần, tổng 210 triệu đồng ($4,729).

Vụ án được xét xử sau 14 tháng điều tra. Các bị cáo và người liên quan có quyền kháng cáo trong 15 ngày kể từ ngày tòa sơ thẩm ra bản án. (Tr.N) [kn]

Dân Sài Gòn, Hà Nội vật vã với nạn kẹt xe triền miên

SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Tình trạng kẹt xe kinh hoàng cả ngày lẫn đêm tại hai thành phố lớn nhất nước đang làm dân địa phương vật vã, mệt mỏi với kiếp nạn.

Nạn kẹt xe ở Hà Nội và Sài Gòn vốn là bệnh kinh niên, suốt nhiều năm qua, vào những giờ gọi là “cao điểm,” tức có quá đông người sử dụng đường phố cho nhu cầu di chuyển hàng ngày. Tuy nhiên, vấn nạn này lại gia tăng đến mức hãi hùng được mô tả trên báo chí vốn chỉ dùng cho nhu cầu tuyên truyền của chế độ.

Nạn kẹt xe ở Hà Nội làm người dân “vật vã” mỗi ngày từ sáng tới tối. (Hình: Nhạc Nguyễn/AFP/Getty Images)

Theo hình ảnh, video clip trên tờ Thanh Niên ngày Thứ Hai, 13 Tháng Giêng, tình trạng “ùn ứ cả ngày” trên đường Nguyễn Xí ở Sài Gòn tệ đến độ người ta “đội nắng chờ đèn đỏ 5-6 lượt” mà “vẫn chưa qua được đoạn đường vài trăm mét.” Một trong những lý do nêu ra là “đèn xanh 25 giây, nhưng đèn đỏ tới tận 100 giây.”

Ngày trước đó, Chủ Nhật, 12 Tháng Giêng tức ngày nhiều người được nghỉ làm ở nhà và trẻ em không đi học nên không phải đưa đón, cũng không phải “giờ cao điểm” mà “dòng người vẫn nối dài tại giao lộ Bạch Đằng-Đinh Bộ Lĩnh” của quận Bình Thạnh, Sài Gòn. Tờ Thanh Niên kể: “Thậm chí có thời điểm, người dân phải chờ tới 2-3 nhịp đèn đỏ mới có thể vượt qua ngã tư đông đúc.”

Hệ quả của chuyện kinh xe trầm trọng như vậy, báo Thanh Niên nói: “Những ngày qua nhiều người trẻ than thở rằng tình trạng kẹt xe trong thành phố ngày càng nghiêm trọng. Nhiều người trễ giờ làm, mệt mỏi sau khi tham gia giao thông.”

Tại Hà Nội thì cũng không đỡ khốn khổ hơn. Tờ Tiền Phong ngày 13 Tháng Giêng kêu rằng: “Người dân vật vã vì tắc đường không lối thoát do ‘cầu vượt cung.’ Người chạy xe máy không dám leo lề hay vượt đèn đỏ vì từ ngày 1 Tháng Giêng đến nay, tiền phạt vi phạm giao thông tăng gấp chục lần hoặc nhiều hơn, người ta không dám liều nữa.”

Tiền Phong dẫn nạn tắc đường xảy ra tại nhiều “nút giao thông” lớn như Giải Phóng-Đại Cồ Việt, Ô Chợ Dừa, Lê Duẩn-Trần Phú, Ngã Tư sở, Nguyễn Trãi-Nguyễn Xiển, Trung Hòa, Mai Dịch, Xuân Thủy-Cầu Giấy, Nguyễn Hữu Thọ-Giải Phóng… trước đây chỉ “ùn tắc” vào giờ cao điểm, nhưng nay thì “xảy ra liên tục và không kể giờ cao điểm, hay thấp điểm.”

Theo thống kê, thành phố Sài Gòn có hơn 10 triệu dân. Cuối năm 2024, nhà cầm quyền địa phương nói đang “quản lý” hơn 9.5 triệu xe cộ các loại. Trong đó có hơn 1 triệu xe hơi và gần 8.5 triệu xe gắn máy, “chưa kể các loại xe vãng lai từ các nơi khác đến.”

Một trong những lý do căn bản của nạn kẹt xe kinh niên được nêu ra là “mật độ đường giao thông ở thành phố Sài Gòn chỉ đạt khoảng 2.44km mỗi km2, thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn 10-13km mỗi km2 “khiến nhiều đường trở nên quá tải,” trang mạng VNExpress nói.

Dân số Hà Nội khoảng 8.7 triệu người, chiếm lối 8.5% tổng số dân cả nước theo thống kê của Cục Dân Số. Theo thống kê hồi đầu năm 2024, tổng số phương tiện xe cộ các loại mà địa phương này đang “quản lý” là hơn 8 triệu xe các loại, trong đó hơn 1.11 triệu xe hơi, và hơn 6.7 triệu xe máy và cộng thêm 187,644 xe máy điện.

Hàng dài xe cộ các loại nhúc nhích chậm chạp trên đường Đinh Tiên Hoàng ở Sài Gòn dù là buổi tối ngày 9 Tháng Giêng 2025. (Hình: VNExpress)

Hiện người ta chưa biết nhà cầm quyền các địa phương này có biện pháp gì để giảm thiểu vấn nạn kẹt xe. Thành phố Hà Nội hiện bị nêu tên là một trong ba thành phố lớn ô nhiễm không khí nhất thế giới, nay thêm nạn kẹt xe với lượng khí thải phát ra từ hàng triệu chiếc xe mỗi ngày, nó sẽ được đứng đầu bảng ô nhiễm dài dài trong những ngày tháng trước mặt.

Những thiệt hại tài chính, kinh tế, xã hội sâu rộng, của cá nhân người dân cũng như cho cả nền kinh tế, gây ra bởi nạn kẹt xe kinh hoàng này, không thấy nhà cầm quyền Hà Nội nghiên cứu và thống kê. Chúng không nhìn thấy dễ dàng nhưng hệ quả vô cùng lớn về mọi mặt. (NTB) [kn]

Lãnh 28 năm tù, cựu bí thư Bến Tre vẫn được trả lại 133 sổ tiết kiệm

SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Dù bị kết án 28 năm tù vì tội ăn hối lộ trong vụ án Xuyên Việt Oil, bị cáo Lê Đức Thọ, 54 tuổi, cựu bí thư Tỉnh Ủy Bến Tre, vẫn được trả lại 133 sổ tiết kiệm, 97 miếng vàng khi công an khám xét tư gia do “không liên quan đến sai phạm.”

Theo báo Dân Trí hôm 13 Tháng Giêng, Tòa Án ở Sài Gòn vừa chuyển hồ sơ vụ án Xuyên Việt Oil và một số cơ quan, tổ chức liên quan lên tòa cấp trên để giải quyết theo trình tự cấp phúc thẩm.

Bị cáo Lê Đức Thọ, cựu bí thư Tỉnh Ủy Bến Tre, lãnh 28 năm tù vì ăn hối lộ trong vụ án Xuyên Việt Oil. (Hình: Trịnh Nguyễn/Dân Trí)

Theo đó, hai bị cáo Lê Đức Thọ và Mai Thị Hồng Hạnh, cựu giám đốc kiêm Hội Đồng Thành Viên Xuyên Việt Oil, cùng năm bị cáo khác có đơn kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt.

Theo bản án đã được công bố, ngoài mức án 28 năm tù về tội “nhận hối lộ và lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác,” tòa án buộc cựu bí thư Bến Tre phải nộp lại $1.47 triệu, hơn 325 triệu đồng ($12,795), tiếp tục tạm giữ hơn $440,000 và một sổ tiết kiệm để “bảo đảm thi hành án.”

Ngoài ra, tòa tuyên tịch thu, nộp ngân sách nhà nước một xe hơi Mercedes Benz S450, năm chiếc đồng hồ Patek Philippe, trong đó có một chiếc trị giá $421,000 là những tài sản ông Thọ được chủ công ty Xuyên Việt Oil tặng khi đương chức.

Tuy nhiên, điều khiến công luận bất ngờ là ông Thọ đã được trả lại 97 miếng vàng và 133 sổ tiết kiệm (không thấy nêu rõ số tiền) do “không liên quan đến vụ án.”

Cáo trạng vụ án cho hay bị cáo Thọ nhiều lần nhận tiền hối lộ, bao gồm hơn $1 triệu, gậy đánh golf tiền tỷ, xe Mercedes S450 và đồng hồ Patek Philippe của bị cáo Mai Thị Hồng Hạnh, cựu giám đốc công ty Xuyên Việt Oil, để “tạo điều kiện” cho doanh nghiệp này vay vốn tại ngân hàng Vietinbank, được hưởng lãi suất ưu đãi và tỷ lệ tín chấp khoản vay là 40%.

“Bị cáo Thọ muốn tận dụng mối quan hệ với Xuyên Việt Oil để phát triển kinh tế xã hội tỉnh, tạo thêm công ăn việc làm cho người dân. Hành vi này của bị cáo xuất phát từ lợi ích chung của địa phương,” phán quyết của tòa cho hay.

Bị cáo Mai Thị Hồng Hạnh, cựu giám đốc kiêm Hội Đồng Thành Viên Xuyên Việt Oil, xin giảm nhẹ hình phạt. (Hình: Trịnh Nguyễn/Dân Trí)

Đến nay, ông Thọ là cựu bí thư Tỉnh Ủy hiếm hoi bị các báo bêu riếu về “khối tài sản khổng lồ” sau khi ông này bị bắt lúc còn đương chức.

Trước khi ngồi ghế bí thư Bến Tre, ông Thọ được biết đến là chủ tịch Hội Đồng Quản Trị ngân hàng Vietinbank.

Trong khi đó, báo VNExpress cho hay bị cáo Mai Thị Hồng Hạnh bị cáo buộc là người “có vai trò cầm đầu” nên bị tuyên 30 năm tù về các tội “đưa hối lộ và vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát lãng phí.” Thế nhưng bị cáo Hạnh chỉ chịu nộp “khắc phục hậu quả” 100 triệu đồng ($3,945) nên bị tòa cho là có “tình tiết tăng nặng.” Vì vậy, tòa tiếp tục kê biên 11 bất động sản, phong tỏa 36 tài khoản của bà Hạnh; tạm giữ 700 triệu đồng ($27,559) để “bảo đảm việc thi hành án.”

Số tiền này bị tòa án cho là “không đáng kể so với số tiền gây thất thoát nên cần có mức hình phạt nghiêm khắc.” (Tr.N) [kn]

Du khách ngoại quốc thích thú với ‘massage vịt’ ở Quảng Bình

QUẢNG BÌNH, Việt Nam (NV) – Nhiều du khách ngoại quốc ghé đến trang trại The Duck Stop ở thung lũng Bồng Lai, xã Hưng Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, không quên cảm giác khi cả đàn vịt 100 con lao vào thực hiện màn “massage” bằng mỏ “kỳ cục nhưng đáng nhớ.”

Bên cạnh đó, du khách khi tới đây còn thường làm công việc của người nông dân như chăn vịt, cho vịt ăn, chăn trâu nhưng phải trả khoảng 150,000 đồng ($5.9) cho chủ của chúng.

Du khách để thức ăn quanh chân cho đàn vịt cạp như cảm giác được massage. (Hình: VNExpress)

Báo Tuổi Trẻ hôm 13 Tháng Giêng dẫn lời anh Esteban Zanelli, du khách người Đức, cho biết “vừa có trải nghiệm ngớ ngẩn nhưng cũng cực kỳ thư giãn” tại trang trại The Duck Stop khi tự tay cho đàn vịt ăn và được chúng cho thưởng thức massage bằng mỏ.

Cũng như người đồng hương, cô Eva, du khách Đức, cho biết mình đi du lịch Phong Nha hồi Tháng Chín năm ngoái và đã ghé thăm trang trại The Duck Stop theo lời giới thiệu của một travel blogger.

“Đó là trải nghiệm không thể quên khi lần đầu được bao vây bởi hơn 100 con vịt. Khi rải thức ăn quanh chân, cả đàn vịt sẽ lao vào tạo nên trải nghiệm massage ‘kỳ cục nhưng đáng nhớ,’” cô Eva thích thú nói.

Vốn là người yêu động vật, cô Fran Lavish, du khách Anh, cho biết đây là điều cô phải thử khi có dịp du lịch Việt Nam khi xem một số video clip trên mạng xã hội.

“Bạn chắc chắn không tìm thấy trải nghiệm tương tự ở bất kỳ đâu,” cô Fran nói sau khi đến The Duck Stop hồi Tháng sáu năm ngoái.

Điều cô Fran thích nhất là cầm hộp thức ăn và cả đàn vịt sẽ chạy theo sau như một đội quân. Khi cô giơ tay lên, chúng đồng loạt ngước cổ và khi hạ tay xuống, chúng cũng cúi theo.

Cô Fran nói mình như “một vị tướng đang chỉ huy đội quân vịt.”

Theo nữ du khách người Anh này, những trải nghiệm chân thật và gần gũi trên sẽ thu hút nhiều du khách, đặc biệt từ các quốc gia phát triển, nơi hiếm khi được thấy cảnh thôn quê.

Cả đàn vịt chạy theo du khách khi họ cầm hộp đồ ăn. (Hình: VNExpress)

Trong những năm qua, mô hình du lịch nông thôn ở Việt Nam được nhiều khách quốc tế đón nhận.

Mô hình của The Duck Stop từng được The New York Times giới thiệu năm 2019 và là “trải nghiệm du lịch bình dân hút khách Tây ba lô” ở Việt Nam.

Theo Trung Tâm Xúc Tiến Du Lịch Tỉnh Quảng Bình, The Duck Stop là một trong những mô hình du lịch cộng đồng nổi bật, do cá nhân hoặc hộ gia đình tự thực hiện, gắn với hoạt động nông nghiệp, trải nghiệm cuộc sống.

Nhiều hướng dẫn viên lâu năm tiết lộ du khách quốc tế, đặc biệt nhóm khách cao cấp, quan tâm đến các sản phẩm giàu tính trải nghiệm, được hòa mình vào đời sống người bản địa.

Do đó, tại nhiều tỉnh thành như Ninh Bình, Quảng Bình, Hội An, các mô hình du lịch như chăn trâu, làm nông, đi chợ nấu ăn xuất hiện ngày một nhiều. Gần đây, một số hướng dẫn viên còn sáng tạo các tour du lịch lạ như thăm bà đẻ, làm phụ hồ hay thăm viếng nghĩa trang… (Tr.N) [kn]

Trụ sở Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Bình Phước bất ngờ bốc cháy

BÌNH PHƯỚC, Việt Nam (NV) – Trụ sở Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Bình Phước bất ngờ bốc cháy dữ dội lúc giữa trưa khiến nhiều người hoảng sợ.

Tòa nhà chính của Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Bình Phước nằm mặt tiền đường 6/1 thuộc phường Tân Phú, thành phố Đồng Xoài, gồm một tầng trệt và hai tầng lầu.

Trụ sở Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Bình Phước bốc cháy do “chập điện.” (Hình: VOV)

Theo báo Người Lao Động, khoảng 11 giờ 30 phút trưa 13 Tháng Giêng lửa bất ngờ bốc lên trong phòng họp A, ở tầng trệt tại trụ sở Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Bình Phước.

Sau chừng 10 phút, nhiều thứ dễ cháy như bàn ghế gỗ, hệ thống rèm cửa, âm thanh, thảm dưới sàn… đã tạo ra lượng khói đen bốc cao ngùn ngụt bên trong trụ sở, khiến nhiều người bỏ chạy ra ngoài.

Nhận được tin báo, Phòng Cảnh Sát Phòng Cháy Chữa Cháy và Cứu Nạn Cứu Hộ Công An Tỉnh Bình Phước đã đưa sáu xe chữa cháy cùng 52 lính cứu hỏa đến hiện trường dập lửa. Con đường vào cổng ủy ban tỉnh lập tức bị phong tỏa.

Đến khoảng 11 giờ 45 phút, đám cháy được khống chế, và 5 phút sau thì bị dập tắt.

Trả lời báo VNExpress, bà Tôn Ngọc Hạnh, bí thư Tỉnh Ủy Bình Phước, cho biết phòng họp bị cháy nằm một bên góc ở dưới sảnh, ngay lối vào thường dùng để tiếp khách quốc tế, chứa được khoảng 40 người. Phòng này mới vừa được trang trí lại, trải thảm mới dịp Tết.

Hiện trường đám cháy tại phòng họp A, trụ sở Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Bình Phước. (Hình: Khả Doanh/Pháp Luật TP.HCM)

Theo bà Hạnh có thể do lót thảm mới, đấu nối dây điện có vấn đề nên bị chập. Lúc xảy ra cháy, vẫn còn một vài cán bộ trên lầu đang đi xuống và phải di tản ngay.

“Do các tấm cháy gây khói nhiều, sau khi dập lửa, anh em đã cho kiểm tra lại hết, mọi người đều an toàn. Phòng chỉ bị ám khói. Tài liệu và thiết bị quan trọng không bị thiệt hại,” bà Hạnh nói thêm.

Bước đầu, giới hữu trách xác định do “chập điện” dẫn tới cháy thảm lót sàn ở phòng họp. Thiệt hại về tài sản đang được thống kê. (Tr.N) [kn]

Người dân Sài Gòn ‘đã thấy mùa Đông’ sau 4 năm

SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Hôm 13 Tháng Giêng thời tiết ở nhiều tỉnh thành miền Nam lạnh nhất từ đầu mùa Đông, trong đó nhiệt độ ở Sài Gòn giảm xuống mức khoảng 19 độ C, tương đương với nhiệt độ lần gần nhất vào cuối năm 2021.

Theo báo Tuổi Trẻ, sáng cùng ngày, người dân Sài Gòn co ro trong trời se lạnh. Nhiều người đi xe gắn máy phải mặc áo khoác dày, đeo bao tay khi lái xe.

Sáng 13 Tháng Giêng, nhiều người Sài Gòn sáng sớm ra đường đã phải mặc áo lạnh. (Hình: Lê Phan/Tuổi Trẻ)

Các em nhỏ cũng được phụ huynh khoác áo lông, mang mũ vải để giữ ấm khi chở đến trường học.

“Bình thường tôi chỉ mặc áo thun ra đường, nhưng sáng nay thấy lạnh quá nên phải tìm áo khoác dày. Cảm giác như mùa lạnh ở miền núi phía Bắc hay khu vực Tây Nguyên vậy,” cô Mỹ Ngọc, 29 tuổi, quê Tây Nguyên, sống ở thành phố Thủ Đức, nói.

Ông Lê Đình Quyết, trưởng Phòng Dự Báo Đài Khí Tượng Thủy Văn Khu Vực Nam Bộ, cho biết đây là thời điểm có nhiệt độ thấp nhất kể từ đầu mùa khô 2024-2025, đợt lạnh này nhiệt thấp hơn cùng kỳ năm 2024.

“Sài Gòn xuống dưới 19 độ là hiện trường hiếm gặp,” ông Quyết nói với báo VNExpress.

Theo ông Quyết, không khí lạnh có cường độ mạnh khuếch tán từ phía Bắc làm cho các tỉnh Nam Bộ, miền Tây có nhiệt độ giảm sâu, hầu hết dưới 20 độ. Trong đó, ở Tà Là, Đồng Nai, có mức nhiệt thấp nhất là 16 độ C, còn các tỉnh miền Tây nhiều nơi dưới 20 độ C.

Cụ thể, tại Mộc Hóa (Long An) 17.8 độ C, Cao Lãnh (Đồng Tháp) 17.6 độ C, Mỹ Tho (Tiền Giang) 18.8 độ C, Cần Thơ 19.3 độ C. Thậm chí xa nhất của miền Nam là Rạch Giá (Kiên Giang) cũng xuống 19 độ C.

Dự báo trong vài ngày tới, khu vực Nam Bộ tiếp tục duy trì nền nhiệt này, sau đó mới tăng nhiệt dần.

Tại miền Bắc Việt Nam, ba ngày qua 25 tỉnh thành miền Bắc và ba tỉnh Bắc Trung Bộ ghi nhận nhiệt độ dưới 10 độ C, ba tỉnh vẫn còn băng giá. Nhiệt độ thấp nhất ở miền Bắc xuống dưới 10 độ C do ảnh hưởng của không khí lạnh cường độ mạnh cùng tình trạng ít đến quang mây.

Một số điểm cao như Tà Xùa (Yên Bái), Phia Oắc (Cao Bằng), Y Tý (Lào Cai) rét 0 độ C, băng giá xuất hiện dày đặc.

Miền Bắc Việt Nam thời tiết còn rét cả tuần. (Hình: Giàng Hạnh Phúc/VNExpress)

Theo Trung Tâm Dự Báo Khí Tượng Thủy Văn Quốc Gia, đến ngày 15 Tháng Giêng đợt không khí lạnh mới tăng cường, trong khi trường gió phân kỳ Đông Bắc ở mực 1,500 mét không còn hoạt động mạnh khiến miền Bắc chuyển sang trạng thái nắng hanh, nhiệt độ thấp về đêm.

Còn miền Trung, sáng cùng ngày tại xã Mường Lống và Na Ngoi, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An, nhiệt độ xuống 0-2 độ C, làm xuất hiện băng trên thảm thực vật, mái nhà dân.

Theo dự báo, từ nay đến ngày 15 Tháng Giêng mưa chỉ xảy ra ở ven biển Trung Trung Bộ, tập trung ở Quảng Trị, Quảng Ngãi. Giá rét vẫn duy trì ở Thanh Hóa, Quảng Nam. Đến ngày 15 Tháng Giêng, khi có không khí lạnh mới tăng cường, khu vực Thanh Hóa, Khánh Hòa, có mưa và duy trì đến hết ngày 16 Tháng Giêng. (Tr.N) [kn]

Xe vận tải tông vào tiệm tạp hóa ở Nghệ An, 6 người chết

NGHỆ AN, Việt Nam (NV) – Xe vận tải chở lá dong để bán Tết lao xuống dốc, tông vào tiệm tạp hóa ở xã Nậm Càn, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An, khiến sáu người thiệt mạng.

Nói với báo Tuổi Trẻ, ông Xồng Bá Lầu, chủ tịch xã Nậm Càn, huyện Kỳ Sơn, cho biết khoảng 5 giờ chiều 12 Tháng Giêng bà Lê Thị Khiêm, 65 tuổi, cùng con dâu là cô Vừ Y Dở, 20 tuổi, dẫn theo bốn đứa trẻ đến tiệm tạp hóa của gia đình anh Và Bá Do nằm sát tỉnh lộ 543D ở xã Nậm Càn để mua đồ dùng.

Hiện trường vụ tai nạn ở xã Nậm Càn, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An. (Hình: Kim Sơn/Người Lao Động)

Lúc này, xe vận tải thu mua lá dong do tài xế Vũ Văn Hảo, 43 tuổi ở xã Lưu Kiền, huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An, lái từ trên dốc lao xuống tông vào cửa tiệm nơi những người kể trên đang đứng.

Tại hiện trường, một phần căn nhà của tiệm tạp hóa bị xe vận tải tông sập, hư hỏng. Các nạn nhân bị xe chèn qua cùng các khối bê tông, xe gắn máy nằm ngổn ngang.

“Lúc đó tôi chỉ nghe thấy một tiếng động mạnh như động đất rồi chao đảo mất phương hướng. Tìm đường chạy ra thì đã thấy mẹ, con và các cháu nằm dưới đất rồi,” anh Và Bá Do bàng hoàng nói.

Sau cú tông bất ngờ, năm người thiệt mạng tại chỗ, bà Khiêm bị thương nặng được đưa tới bệnh viện cấp cứu, song không qua khỏi.

Danh tính các nạn nhân gồm bà Khiêm, cô Vừ Y Dở; Và Thiêm Phúc, 7 tuổi; Và Xuân Đếnh, 9 tuổi; Và Y Mài,11 tuổi và Và Y Du mới 3 tháng tuổi. Các nạn nhân thiệt mạng có quan hệ anh em họ hàng với nhau, hoàn cảnh gia đình khá khó khăn.

Nhận được tin báo, lực lượng hữu trách đã đến khám nghiệm hiện trường và bắt giữ tài xế xe vận tải Vũ Văn Hảo để điều tra nguyên nhân vụ tai nạn.

Đoạn đường xảy ra tai nạn rộng khoảng 8 mét, nằm trên độ cao hơn 1,000 mét so với mực nước biển, địa hình dốc, nhiều chỗ dựng đứng, có khúc cua.

Nậm Càn là xã biên giới giáp Lào thuộc vùng khó khăn của huyện Kỳ Sơn, cách trung tâm thành phố Vinh khoảng 250 km, nhiều nơi không có sóng điện thoại. Đường đi lại nhỏ hẹp, khó di chuyển, để đi ra thị trấn Mường Xén-trung tâm huyện Kỳ Sơn phải mất gần hai, đến thành phố Vinh phải đi xe gắn máy hoặc xe hơi trong 5-6 tiếng.

Chiếc xe hơi Mercedes được lực lượng cứu hộ trục vớt sau khi lao xuống biển Nha Trang. (Hình: Minh Thi/VNExpress)

Liên quan đến tai nạn giao thông, khoảng 0 giờ 10 phút rạng sáng 13 Tháng Giêng, chiếc xe hơi Mercedes chạy trên đường Điện Biên Phủ, phường Vĩnh Hải, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, hướng ra đường ven biển Nha Trang thuộc phường Vĩnh Hòa, khi đến giao lộ không rẽ mà đi thẳng, leo lên vỉa hè rồi lao xuống biển.

Lúc này, trên chiếc xe đang có năm người gồm nam tài xế và bốn phụ nữ.

Biển động, chiếc xe hơi chìm dần, người bên trong kêu cứu và bung cửa thoát ra ngoài. Nhiều người gần đó đến đưa các nạn nhân lên bờ, trong đó một người bị thương được đưa đến bệnh viện.

Chiếc Mercedes liên tục bị sóng đánh vào bờ, hư hỏng nặng, được lực lượng cứu hộ vớt trong 30 phút.

Theo Ban An Toàn Giao Thông Tỉnh Khánh Hòa, xác minh nhanh chủ xe nêu trên là N.P.T.N. ở quận 10, Sài Gòn. Chiếc xe bị nạn đã được đưa về bãi tạm giữ. Nguyên nhân ban đầu có thể là do tài xế thiếu quan sát. (Tr.N) [kn]

Ngày càng nhiều lính Đài Loan bị buộc tội làm gián điệp Trung Quốc

ĐÀI BẮC, Đài Loan (NV) – Tổng số người Đài Loan bị buộc tội làm gián điệp cho Trung Quốc tăng lên 64, nhiều hơn năm ngoái một phần ba, đồng thời cho biết thêm rằng phần lớn những trường hợp tay trong là binh lính tại ngũ hoặc nghỉ hưu, Cơ Quan An Ninh Quốc Gia Đài Loan NSB cho biết, NBC loan tin.

Trong những năm gần đây, Trung Quốc liên tục gia tăng áp lực trên cả phương diện chính trị lẫn quân sự nhằm giữ vững tuyên bố rằng Đài Loan, một hòn đảo dân chủ, là lãnh thổ nằm dưới quyền quản lý của Hoa Lục. Các hành vi gây áp lực gồm có các cuộc tập trận quân sự diễn ra hàng ngày, khinh khí cầu hoạt động trên vùng trời gần hòn đảo, và một chiến dịch gián điệp.

“Ngày càng có nhiều người Đài Loan” bị buộc tội rắp tâm làm gián điệp cho Trung Quốc, từ 10 người năm 2022 lên 48 người năm 2023, theo phúc trình do NSB công bố hôm Chủ Nhật, 12 Tháng Giêng.

Hai tàu chiến KH-6 tập trận ở Căn Cứ Hải Quân Zuoying tại Kaohsiung, Đài Loan ngày 9 Tháng Giêng, 2025. (Hình: I-HWA CHENG/AFP/Getty Images)

Phúc trình không đưa ra lời giải thích vì sao các trường hợp gián điệp lại gia tăng.

“Đảng Cộng Sản Trung Quốc tiếp tục sử dụng nhiều cách thức và phương tiện khác nhau hòng trà trộn vào tất cả thành phần trong xã hội Đài Loan nhằm lôi kéo công dân với dã tâm bành trướng cộng đồng tình báo hoặc thu thập tin tức tuyệt mật của chính phủ,” NSB cho biết.

Văn Phòng Đặc Trách Các Vấn Đề Đài Loan tại Trung Quốc chưa lập tức trả lời yêu cầu bình luận.

Hai phần ba trong số những người bị buộc tội vào năm ngoái là quân nhân tại ngũ hoặc đã nghỉ hưu, phúc trình từ NSB cho biết, đồng thời nói thêm rằng đây là “thành phần nhân khẩu chính” trong dã tâm xâm nhập Đài Loan của Trung Quốc.

Bằng cách qua lại với các băng đảng tội phạm, hệ thống tài chánh ngầm cũng như các tổ chức tôn giáo, một số quân nhân nghỉ hưu lập kế hoạch chiêu dụ các thành viên tại ngũ trong lực lượng quân đội hòng thu thập tin tức quân sự tuyệt mật hoặc tạo dựng đường dây điệp báo, phúc trình cho biết.

Trong một số trường hợp được nêu cụ thể, phúc trình cho biết, một số thành viên băng đảng được yêu cầu làm điệp viên cài cắm để “chia rẽ nội bộ” và giương cao lá cờ Trung Quốc trong trường hợp Hoa Lục nổ súng xâm lược; một số sĩ quan quân đội nghỉ hưu còn được chỉ dẫn cách thu thập hình ảnh và tọa độ của một văn phòng chính phủ ngoại quốc tại Đài Loan trong một âm mưu huấn luyện “một toán bắn tỉa” nhằm thực hiện “nhiệm vụ ám sát.”

Tuần trước, bảy viên chức quân đội nghỉ hưu bị truy tố vì tình nghi làm gián điệp cho Trung Quốc, gồm có thiết lập địa đồ ghi chép tọa độ thực tế và đường đi nước bước chi tiết của một số căn cứ quân sự và tòa đại sứ Hoa Kỳ tại Đài Bắc, Cơ Quan Thông Tấn Trung Ương CNA đưa tin.

Bắc Kinh chưa bao giờ từ bỏ kế hoạch dùng võ lực để thôn tính Đài Loan. Chính quyền Đài Bắc kiên quyết phản đối tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc đồng thời cam kết bảo vệ nền dân chủ và tự do dân tộc. (TTHN)

Cal State thiếu mấy trăm triệu vì tiểu bang thiếu hụt ngân sách

SACRAMENTO, California (NV) – Hệ thống đại học Cal State đang phải đối mặt với một vấn đề quan trọng là thiếu hụt ngân sách đến $500 triệu, sẽ ảnh hưởng đến lương bổng của nhân viên và các chương trình học.

Theo báo mạng CalMatters, hệ thống Cal State sẽ thiếu hụt đến $500 triệu trong vòng hai năm, với hai lý do chính là kế hoạch mới cho ngân sách của tiểu bang, trong đó có giảm ngân sách mà Thống Đốc Gavin Newsom từng hứa sẽ tăng cho Cal State, và hệ thống đại học này tăng lương 5% cho nhân viên.

Các đại học Cal State sẽ thiếu hụt ngân sách đến $500 triệu. (Hình minh họa: CalMatters)

Thiếu hụt ngân sách sẽ làm hệ thống Cal State không tuyển được nhân viên mới, phải sử dụng tiền dự trữ, làm các lớp học có đông sinh viên hơn và cắt giảm các khóa học.

Ủy Viên Christopher J. Steinhauser của Cal State xác nhận điều đó, và các chuyên gia tài chánh đưa ra báo cáo dự đoán thiếu hụt ngân sách đến nửa tỷ đô la tại cuộc họp Hội Đồng Quản Trị vào cuối Tháng Năm. Tuy vậy, dự đoán này có thể thay đổi vì Thống Đốc Newsom và các nhà lập pháp của tiểu bang có đến cuối Tháng Sáu để thông qua ngân sách của tiểu bang và có thể tăng thêm tiền cho Cal State.

Ông Ryan Storm, phó viện trưởng phụ trách tài chánh của Cal State, cho biết nếu ngân sách California đang được dự tính cắt giảm không thay đổi, hệ thống sẽ đối mặt với thiếu hụt ngân sách đến $831 triệu từ đây cho đến niên khóa 2025-2026, nhiều hơn con số được ước tính vào Tháng Chín năm ngoái đến $500 triệu.

Có hai lý do chính làm Cal State thiếu hụt ngân sách, đầu tiên là Thống Đốc Newsom không giữ lời hứa tăng chi phí cho Cal State vì muốn giảm thiếu hụt ngân sách đến mấy tỷ đô la của tiểu bang. Thứ hai là lương bổng của nhân viên, và Cal State phải tăng lương 5% cho khoảng 60,000 nhân viên có trong nghiệp đoàn.

Một số chi phí khác ảnh hưởng đến ngân sách của Cal State là tăng đến $80 triệu trong bảo hiểm y tế cho nhân viên vào niên khóa 2024-2025.

Sau một số cắt giảm cho niên khóa 2024-2025 và ngân sách của niên khóa 2025-2026 giảm rất nhiều, Cal State sẽ nhận được ít hơn từ tiểu bang đến $470 triệu, thêm vào đó là hứa hẹn tăng lương cho nhân viên để chấm dứt đình công vào đầu năm 2024, làm ngân sách thiếu hụt thêm $30 triệu.

Cal State sẽ cắt giảm nhiều chương trình. (Hình minh họa: Frederic J. Brown/AFP via Getty Images)

Nửa tỷ đô la thiếu hụt này là toàn bộ ngân sách để vận hành đại học San Diego State University, một trong những trường lớn nhất của hệ thống Cal State.

Để đối phó với thiếu hụt ngân sách đó, hiệu trưởng của tất cả 23 trường Cal State họp vào Tháng Tư vừa qua để đưa ra kế hoạch mới, nhưng thật ra đó chỉ ra suy nghĩ chứ chưa phải là kế hoạch chính thức. Các hiệu trưởng cho rằng tiểu bang sẽ không thay đổi ngân sách trong hai năm tới, và còn cho rằng nhân viên được tăng lương ngay trong niên khóa 2024-2025 chứ không phải 2025-2026.

Các đại học Cal State đang cân nhắc tăng số sinh viên trong lớp học, cắt giảm nhiều khóa học, giảm số nhân viên và giảng viên bán thời gian, và một số trường đã thực hiện vào mùa Xuân năm nay để đối phó với thiếu hụt ngân sách $138 triệu. Một cách khác là để trống những công việc chưa tìm được người, không thay thế những nhân viên đã nghỉ hưu.

Hiện nay, Cal State chưa cân nhắc việc sa thải nhân viên, nhưng đang dự tính sẽ không tuyển người mới, và những chỗ trống không có ai thay thế sẽ làm hệ thống đại học này mất đến 450 nhân viên trong niên khóa 2025-2026.

Cal State còn dự định sử dụng hơn $500 triệu trong ngân khố dự trữ của niên khóa 2025-2026, mất đến 22% tiền dành cho những trường hợp khẩn cấp.

Cuộc họp Hội Đồng Quản Trị Cal State còn ước tính niên khóa 2026-2027 sẽ thiếu hụt hơn $200 triệu, tương đương với 12,500 khóa học, hay tiền lương cho 1,100 quản lý, có nghĩa là 25% quản lý của toàn hệ thống Cal State.

Các biện pháp của Cal State sẽ ảnh hưởng đến các khóa học. Vào Tháng Ba vừa qua, hệ thống đại học này biết được họ cắt giảm hay tạm ngưng 137 chương trình và nhiều khóa học khác trong năm 2024, tăng nhiều so với hai năm trước vì chỉ có 47 chương trình bị cắt trong cả hai năm.

Nhân viên đình công vào đầu năm 2024 khiến Cal State tăng lương cho họ. (Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)

Số chương trình mới của Cal State cũng bị giảm. Các đại học Cal State thường tạo ra các khóa học mới để phản ảnh các ngành nghề hay xu hướng mới. Trong năm 2024, Cal State ước tính chỉ tạo ra 24 chương trình mới, thấp hơn nhiều so với trung bình 60 chương trình mới của hai năm vừa qua.

Một tin vui cho Cal State khi đang đối mặt với thiếu hụt ngân sách là số sinh viên ghi danh đang tăng ở khắp 23 trường, sẽ mang lại nhiều thu nhập, làm phần nào bù đắp lại được cho những chỗ thiếu hụt.

Hiện nay, trong năm 2024, Cal State có thêm 7,500 sinh viên toàn thời gian, và ước tính có số sinh viên tăng 4%, có nghĩa là tăng 14,000 người, từ đây cho đến niên khóa 2025-2026.

Ông Storm cho biết Cal State còn đang đợi số tiền $240 triệu từ tiểu bang để tìm cách vượt qua thiếu hụt trong mấy năm tới, và số tiền đó được Thống Đốc Newsom hứa vào Tháng Giêng, sau đó xác nhận vào Tháng Năm. (TL) [đ.d.]

Thống Đốc Newsom đề nghị đơn giản ‘Pell Grant’ cho sinh viên trên 18 tuổi

SACRAMENTO, California (NV) – Thống Đốc Gavin Newsom và bà Sonya Christian, chủ tịch Hệ Thống Đại Học Cộng Đồng California, trong một tuyên bố hồi Tháng Sáu, cho biết tiểu bang đã đệ trình một đề xuất nhằm đơn giản hóa các đòi hỏi để sinh viên trên 18 tuổi đủ điều kiện có thể nhận hỗ trợ tài chính “Pell Grant,” theo báo mạng CalMatters.

Rất nhiều người trưởng thành ở California bỏ lỡ cơ hội xin “Pell Grant” để học đại học khi ở tuổi dưới 18 – và trong nhiều năm, tiểu bang đã từ chối trợ giúp họ.

Đại học cộng đồng là môi trường tốt nhất để sinh viên học nghề thực tế và mở rộng quan hệ nghề nghiệp. Đơn giản hóa thủ tục xin “Pell Grant” giúp sinh viên lớn tuổi có tương lai xán lạn hơn. (Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)

Học bổng “Pell Grant” là hình thức hỗ trợ tài chính của liên bang phổ biến nhất, cung cấp cho sinh viên có thu nhập thấp khoảng $7,000/năm.

Số tiền này có thể chi trả cho tất cả các loại chi phí, như học phí, tiền thuê nhà, hoặc phương tiện đi lại.

Thông thường, sinh viên cần có bằng tốt nghiệp trung học hoặc tương đương để đủ điều kiện xin “Pell Grant,” nhưng một giải pháp khác hơn, được gọi là chương trình Khả Năng Hưởng Lợi (Ability to Benefit – ATB), cho phép người lớn (trên 18) không có bằng tốt nghiệp trung học nhận được hỗ trợ tài chính liên bang ở các đại học.

Các đại học cộng đồng ở California hiếm khi sử dụng chương trình này. Ông Kevin Harral, giám đốc hỗ trợ tài chính tại đại học Las Positas College ở Livermore, cho biết các quy định để xin học bổng “Pell Grant” này rất “rồng kềnh” và rất ít sinh viên biết về nó.

Bảy tiểu bang khác đã tìm cách đơn giản hóa những quy định đó, nhưng Văn Phòng Chủ Tịch Hệ Thống Đại Học Cộng Đồng California đã không thực hiện nỗ lực này, ngay cả sau khi những người ủng hộ giáo dục đưa ra đề xuất cách đây năm năm.

“Sáng kiến này có khả năng thay đổi cuộc sống cho nhiều người,” bà Sonya Christian, chủ tịch hệ thống, tuyên bố. “Nó sẽ tạo cơ hội vào đại học và nghề nghiệp cho những sinh viên trưởng thành đang tìm cách theo đuổi ước muốn học tập của mình, bất kể tình trạng xuất thân hay hoàn cảnh của họ.”

Theo bản tuyên bố, ước tính có khoảng 4 triệu người trưởng thành ở California không có bằng tốt nghiệp trung học – tất cả đều có thể được hưởng lợi.

Trở ngại xin học bổng

Năm ngoái, khoảng 36,500 người lớn không có bằng trung học đã theo học tại một trong những đại học cộng đồng California, theo dữ liệu của Văn Phòng Chủ Tịch Hệ Thống Đại Học Cộng Đồng California.

Bà Rebecca Ruan-O’Shaughnessy, phó chủ tịch phụ trách dịch vụ và hỗ trợ giáo dục, cho biết văn phòng không theo dõi có bao nhiêu sinh viên trong số đó đang nhận hỗ trợ tài chính liên bang. Bà nói rằng bà chưa thể đưa ra ước tính ngay lập tức.

CalMatters nhận thấy rằng chỉ có một số đại học triển khai chương trình này.

Đại học Las Positas không có bất kỳ sinh viên nào nhận hỗ trợ tài chính thông qua chương trình ATB, ông Harral cho biết, đồng thời nêu lên những rào cản khác nhau mà sinh viên phải vượt qua.

Trước khi có thể đủ điều kiện nhận hỗ trợ tài chính liên bang, mỗi sinh viên không có bằng tốt nghiệp trung học phải học xong ít nhất hai lớp đại học và đồng thời ghi danh vào các lớp cấp trung học hoặc GED. Ngoài ra, nếu muốn nhận học bổng trước khi vượt qua một lớp học, sinh viên có thể làm bài kiểm tra để chứng minh thành tích học tập của mình. Sau khi đủ điều kiện rồi, sinh viên sẽ vẫn bị giới hạn trong một số lớp đại học nhất định, tùy theo quyết định của trường.

Hầu hết các quy định này được chính phủ liên bang đặt ra. Chính phủ liên bang có các quy định chặt chẽ nhằm ngăn chặn gian lận hỗ trợ tài chính, nhất là tại các đại học vì lợi nhuận (for-profit). Tuy nhiên, với sự cho phép, các tiểu bang có thể cung cấp cho các trường sự lựa chọn sửa đổi một số quy tắc.

Thí dụ, theo đề xuất của California, sinh viên đại học cộng đồng có thể tham dự buổi hướng dẫn tổng quát hay gặp cố vấn học tập thay vì học hai lớp cấp đại học hoặc vượt qua một kỳ thi. Ngay cả khi đề xuất của California được chính phủ liên bang chấp thuận, các đại học vẫn sẽ quyết định những yêu cầu nào họ muốn áp đặt.

“Thời gian là điều cốt yếu”

Hiện giờ rất ít sinh viên lớn tuổi biết hoặc muốn xin “Pell Grant” vì thủ tục quá nhiêu khê. (Hình minh họa: Semantha Norris/CalMatters)

Đến năm 2019, hai tiểu bang Iowa và Wisconsin đã thành lập một thủ tục đơn giản cho phép sinh viên không có bằng tốt nghiệp trung học đủ điều kiện nhận hỗ trợ tài chính liên bang “Pell Grant.”

Năm đó, bà Linda Collins, giám đốc điều hành Career Ladders Project, làm việc với các đại học cộng đồng khác và một tổ chức phi lợi nhuận khác, World Education/JSI, để gửi bản dự thảo đề xuất cho Văn Phòng Chủ Tịch Hệ Thống Đại Học Cộng Đồng California, yêu cầu văn thực hiện điều tương tự.

Không có gì xảy ra, ngay cả khi các tiểu bang Washington, Illinois, Alabama, Minnesota, và Mississippi thiết kế các chính sách của riêng họ để mở rộng khả năng tiếp cận chương trình ATB.

Sau báo cáo của CalMatters năm ngoái về chương trình này, bà Collins nhận được nhiều cú điện thoại từ các giới chức tiểu bang, hỏi về diễn tiến.

Cùng lúc đó, Thống Đốc Newsom bổ nhiệm bà Christian làm chủ tịch mới cho hệ thống đại học cộng đồng. Kể từ đó, cả ông Newsom và bà Christian đều công bố kế hoạch mở rộng khả năng tiếp cận đại học, đặc biệt là đối với người lớn đang đi làm và những người đang tìm trường huấn nghệ.

Họ viết trong tuyên bố rằng đề xuất cải cách hỗ trợ tài chính này là một phần của “bức tranh lớn hơn,” trích dẫn kế hoạch tổng thể về giáo dục nghề nghiệp của thống đốc được công bố vào mùa Thu năm nay.

Đề xuất mới “khá giống” với phiên bản 2019, bà Collins cho biết.

“Chúng tôi thực sự hài lòng với bước đột phá này,” bà nói. “Khi chủ tịch (mới) nghe về điều đó, tôi có cảm giác rằng bà ấy thực sự đón nhận nó.”

Ngày 3 Tháng Mười, Thống Đốc Gavin Newsom cho biết Bộ Giáo Dục Hoa Kỳ đã chuẩn thuận đề nghị của đại học cộng đồng California, cho phép sinh viên không có bằng trung học – hoặc tương đương trung học – được tiếp cận hỗ trợ tài chính. Hệ thống đại học cộng đồng California thành công trong việc tham gia vào ATB có nghĩa là 4 triệu cư dân California không có bằng trung học bây giò có thể xin “Pell Grant” để học đại học – gia tăng cơ hội và tiếp cận học vấn cao hơn, học nghề, và tìm việc làm khắp tiểu bang. (ĐG) [đ.d.]

Tin mới cập nhật