SACRAMENTO, California (NV) – Thống Đốc Gavin Newsom và bà Sonya Christian, chủ tịch Hệ Thống Đại Học Cộng Đồng California, trong một tuyên bố hồi Tháng Sáu, cho biết tiểu bang đã đệ trình một đề xuất nhằm đơn giản hóa các đòi hỏi để sinh viên trên 18 tuổi đủ điều kiện có thể nhận hỗ trợ tài chính “Pell Grant,” theo báo mạng CalMatters.
Rất nhiều người trưởng thành ở California bỏ lỡ cơ hội xin “Pell Grant” để học đại học khi ở tuổi dưới 18 – và trong nhiều năm, tiểu bang đã từ chối trợ giúp họ.
Đại học cộng đồng là môi trường tốt nhất để sinh viên học nghề thực tế và mở rộng quan hệ nghề nghiệp. Đơn giản hóa thủ tục xin “Pell Grant” giúp sinh viên lớn tuổi có tương lai xán lạn hơn. (Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)
Học bổng “Pell Grant” là hình thức hỗ trợ tài chính của liên bang phổ biến nhất, cung cấp cho sinh viên có thu nhập thấp khoảng $7,000/năm.
Số tiền này có thể chi trả cho tất cả các loại chi phí, như học phí, tiền thuê nhà, hoặc phương tiện đi lại.
Thông thường, sinh viên cần có bằng tốt nghiệp trung học hoặc tương đương để đủ điều kiện xin “Pell Grant,” nhưng một giải pháp khác hơn, được gọi là chương trình Khả Năng Hưởng Lợi (Ability to Benefit – ATB), cho phép người lớn (trên 18) không có bằng tốt nghiệp trung học nhận được hỗ trợ tài chính liên bang ở các đại học.
Các đại học cộng đồng ở California hiếm khi sử dụng chương trình này. Ông Kevin Harral, giám đốc hỗ trợ tài chính tại đại học Las Positas College ở Livermore, cho biết các quy định để xin học bổng “Pell Grant” này rất “rồng kềnh” và rất ít sinh viên biết về nó.
Bảy tiểu bang khác đã tìm cách đơn giản hóa những quy định đó, nhưng Văn Phòng Chủ Tịch Hệ Thống Đại Học Cộng Đồng California đã không thực hiện nỗ lực này, ngay cả sau khi những người ủng hộ giáo dục đưa ra đề xuất cách đây năm năm.
“Sáng kiến này có khả năng thay đổi cuộc sống cho nhiều người,” bà Sonya Christian, chủ tịch hệ thống, tuyên bố. “Nó sẽ tạo cơ hội vào đại học và nghề nghiệp cho những sinh viên trưởng thành đang tìm cách theo đuổi ước muốn học tập của mình, bất kể tình trạng xuất thân hay hoàn cảnh của họ.”
Theo bản tuyên bố, ước tính có khoảng 4 triệu người trưởng thành ở California không có bằng tốt nghiệp trung học – tất cả đều có thể được hưởng lợi.
Trở ngại xin học bổng
Năm ngoái, khoảng 36,500 người lớn không có bằng trung học đã theo học tại một trong những đại học cộng đồng California, theo dữ liệu của Văn Phòng Chủ Tịch Hệ Thống Đại Học Cộng Đồng California.
Bà Rebecca Ruan-O’Shaughnessy, phó chủ tịch phụ trách dịch vụ và hỗ trợ giáo dục, cho biết văn phòng không theo dõi có bao nhiêu sinh viên trong số đó đang nhận hỗ trợ tài chính liên bang. Bà nói rằng bà chưa thể đưa ra ước tính ngay lập tức.
CalMatters nhận thấy rằng chỉ có một số đại học triển khai chương trình này.
Đại học Las Positas không có bất kỳ sinh viên nào nhận hỗ trợ tài chính thông qua chương trình ATB, ông Harral cho biết, đồng thời nêu lên những rào cản khác nhau mà sinh viên phải vượt qua.
Trước khi có thể đủ điều kiện nhận hỗ trợ tài chính liên bang, mỗi sinh viên không có bằng tốt nghiệp trung học phải học xong ít nhất hai lớp đại học và đồng thời ghi danh vào các lớp cấp trung học hoặc GED. Ngoài ra, nếu muốn nhận học bổng trước khi vượt qua một lớp học, sinh viên có thể làm bài kiểm tra để chứng minh thành tích học tập của mình. Sau khi đủ điều kiện rồi, sinh viên sẽ vẫn bị giới hạn trong một số lớp đại học nhất định, tùy theo quyết định của trường.
Hầu hết các quy định này được chính phủ liên bang đặt ra. Chính phủ liên bang có các quy định chặt chẽ nhằm ngăn chặn gian lận hỗ trợ tài chính, nhất là tại các đại học vì lợi nhuận (for-profit). Tuy nhiên, với sự cho phép, các tiểu bang có thể cung cấp cho các trường sự lựa chọn sửa đổi một số quy tắc.
Thí dụ, theo đề xuất của California, sinh viên đại học cộng đồng có thể tham dự buổi hướng dẫn tổng quát hay gặp cố vấn học tập thay vì học hai lớp cấp đại học hoặc vượt qua một kỳ thi. Ngay cả khi đề xuất của California được chính phủ liên bang chấp thuận, các đại học vẫn sẽ quyết định những yêu cầu nào họ muốn áp đặt.
“Thời gian là điều cốt yếu”
Hiện giờ rất ít sinh viên lớn tuổi biết hoặc muốn xin “Pell Grant” vì thủ tục quá nhiêu khê. (Hình minh họa: Semantha Norris/CalMatters)
Đến năm 2019, hai tiểu bang Iowa và Wisconsin đã thành lập một thủ tục đơn giản cho phép sinh viên không có bằng tốt nghiệp trung học đủ điều kiện nhận hỗ trợ tài chính liên bang “Pell Grant.”
Năm đó, bà Linda Collins, giám đốc điều hành Career Ladders Project, làm việc với các đại học cộng đồng khác và một tổ chức phi lợi nhuận khác, World Education/JSI, để gửi bản dự thảo đề xuất cho Văn Phòng Chủ Tịch Hệ Thống Đại Học Cộng Đồng California, yêu cầu văn thực hiện điều tương tự.
Không có gì xảy ra, ngay cả khi các tiểu bang Washington, Illinois, Alabama, Minnesota, và Mississippi thiết kế các chính sách của riêng họ để mở rộng khả năng tiếp cận chương trình ATB.
Sau báo cáo của CalMatters năm ngoái về chương trình này, bà Collins nhận được nhiều cú điện thoại từ các giới chức tiểu bang, hỏi về diễn tiến.
Cùng lúc đó, Thống Đốc Newsom bổ nhiệm bà Christian làm chủ tịch mới cho hệ thống đại học cộng đồng. Kể từ đó, cả ông Newsom và bà Christian đều công bố kế hoạch mở rộng khả năng tiếp cận đại học, đặc biệt là đối với người lớn đang đi làm và những người đang tìm trường huấn nghệ.
Họ viết trong tuyên bố rằng đề xuất cải cách hỗ trợ tài chính này là một phần của “bức tranh lớn hơn,” trích dẫn kế hoạch tổng thể về giáo dục nghề nghiệp của thống đốc được công bố vào mùa Thu năm nay.
Đề xuất mới “khá giống” với phiên bản 2019, bà Collins cho biết.
“Chúng tôi thực sự hài lòng với bước đột phá này,” bà nói. “Khi chủ tịch (mới) nghe về điều đó, tôi có cảm giác rằng bà ấy thực sự đón nhận nó.”
Ngày 3 Tháng Mười, Thống Đốc Gavin Newsom cho biết Bộ Giáo Dục Hoa Kỳ đã chuẩn thuận đề nghị của đại học cộng đồng California, cho phép sinh viên không có bằng trung học – hoặc tương đương trung học – được tiếp cận hỗ trợ tài chính. Hệ thống đại học cộng đồng California thành công trong việc tham gia vào ATB có nghĩa là 4 triệu cư dân California không có bằng trung học bây giò có thể xin “Pell Grant” để học đại học – gia tăng cơ hội và tiếp cận học vấn cao hơn, học nghề, và tìm việc làm khắp tiểu bang. (ĐG) [đ.d.]
Giám Sát Viên (GSV) Janet Nguyễn đã tuyên thệ nhậm chức tại Hội Đồng Giám Sát Quận Cam trong một buổi lễ tuyên thệ vào ngày 8 Tháng Giêng năm 2025 tại Freedom Hall trong công viên Mile Square Regional Park, Fountain Valley.
Ngày ‘trở về nhà’
Sự kiện “trở lại” Quận Cam của bà Janet Nguyễn như một chuyến “trở về nhà” sau 20 năm kể từ ngày bà chính thức bước vào chính trường Hoa Kỳ khi đắc cử vào Hội Đồng Thành Phố Garden Grove vào năm 2004. Lúc đó, bà là vị dân cử trẻ nhất trong lịch sử thành phố Garden Grove, khi bước qua tuổi 28.
Sự nghiệp chính trị của bà Janet Nguyễn tiếp tục tỏa sáng. Ba năm sau, khi GSV Địa Hạt 1 lúc đó là ông Lou Correa được bầu vào Thượng Viện California, một cuộc bầu cử đặc biệt được tổ chức vào Tháng Hai năm 2007, để tìm người thay thế. Bà Janet Nguyễn thắng người về nhì là luật sư Nguyễn Quang Trung (cùng đảng Cộng Hòa) chỉ với 3 phiếu cách biệt. Ông Trung không phục, kiện cáo nhiều lần, thậm chí kiện lên Tòa Án Tối Cao California, nhưng cuối cùng vẫn không thay đổi được kết quả.
Chánh Biện Lý Orange County Todd Spitzer (phải) trong lễ tuyên thệ nhậm chức giám sát viên Địa Hạt 1 của bà Janet Nguyễn. (Hình: Vũ Đình Trọng/Saigon Nhỏ)
Báo chí Quận Cam, nhất là dòng báo chí Việt ngữ hồi đó, đã tốn rất nhiều giấy mực viết về cuộc “đấu trí” giữa hai nhóm chính trị người Mỹ gốc Việt (cùng đảng Cộng Hòa) trong đó một nhóm có thế lực rất lớn do Luật Sư Trần Thái Văn đứng đầu (ủng hộ luật sư Nguyễn Quang Trung), nhóm thứ hai chỉ có Janet Nguyễn đơn thân đối phó. Đúng như điều dự đoán trong câu ca dao Việt Nam về “châu chấu đá xe,” phần thắng thuộc về con “châu chấu đơn độc”!
“Nực cười châu chấu đá xe, tưởng rằng chấu ngã ai dè xe nghiêng!”
Năm 2008 bà Janet Nguyễn tái thắng cử đầy gay go trong một cuộc đua lịch sử với ba ứng cử viên chính cũng là người Mỹ gốc Việt (Janet Nguyễn, Dina Nguyễn, cùng đảng Cộng Hòa, và Trần Văn Hòa, đảng Dân Chủ). Đến nhiệm kỳ cuối cùng 2012, bà tiếp tục thắng cử thêm lần nữa với tỷ lệ phiếu bầu hơn 74%.
Trong cuộc bầu cử năm 2014, bà Janet Nguyễn quyết định tranh cử vào Thượng Viện California Địa Hạt 34 trước khi bà kết thúc nhiệm kỳ cuối cùng tại Quận Cam vào hai năm sau đó. Bà thắng đối thủ Jose Solorio (đảng Dân Chủ) với tỷ lệ phiếu áp đảo 58.1% / 41.9%.
Trước khi rời nhiệm sở tại Quận Cam, bà Janet Nguyễn cũng kịp giúp Luật Sư Andrew Đỗ, lúc đó là chánh văn phòng của bà, đắc cử vào Hội Đồng Giám Sát Quận Cam, thế chỗ bà bỏ trống.
Trong thời gian bà Janet Nguyễn làm GSV tại Quận Cam, Luật sư Andrew Đỗ là “cánh tay phải” giúp bà rất nhiều trong việc điều hành và xử lý công việc tại đây. Mặt khác, nếu không có sự hỗ trợ của Janet, ông Andrew Đỗ khó có thể thắng ông Lou Correa trong cuộc bầu cử đặc biệt năm 2015. Tuy nhiên, không biết vì lý do gì, chỉ một thời gian ngắn sau khi bà Janet rời Quận Cam, mối quan hệ giữa hai người Janet và Andrew bỗng rạn nứt đến nỗi không thể hàn gắn được.
Một lần nữa, bà Janet lại không có đồng minh (gốc Việt), bà lên Sacramento nhận nhiệm sở với nỗi lòng nặng trĩu, cô đơn. Nhưng với quyết tâm, lòng dũng cảm học được từ một câu nói của Tổng Thống Abraham Lincoln, mà bà đã chia sẻ trong lễ tuyên thệ: “Thường đòi hỏi nhiều lòng dũng cảm hơn để dám làm điều đúng đắn hơn là sợ làm điều sai trái.”
Bà Janet Nguyễn (thứ hai từ trái) tuyên thệ nhậm chức giám sát viên Địa Hạt 1, Quận Cam, dưới sự chủ tọa của Chánh Án David Carter (thứ ba từ trái), bên cạnh là chồng và hai con trai. (Hình: Vũ Đình Trọng/Saigon Nhỏ)
Cũng trong bài phát biểu này, Bà tâm sự những khó khăn khi phục vụ trên Thượng Viện và Hạ Viện của tiểu bang California:
“Tôi không phải là một phần của phía đa số và biết rằng mình sẽ gặp nhiều khó khăn, nhưng tôi phải đấu tranh.
Trong tám năm, tôi đã cố gắng tranh đấu để giảm hoặc hoãn thuế xăng của cư dân với sự ủng hộ nhiệt liệt của người dân. Nhưng các nhà lãnh đạo từ chối đặt quyền lợi của người dân lên hàng đầu.
Tôi đấu tranh để có những bản án nghiêm khắc hơn cho tội phạm và trong một lĩnh vực, tôi giành chiến thắng: Tôi đã viết một dự luật đã được thông qua, theo đó những kẻ buôn bán fentanyl có thể bị phạt tù chung thân (dự luật AB 701).
Tôi bị lôi ra khỏi sàn Thượng Viện, vì đứng lên bảo vệ cử tri của mình khi tôi từ chối vinh danh cố Thượng Nghị Sĩ Tom Hayden, người có quan điểm khác về chiến tranh Việt Nam so với hàng triệu người tỵ nạn và cựu quân nhân Việt Nam chúng ta.
Tôi cũng không ngừng chỉ trích việc chi tiêu vô trách nhiệm của thống đốc và các cơ quan chính quyền. Chúng ta đã tiếp tục thâm hụt ngân sách và hơn một triệu người đã rời khỏi California trong những năm gần đây. Chúng ta không còn nguồn thuế không giới hạn để đổ vào tiểu bang này nữa.”
Chính vì cách đấu tranh trực diện, thẳng thắn trước cái xấu, sự bất công, bà Janet Nguyễn bị xem như “người ngoài cuộc trong chính trường.” Tuy nhiên, nhìn vào thành quả bà đạt được khi gần như một mình chống chọi với hệ thống quản trị thiếu nhất quán do đảng Dân Chủ lãnh đạo, bà luôn được người dân ủng hộ. Ngoài việc là đồng tác giả đạo luật AB 701, bà còn tham gia vào các đạo luật bảo vệ ngành nails.
Thành tích khiến bà Janet Nguyễn tự hào nhất trong thời gian đại diện cho cộng đồng tại Sacramento là sự thành công của đạo luật SB895. Bà nói: “Trong suốt 8 năm làm việc tại sàn Thượng Viện và Hạ Viện California, tôi tranh đấu cho đạo luật được thông qua và được tiểu bang trao ngân sách cho Bộ Giáo Dục để mang lịch sử của chiến tranh Việt Nam, và hành trình tìm tự do của các thuyền nhân và bộ nhân, vào chương trình giảng dạy của Bộ Giáo Dục từ lớp Mẫu Giáo đến lớp 12.”
Theo bà Janet Nguyễn, có thể những thành tích bà đạt được trong 8 năm qua chính là lý do bà nhận được nhiều lá phiếu cử tri hơn các đối thủ khác, khi quyết định tranh cử vào Hội Đồng Giám Sát Quận Cam kỳ này, mà mỗi lá phiếu của cộng đồng người Việt tại đây rất quan trọng, mở ra con đường “trở về nhà” của bà một cách đầy thuyết phục.
‘Tôi muốn…’
Việc “trở về nhà” của bà Janet Nguyễn đã được cộng đồng người Việt tại Quận Cam dự đoán từ hai năm trước, khi biết cuối năm 2024, nhiệm kỳ thứ hai của GSV Andrew Đỗ sẽ kết thúc, và theo luật, ông không được tái ứng cử vào chức vụ này nữa.
Cũng có nhiều lời đồn đoán phiến diện về lý do bà Janet Nguyễn muốn quay trở lại chính trường Quận Cam, một trong những lời đồn đoán có ít nhiều ác ý là vì “bà Janet muốn ‘trả mối thù xưa’ khi ông Andrew Đỗ ‘phản bội’ bà chỉ ít lâu sau khi bà rời Quận Cam lên Sacramento.”
Trong cuộc trao đổi với SGN, bà Janet Nguyễn thẳng thừng bác bỏ những lời đồn đoán này vì cho rằng nó “phản sự thật và có tính chất bôi bác.” Bà nói: “Lý do chính tôi muốn trở lại Quận Cam chỉ để có thể tiếp tục phục vụ cho cộng đồng hữu hiệu hơn và giúp cộng đồng phát triển mạnh mẽ hơn với vai trò Giám Sát Viên của Quận. Trong ngành lập pháp trên sàn Thượng Viện và Hạ Viện, tôi thuộc bên thiểu số (Cộng Hòa), nên có những dự luật của tôi đệ trình không được thông qua dù tôi đã cố gắng bỏ tâm huyết để tranh đấu. Tôi nghĩ rằng, khi cộng đồng tín nhiệm, bầu cho tôi trở lại Quận Cam , thì tôi sẽ cố gắng toàn tâm toàn ý giúp cộng đồng phát triển và giải quyết những nhu cầu phục vụ cho cộng đồng qua các chương trình của Quận được nhiều kết quả hơn, nhất là trong việc đáp ứng những nhu cầu của cư dân địa phương hiệu quả hơn.”
Bà Janet Nguyễn phát biểu sau khi tuyên thệ nhậm chức Giám Sát Viên Địa hạt 1, Quận Cam tại Freedom Hall, Fountain Valley, ngày 8 Tháng Giêng, năm 2025. (Hình: Vũ Đình Trọng/Saigon Nhỏ)
Nhìn lại thành tích của bà Janet Nguyễn trong những nhiệm kỳ trước tại Quận Cam, người ta thấy đó không phải là lời mị dân, mà bà đã đạt được nhiều thành tích bằng cách làm việc hiệu quả, cách quản lý tài chính minh bạch, trong giai đoạn bà là GSV Quận Cam từ năm 2007 đến 2014. Trong thời gian này, ngoài những dự án phát triển đời sống cộng đồng trong các thành phố như xây đường dây điện ngầm trên đại lộ Bolsa của thành phố Westminster, và dự án cải thiện hệ thống thoát nước mưa cho thành phố Midway City cùng với các dự án mà bà tranh đấu để mang ngân sách về trong việc phát triển cộng đồng, bà đã thành lập Trung Tâm Dịch Vụ Cộng Đồng của Quận (County Community Service Center) vào năm 2007 để phục vụ hơn 26,000 cư dân mỗi năm bằng cách cung cấp các dịch vụ giới thiệu và tiếp cận cho các cơ quan của Quận, bao gồm cơ quan chăm sóc sức khỏe Y Tế, cơ quan Dịch Vụ Xã Hội, CalOptima, cơ quan nhà ở (Housing Section 8), cũng như các tổ chức phi lợi nhuận khác trên khắp Quận Cam.
Năm 2007, bà hợp tác với Cơ Quan Nhà ở Quận Cam (Housing) tổ chức hội trường Nhà Ở Giá rẻ tại Westminster. Hội trường này có các bài thuyết trình toàn diện từ Housing Section 8 cho Quận, danh sách chờ liên quan và chính sách nhà ở của Quận. Qua các nỗ lực này, có rất nhiều cư dân nhận được housing trong khoảng thời gian đó.
Bà Janet Nguyễn cho biết, bà sẽ tiếp tục những chương trình “ích nước, lợi dân” như thế, nhưng nhiệm vụ trước hết, bà “muốn chính quyền phải có trách nhiệm hơn và minh bạch hơn – đặc biệt là sau vết thương do giám sát viên cũ gây ra. Chúng tôi sẽ mang lại niềm tin và sự chính trực cho văn phòng giám sát viên Quận Cam, Địa Hạt 1.”
Quận Cam – ‘Ngôi nhà chưa yên ấm’
Địa Hạt 1 Quận Cam có 8 thành phố: La Palma, Cypress, Los Alamitos, Seal Beach, Huntington Beach, Westminster, Fountain Valley, Garden Grove, và khu vực Unincorporated Orange County nằm trong thành phố Huntington Beach. Trong đó, thành phố Westminster có nhiều cư dân gốc Việt nhất, thị trưởng là người Mỹ gốc Việt (ông Charlie Nguyễn Mạnh Chí), ngoài ra, Hội Đồng Thành Phố ở đây cũng có nhiều dân cử gốc Việt nhất.
Trong lễ tuyên thệ của tân GSV Janet Nguyễn ngày 8 Tháng Giêng vừa qua, có khoảng hơn 700 khách mời và đồng hương, trong đó có đại diện chính quyền của tất cả thành phố trực thuộc Địa Hạt 1, ngoài trừ đại diện Hội Đồng Thành Phố Westminster.
Hơn 700 quan khách và đồng hương tham dự lễ tuyên thệ nhậm chức giám sát viên Địa Hạt 1, Quận Cam của bà Janet Nguyễn. Trong hình: một góc hội trường Freedom Hall, Fountain Valley. (Hình: Vũ Đình Trọng/Saigon Nhỏ)
Điều này khiến nhiều người suy nghĩ về mối “thâm tình” giữa các vị dân cử gốc Việt tại Thành phố Westminster với cá nhân bà Janet Nguyễn.
Nhà quan sát chính trị Hồ Văn Xuân Nhi cho rằng điều này không có gì đáng ngạc nhiên cả. Ông giải thích: “Từ lâu cộng đồng người Việt ở đây đều hiểu, Hội Đồng Thành Phố Westminster với Thị Trưởng Charlie Nguyễn Mạnh Chí và đa số nghị viên gốc Việt đang nắm quyền kiểm soát đa số là những chính trị gia đối lập với bà Janet Nguyễn từ hai thập niên qua. Từ thời kỳ Thị Trưởng Trí Tạ, cho đến thị trưởng đương nhiệm. Những vị lãnh đạo này được xem là đồng minh chính trị lân cận của cựu Dân Biểu Tiểu Bang Trần Thái Văn, và sau này có thêm cựu GSV Andrew Đỗ.
Dù hiện nay, trong nội bộ các vị này không còn tiếng nói chung, nhưng họ cũng chưa thể là đồng minh chính trị của bà Janet Nguyễn được. Có thể những năm sắp tới, với sự sụp đổ sự nghiệp chính trị nhiều xấu hổ của ông Andrew Đỗ, cùng với thất bại cay đắng của ông Trần Thái Văn qua các cuộc bầu cử trong năm 2024, các nhân sự trong phe nhóm này có thể thay đổi ý kiến, liên minh với bà Janet Nguyễn (vì họ cùng đảng Cộng Hòa). Trong chính trị, khôn ngoan nhất là ‘never say never,’ nên có thể hiện này điều này chưa xảy ra, nhưng trong tương lai, biết đâu được…”
Về việc thị trưởng Thành Phố Westminster không dự lễ tuyên thệ của tân giám sát viên, đại diện văn phòng bà Janet Nguyễn cho biết, khi nhận được thư mời, đích thân Thị Trưởng Charlie Nguyễn Mạnh Chí trả lời rằng lịch trình của sự kiện trùng hợp với cuộc họp của Hội Đồng Thành Phố mà ông không thể vắng mặt, vào chiều cùng ngày (8 Tháng Giêng), nhưng ông có cử Giám Đốc Thành Phố Christine Cordon đến tham dự.
Ông Hồ Văn Xuân Nhi giải thích: “Thành Phố Westminster có nhiều vấn đề khó khăn mà các thị trưởng và hội đồng thành phố bao nhiêu năm qua bất lực không giải quyết được, nhất là về ngân sách. Các viên chức thành phố cần sự giúp đỡ của cấp County. Giám Sát Viên Janet Nguyễn là người nắm chìa khóa hòm tiền của thành phố cho nhiều chương trình an sinh xã hội (ngân sách hàng năm của Hội Đồng Giám Sát Quận Cam lên đến gần $10 tỷ). Quyền lực của bà giám sát viên sẽ rất ‘nặng ký’ trên các viên chức thành phố. Phần bà giám sát viên, tuy không ưa các vị dân cử hội đồng thành phố, nhưng bà nợ tình nghĩa với cử tri dân Việt sống trong thành phố này. Đó là lý do bà không thể bỏ họ được.
Cho nên ân oán chính trị cá nhân sẽ không thể là chữ “no” cho bà Janet Nguyễn khi nói đến việc phân phối ngân sách cho thành phố Westminster. Thành phố Westminster cũng biết rõ họ cần bà Janet nhiều hơn. Ngày 8 tháng Giêng rõ ràng là một sự kiện chính trị vinh quang của bà Janet Nguyễn, và bà có quyền giữ cho ngày này được vui trọn vẹn trong sự hoan hô của những người ủng hộ, hơn là có những thái độ chống đối dù im lặng, của các đối thủ hay phe nhóm chính trị. Nên tóm lại, sự vắng mặt các viên chức dân cử gốc Việt không cùng ‘tần số’ chính trị với bà, phải vắng mặt là điều đúng thôi.”
Như thế, không khí “ngôi nhà” Quận Cam mà bà Janet Nguyễn quay về vẫn “lạnh lẽo” nên chưa thể “yên ấm” như mong muốn của nhiều người.
Có thể, trong lịch sử 50 hình thành và phát triển cộng đồng người Việt tại hải ngoại, sẽ tồn tại một mảng xám xịt mang tên của một vài vị dân cử gốc Việt đáng kính! Những cái tên đó sẽ tồn tại muôn đời.
MALIBU, California (NV) – Edwin Castro, người thắng giải độc đắc Powerball $2.04 tỷ hồi năm 2022 vừa mất ngôi nhà bên bờ biển Malibu trong trận bão lửa Palisades Fire.
Castro mua căn nhà với giá $3.8 triệu từ tiền trúng số năm 2022, theo Inside Edition, nhưng hỏa hoạn thiêu rụi căn nhà thành tro bụi.
Căn nhà hai phòng ngủ ba phòng tắm tọa lạc ngay trên bãi cát vàng, bước xuống là tới biển, TMZ đưa tin.
Edwin Castro thắng $2.04 tỷ độc đắc Powerball ngày 7 Tháng Mười Một, 2022. (Hình: Edwin Castro/Facebook)
Tuy mất căn này, Castro còn mấy căn khác.
Hồi Tháng Ba 2023, ông mua một biệt thự sang trọng ở Hollywood Hills giá $25.5 triệu. Cùng thời điểm đó, Castro mua thêm một căn nhà 5 phòng ngủ 5 phòng tắm ở dãy số 2100 đường Midlothian Drive ở Altadena, KTLA cho hay.
Theo tin tức thì hai căn nhà đó đều không bị đám cháy Sunset và Eaton làm tổn hại.
Cách nay hơn hai năm về trước, Castro mua tấm vé số định mệnh ở Joe’s Service Center tại Altadena. Khi trúng độc đắc, ông quyết định rút tiền một lần là $997.6 triệu, sau khi trừ thuế còn $628.5 triệu, và đầu tư vào địa ốc.
Đám cháy Palisades bùng lên ngày 7 Tháng Giêng và lan ra 23,713 mẫu tính tới Thứ Hai mà lực lượng cứu hỏa mới khống chế được 14%, theo Cal Fire. (TTHN)
Ngày 8 Tháng Giêng, 2019, nhà cầm quyền Cộng Sản ở Sài Gòn đưa máy móc, dụng cụ, xe ủi tới ủi sập hơn 500 căn nhà của dân tại khu vực gọi là vườn rau Lộc Hưng, trong đó có những gia đình sống ở đó đã nhiều chục năm. Vụ việc chấn động dư luận trong ngoài nước.
Hàng trăm căn nhà tại vườn rau Lộc Hưng bị nhà cầm quyền thành phố ủi sập hoàn toàn hồi năm 2019. (Hình: TMCNN)
Nhà cầm quyền lấy cớ dân chúng chiếm dụng và xây cất bất hợp pháp. Một lần nữa, công chúng lại nghe nhắc đến Quyết Định 111/CP từ phía chính quyền trong chuỗi sự kiện liên quan đến Vườn Rau Lộc Hưng thuộc quận Tân Bình, Sài Gòn.
Tên pháp lý đầy đủ của văn bản như sau: Quyết Định 111/CP của Hội Đồng Chính Phủ về việc ban hành chính sách quản lý và cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với nhà, đất cho thuê ở các đô thị của các tỉnh phía Nam do ông Phạm Hùng ký ban hành ngày 14 Tháng Tư, 1977.
Quyết Định 111 chỉ mặc nhiên kết thúc vai trò của nó vào Tháng Mườ,i 1991, khi nhà cầm quyền ban hành Quyết Định 297/QĐ-CT, trong đó, có nội dung quy định có thể tóm tắt nôm na rằng: Nếu nhà đất thuộc đối tượng phải quản lý theo Quyết Định 111 mà SÓT thì THA.
Trong suốt thời gian 14 năm từ khi Quyết Định 111 này có hiệu lực (1977-1991), văn bản này đã là ông kẹ khiến hàng triệu người dân miền Nam khiếp sợ, khi trở thành cơ sở để chính quyền các địa phương từ Quảng Trị trở vào, truất hữu nhà đất của họ.
Đối tượng bị truất hữu nhà đất không chỉ là dân chúng tham gia vào bộ máy công quyền chính quyền Sài Gòn cũ (thường được gọi với cái tên rất nổi tiếng: Diện 2/IV [*]), người tham gia các đảng phái chính trị, người đi hồi hương, kinh tế mới, vượt biên, mà còn lan rộng đến cả các hội đoàn, tôn giáo, thậm chí cả các cá nhân, tổ chức nước ngoài.
Về thủ tục truất hữu, Quyết Định 111 là văn bản chỉ định những đối tượng bị chi phối và có tính chất như một văn bản mẹ có hiệu lực toàn miền Nam, kể từ Quảng Trị trở vào. Theo đó, chính quyền các địa phương thực hiện bằng cách ban hành từng quyết định quản lý nhà đất riêng rẽ có tính chất như một văn bản con mặc nhiên truất hữu từ chủ cũ NHƯNG KHÔNG chuyển hữu sang nhà nước.
Việc chuyển hữu sang nhà nước chỉ thực hiện từ 14 năm sau đó, năm 1991, khi chính quyền ban hành Quyết Định 297/QĐ-CT có nội dung minh thị xác lập chủ sở hữu nhà nước đối với những nhà đất đã và đang quản lý theo Quyết Định 111.
Đối với Vườn Rau Lộc Hưng, khi công bố với báo giới về quá trình quản lý đất tại đây, thì UBND Quận Tân Bình đã nhắc đến Quyết Định 111 một cách nhập nhằng, khiến cho báo giới hiểu lầm rằng đất đai khu vực này đã có quyết định riêng rẽ xác lập quản lý nhà nước từ năm 1977!? Mặc cho thực tế thì Quyết Định 111 là một văn bản mẹ, áp dụng cho toàn miền Nam chứ không phải áp dụng riêng rẽ cho Vườn Rau Lộc Hưng!
Nếu đất đai tại Vườn Rau Lộc Hưng thuộc đối tượng bị chi phối bởi Quyết Định 111 thì chính quyền sở tại phải ban hành một quyết định riêng rẽ để thực hiện quản lý nhà nước. Bản thân Quyết Định 111 không có giá trị đương nhiên xác lập quản lý nhà nước đối với đất đai Vườn Rau Lộc Hưng. Đến thời điểm năm 1991 mà Vườn Rau Lộc Hưng vẫn chưa có quyết định quản lý nhà nước, thì buộc phải coi là trường hợp quản lý SÓT theo Quyết Định 297. Theo đó, phải công nhận quyền sử dụng đất cho người dân đang trực tiếp sử dụng đất.
Việc chính quyền sở tại phải viện dẫn đến Quyết Định 111 chứng tỏ rằng chính quyền chưa từng có văn bản quản lý nhà đất nào trong khu vực cho đến tận năm 2008, khi UBND TPHCM ban hành Quyết Định 1824/QĐ-UBND ngày 25 Tháng Tư, 2008, thu hồi đất giao cho UBND quận Tân Bình để thực hiện dự án công trình công cộng và chung cư cao tầng.
Sự cung cấp thông tin nhập nhằng của phía chính quyền sở tại là hoàn toàn có chủ ý và không phải là không có tác dụng, vì ngay sau đó, không chỉ báo lề phải đưa tin đã đành mà ngay cả một số phóng viên viết bài trên cá nhân của mình thì một mặt thể hiện thông cảm với người dân Vườn Rau Lộc Hưng vì bị phá dỡ nhà cửa trong dịp giáp Tết, mặt khác, vẫn tin rằng đất Vườn Rau Lộc Hưng là đất công, vì đã có quyết định quản lý của nhà nước.
Thế nên, về phương diện pháp lý, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để khẳng định rằng: Đất đai ở Vườn Rau Lộc Hưng không phải là đất công! Bên cạnh đó, việc người dân có thời gian liên tục cư trú, trực canh, sử dụng đất và thực hiện nghĩa vụ thuế sử dụng đất suốt từ năm 1954 là quá đủ điều kiện pháp lý để công nhận quyền sử dụng đất của họ theo quy định của Luật Đất Đai.
Các chủ nhà tại khu vườn rau Lộc Hưng biểu tình chống cưỡng chế vì khu đất này không phải tài sản của nhà câm quyền. (Hình: FB-VRLH)
Chính quyền sở tại không công nhận quyền sử dụng đất cho họ, khiến họ phải rơi vào tình trạng xây dựng nhà không có giấy phép là hoàn toàn không do lỗi của họ mà có phần lỗi từ chính chính quyền sở tại.
Thời điểm năm 2008, khi quyết định thu hồi đất để thực hiện dự án công trình công cộng và chung cư cao tầng phục vụ chương trình tái định cư thì chính quyền sở tại đã không có bất kỳ động thái nào thực hiện quy định về thương lượng, bồi thường cho dân cả? Kể cả khi đã có quy hoạch thay đổi để xây dựng cụm trường học công lập đạt chuẩn quốc gia?
Qua đó cho thấy, việc chính quyền sở tại cố ý viện dẫn Quyết Định 111 để cho rằng đất đai ở Vườn Rau Lộc Hưng là đất công từ năm 1977 là một sự nhập nhằng khá thành công, đã có thể làm hoa mắt những người có trách nhiệm phải luôn tô hồng cho họ. Nhưng với công chúng hiểu biết và tôn trọng sự thật thì không dễ dàng gì, kể cả sinh viên luật năm thứ nhất, bởi lẽ, quá ngây ngô!
Thậm chí, khi chính quyền đưa hàng loạt máy xúc vào để biến 503 ngôi nhà, là mái ấm của người dân trong những ngày giáp Tết cổ truyền thành đống gạch đổ nát vào ngày 8 Tháng Giêng, 2019 (tức ngày 3 Tháng Chạp), thì họ cũng không hề có một quyết định thu hồi đất nào cả, như luật pháp quy định?!
Ngày nay, Vườn Rau Lộc Hưng, từ ngữ đó không chỉ là địa danh, nó còn là sự bất công và vô pháp của nhà cầm quyền thành phố lấy tên là Hồ Chí Minh. [kn]
THIỂM TÂY, Trung Quốc (NV) – Các cuộc biểu tình bạo lực nổ ra tại một thành phố Tây Bắc Trung Quốc sau khi một thiếu niên qua đời, BBC xác nhận thông qua một đoạn băng thu hình đã kiểm chứng.
Trong các đoạn phim lan truyền trên mạng xã hội cho thấy người biểu tình ném đồ đạc vào cảnh sát còn cảnh sát thì đáp trả bằng cách đánh đập một số người biểu tình ở Pucheng (Bồ Thành), tỉnh Thiểm Tây.
Nhà chức trách cho biết người thiếu niên té chết hôm 2 Tháng Giêng trong một tai nạn xảy ra tại ký túc xá nhà trường. Nhưng sau khi cậu bé lìa đời, các cáo buộc bắt đầu xuất hiện tràn lan trên mạng xã hội rằng có uẩn khúc đằng sau vụ án.
Người biểu tình chống chọi với cảnh sát Trung Quốc ở Thiểm Tây ngày 6 Tháng Giêng, 2025. (Hình: BBC)
Kế đến, các cuộc biểu tình lập tức bùng nổ và kéo dài trong nhiều ngày, trước khi tất cả dường như bị đàn áp vào đầu tuần trướtrước. Từ thời điểm đó cho tới nay, BBC vẫn chưa nhận được thêm bằng chứng nào liên quan tới cuộc biểu tình tại Bồ Thành.
Tại Trung Quốc, các cuộc biểu tình công khai không hề hiếm thấy, nhưng chính quyền đặc biệt lo ngại từ lúc các cuộc biểu tình chống đối Bạch Thư dậy lên năm 2022 nhằm kháng cự lại các chính sách Covid-19, trong đó lên án Đảng Cộng Sản Trung Quốc và Chủ Tịch Tập Cận Bình, một hành động hiếm hoi.
Các phương tiện truyền thông nhà nước không hề đưa tin về các cuộc biểu tình diễn ra tại Bồ Thành. Bất kỳ đoạn phim hay tin tức nào liên quan tới các cuộc biểu tình phần lớn đều bị kiểm duyệt khỏi phương tiện truyền thông xã hội Trung Quốc, một vấn đề thường lệ nếu chính quyền thấy các rắc rối đang diễn ra có phần đáng lo ngại.
Nhưng có một số đoạn phim bị tuồn ra khỏi Trung Quốc rồi đăng lên X.
BBC xác nhận rằng những đoạn phim này được quay tại Trung Tâm Giáo Dục Nghề Nghiệp Bồ Thành và không tìm thấy bản nào từng xuất hiện trên mạng xã hội trước khi các cuộc biểu tình bùng nổ trong vài ngày qua.
Một phát ngôn viên đơn vị công cộng thuộc chính quyền Huyện Bồ Thành phủ nhận các cuộc biểu tình khi BBC liên lạc. Đồng thời một viên chức đảm trách tiếp nhận câu hỏi của giới truyền thông cũng chưa lập tức phản hồi yêu cầu bình luận.
Trong một tuyên bố đưa ra vào đầu tuần trước, các viên chức địa phương cho biết thiếu niên họ Dang là học sinh năm thứ ba tại trung tâm giáo dục ở Bồ Thành.
Trước khi chết, Dang thức giấc giữa đêm khuya khi các học sinh khác đang nói chuyện ồn ào trong phòng ký túc xá của cậu, các sinh viên cho biết trong một tuyên bố. Dang lời qua tiếng lại và xô xát với một người, vụ ẩu đả được một viên chức nhà trường giải quyết.
Và ngay trong đêm hôm, một học sinh khác phát giác ra thi thể Dang dưới chân tòa nhà ký túc xá.
Tuyên bố mô tả đó là “một tai nạn xảy ra khi một sinh viên té từ trên cao xuống sân trường.” Tuyên bố nói thêm rằng cảnh sát tiến hành điều tra và giảo nghiệm tử thi, và “hiện thời các nhà điều tra loại trừ rằng đây là một vụ án hình sự.”
Nhưng hàng loạt lời cáo buộc lan truyền trên mạng xã hội trong nhiều ngày rằng tất cả không chỉ đơn thuần là một tai nạn đồng thời nhà trường và chính quyền đã lấp liếm sự thật. Một trương mục mạng xã hội cũng tuyên bố nhưng không có bằng chứng, rằng Dang tự tử sau khi đánh nhau với cậu bé bắt nạt Dang trước đó.
Ngoài ra mạng xã hội còn lan truyền những lời bình luận từ gia đình Dang nhưng chưa được kiểm chứng, tố cáo rằng thương tích trên cơ thể Dang không phù hợp với các tình tiết được chính quyền công bố đồng thời họ cũng không được phép đưa tử thi Dang đi giảo nghiệm đầy đủ.
Những lời tố cáo này dường như làm nhiều người dân Bồ Thành phẫn nộ, làm ít nhất hàng trăm người đổ xuống đường biểu tình.
Bắt nạt là một vấn nạn vô cùng đáng lo ngại tại Trung Quốc trong những năm gần đây, nhiều trường hợp học sinh tử vong trong quá khứ làm dậy sóng hàng loạt cuộc biểu tình. Tháng Mười Hai vừa qua, một tòa án Trung Quốc tuyên hai thiếu niên án tù dài hạn sau khi ra tay sát hại một bạn cùng lớp.
Một số đoạn phim đăng lên X hôm Thứ Ha, 6 Tháng Giêng, được BBC xác nhận là quay tại Trung Tâm Giáo Dục Nghề Nghiệp Bồ Thành, cho thấy người người đang tiếc thương Dang. Họ đặt bông và đồ cúng ở lối vào nhà trường cũng như thực hiện nghi thức tang lễ truyền thống bằng cách thả những mảnh giấy từ mái nhà của một tòa nhà trong trường.
Một đoạn phim khác cho thấy người biểu tình ném các vật thể như nón bảo hiểm vào các toán cảnh sát đang rút lui; cũng như cảnh tượng cảnh sát vật lộn và bắt giữ người biểu tình thậm chí còn đánh đập họ bằng dùi cui. Vài người biểu tình dính đầy máu trên đầu và mặt. (TTHN)
IRWINDALE, California (NV) – Lính cứu hỏa ở Irwindale bắt quả tang một người đàn ông có hành vi phóng hỏa, và người này lập tức bị cảnh sát bắt giữ vào chiều Chủ Nhật, 12 Tháng Giêng, Sở Cảnh Sát Irwindale IPD cho biết, theo KTLA.
IPD cho biết lực lượng cứu hỏa thuộc Sở Cứu Hỏa Quận Los Angeles LACOFD đang có mặt tại khu vực để dập tắt một đám cháy nhỏ gần đường Rivergrade Road và đường cao tốc 605 Freeway vào khoảng 12 giờ 30 trưa thì phát giác ra nghi can đang phóng hỏa.
Cảnh sát lập tức có mặt và bắt giữ nghi can, được nhận dạng là Ruben Montes, 29 tuổi, một cư dân Baldwin Park.
Lính cứu hỏa bắt quả tang một người đàn ông đang phóng hỏa trưa 12 Tháng Giêng, 2025, trong lúc đang dập lửa một đám cháy nhỏ gần xa lộ I-605 và Rivergrade Road. (Hình: Irwindale Police Department)
Tình tiết liên quan tới vụ bắt giữ vẫn còn hạn chế đồng thời nguồn tin ban đầu không nêu rõ Montes bị tống giam ở đâu, nhưng cảnh sát xác nhận rằng ông bị bắt giữ vì tội phóng hỏa.
“Xin cảm tạ các sĩ quan LACOFD, nhờ họ hành động kịp thời và phối hợp với IPD mà chúng tôi mới kiểm soát được hành vi nguy hiểm này,” IPD viết trên X.
Các viên chức chưa lập tức công bố rằng liệu nghi can có phải là kẻ phóng hỏa gần đường Rivergrade Road, nơi LACOFD đang dập lửa, hoặc liệu nghi can có dính líu tới các vụ hỏa hoạn khác đang hoành hành miền Nam California hay không.
Mặc dù IPD không cung cấp thêm chi tiết về tình trạng của đám cháy nhỏ nhưng một số hình ảnh cho thấy lính cứu hỏa LACOFD đang dọn dẹp tại một khu vực dường như đã được dập tắt hoàn toàn.
Nhà chức trách không ghi nhận thương vong hoặc thiệt hại về nhà cửa liên quan tới vụ phóng hỏa. (TTHN)
NEW YORK (NV) – Walmart kêu gọi khách hàng vứt bỏ một loại sản phẩm nước gà hầm xương được phân bổ tại các cửa hàng ở phần lớn các tiểu bang miền Nam nước Mỹ vào cuối năm ngoái, theo ABC hôm Chủ Nhật, 12 Tháng Giêng.
Walmart tiến hành thu hồi nước gà hầm xương Great Value Family Size đựng trong hộp có trọng lượng 48 ounce (1.3 kilogram) tại 242 cửa hàng ở chín tiểu bang.
Tháng Mười Hai vừa qua, Cơ Quan Quản Lý Thực Phẩm và Dược Phẩm FDA loan báo đợt thu hồi ảnh hưởng tới hơn 2,000 thùng nước gà hầm xương có thời hạn sử dụng tới Tháng Ba 2026.
Nước gà hầm xương Walmart đang thu hồi và yêu cầu đổ bỏ. (Hình: FDA)
FDA cho biết các thùng carton gặp phải các vấn đề liên quan tới cách thức đóng gói, có thể làm cho nước hầm xương bị thiu. Hiện thời nhà chức trách vẫn chưa ghi nhận trường hợp nhiễm bệnh nào liên quan tới đợt thu hồi.
Walmart cho biết bất kỳ ai từng mua nước gà hầm xương tại các cửa hàng ở Alabama, Arkansas, Georgia, Louisiana, Missouri, Mississippi, Oklahoma, Tennessee hoặc Texas không nên tiếp tục sử dụng đồng thời có thể yêu cầu trả lại toàn bộ số tiền. Walmart đang hợp tác với nhà cung ứng để điều tra vụ rắc rối. (TTHN)
Những ngày cuối tháng Mười Hai năm 2024, phòng cảnh sát kinh tế- Công An tỉnh Đắk Lắk phát hiện 6 cơ sở sản xuất-kinh doanh giá ở tỉnh này đã dùng hóa chất độc hại có tên “6- Benzylaminopurine” để ngâm ủ giá.
Các chuyên gia y tế xác định đây là loại hóa được là chất kích thích tăng trưởng tế bào, nếu đưa vào cơ thể người sẽ gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, dị tật hoặc có thể gây tử vong. Nhưng trong suốt năm 2024, 6 cơ sở này đã bán ra thị trường, đưa vào hệ thống siêu thị Bách Hóa Xanh gần 3,000 tấn giá để người tiêu dùng, chủ yếu ở đây là người dân Đắk Lắk, tiêu thụ.
Khi làm việc với cơ quan chức năng, đại diện chủ của một trong 6 cơ sở nói, dù biết đây là hóa chất không tốt cho sức khỏe người tiêu dùng nhưng do thị trường cạnh tranh nên mới dùng. Họ còn cho rằng, giá sạch thì ngoài thị trường cũng có, ai cần cứ mua. Nghe thì sốc, nhưng suy đi nghĩ lại thấy cũng đúng, và phản ánh thật về một thị trường Việt Nam “sinh động, phong phú” có đầy đủ các mặt hàng thực phẩm, trong đó có cả những loại độc hại mà nếu “không phát hiện thì không ai biết.”
Công tác vệ sinh an toàn thực phẩm ở Việt Nam, từ lâu đã trở thành câu “chuyện thường ngày ở huyện,” theo như lời nói của bà cựu Thứ Trưởng Bộ Tài Chính Nguyễn Thị Minh là “rau tắm trong thuốc sâu,” “sờ đâu cũng thấy vi phạm.”
Vào năm 2019, tôi có dịp về thôn Bình Hòa, xã Bình Giang, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam. Đây được gọi là thôn “thần chết,” “làng ung thư,” có quá nhiều người trong thôn đang mắc bệnh và qua đời bởi bệnh ung thư. Là thôn thuần nông, người dân cho rằng do bà con nhà nông ở đây khi trồng trọt sử dụng quá nhiều thuốc trừ sâu, lâu ngày nhiễm độc vào nguồn nước nên khi sử dụng là mắc bệnh.
Theo Tổng Cục Hải Quan Việt Nam cho biết, trong năm 2024, ngành này đã phát hiện, bắt giữ và xử lý gần 18,000 vụ việc hàng hóa vi phạm, tổng trị giá vi phạm ước tính hơn 31,350 tỷ VNĐ, tăng 12.5% về số vụ và tăng 151.3% về trị giá hàng hoá vi phạm so với năm 2023.
Các chuyên gia của Cục An Toàn Thực Phẩm Việt Nam, các mặt hàng thực phẩm kém chất lượng, bẩn và độc hại là do trộn với hàn the, Formaldehyde để tạo độ gòn dai, lâu hư cho thịt heo, chả giò, nem,… nuôi heo bằng thức ăn tăng trọng; Phun thuốc tăng trưởng qua liều vào rau, củ, quả,… Sản xuất rượu từ cồn công nghiệp, nhiều Methanol và Aldehyde; sản xuất sữa cho thêm Melamine; sản xuất mì ăn liền cho chất E.102 gây ung thư; sản xuất nước mắm cho E105 gây ung thư vú; dùng chất tẩy trắng để làm mứt; chế biến cá thịt thối, cá thịt ươn đem bán; sản xuất tương ớt cho thêm Rholamin B; làm nở và tăng trọng lượng cơm bằng cách ngâm gạo với dung dịch bột nở độc hại; sản xuất snack dùng phẩm màu cấm và Cyclamate.
Người dùng tuy vẫn biết thực phẩm gì nên tránh, nhưng vẫn khó tránh, và đôi khi nhắm mắt mà ăn, vì những loại này thường rẻ tiền, tromg khi thực phẩm “rẻ mà tốt,” “ít tiền màan toàn,” là chuyện quá xa vời. Đa số hững chất độc hại ít gây ngộ độc ngay tức thì, mà tích tụ trong cơ thể rồi gây ung thư hoặc bệnh tật khó chữa.
Theo Tổ Chức Y Tế Thế Giới, Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tỉ lệ mắc ung thư cao nhất thế giới, có hàng trăm ngàn người chết vì bị ung thư, trong đó có nhiều bệnh nhân còn rất trẻ. Cứ tình trạng này, vài mươi năm nữa, người Việt Nam sẽ đối mặt với vô vàn bệnh tật nói chung chứ không riêng gì mỗi bệnh ung thư.
Trở lại câu chuyện 3,000 tấn giá ngâm ủ hóa chất độc hại ở Đắk Lắk, dù biết dùng hóa chất 6- Benzylaminopurine” để ngâm ủ giá là không tốt cho sức khỏe, nhưng các cơ sở sản xuất này vẫn làm, vì có người mua, ai sợ thì mua giá sạch mà ăn, nghĩa là người sản xuất có thể làm ra những sản phẩm, thực phẩm sạch, an toàn.
6 cơ sở sản xuất giá độc hại bị phát hiện từ hơn nửa tháng qua, nhưng chẳng thấy ai giải quyết. Các bộ, ngành, cơ quan hữu trách “đá bóng” qua lại, vì sợ trách nhiệm. Thái độ đùn đẩy, lúng túng và bất lực của nhiều cơ quan ban-ngành chức năng CSVN… là yếu tố chính khiến tình trạng thực phẩm độc hại tràn lan, đầu độc người dân sẽ còn tiếp diễn dài dài.
Vào thời điểm Việt Nam chuẩn bị đón tết Nguyên Đán, tại các chợ, đại lý phân phối, cơ sở kinh doanh-sản xuất thực phẩm xuất hiện tràn ngập các mặt hàng như: bánh kẹo, mứt, thuốc lá, rượu bia, trái cây… không rõ xuất xứ. Không rõ người sản xuất, nơi nào làm ra sản phẩm, thì hàng giả, hàng độc hại lẫn lộn, ai mà biết được! Chỉ khi bị kiểm tra phát hiện thì mới biết đó là “hàng độc,” nhưng biết rồi, cũng thế mà thôi!
LOS ANGELES, California (NV) – Hôm Chủ Nhật, 12 Tháng Giêng, Văn Phòng Cảnh Sát Quận Los Angeles LASD bắt giữ hai kẻ tình nghi thực hiện hành vi cướp bóc trên đường cao tốc Pacific Coast Highway PCH tại khu dân cư Pacific Palisades, trong đó có một người mạo danh lính cứu hỏa, theo KTLA.
Vẫn chưa rõ thời gian chính xác diễn ra vụ bắt giữ, nhưng một nhiếp ảnh gia địa phương phát giác ra hai kẻ tình nghi lảng vảng bằng một xe scooter và một xe gắn máy. Một trong hai nghi can mang ủng dành cho lính cứu hỏa, quần jeans và áo khoác cứu hỏa màu vàng có tên gọi cũ của Cal Fire là CDF, viết tắt của California Department of Forestry and Fire – Sở Lâm Nghiệp và Cứu Hỏa California.
“Tôi thấy hai người đó lảng vảng trên đường PCH nên tôi bám theo,” Eric Fox nói với KTLA. “Tôi vừa tới đồn cảnh sát để trình báo thì hai người đó đã bị các cảnh sát viên bắt giữ.”
Hai kẻ tình nghi ăn trộm bị cảnh sát chặn lại trên đường cao tốc PCH hôm 12 Tháng Giêng, 2025. (Hình: Eric Fox/KTLA)
Hai cảnh sát viên thuộc đơn vị phòng chống tội phạm Đồn Cảnh Sát Santa Clarita trực thuộc LASD bắt giữ hai kẻ tình nghi trong lúc canh gác trạm kiểm soát khu vực xảy ra trận hỏa hoạn Palisades Fire dọc theo đường cao tốc PCH, lúc đó Lực Lượng Tuần Tiễu Xa Lộ California CHP cũng có mặt cùng Vệ Binh Quốc Gia, cả ba đơn vị đều đang đảm nhận nhiệm vụ tương trợ cho chiến dịch dập tắt thảm họa cháy rừng.
Hình ảnh chụp lại nơi xảy ra vụ bắt giữ cho thấy hai kẻ tình nghi bị các cảnh sát viên còng tay và lục soát khi ngồi trên lề đường ngay bên ngoài biệt thự Getty Villa tọa lạc tại số 17985 đường Pacific Coast Highway.
Các viên chức LASD đăng tải hình ảnh vụ bắt giữ lên mạng xã hội.
Nhà chức trách chưa công bố danh tánh hai nghi can hoặc liệu có tang vật ăn cắp hay không.
Sau khi kiểm tra, các viên chức đã thả nghi can giả dạng lính cứu hỏa đồng thời chưa rõ tình trạng của kẻ đội nón bảo hiểm và mang ủng hiện đang ra sao.
Cách đó khoảng 50 dặm (80.4 kilometer), tại Irwindale, lực lượng cứu hỏa đang chiến đấu với một đám cháy nhỏ gần đường Rivergrade Road và đường cao tốc 605 Freeway thì phát giác ra một kẻ nghi phóng hỏa. Nghi can được nhận dạng là Ruben Montes, 29 tuổi, cư dân Baldwin Park, bị cảnh sát bắt giữ.
Tại Santa Monica, các viên chức cho biết trong năm ngày qua, có 39 người bị bắt giữ trong các khu vực di tản, trong đó phát giác ra 10 người đem theo dụng cụ trộm cắp và bị coi là nghi can trộm cắp.
Biện Lý Quận Los Angeles Nathan Hochman dự kiến công bố các tội trạng vào ngày mai chống lại các nghi can trong một số vụ bắt giữ gần đây liên quan tới tội phóng hỏa và cướp bóc. (TTHN)
Nghị định 168, có hiệu lực kể từ ngày 1 Tháng Giêng năm 2025, bị nhiều người dân cho là chỉ làm giàu cho Cảnh Sát Giao Thông (CSGT).
Theo nghị định này, một số lỗi vi phạm bị tăng nhiều lần so với qui định cũ, trong đó có lỗi vượt đèn đỏ và đi ngược chiều. Cụ thể là xe hơi vi phạm hai lỗi này bị phạt từ 18 tới 20 triệu đồng thay vì 4 tới 6 triệu đồng theo qui định cũ. Còn xe gắn máy bị phạt từ 4 tới 6 triệu đồng thay vì vài trăm ngàn như trước đây.
Gji hình người vi phạm giao thông. (Hình: Báo Thanh Niên)
Nhiều người dân cho rằng với nghị định 168, CSGT phen này trúng mánh, ăn Tết to. Phạt nặng như vầy nên không cho dân quay phim giám sát là hiểu rồi. Chắc Đảng nghĩ tiền, vàng trong dân còn nhiều nên cứ thẳng tay vét. Người nghèo mà lỡ vi phạm thì mệt lắm đây. Đồng lương còm của dân thì không tăng, phạt thì tăng. Chắc phạt nặng để nhà nước ăn bò dát vàng, còn thằng dân ăn cám.
Người dân trách nhà nước không lo nâng cấp đường sá mà chỉ lo phạt cho sướng tay, dân khóc kệ dân. Dân nghèo lo đi làm bằng xe đạp hoặc xe buýt cho chắc cái túi tiền còm. Mà cũng chưa chắc, xe đạp vi phạm vẫn bị phạt như thường. Chỉ ngồi nhà uống nước thay cơm là không lo bị phạt. Mức lương trung bình của người dân Việt Nam chỉ khoảng 7 triệu đồng một tháng, nhưng một lỗi vượt đèn đỏ có thể bị phạt tới 6 triệu đồng. Điều này khiến nhiều người lâm cảnh khốn đốn, trong đó có những người không cố tình vi phạm.
Mặt khác, dù ông Đại Tá Nguyễn Quang Nhật của Cục CSGT khẳng định Luật Trật Tự Và An Toàn Giao Thông không có qui định CSGT được trích lại 85% tiền xử phạt vi phạm giao thông, nhưng thực tế cho thấy điều ngược lại. Đó là Quốc Hội hàng năm đều thông qua nghị quyết về phân bổ ngân sách, qua đó Bộ Công An được sử dụng 85% số tiền từ xử phạt vi phạm giao thông để chi cho các hoạt động đảm bảo an toàn giao thông, trong đó có việc bồi dưỡng cho lực lượng CSGT. Điều này được cho là sẽ khuyến khích CSGT tìm cách xử phạt thật nhiều để tăng thu nhập.
Mà sao nhà nước nổi hứng phạt nặng vậy? Chắc để tăng nguồn thu cho ngân sách vốn bị bọn tham ô làm thất thoát. Nhưng đã thế thì nên giảm biên chế đám công an để khỏi trả lương. Không đâu nhiều công an như ở Việt Nam, ăn lương vô cùng nhiều, mà lương vốn từ tiền dân đóng thuế cho nhà nước. Có báo Đảng nói dân ủng hộ nghị định này. Thật vớ vẩn vì dựa vào đâu mà nói như thế. Dân đâu có điên mà ủng hộ cái nghị định chỉ chăm bẵm túi tiền của dân mà móc. Theo báo Đảng, nghị định 168 ra đời từ việc lấy ý kiến của dân. Nhưng chẳng người dân nào biết gì về cái gọi là “lấy ý kiến” này. Nhà báo nói láo ăn…
Chưa hết, Cục CSGT còn hăm he rằng nếu người vi phạm bỏ xe thì sẽ không được cấp hoặc đổi giấy phép lái xe. Ngoài ra, nếu không có giấy phép lái xe, người vi phạm sẽ bị phạt rất nặng. Dân cho rằng cục này hăm thế là rất bất nhân. Bởi bỏ xe chỉ là chuyện chẳng đặng đừng của dân khi mức phạt cao hơn giá trị xe. Người dân cho rằng mức phạt phải tương ứng với thu nhập bình quân của dân. Và rằng dân không có tiền nộp phạt thì đành bỏ xe cho nhà nước sung công thanh lý. Nhà nước không nên triệt luôn quyền tham gia giao thông của dân. Mặc kệ dân ra sao thì ra, sống sao thì sống thì có đáng là chính quyền “của dân, do dân, vì dân” không?
Đề nghị rằng đã có nghị định 168 thì cũng nên có nghị định 169 qui định bắn bỏ thằng cán bộ nào tham ô từ 1 tỷ đồng trở lên làm ngân sách thâm hụt, khiến nhà nước đẻ ra cái nghị định chó chết này để bù cho sự thâm hụt đó. Tự dưng lại nhớ mầy vần thơ của Bùi Giáng:
QUẬN CAM, California (NV) –Những con số thống kê tổng kết thị trường xe hơi năm 2024 cho thấy nhiều tín hiệu lạc quan về thị trường xe hơi ở Mỹ, khi tổng số xe bán ra tăng và gần đạt được con số trước đại dịch Covid. Năm 2025 có thể sẽ tiếp tục đà tiến này. Những mẫu xe SUV vẫn sẽ đóng vai trò quan trọng, được nhiều người lái xe ưa thích.
Theo trang mạng tin tức autos.yahoo.com, người mua có thể tìm được nhiều chiếc 2025 SUV có khả năng vượt qua những địa hình hiểm trở, có nhiều không gian để chở hành khách cũng như hành lý. Những người đang đến tuổi về hưu có thể bắt đầu tìm một chiếc xe SUV không chỉ để đi du lịch an toàn, mà còn sử dụng trong nhiều năm sau khi nghỉ hưu.
2025 Kia Sorento, một mẫu SUV đáng mua có thể sử dụng suốt thời gian hưu trí. (Hình của nhà sản xuất Kia)
Sau đây là bốn mẫu SUV đáng mua trong năm 2025 có độ bền tốt, an toàn và giá cả phải chăng.
4. 2025 Toyota RAV4 Hybrid
Nhiều chuyên gia xe hơi đánh giá RAV4 Hybrid là chuẩn mực về độ bền và tính hiệu quả. RAV4 luôn là một trong những mẫu SUV bán chạy nhất tại Mỹ; và mẫu xe hybrid còn cho khả năng tiết kiệm nhiên liệu tốt hơn. Điều này quan trọng đối với những người có thu nhập không cao.
Mẫu xe 2025 RAV4 Hybrid có giá MSRP bắt đầu từ khoảng $35,120 đến $40,205, tương đối vừa túi tiền của nhiều người lái xe Mỹ. Xe có chi phí bảo trì thấp, được trang bị một số tính năng an toàn quan trọng hỗ trợ cho người lái.
3. 2025 Subaru Outback
Subaru Outback luôn được những người về hưu ưa chuộng vì tính tiện dụng và thoải mái khi lái. Các nâng cấp về công nghệ giúp cải thiện hiệu quả nhiên liệu của mẫu 2025 Outback.
Xe có giá MSRP khoảng $28,895, với hệ dẫn động bốn bánh toàn thời gian là tiêu chuẩn, có thể di chuyển trên nhiều địa hình và khí hậu khác nhau. Subaru tập trung vào độ tin cậy, do đó Outback cũng đáng tin cậy trong thời gian dài.
2. 2025 Honda CR-V
Honda CR-V là một lựa chọn hợp lý cho bất kỳ ai muốn sở hữu một chiếc SUV để sử dụng đến tuổi nghỉ hưu và xa hơn nữa. Phiên bản 2025 CR-V có nhiều đặc điểm, tính năng kỹ thuật tốt nhất của một xe hiện đại, với nhiều tính năng an toàn. Xe có màn hình điều khiển thân thiện hơn với người dùng, là quan trọng đối với những người lái xe lớn tuổi.
Sức hấp dẫn của CR-V còn được củng cố với mức giá MSRP phải chăng, vào khoảng $31,450. Xe cũng có giá trị bán lại cao nhờ độ bền đã được chứng minh. Đó là lựa chọn tuyệt vời cho những người có tầm nhìn dài hạn.
1. 2025 Kia Sorento
Kia Sorento có cả hệ truyền động xăng và hybrid nổi tiếng là đáng tin cậy. Với giá khoảng $33,365, phiên bản hybrid thực sự mang lại giá trị cao. 2025 Sorento có thiết kế mang lại sự thoải mái với không gian rộng rãi, cung cấp nhiều tính năng an toàn. Điều kiện bảo hành của Kia thuộc hàng hấp dẫn nhất trên thị trường. Chắc chắn Sorento sẽ tồn tại lâu dài. (HD)
LOS ANGELES, California (NV) – Một công ty đặt trụ sở tại Los Angeles sở hữu hơn một chục bệnh viện ở bốn tiểu bang nộp đơn xin phá sản trong đêm Thứ Bảy, 11 Tháng Giêng, đây là hệ thống y tế lớn thứ hai được quỹ đầu tư tư nhân mua lại nhưng sụp đổ trong chưa đầy một năm, theo CBS.
Trong đơn sơ khởi được đệ trình với mục đích xin bảo hộ theo Chương 11, Prospect Medical Holdings, công ty sở hữu các bệnh viện tại California, Pennsylvania, Rhode Island và Connecticut, cho biết họ đang gánh khoản nợ hơn $400 triệu. Trong một thông cáo báo chí công bố kế hoạch tái thiết, công ty cho biết họ sẽ tiếp tục hoạt động bình thường.
“Trong thời gian thực hiện thủ tục phá sản theo Chương 11, các bệnh viện, trung tâm y tế và phòng mạch tại Prospect Holdings vẫn mở cửa, đồng thời việc chăm sóc bệnh nhân cùng các dịch vụ khác không bị gián đoạn,” công ty viết.
Chăm sóc y tế cộng đồng. (Hình minh họa: Negative Space/Pexels)
Vụ phá sản của Prospect Medical diễn ra chưa đầy một năm sau trường hợp tương tự liên quan tới Steward Health Care, một hệ thống bệnh viện quy mô lớn từng được nguồn vốn tư nhân hậu thuẫn. Đã có lúc CBS News ghi nhận Steward và các nhà đầu tư tư nhân rút hàng trăm triệu Mỹ kim khỏi công ty, từ đó có thể dẫn tới tình trạng thiếu dụng cụ y tế cứu sinh nặng nề.
Ngoài trường hợp của Steward, Prospect Medical cũng trở thành tâm điểm sau khi CBS News thực hiện cuộc điều tra kéo dài, tiết lộ cách thức các nhà đầu tư tư nhân rút ra hàng trăm triệu Mỹ kim tại các bệnh viện, gây ra hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng tới sức khỏe cộng đồng.
Từ 2010 tới 2021, công ty tư nhân Leonard Green & Partners kiểm soát phần lớn cổ phần tại Prospect Medical. Năm 2018, công ty thực hiện hàng loạt hành động tài chánh nhằm chi trả $457 triệu cổ tức cho giới lãnh đạo, CBS News từng đưa tin. Tổng giám đốc Prospect Medical, Sam Lee, nhận khoảng $90 triệu, còn các cổ đông tại Leonard Green được trả $257 triệu.
Một điểm tương đồng giữa Prospect Medical và Steward là cả hai đều dựa vào giá trị của bệnh viện trên phương diện địa ốc nhằm thanh toán những khoản tiền đồ sộ cho chủ sở hữu. Các giao dịch này tạo ra các thỏa thuận cho mướn bất động sản đầy tốn kém, làm giảm nguồn vốn đầu tư cho việc trực tiếp chăm sóc bệnh nhân.
Tại California, Prospect Medical là chủ các bệnh viện: Bellflower Behavioral Health Hospital, Foothill Regional Medical Center, Los Angeles Community Hospital, Norwalk Community Hospital, Southern California Hospital at Culver City, Southern California Hospital at Hollywood, và Van Nuys Behavioral Health Hospital.
Tuần trước, một ủy ban lưỡng đảng đầy uy quyền lực tại Thượng Viện tìm ra “bằng chứng áp đảo liên quan tới tình trạng quản lý tài chánh yếu kém” do Leonard Green và Prospect Medical đã tìm cách tăng cường lợi nhuận, khiến các bệnh viện phục vụ cộng đồng không có nền tảng tài chánh vững chắc phải giảm bớt dịch vụ hoặc đóng cửa hoàn toàn. Ủy ban tại Thượng Viện đưa ra kết luận trong một phúc trình dài 162 trang rằng mô hình tài chánh do các quỹ đầu tư tư nhân quản lý có thể “đe dọa hạ tầng cơ sở của hệ thống chăm sóc sức khỏe quốc gia, đặc biệt là tại các khu vực nông thôn và thiếu thốn.”
Cả Prospect Medical lẫn Leonard Green đều bác bỏ kết quả điều tra do ủy ban Thượng Viện công bố.
Phúc trình tài chánh đưa ra các kết luận sai lầm và bỏ qua những chi tiết quan trọng, phát ngôn viên Prospect Medical cho biết trong một tuyên bố.
“Ủy ban không đưa ra kết luận chi tiết về phẩm chất dịch vụ chăm sóc tại các bệnh viện thuộc hệ thống Prospect Medical nhưng lại không hề xem xét số liệu từ các bệnh viện đó, nơi thực sự tập trung vào việc chăm sóc, mà chỉ chăm chăm vào công ty,” phát ngôn viên viết trong một tuyên bố, đồng thời lưu ý rằng công ty từng đầu tư hơn $750 triệu vào các bệnh viện cũng như cung cấp hơn $900 triệu cho hoạt động từ thiện và chăm sóc miễn phí cho bệnh nhân.
“Gần như tất cả các bệnh viện được Prospect mua lại đều thiếu tiền, bị bỏ bê, cũ kỹ và trên bờ vực đóng cửa hoặc phá sản,” phát ngôn viên viết. “Trong phần lớn các trường hợp, không ai khác muốn mua lại các bệnh viện này, không những thế nhiều bệnh viện còn chuẩn bị đóng cửa.” (TTHN)
TOKYO, Nhật Bản (NV) – Một cơn địa chấn cường độ ban đầu đo được là 6.9 Richter vừa làm rung chuyển miền Tây Nam nước Nhật hôm Thứ Hai, 13 Tháng Giêng, Sở Khí Tượng Nhật Bản loan báo, đồng thời cảnh cáo dân chúng không nên đến gần bờ biển vì có nguy cơ sóng thần.
Cảnh cáo sóng thần áp dụng cho Quận Miyazaki, nơi tâm chấn tọa lạc ở hòn đảo Kyushu, và cho Quận Kochi kế bên, ngay sau khi trận động đất xảy đến vào lúc 9 giờ 19 phút tối giờ địa phương, cũng theo cơ quan khí tượng.
Chưa có tin tức về thiệt hại hoặc thương vong. Dân chúng ở thành phố ven biển tại Kochi được yêu cầu di tản để phòng ngừa bất trắc.
Động đất ở Kyushu, Nhật Bản, cường độ 6.9 Richter, lúc 9 giờ 19 phút đêm 13 Tháng Giêng, 2025. (Hình: NHK-TV)
Đài truyền hình NHK của Nhật loan tin một cơn sóng thần cao 3.2 foot (1 meter) dập vào bờ trong khoảng 30 phút sau cơn địa chấn. Nước biển ở Cảng Miyazaki dâng cao thêm 0.7 foot (20 centimeter), theo tin tức.
Tâm chấn nằm sâu 18.6 dặm (30 kilometer) dưới lòng đất, làm rung chuyển một vùng rộng lớn ở Kyushu, hòn đảo chính phía Tây Nam Nhật Bản.
Nhật Bản thường xuyên hứng chịu các cơn địa chấn do địa thế nằm trong Vành Đai Lửa, gồm có những ngọn núi lửa và đường đứt gãy thuộc Lưu Vực Thái Bình Dương.
Hình ảnh trên truyền hình NHK cho thấy xe cô lưu thông bình thường và đường phố vẫn có đèn, không bị mất điện. Chưa có vấn đề nào tại các nhà máy nguyên tử trong vùng, cũng theo NHK. (TTHN)
WASHINGTON, DC (NV) – Phó Tổng Thống tân cử JD Vance tuyên bố rằng những người tham gia cuộc bạo động tại Điện Capitol ở thủ đô Washington “hiển nhiên” là sẽ không được ân xá trong khi Tổng Thống đắc cử Donald Trump hứa sẽ sử dụng quyền khoan hồng của mình đối với nhiều người, vào ngày 6 Tháng Giêng năm 2021, từng cố gắng lật ngược kết quả cuộc bầu cử mà ông Trump đã thua cuộc, thông tấn xã AP loan tin hôm Chủ Nhật, 12 Tháng Giêng.
Ông Vance nhấn mạnh trong một cuộc phỏng vấn trên chương trình “Fox News Sunday” rằng vấn đề ân xá là “thật đơn giản,” rằng những người “biểu tình ôn hòa” nên được ân xá, và “nếu ai phạm tội sử dụng bạo lực vào ngày hôm đó thì rõ ràng là người đó không thể được ân xá.” Sau đó, ông nói thêm rằng vẫn có một số trường hợp “không thể nào dứt khoát” phân định.
Ông Trump cho biết ông sẽ ân xá cho những kẻ bạo loạn vào “Ngày Đầu Tiên” trong nhiệm kỳ tổng thống của ông, khởi sự hôm 20 Tháng Giêng. “Rất có thể, tôi sẽ thực hiện điều đó thật mau lẹ,” ông nói trên chương trình “Meet the Press” của NBC hồi gần đây. Rồi ông nói thêm rằng “những người đó đã phải chịu khổ rất nhiều và lâu dài rồi. Và cũng có thể sẽ có một số ngoại lệ trong cuộc ân xá này. Tôi còn phải xem xét. Nhưng quý vị cũng biết đó, để coi còn có các phần tử cực đoan hay điên rồ trong đó hay không.”
Ủng hộ viên của Tổng Thống Donald Trump biểu tình bên ngoài Điện Capitol ở Washington, DC ngày 6 Tháng Giêng, 2021. (Hình: OLIVIER DOULIERY/AFP/Getty Images)
Hơn 1,500 người đã bị buộc tội liên bang vì cuộc bao vây Điện Capitol, khiến cho có hơn 100 cảnh sát viên bị thương và làm cho các nhà lập pháp phải chạy trốn lúc họ tụ tập lại để chứng nhận chiến thắng bầu cử tổng thống năm 2020 của ứng cử viên Đảng Dân Chủ Joe Biden. Hàng trăm người trong số đó không tham gia vào hoạt động phá hoại hoặc bạo lực thì chỉ bị buộc tội nhẹ vì đã xâm nhập bất hợp pháp vào tòa nhà Quốc Hội. Những người khác thì bị ghép vào trọng tội, bao gồm cả tội hành hung vì đánh lại cảnh sát. Các tay thủ lãnh của nhóm cực đoan Oath Keepers và Proud Boys đã bị kết tội âm mưu nổi loạn trong việc sử dụng bạo lực để ngăn chặn tiến trình chuyển giao quyền lực một cách ôn hòa từ đương kim Tổng Thống Trump của Đảng Cộng Hòa sang cho ứng cử viên đắc cử Biden thuộc Đảng Dân Chủ.
Trong một bài đăng trên trang mạng X, ông Vance đáp lại những lời chỉ trích từ những người ủng hộ các phần tử bạo loạn tại Điện Capitol, cho rằng quan điểm của vị phó tổng thống tân cử không đi đủ xa để trả tự do cho tất cả những người bị kết án. “Tôi đã bênh vực cho những người đó từ nhiều năm qua rồi,” ông Vance cho biết.
Rồi ông Vance nói thêm: “Việc tổng thống tuyên bố rằng ông sẽ cứu xét từng trường hợp (và tôi cũng nói như vậy) không phải là một bước thụt lùi,“ ông Vannce tuyên bố. “Tôi bảo đảm với quý vị rằng chúng tôi quan tâm đến những người bị bắt nhốt một cách oan uổng. Đúng, trong đó có cả những người bị chọc tức và luôn cả những người bị xét xử thiếu công minh.” (TTHN)
LAWRENCE, Kansas (NV) – Feng Franklin Tao, một khoa học gia người Mỹ gốc Á chịu hàm oan khi bị buộc làm gián điệp cho Trung Quốc, đang kiện đại học University of Kansas, nơi ông từng làm việc, tố cáo nhà trường “không ngừng có những hành vị kỳ thị tàn bạo.”
Tao là một giáo sư hóa học, cho biết trong một vụ kiện được đệ trình vào tuần trước rằng trường đại học đã hành động “một cách bất công và bất hợp pháp” sau khi ông bị đình chức giáo sư và đang tìm cách được phục chức, NBC đưa tin hôm Thứ Bảy, 11 Tháng Giêng.
Năm 2019, Tao chịu tội oan sau khi bị buộc tội làm gián điệp kinh tế, khiến ông trở thành giáo sư đầu tiên bị bắt giữ và cầm tù theo Sáng Kiến Trung Quốc gây tranh cãi dưới thời chính quyền Trump đầu tiên. Sáng kiến an ninh quốc gia này đã chấm dứt và từng bị lên án kịch liệt vì có hành vi kỳ thị chủng tộc cũng như việc nhắm vào các học giả người Mỹ gốc Á. Trong vụ án kéo dài nhiều năm, Tao, được tuyên trắng án vào năm ngoái, đưa ra lời cáo buộc trong đơn khiếu nại rằng nhà trường thông đồng với Bộ Tư Pháp để “truy tố” ông.
Feng Franklin Tao, giáo sư đại học University of Kansas. (Hình: Kelsey Kimberlin/University of Kansas)
“Cuộc sống, sự nghiệp, danh tiếng và tình hình tài chánh của Giáo Sư Tao đang bị hủy hoại do hành vi ngang nhiên vô cớ của University of Kansas,” đơn khiếu nại nêu rõ. “Thay vì tuân theo các quy tắc nghiêm ngặt trong vấn đề giáo dục cũng như đưa ra các phán quyết sáng suốt, trường đại học lại tự tung tự tác khi nhúng tay vào việc gieo rắc nỗi sợ hãi cùng hành vi săn lùng phù thủy theo kiểu kỳ thị chủng tộc.”
Cả University of Kansas lẫn Bộ Tư Pháp đều không trả lời yêu cầu bình luận từ NBC News.
Trong vụ kiện, Tao tố cáo rằng một học giả thỉnh giảng tại trường đại học đòi ông $300,000 vào năm 2019, với lý do bà này không được nêu danh thỏa đáng trong một bài nghiên cứu đồng thời hăm dọa rằng sẽ báo với Cơ Quan Điều Tra Liên Bang FBI rằng Tao là một gián điệp kinh tế. Sau khi Tao “khước từ hành vi tống tiền,” vị học giả nọ đã ẩn danh để tố cáo với trường đại học thậm chí còn vu cáo bị đơn, nói rằng ông không những tham gia vào hoạt động gián điệp mà còn âm thầm tư liên với Trung Quốc trong một vai trò toàn thời gian, đơn khiếu nại cho biết.
Đơn khiếu nại cho biết trường đại học trình báo với FBI nhưng không nói chuyện với Tao cũng như không đánh giá rằng liệu nguồn tin có xác tín hay không. Sau đó, nhà trường “hợp tác chặt chẽ” với FBI trong thời gian điều tra Tao, đơn kiện cho biết thêm rằng thậm chí nhà trường còn theo dõi Tao bất hợp pháp cũng như từng hợp tác với FBI để sắp xếp một cuộc lục soát bất ngờ tại phòng thí nghiệm và tư gia của bị đơn.
Các tin nhắn giữa luật sư trường đại học lúc bấy giờ và các đặc vụ FBI, được in trong đơn khiếu nại, cho thấy “hai bên hợp tác không đúng cách,” vụ kiện cho biết. Trong một lần đôi bên nhắn tin qua lại, vị luật sư nọ gọi các đặc vụ là “my Wonder Twins” (hai đứa con song sinh của mẹ giỏi ơi là giỏi) và các đặc vụ cũng nói đùa lại bằng những lời như “Ok mom” (Dạ, cảm ơn mẹ). Và sau khi Tao bị bắt giữ, luật sư liền nhắn tin cho các đặc vụ FBI, “Job well done, gentlemen. Congrats, and thanks” (Xong việc rồi, tốt lắm, cảm ơn các ông), đơn khiếu nại cho biết.
Đơn khiếu nại cũng cho biết trường đại học cho Tao thôi việc vào năm 2023 trước khi các thủ tục tố tụng hình sự chấm dứt, vi phạm một thỏa thuận ký kết trước đó từng được NBC News xem xét, trong đó quy định rằng nhà trường sẽ chờ cho tới chừng nào các thủ tục tố tụng kết thúc mới được quyết định về tình trạng việc làm của bị đơn.
Tao bị kết án vào năm 2022. Tuy nhiên, luật sư đại diện của ông lập luận rằng các hành động hình sự chống lại giáo sư, người lập tức chuyển qua xin tòa tuyên trắng án, không được coi là hành động cuối cùng cho tới chừng nào đưa ra phán quyết kết tội, hết thời hạn kháng cáo, cũng như không thể hoặc bị từ chối khi đệ đơn kiến nghị.
Sau khi tất cả tội trạng được tuyên trắng án vào Tháng Bảy, trường đại học vẫn nhất mực từ chối cho Tao phục chức, đơn khiếu nại cho biết.
Tao bị kết án ba tội danh gian lận chuyển khoản nhà băng và một tội danh khai báo gian dối. Nhưng một thẩm phán quyết định bác bỏ các bản án liên quan tới tội trạng gian lận chuyển khoản nhà băng vài tháng sau đó. Cho tới tận Tháng Bảy, Tòa Phúc Thẩm Khu Vực 10 tại Denver mới xóa bỏ tội danh cuối cùng.
Sáng Kiến Trung Quốc, một chính sách làm cho Tao bị bắt giữ, bị chính quyền Biden đình chỉ vào năm 2022 sau khi gây ra phản ứng dữ dội vì làm các học giả và khoa học gia trong cộng đồng người Mỹ gốc Á hoang mang lo sợ. Tuy nhiên, vào Tháng Chín năm ngoái, các nhà lập pháp tại Hạ Viện lại cố gắng thiết lập lại biện pháp này trong cuộc bỏ phiếu với tỷ lệ 237-180. Từ đó tới nay, một số tổ chức đại diện cho người Mỹ gốc Á và dân quyền liên tục lên án hành động này. Tổng Thống Biden cũng từng lên án việc hồi sinh sáng kiến này, Tòa Bạch Ốc cho biết.
Ngoài việc phục chức, Tao cũng đang tìm cách yêu cầu bồi thường cho khoản tiền lương trong thời gian ông bị cho thôi việc, cũng như tổn hại danh tiếng và đau khổ về tinh thần, đó là chưa kể đến yêu cầu bồi thường tiền mướn luật sư và các biện pháp khác nhằm xoa dịu vết thương lòng. (TTHN)
NIZHNEKAMSK, Nga (NV) – Hôm Thứ Bảy, 11 Tháng Giêng, Ukraine tuyên bố tấn công một trong những nhà máy lọc dầu lớn nhất tại Nga bằng máy bay không người lái, làm nhà máy cách lãnh thổ Nga hơn 700 dặm (1,126 kilometer) hứng chịu một trận hỏa hoạn.
Cuộc không kích nhắm vào nhà máy lọc dầu Taneco tọa lạc ở thành phố Nizhnekamsk thuộc Cộng Hòa Tatarstan, một trong những nhà máy lọc dầu lớn nhất và tân tiến nhất ở Nga, đây cũng là lần thứ hai nhà máy này bị lực lượng Ukraine tấn công trong vòng một năm, theo Trung Úy Andrii Kovalenko, người đứng đầu Trung Tâm Chống Tin Tức Sai Lạc Ukraine.
Hình ảnh trên mạng xã hội do CNN xác định vị trí địa lý dường như cho thấy lửa cuồn cuộn và khói bốc lên nghi ngút giữa bầu trời đêm còn những người công nhân thì lê bước qua lớp tuyết dày để di tản khỏi tòa nhà đang bốc hỏa.
Hình ảnh từ Cộng Hòa Tatarstan cho thấy lửa và khói bốc lên từ nhà máy lọc dầu ở Tatarstan. (Hình: Cộng Hòa Tatarstan/Telegram)
Dẫu cho cảnh quay cho thấy vụ hỏa hoạn diễn ra rõ ràng tại nhà máy, dịch vụ báo chí tại Cộng Hòa Tatarstan vẫn phủ nhận, thay vào đó khẳng định rằng họ chỉ tiến hành một cuộc di tản giả như một buổi tập dượt an ninh đồng thời những hình ảnh cho thấy nhà máy bừng sáng chẳng qua chỉ là “những ngọn đuốc bên trong nhà máy.”
Nhà máy lọc dầu Taneco sở hữu năng suất lọc dầu hơn 16 triệu tấn dầu một năm và “đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nhiên liệu cho quân đội Nga,” theo Kovalenko.
“Kế hoạch phá hủy các nhà máy lọc dầu và kho chứa dầu ảnh hưởng trực tiếp tới Nga trong việc phát động chiến tranh ồ ạt,” ông nói thêm.
Kovalenko cho biết nhà máy lọc dầu này cũng từng bị tấn công vào mùa Xuân 2024 trong một cuộc oanh tạc khiến cho đơn vị lọc dầu chính tại nhà máy chịu thiệt hại đáng kể.
Tháng Tư năm ngoái, Ukraine phát động các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhắm vào cả một nhà máy lắp ráp máy bay không người lái Shahed và một đơn vị lọc dầu chính tại nhà máy lọc dầu đặt tại Tatarstan, một trong năm nhà máy lọc dầu lớn nhất Nga, các nguồn tin nói với CNN vào thời điểm đó.
Cuộc tấn công vào Tháng Tư năm ngoái là đợt tấn công sâu nhất nhắm vào lãnh thổ Nga từ lúc cuộc chiến bùng nổ. (TTHN)
QUẬN CAM, California (NV) – Trang mạng xe hơi caranddriver.com vừa tổng hợp đưa ra danh sách 25 mẫu xe sedan, pickup, SUV bán chạy nhất tại thị trường Mỹ trong năm 2024. Bên cạnh một số thương hiệu “best selling” quen thuộc, có những mẫu xe chưa từng xuất hiện trong top 25 trước đây.
Sau đây là 20 mẫu xe hàng đầu trong danh sách.
Ford F-Series, mẫu xe bán chạy nhất năm 2024. (Hình: Hung Doan/Người Việt)
20- Toyota Highlander: 169,543 chiếc
Số xe Highlander bán ra trong năm 2024 giảm 47% so với năm trước, phần lớn là do sự xuất hiện của người anh lớn hơn, Grand Highlander. Mẫu xe SUV lớn này đạt doanh số đáng kể, 71,721 xe trong năm đầu tiên.
19- Subaru Forester: 175,521 chiếc
Mẫu xe mới 2025 đã giúp Forester tăng trưởng 15% trong năm 2024.
18- Subaru Crosstrek: 181,811 chiếc
Crosstrek trở lại vị trí mẫu xe Subaru bán chạy nhất, đánh bại cả Forester và Outback vào năm 2024. Doanh số tăng 15% so với năm 2023.
17- Toyota Tacoma: 192,813 chiếc
Tacoma quay trở lại danh sách những mẫu xe bán chạy nhất sau giai đoạn chuyển đổi đầy biến động khiến doanh số giảm đáng kể trong nửa đầu năm. Doanh số tăng trở lại vào cuối năm, nhưng tổng kết vẫn giảm 18% so với năm 2023.
16- Ford Explorer: 194,094 chiếc
Explorer cạnh tranh với Jeep Grand Cherokee để trở thành mẫu SUV cỡ trung bán chạy nhất tại Hoa Kỳ, nhưng cuối cùng vẫn thua một chút.
15- Chevrolet Trax: 200,689 chiếc
Mẫu SUV nhỏ gọn mới này chứng minh rằng mức giá thấp vẫn thu hút khách hàng. Với mức giá khởi điểm dưới $22,000, Trax hiện là một trong những mẫu xe Chevy bán chạy nhất, cùng với Equinox trong danh sách này.
14- Hyundai Tucson: 206,126 chiếc
Chiếc SUV nhỏ gọn này tiếp tục là mẫu xe bán chạy nhất của Hyundai, mặc dù doanh số giảm 2% so với năm 2023.
13- Chevrolet Equinox: 207,730 chiếc
Doanh số của Equinox giảm nhẹ khi chuyển sang thế hệ mới. Tổng số xe bán không bao gồm Equinox EV, mẫu xe điện đã bán được 28,874 chiếc.
12- Jeep Grand Cherokee: 216,148 chiếc
Mẫu SUV cỡ trung Grand Cherokee tiếp tục bán nhất trong dòng xe Jeep, và là mẫu xe bán chạy thứ hai của Stellantis sau mẫu xe pickup Ram. Doanh số giảm 12% so với năm 2023.
11- Toyota Corolla: 232,908 chiếc
Doanh số của Corolla không thay đổi trong năm nay, nên không thể bắt kịp đối thủ truyền kiếp Honda Civic trong cuộc đua doanh số.
10- Honda Civic: 242,005 chiếc
Doanh số Civic tăng 21%, trở thành mẫu xe sedan nhỏ gọn bán chạy nhất ở Mỹ, lọt vào top 10. Đời xe 2025 lại có thêm mẫu xe Civic Hybrid vừa đoạt giải thưởng NACTOY 2025, hứa hẹn một năm mới thành công hơn nữa.
9- Nissan Rogue: 245,724 chiếc
Doanh số của Rogue giảm 10% so với năm 2023.
8- Toyota Camry: 309,876 chiếc
Vị trí hàng đầu của Camry trong dòng xe sedan là vô cùng vững chắc. Doanh số tăng 6% so với năm 2023. Mẫu Camry 2025 chỉ có hệ truyền động hybrid được đánh giá cao.
7- GMC Sierra: 340,946 chiếc
Trong khi doanh số của một số xe bán tải pickup cỡ lớn khác giảm, dòng xe Sierra tăng 10% so với năm 2023. Con số này bao gồm cả mẫu Sierra 1500 hạng nhẹ và mẫu 2500 và 3500 hạng nặng; nhưng không bao gồm mẫu xe điện Sierra EV đã bán được 1,788 xe.
6- Ram Pickup: 373,120 chiếc
Ram gặp khó khăn vào năm 2024, với doanh số giảm 16% so với năm 2023. Trong năm 2025, các mẫu xe plug-in hybrid Ramcharger và xe điện Ram REV có thể sẽ giúp Ram tăng doanh số.
5- Honda CR-V: 402,791 chiếc
Mặc dù không bắt kịp đối thủ Toyota RAV4, nhưng CR-V đã bán được nhiều hơn 11% so với năm 2023. Một nửa doanh số là của CR-V Hybrid.
4- Tesla Model Y: 405,900 chiếc (ước tính)
Con số trên là theo ước tính của Automotive News. Tesla không báo cáo số liệu bán hàng theo cách giống như các nhà sản xuất xe hơi khác.
3- Toyota RAV4: 475,193 chiếc
RAV4 thống trị danh hiệu xe SUV bán chạy nhất năm 2024, doanh số tăng 9% so với năm 2023.
2- Chevrolet Silverado: 542,517 chiếc
Doanh số bán xe Silverado hạng nhẹ tăng, nhưng các phiên bản hạng nặng lại giảm. Tổng số này không bao gồm 7,428 xe điện Silverado EV được bán.
1- Ford F-Series: 732,139 chiếc
Dòng xe bán tải pickup hạng nhẹ và hạng nặng của Ford luôn nằm trong những mẫu xe bán chạy nhất ở Mỹ. Năm 2024 cũng không ngoại lệ, nhưng doanh số giảm 2% so với năm 2023. Tổng số không bao gồm doanh số bán xe điện F-150 Lightning; đã bán được 33,510 xe. (HD)
ORANGE COUNTY, California (NV) – Doanh số bán nhà sẵn có đã tăng vào Tháng Mười Một, năm 2024, ghi nhận mức tăng hàng năm lớn nhất trong hơn ba năm sau khi nguồn cung ứng nhà bán tăng mang đến nhiều cơ hội cho người mua.
Theo báo The Wall Street Journal, nguồn cung ứng nhà bán trong những năm gần đây vô cùng thấp vì chủ nhà không muốn để mất lãi suất vay thế chấp thấp khi bán nhà và chuyển chỗ ở. Tuy nhiên, nó đã tăng trong năm nay, một phần do một số chủ nhà bắt đầu mất kiên nhẫn, đặc biệt nếu cuộc sống của họ có thay đổi lớn chẳng hạn như có con hoặc đổi chỗ làm.
Mặc dù doanh số bán nhà tăng vào Tháng Mười và Tháng Mười Một, nhưng hoạt động mua nhà vẫn khá trầm lắng trong năm thứ hai liên tiếp. (Hình minh họa: Thirdman/Pexels.com)
Toàn nước Mỹ có 1.33 triệu căn nhà được bán hoặc đã ký hợp đồng mua bán vào cuối Tháng Mười Một. Giảm 2.9% so với Tháng Mười nhưng tăng 17.7% so với Tháng Mười Một năm 2023, theo báo cáo của Hiệp Hội Môi Giới Địa Ốc Quốc Gia (NAR) công bố.
Các căn nhà thường được ký hợp đồng mua bán một hoặc hai tháng trước khi giao dịch hoàn tất, vì vậy dữ liệu Tháng Mười Một chủ yếu phản ánh các quyết định mua nhà được đưa ra vào Tháng Mười và Tháng Chín, khi nguồn cung nhà cao hơn.
“Mọi người đều nói, ‘Nghe này, chúng ta đã chờ một năm rưỡi rồi, giờ phải hành động thôi,’” Trevor Halpern, một địa ốc viên khu vực Phoenix, chia sẻ.
Mặc dù doanh số bán nhà tăng vào Tháng Mười và Tháng Mười Một, nhưng hoạt động mua nhà vẫn khá trầm lắng trong năm thứ hai liên tiếp. Doanh số bán nhà sẵn có năm 2024 dự kiến sẽ xuống mức thấp nhất kể từ năm 1995.
Giá nhà vẫn gần mức cao kỷ lục, và mặc dù lãi suất thế chấp giảm vào cuối mùa Hè giúp doanh số Tháng Mười Một tăng, nhưng lãi suất giờ đây đã quay lại mức cao. Nhiều người mua nhà tiềm năng bị “đánh bật” khỏi thị trường vì giá quá cao.
Doanh số bán nhà sẵn có của Mỹ đã tăng 4.8% so với tháng trước, đạt tỷ lệ hàng năm điều chỉnh theo mùa là 4.15 triệu căn, mức cao nhất kể từ Tháng Ba, theo NAR. Các kinh tế gia được The Wall Street Journal tham vấn đã ước tính mức tăng hàng tháng là 2.5%.
Doanh số Tháng Mười Một tăng 6.1% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng lớn nhất kể từ giữa năm 2021. Việc nguồn cung ứng và doanh số tăng gần đây mang lại hy vọng rằng năm tới thị trường địa ốc có thể sẽ cải thiện sau một thời gian dài hoạt động trì trệ, theo Lawrence Yun, kinh tế gia trưởng của NAR.
“Căng thẳng cực độ về nguồn cung ứng đã qua,” ông nói. “Chúng tôi thấy doanh số bán nhà tăng lên nhờ sự tăng trưởng nguồn cung ứng.”
Mặc dù Fed đã cắt giảm lãi suất ngắn hạn ba lần trong năm nay, nhưng lãi suất thế chấp kỳ hạn 30 năm đã tăng trong những tuần gần đây, khiến người mua không tích cực tham gia vào thị trường. Lãi suất cố định trung bình cho khoản vay thế chấp 30 năm đã lên tới 6.72% trong tuần này, theo Freddie Mac.
Với một số người mua khôn khéo, mùa Thu này đã mang đến cho họ cơ hội mua nhà với ít cạnh tranh hơn.
Keith Farley và Sophiana Carrell đã mua hụt nhà vào đầu năm nay trước những người trả giá cao hơn. Nhưng họ nhận thấy sự chậm lại của thị trường vào mùa Thu do “mọi người đều không chắc chắn với Fed và cuộc bầu cử thực sự gây ra nhiều yếu tố bất định,” Farley chia sẻ.
Họ quyết định nhảy vào thị trường vì không chắc sự chậm lại sẽ kéo dài. “Chúng tôi lo rằng khi mọi thứ ổn định, thậm chí những căn nhà đơn sơ nhất cũng có thể gây ra cuộc chiến giá, đặc biệt nếu lãi suất giảm,” anh nói. “Cảm giác lúc này đây là thời điểm đúng để chúng ta hành động.”
Hai người đã bán căn hộ một phòng ngủ ở Oakland, California cách đây vài tuần và mua một căn nhà bốn phòng ngủ ở Walnut Creek gần đó vào tháng này.
Giá nhà trung vị (median) quốc gia trong Tháng Mười Một là $406,100, tăng 4.7% so với năm trước, theo NAR.
Thị trường nhà ở thường chậm lại vào kỳ nghỉ lễ trước khi được tăng tốc vào mùa Xuân. Các kinh tế gia địa ốc cho rằng triển vọng của năm tới sẽ phụ thuộc mạnh vào việc lãi suất thế chấp có giảm xuống không, cải thiện khả năng chi trả của người mua.
Căn nhà điển hình bán trong Tháng Mười Một có thời gian nằm trên thị trường là 32 ngày, tăng so với 25 ngày của cùng kỳ năm trước, theo NAR.
Robin và Robert Knowles đã rao bán căn nhà bốn phòng ngủ của họ ở San Marcos, Texas, vào Tháng Chín. Họ muốn chuyển đến Virginia để được sống gần gia đình, nhưng chưa nhận được bất kỳ lời đề nghị nào. Họ nghĩ rằng có thể sẽ có nhiều sự quan tâm vào mùa Xuân khi có chu kỳ tuyển dụng của trường đại học gần đó.
“Đó không phải là thị trường của người mua hay người bán – mà đó là một thị trường chết,” Robert Knowles nói. (Ng.Tr) [kn]
“Con người sống không có tình yêu thương cũng giống như vườn hoa không có ánh mặt trời, không có gì đẹp đẽ và hữu ích có thể nảy nở trong đó được”
(Nhà văn Victor Hugo)
Nếu bạn có thể kể chuyện, tạo nhân vật, nghĩ ra các sự cố xảy ra và có sự chân thành và đam mê thì việc bạn viết như thế nào cũng không thành vấn đề.”
(Nhà văn Somerset Maugham)
Tác phẩm Drei Kameraden (Three Comrades) năm 1936 của văn hào Đức, Erich Maria Remarque (1898-1970) Tâm Nguyễn dịch với tựa đề Chiến Hữu, nhà xuất bản Kinh Thi ấn hành năm 1972, gồm 28 chương dày bảy trăm trang.
Đệ Nhất Thế Chiến, Remarque ở tuổi 19, bị động viên vào Quân Đội Hoàng Gia Đức, thuyên chuyển về Mặt Trận Miền Tây (The Western Front), bị thương vì các mảnh đạn bắn vào chân trái, tay phải và vào cổ, nên được tản thương về bệnh viện, điều trị cho đến khi chiến tranh kết thúc rồi được giải ngũ khỏi Quân Đội Đức. Sau khi chiến tranh chấm dứt Remarque bị ám ảnh bởi các cảnh tàn phá của chiến tranh, thân phận con người, người lính trong và sau giai đoạn bi thương của lịch sử. Đó cũng là chất liệu và đề tài qua các tác phẩm nổi tiếng của ông như Shadows in Paradise (Các Bóng Tối Của Thiên Đường), Arch of Triumph (Khải Hoàn Môn), All Quiet on the Western Front, (Phạm Trọng Khôi khi phục vụ ở Trường Đại Học CTCT Đà Lạt dịch tựa sách: Mặt Trận Miền Tây Vẫn Yên Tĩnh)… Vì vậy văn hào Remarque được nhiều độc giả ở miền Nam Việt Nam biết đến.
Với tác phẩm Chiến Hữu, kể về cuộc sống nước Đức thời kỳ hậu chiến. Phác họa nhiều khía cạnh cuộc sống cơ cực của tầng lớp nghèo hèn nhất trong xã hội, những con người bị coi là hạng cặn bã phải chịu hậu quả ghê gớm của chiến tranh, trong khi đó kẻ cầm quyền tha hồ trục lợi. Hình ảnh ba cựu chiến binh giữa bên thắng và bên thua, bạn bè đã mất, lại lâm vào nghịch cảnh như nhau trong cảnh lầm than đó đã sống bên nhau, chia sẻ từng miếng ăn. Họ sửa chữa xe cũ, sống lay lắt qua ngày. Những lúc buồn chán bù khú rượu chè an ủi cho nhau, giống như đang trong hầm trú ẩn của chiến tranh, và bên ngoài đối với họ vẫn là chiến trường ác liệt. Họ phải chịu tất cả nỗi đau, mặc cảm mà xã hội không ai hiểu và thông cảm cho họ, trừ những người cũng ở đáy của tầng lớp nghèo hèn như họ. Họ cô độc và phải sống với cái cô độc đó.
Truyện của nhà văn Phạm Tín An Ninh cũng đã đề cập nhiều đến hình ảnh chiến hữu trải dài qua những giai đoạn thăng trầm của lịch sử mà chính tác giả là nạn nhân và cũng là nhân chứng.
Phạm Tín An Ninh, hiền thê, các con chụp lần cuối cùng với thân phụ vào đầu năm 1974. Đây là tấm ảnh lưu niệm cuối cùng trân quý nhất vì sau đó anh không bao giờ còn được gặp lại thân phụ của mình. (Hình: tác giả cung cấp)
Nhà văn Phạm Tín An Ninh, sinh năm 1943 tại Khánh Hòa, theo học tại Trường Trung Học Võ Tánh Nha Trang. Nhập ngũ Khóa 18 SQ Trừ Bị Thủ Đức. Tháng 3/1965 ra trường, phục vụ tại Sư Đoàn 23 Bộ Binh, từ cấp trung đội đến trung đoàn. Tháng 3/1975 đảm trách một phần hành ở Bộ Chỉ Huy Trung Đoàn 44/SĐ 23 BB. Sau biến cố tang thương năm 1975, bị 8 năm tù cho đến tháng 9/1983. Năm 1984 vượt biển, tị nạn ở Na Uy. Cuộc vượt biên của anh:
“Chiếc thuyền nhỏ chở theo 52 người, gần một nửa là đàn bà và con nít, ra khơi hai ngày thì gặp bão. Cả bầu trời phủ kín mây đen. Những ngọn sóng bạc đầu từ trên cao phủ xuống, như muốn nuốt chửng con thuyền nhỏ mong manh. Mệnh số 52 con người chỉ còn biết phó thác cho trời nước mênh mông. Bóng tối tử thần bủa vây khắp phía. Con thuyền bây giờ như cánh bướm nhỏ rơi giữa dòng thác lũ, chìm xuống ngoi lên tả tơi, thoi thóp. Chưa khi nào con người lại quá nhỏ bé và bất lực trước thiên nhiên như lúc này đây…” May mắn gặp chiếc tàu thuộc Vương Quốc Na-Uy (Kingdom of Norway) đang trên hải trình công tác chở dầu từ Nhật sang Singapore cứu vớt trước một cơn bão bắt đầu ập đến.
Hai ngày đêm trên tàu với chúng tôi là cả một thiên đường. Mặc dù bên ngoài, cơn bão cấp sáu nhiều lúc làm con tàu lắc lư, nhưng trên tàu chúng tôi cảm thấy thật yên ả hạnh phúc… Nếu không có chiếc tàu Na-Uy này cứu vớt, chắc chắn 52 người chúng tôi đã bỏ mình trên biển khơi, cũng giống như hàng trăm ngàn người bất hạnh khác, không một ai hay biết…
Chúng tôi được gởi vào trại tị nạn Hawkins Road, một doanh trại cũ của quân đội Anh tại Singapore, một thời gian được chuyển sang trại chuyển tiếp Bataan, Phi Luật Tân,… Sau tám tháng, chúng tôi lần lượt được đưa sang định cư chính thức tại Na-Uy, một đất nước thanh bình, xinh đẹp và giàu lòng nhân đạo… Gia đình tôi lúc ấy có 10 người, gồm vợ chồng tôi, 6 đứa con và 2 đứa cháu, đến phi trường Fornebu Oslo vào buổi chiều cuối hè.”
Vì muốn trốn thoát khỏi “Quần đảo ngục tù” (Quần đảo GULAG, tựa đề tác phẩm của nhà văn Nga Aleksandr Solzhenitsyn) anh chấp nhận hiểm nguy không những cho bản thân mà cả gia đình!
“Được theo học một khóa Thông Dich Viên và sau đó là Ngân Hàng Bưu Điện. Hơn 30 năm làm việc, may mắn được sắp xếp làm ở những chi nhánh rất gần nhà…”
Sau khi ổn định cuộc sống nơi xứ lạnh, anh bắt đầu sáng tác. Cuộc đời anh quá bất hạnh:
“Mẹ mất hồi tôi mới lên ba, cha tôi chết cuối năm 1976 trong trại tù cải tạo Đá Bàn, khi tôi đang ở một trại tù khác tận núi rừng Việt Bắc và mãi năm năm sau tôi mới nhận được tin buồn.”
Nhưng trong cuộc vượt biên, may mắn được sống còn để chia sẻ với nhau nỗi đau nầy! Trong gần hai thập niên qua, Phạm Tín An Ninh – là một trong những nhà văn gốc lính – sáng tác đều đặn và nhiều nhất đã ấn hành các tác phẩm Ở Cuối Hai Con Đường, Rừng Khóc Giữa Mùa Xuân, Sau Cuộc Biển Dâu, Những Nén Hương Thắp Muộn, Vệt Nắng Cuối Chiều, Vẫn Còn Vương Tơ (viết chung với GS Võ Doãn Nhẫn)…
Sự xuất hiện của nhà văn đã được nhiều cây bút đề cập khá nhiều vì anh đã viết lại quãng đời từ cố hương thuở học trò, trong quân ngũ, trong lao tù, mảnh đời tị nạn với nhiều góc cạnh của cuộc sống, tình chiến hữu, tình người, tình quê hương, đất nước…
Trích dẫn vài nhận xét: “Những câu chuyện được viết bằng một giọng văn hòa ái, giản dị nhưng không kém phần trau chuốt, cốt chuyện thì rất mạch lạc, với kết thúc bất ngờ, trọn vẹn và nhiều ý nghĩa, gợi lên trong lòng độc giả một niềm thương cảm sâu xa” (GS Nguyễn Thanh Liêm).
“Phạm Tín An Ninh nhận định về việc ông được mến mộ một cách rất khiêm nhượng. Theo ông, ở thế hệ chúng ta, ai cũng phải trải qua nhiều mất mát, thăng trầm. Vì thế khi đọc ông, hầu hết độc giả đều thấy sự đồng cảm, và do đó, đã dành cảm mến cho tác giả. Ông được coi như đã “viết hộ”, “nói ra hộ” nhiều người không có cơ hội cầm bút, hoặc năng khiếu vận dụng ngòi bút”…
“Trên một khía cạnh khác, dù có nhiều từng trải, nhưng nếu người trải qua cảnh ngộ không có một cái “tâm” đồng cảm thì câu chuyện chưa chắc được lưu ý đúng mức để có thể viết ra”. (GS Trần Huy Bích).
“Tác giả Phạm Tín An Ninh đã trở thành một nhà văn ngoài dự liệu của bản thân ông. Ông viết truyện để giải tỏa những trăn trở và gửi gắm đến độc giả một thông điệp. Thông điệp đó là chỉ có cái tình con người với nhau mới thực sự quý giá và tồn tại với thời gian… Đọc Phạm Tín An Ninh, ai cũng có thể tìm thấy mình trong đó để mà tiếc nuối, hờn tủi, trách cứ, phẫn nộ và thương xót cho đất nước, cho dân tộc, cho bạn bè, cho vợ con và cho chính bản thân mình” (Nhà báo Nguyễn Linh Giang).
“Phạm Tín An Ninh, chỉ kể chuyện thôi, những chuyện thật, liên quan đến ông, dính dáng đến ông, ông đã trải qua, hay nhìn thấy. Nhưng ông đã làm sáng lên được cái Đạo gồm các sự hy sinh, tận tâm, chí khí, tròn trách nhiệm, giữ danh dự, không vị kỷ, tận tình tận nghĩa, của những con người sống theo cung cách và phong thái của hơn 4000 Văn Hiến đã tồn tại cho đến ngày mất nước…
Những chuyện Phạm Tín An Ninh kể, là những thí dụ điển hình. Nếu không muốn nhớ tiêu đề của mỗi truyện, ta có thể hiểu tất cả chỉ là những chương trong một truyện dài: “Miền Nam Trường Hận”… (Bảo Anh Trần Tường Vi)
Nhà văn Đỗ Trường sinh ra và lớn lên ở Hà Nội. Sau thời gian theo học tại đại học ngoại ngữ, nghỉ học đi buôn và rồi theo lao động xuất khẩu sang CHDC Đức. Sau khi bức tường Bá Linh sụp đổ, ở lại và định cư tại thành phố Leipzig, CHLB Đức. Là người không liên quan đến thời Việt Nam Cộng Hòa đã nhận định:
“Nhà văn Phạm Tín An Ninh đi lên từ một sĩ quan trẻ chỉ huy cấp trung đội. Mười một năm dài đằng đẵng lăn lộn khắp các chiến trường miền Trung, Cao Nguyên và ông trở thành một vị chỉ huy dày dạn kinh nghiệm chiến trường. Những ngày tháng gian khổ, bi thương ấy, như nhát dao đâm nát hồn người. Bởi, hằng ngày, hằng giờ ông phải chứng kiến cái chết, không chỉ của những người lính (trẻ cùng một dòng máu) ở bên kia chiến tuyến, mà còn phải vuốt mắt cho đồng đội, người thân của mình. Nỗi ám ảnh ấy, thường trực đeo bám ông. Và chỉ khi ngồi đối diện với ngòi bút và trang sách, thì dường như gánh nặng tâm hồn ông mới trút bỏ. Do vậy, ta có thể thấy, tính hiện thực xuyên suốt những tác phẩm của Phạm Tín An Ninh…
Có thể nói, đọc Phạm Tín An Ninh mở ra cho tôi nhiều kiến thức, cái nhìn (đa chiều) về cuộc chiến tàn khốc nhất của dân tộc mà ông, thế hệ ông đã đi qua. Tôi nghĩ, với lăng kính, cái nhìn khách quan như vậy, trang viết của ông không chỉ giá trị về mặt văn học, mà còn có giá trị về lịch sử. Đây là một trong những yếu tố quan trọng làm nên chân dung nhà văn Phạm Tín An Ninh”.
Đỗ Trường đã sống thời gian trong nước có lẽ đã đọc sách vở trong nước và khi ờ trời Âu đã viết nhiều bài về các nhà văn, nhà thơ thời VNCH, nhưng đặc biệt “đọc Phạm Tín An Ninh mở ra cho tôi nhiều kiến thức” nói lên giá trị và ảnh hương của tác giả Phạm Tín An Ninh.
“Truyện” của PTAN hầu hết là “hồi ký” với nhân vật tôi (tác giả) lồng vào đó những dòng hư cấu xoay quanh câu chuyện cho sống động. Vì vậy, với tôi, đây là truyện ký, tự truyện trong ký ức của anh được xây dựng từng mẩu chuyện nhỏ góp nhặt lại thật tài tình.
Vào thời tiền chiến, vài nhà văn đã thành công trong những tác phẩm truyện ký… Tiêu biểu như Đêm Sông Hương (Tam Lang), Nhà Nghèo, Cỏ Dại (Tô Hoài), Vang Bóng Một Thời (Nguyễn Tuân), Ba Người Bạn, Những Trẻ Khốn Nạn (Nam Cao), Tắt Đèn (Ngô Tất Tố), Gió Đầu Mùa, Sợi Tóc (Thạch Lam)… Với bối cảnh trong xã hội thực tại qua từng nhân vật trong cuộc sống được cảm nhận, chứng kiến để sáng tác trong hoàn cảnh “Lò cừ nung nấu sự đời. Bức tranh vân cẩu vẽ người tang thương” (Cung Oán Ngâm Khúc). Và “bức tranh vân cẩu” đó đã bàng bạc trong truyện ký của PTAN.
Từ những mẩu chuyện năm 2008 như Ba Dòng Nước Mắt, Trên Chiến Trường Xưa, Những Đàn Chim Thiên Di, Ở Cuối Hai Con Đường… Năm 2009 với Lá Rụng Không Về Cội, Vĩnh Biệt Một Con Đò, Tiếng Sáo … Rừng Khóc Giữa Mùa Xuân (2010)… đến những truyện gần đây như Người Góa Phụ Giờ Thứ 25, Tuy Hòa Một Thời Gió Cát, Người Nữ Tu Trong Cô Nhi Viện Pleiku, Nỗi Buồn Cuối Đời Của Một Người Lính Già Lưu Lạc… Theo tôi biết khoảng tám mươi bài viết nhưng anh với tính tình điềm đạm, khiêm nhường, tế nhị trong những lần phát biểu ra mắt tác phẩm, trong những cuộc phỏng vấn.
Theo Quỳnh Đào, Úc Châu: “Trong những cuộc phỏng vấn, Phạm Tín An Ninh nói rằng anh không hề muốn là một nhà văn, mà chỉ muốn viết để vơi bớt những đớn đau dằn vặt trong lòng mình, đặc biệt là để chia sẻ những nỗi đau thương mất mát với đồng đội của mình. Thế nhưng anh đã đạt được những thành công vượt ra ngoài dự tính trong những buổi ra mắt sách tại Hoa Kỳ cũng như tại Úc Châu.
Các truyện ngắn của anh đã tạo nên tiếng vang tại nhiều nơi trên thế giới, và được sự đón nhận và cảm thông đến từ mọi thành phần độc giả, kể cả thế hệ trẻ, bao gồm thế hệ một rưỡi ở nước ngoài như cá nhân người soạn bài viết này, và ngay cả nhiều độc giả rất trẻ ở trong nước. Điều này cho thấy ngòi bút của Phạm Tín An Ninh có sức rung động vượt ra khỏi giới hạn của những hồi tưởng dành riêng cho những người lính, vì`nó đã phản ảnh được những gì rộng lớn hơn, đó là số phận bi thảm của cả một đất nước và một dân tộc từ sau ngày miền Nam thất thủ, và những long đong của thân phận con người”.
Ngoài tình chiến hữu huynh đệ sống chết một thời, PTAN cũng luôn nặng lòng với thầy cũ, bạn xưa của thời cắp sách. Tập truyện Vẫn Còn Vương Tơ anh đã viết chung với cựu GS Võ Doãn Nhẫn, vị thầy dạy Triết lớp Đệ Nhất C của anh thời trung học ở trường Võ Tánh Nha Trang, trong một trường hợp đặc biệt rất cảm động, như “Lời Thưa” anh đã viết ở trang đầu tập truyện:
“Thầy Võ Doãn Nhẫn là giáo sư dạy môn Triết khi tôi đang học lớp Đệ Nhất C trường trung học Võ Tánh – Nha Trang. Khi ấy thầy còn rất trẻ, có lẽ cũng vừa tốt nghiệp sư phạm từ Viện Đại Học Đà Lạt. Còn tôi là một đứa học trò không có gì đặc biệt. Học lực trung bình, kể cả môn Triết của thầy, và cũng không nghịch ngợm phá phách lắm. Vì vậy mà sau này thầy không còn nhớ.
Rời trường một vài năm, tôi vào lính. Cuộc chiến càng lúc càng khốc liệt, cuốn tôi theo như cơn lốc xoáy.
Mùa Hè năm 2008, từ Bắc Âu sang Cali ra mắt tập truyện Ở Cuối Hai Con Đường, tôi bất ngờ gặp một cô bạn học cũ, cho biết thầy đang sống ở thành phố San Diego. Tôi gởi biếu thầy tập truyện với lòng biết ơn của một đứa học trò xưa, mà những bài viết hôm nay ít nhiều đã được thừa hưởng từ sự chỉ dạy của Thầy.
Tôi nhận được lá thư với nét chữ run run, không thẳng hàng, lời lẽ thật cảm động, ngợi khen và khích lệ. Thầy cho biết trước đó cũng đã có đọc qua một số truyện ngắn của tôi, nhưng không biết tác giả là học trò của mình ngày trước.
Điều làm tôi cảm động hơn khi biết sức khỏe của thầy không mấy tốt. Thầy bị tai biến mạch máu não cách đây gần mười năm. Bây giờ liệt nửa người, chỉ quanh quẩn trong nhà với chiếc xe lăn. Bao dự tính, ước mơ có lẽ vĩnh viễn không còn thực hiện được.
Chúng tôi, một nhóm bạn cùng lớp rủ nhau xuống thăm thầy. Một buổi trưa hè cháy nắng, thầy ra ngồi trước hiên nhà hơn một tiếng đồng hồ để đợi đón đám học trò xưa. Lòng tôi thật cảm động. Nói năng hơi khó khăn, nhưng thầy rất thích bàn luận về triết học, văn chương. Những lúc như thế, tôi thấy đôi mắt của thầy sáng lên rồi bỗng dưng trở nên u uẩn. Tôi nghĩ là thầy đang tiếc nuối những chữ nghĩa, những tình tự văn chương vẫn còn lãng đãng ở đâu đó trong ký ức của thầy. Thầy đang sống những tháng ngày buồn bã. Trường lớp, đồng nghiệp, học trò cùng phấn trắng bảng đen đã là một quá khứ mịt mờ xa – một quá khứ mơ hồ như thuộc về ai đó chứ không phải của thầy.
Tôi năn nỉ xin thầy viết lại. Dù thầy chỉ còn một bàn tay hoạt động được, và tất nhiên trí óc thầy cũng khá nặng nề, mệt mỏi, nhưng tôi tin là ký ức của thầy sẽ trỗi dậy mãnh liệt, trái tim của thầy sẽ rung động hơn khi thầy viết ra những gì đang còn đè nặng trong lòng. Và dù thầy có viết được như ngày xưa, khi thầy còn mạnh khỏe hay không, tôi hình dung những lúc ngồi trước máy vi tính, đưa một ngón tay chậm chạp gõ từng mẫu tự trên bàn phím sẽ là những giây phút hạnh phúc nhất của thầy.
Để có người đồng hành trên con đường có nhiều bông hoa nhưng cũng khá gập ghềnh ấy, tôi xin hứa sẽ cùng đi theo thầy, viết với thầy, và in chung thành một một tác phẩm kỷ niệm. Và đó là lý do để tập truyện ra đời, mang ý nghĩa Vẫn Còn Vương Tơ, như cái tựa mà chính thầy đã chọn.
Bên cạnh những bài viết mang ít nhiều tính triết học sâu sắc của một vị thầy là những câu chuyện kể bình dị, với văn phong non nớt của một đứa học trò. Ước mong được độc giả đón nhận với sự cảm thông và lòng độ lượng.”
(Hình: tác giả cung cấp)
Nhà thơ Quan Dương khi viết về nhà văn đồng hương PTAN cho biết: “Bà xã anh Phạm Tín An Ninh tên Trương Gia Thức và tôi là bạn học cùng lớp cùng trường thời trung học tại trường Trần Bình Trọng Ninh Hòa”… Hai anh em tôi vốn đã thân lại càng thân nhau hơn. Từ sự thân thiết này nên cũng chính tôi là người xúi giục anh cho ra đời tác phẩm đầu tay Ở Cuối Hai Con Đường mà hiện nay đã từng lấy nhiều nước mắt của người đọc. Có một điều hơi tiếu lâm là mặc dù tôi và bà xã anh Ninh đã lên chức nội ngoại hết rồi nhưng nói chuyện với nhau tôi vẫn gọi bạn tôi bằng bà xưng tui giống như 50 năm về trước khi còn đi học… Bà xã anh Ninh tiến bộ hơn không gọi tôi bằng mày xưng tao như lúc xưa nữa mà cũng đã gọi tôi bằng ông xưng tui cho đúng phép lịch sự… Truyện nào của anh cũng đầy tính nhân bản không chứa hận thù nhưng không quỵ luỵ và nhất là không có sự thoả hiệp với cái ác mà đám cộng sản trong nước đang nhân danh để khủng bố người dân. Bên cạnh trong những tác phẩm của anh viết về đời lính, tình chiến binh, tình đồng đội sẵn sàng hy sinh cho nhau mà chúng ta thường bắt gặp vẫn còn có những câu chuyện anh kể về một nửa kia của đời mình”.
Một điều đặc biệt khác, là tất cả các tác phẩm ra mắt tại Hoa Kỳ và Úc Châu, anh Phạm Tín An Ninh đều ủy quyền cho Ban Tổ Chức gây quỹ yểm trợ anh em Thương Binh đang còn khốn khổ ở trong nước, và anh cũng không nhận lại bất cứ một chi phí nào.
Với riêng tôi, sau khi ra trường, thời gian phục vụ ở Tiểu Đoàn 20 CTCT (Pleiku), cuối năm 1970 thuyên chuyển về Nha Trang và lập gia đình ở nơi chốn nầy. Bà xã di cư từ Hà Nội vào Nha Trang năm 1954, niên khóa 1965-1966 theo học lớp Đệ Nhất A tại Trường Trung Học Võ Tánh (học Triết với thầy Võ Doãn Nhẫn), coi anh Phạm Tín An Ninh như lớp đàn anh, Khóa Nguyễn Trãi I Trường ĐH.CTCT, tốt nghiệp vào tháng 5/1969, có 12 tân sĩ quan (Thiếu Úy hiện dịch) về phục vụ tại Trung Đoàn 44 ở Sông Mao, cùng đơn vị với anh, tuy chỉ trong 2 năm (sau đó đa số đã chuyển ngành) nhưng tình “huynh đệ chi binh”, tình chiến hữu vẫn có biết bao hình ảnh đẹp từ đó đến hôm nay.
Trong bài viết của anh PTAN: “Trung Đoàn 44 BB đồn trú tại trại Lý Thường Kiệt, Sông Mao. Bản doanh của Sư Đoàn 5 BB, từ thời Đại Tá Tư Lệnh Voòng A Sáng, bàn giao lại để di chuyển vào Vùng 3 Chiến Thuật. Sông Mao là một thị trấn nhỏ nằm phía Bắc Phan Thiết khoảng 70 cây số, cách Quốc Lộ 1 về hướng Tây gần 2 cây số. Hầu hết dân chúng ở đây là người Nùng, đã từng theo chân Đại Tá Voòng A Sáng và Sư Đoàn 3 Dã Chiến từ vùng Mống Cái vào đây sau Hiệp Định Genève năm 1954, để sau đó biến cải thành SĐ5 BB, một trong những sư đoàn đầu tiên và thiện chiến của thời Đệ Nhất Cộng Hòa.
Phía dưới, về hướng Đông, nằm dọc theo Quốc Lộ 1 là quận Phan Lý Chàm (Chợ Lầu). Dân chúng đa số là người Chàm. Có cả dinh cơ của bà công chúa cuối cùng của vương quốc Chiêm Thành, với đền thờ vua, cờ xí, long bào, và ấn tín. Cách đó không xa là mật khu Lê Hồng Phong rộng lớn nổi danh của VC. Phía trên là dãy Trường Sơn với mật khu Bá Ghe, nơi trú ẩn của một số đơn vị VC địa phương, đặc biệt có cả một đại đội nữ…
Đây là một vùng khô cằn sỏi đá. Mùa hè, nắng cháy, thỉnh thoảng có vài ngọn gió Nam thổi đến, xoáy theo những đám bụi mù trời… Nhưng một hôm bỗng dưng như có những cơn gió mát làm dịu bớt cái không gian rất “lính” này. Không phải gió từ biển thổi lên, mà từ cao nguyên Lâm Viên và từ tận thủ đô Sài Gòn mang tới. Cùng lúc với mười hai chàng trai tuấn tú từ trường Đại Học CTCT Đà Lạt khăn gói về đây trình diện, là một bông hoa tài sắc từ trường Xã Hội Quân Đội: Thiếu Úy Đinh Thiên Kim (mẩu chuyện nầy được kể tiếp rất thú vị). Trung Đoàn đón tiếp những chàng “Nguyễn Trãi 1” và vị nữ lưu này với niềm vui đặc biệt: hy vọng sẽ có những luồng gió mới trong sinh hoạt của đơn vị hầu mang lại những thành quả, chiến công, trước nhất là thực thi hoàn hảo Kế Hoạch Chân Trời Mới được Quân Lực tin tưởng giao phó”.
Anh đánh giặc cũng thuộc loại “cừ”, dạn dày trong lửa đạn từ khi ra trường với cấp bậc Chuẩn Úy (3/1965) Trung Đội Trưởng đến khi sĩ quan Khóa NT I gặp anh đã mang cấp bậc Đại Úy, trong Ban Tham Mưu Trung Đoàn (tháng 6/1969).
Từ trước đến nay, chỉ có nhà văn PTAN nhắc đến Kế Hoạch Chân Trời Mới với các sĩ quan CTCT ra trường được áp dụng tại đơn vị nầy. Năm 1971, trong cuộc hội thảo của Khóa NT I tại Tổng Cục CTCT, có sự phê bình, phản đối vì sau 28 tháng quân trường, được đào tạo rất công phu, chu đáo trong ngành nhưng không được sử dụng đúng mức ở các đơn vị tác chiến, nên sau đó đa phần được đặc biệt thuyên chuyển về phục vụ trong ngành CTCT ở các Quân chủng Hải Quân và Không Quân. (Khóa NT I về 4 Sư Đoàn BB: SĐ 2 có 13 sĩ quan, SĐ có 13 sĩ quan, SĐ 23 có 13 sĩ quan và SĐ 5 với 39 sĩ quan trong tổng số 168 sĩ quan tốt nghiệp).
Có dip gặp anh tôi hỏi “Sao anh không viết về những chiến công đã từng tham dự?”. Anh tế nhị trả lời “Là người lính xông pha ngoài trận mạc phải làm tròn bổn phận và có những chiến hữu đã dũng cảm hy sinh cho Tổ Quốc đáng trân trọng và vinh danh hơn bản thân mình”. Trong bài Một Thoáng Pleiku, anh viết: “Ba năm hành quân ở Kontum và Pleiku, nhiều đồng đội, bạn bè tôi đã nằm lại nơi này. Võ Anh Tài, Đặng Trung Đức, Trần Công Lâm, Dương Đình Chính, Đỗ Bê… những tiểu đoàn trưởng nổi danh, những người anh, người bạn thân thiết như tình huynh đệ cùng một đơn vị từ ngày tôi vừa mới ra trường, đã vĩnh viễn ở lại với Kontum, với Pleiku… Ngày ấy, tôi là thằng lính bộ binh, một thứ lính “hạng bét”, chỉ có khốn khổ gian truân và chết chóc. Tháng năm lặn lội trong núi rừng, chỉ còn biết có súng đạn và mục tiêu trước mặt”.
Không phải chỉ với những người bạn chỉ huy, mà anh cũng luôn nhắc nhớ đến chiến công hào hùng của những người lính.
Trong bài Chuyện Một Người Lính Trinh Sát, anh viết: “Trong số này có một anh rất trẻ, đã lập khá nhiều chiến công lẫm liệt, luôn được vị đại đội trưởng đề nghị cấp trên khen thưởng sau mỗi cuộc hành quân. Thành tích xuất sắc nhất là khi anh tình nguyện một mình ôm lựu đạn bò vào tiêu diệt cái chốt của địch gồm nhiều ổ súng phòng không, nằm trong một hốc đá kiên cố trên đỉnh núi Chư Pao. Chính cái chốt quỷ quái này đã gây cho các đơn vị ta nhiều thiệt hại và đe dọa không nhỏ đối với các phi cơ bao vùng, đổ quân và chiến đấu”.
Anh đúng là một cấp chỉ huy luôn gần gũi yêu thương đồng đội dưới quyền, nên luôn nhận được sự kính mến, ngay cả lúc đã tan đàn rẽ nghé. Mở đầu tác phẩm “ Những Nén Hương Thắp Muộn” anh đã có những lời bộc bạch:
“Ra trường, được bổ nhậm về một đơn vị tác chiến lưu động. Trải qua nhiều chức vụ, tôi cũng chẳng phải là một cấp chỉ huy đảm lược, những chiến công hầu hết là nhờ vào máu xương của anh em binh sĩ. Không nhớ tôi đã hướng dẫn họ được những gì, nhưng chắc chắn tôi đã học được ở họ sự trung thành, lòng can đảm và nhiều kinh nghiệm chiến trường. Trong hơn mười năm chiến trận, tôi từng được thăng cấp đặc cách ngoài mặt trận và nhận một số huy chuơng tưởng thưởng. Nhiều lúc trầm tư, tôi phân vân không hiểu đó có phải thực sự là công trạng của mình, khi hình dung đến khá nhiều khuôn mặt đồng đội dưới quyền đã hy sinh, trong lúc mình vẫn đang còn sống? Tôi không bao giờ quên được những ánh mắt của họ đã nhìn tôi trước khi trút hơi thở cuối cùng. Không biết họ muốn trăng trối, gửi gắm hay oán trách điều gì. Tôi thường dành phần để được vuốt mắt họ khi tình hình có thể, như muốn thay một lời tạ lỗi, ít nhất là đã không bảo vệ được họ. Lời người xưa bao giờ cũng đúng “Nhất tướng công thành vạn cốt khô”. Tôi không hề dám mơ tưởng đến chuyện làm tướng bao giờ, nhưng dù chỉ là một sĩ quan cấp nhỏ, tôi cũng đã mắc nợ khá nhiều xương máu của đồng đội anh em, mà chắc chắn sẽ không bao giờ còn trả được.”
Năm 2008, khi đảm trách nguyệt san Chiến Sĩ Cộng Hòa, đọc bài viết của PTAN tôi rất thích. Khi họp khóa, Nguyễn Mạnh Vỹ cho biết về anh và từ đó những bài viết của anh đều đăng trên trang báo nầy. Và những tác giả viết về nhà văn PTAN đều được đăng trong mục Văn Nghệ của tờ báo. Với Nha Trang, trước đó là nhà văn Điệp Mỹ Linh (tự nhận người lính không có số quân), kế tiếp là nhà văn PTAN, gây được nhiều thiện cảm của độc giả qua nhiều sáng tác.
Nhà văn PTAN có trí nhớ rất tốt từ tuổi thơ ở quê nhà, bạn học, bạn cùng đơn vị, những vị thầy khả kính, bạn tù, những hiền thê của người lính, cấp chỉ huy… cả những mẩu đối thoại với nhau cho đến nơi chốn, địa danh được ghi lại rất tường tận. Nhà văn PTAN với cái tâm, nhân bản và đạo lý của người cầm bút nên nhiều sáng tác của anh khi đọc xong cảm thấy xúc động.
Với tình chiến hữu không những ở đơn vị mà sau khi ra tù tìm đường vượt biên. Trong bài viết Bạn Tôi – Những Người Lính Biệt Động Quân: “Nói về bạn bè Mũ Nâu, thì tôi có khá nhiều, từ quan tới lính. Ngay anh em trong gia tộc tôi cũng có hơn một trung đội (đầy đủ theo bản cấp số), đa số đã nằm lại ở các chiến trường. Bạn cùng khóa thì cũng trên bảy mươi chàng chọn Biệt Động….
Một anh bạn gốc BĐQ, trước 75 là một Hạ sĩ 1, tài xế, nhưng về sau này mới bất ngờ gặp và quen nhau lúc tôi vừa ở tù ra với cuộc đời vô cùng khốn khó, còn anh là tài xế của một chiếc xe đò nhỏ chạy đường Nha Trang – Ban Mê Thuột . Biết tôi cũng từng là một cấp chỉ huy nên anh luôn gọi tôi là ông thầy, và hết lòng giúp tôi những gì có thể. Anh đã để lại trong tôi nhiều cảm xúc và một niềm ân hận khôn nguôi, vì nghĩ mình đã không xứng đáng với tấm lòng của anh, không giữ được lời hứa với anh trước khi anh mất…
Gia đình anh gồm vợ và 2 đứa con nhỏ sống ở Ban Mê Thuột. Biết tôi có ý định vượt biên, anh ngỏ ý tha thiết cùng đi với vợ con.Tôi tổ chức chuyến vượt biên cùng với một nhóm bạn cùng tù. Chuyến đi khó khăn sắp thực hiện, tôi ra bến xe mấy lần tìm anh, không gặp. Tôi lên Ban Mê Thuột, và rất bất ngờ được biết xe anh vừa bị tai nạn trên đèo M’Drak, anh bị thương nặng đang nằm trong bệnh viện. Tôi đến thăm, mình mẩy còn quấn đầy băng trắng, cả hai chân bị gãy, vừa mới được giải phẫu, còn treo lên thành giường. Nước mắt tôi ứa ra, chỉ ôm nhẹ vai anh mà không nói được lời nào…
Khi đưa vợ con và bạn bè xuống tàu vượt biển, lòng tôi rất buồn vì thiếu gia đình anh, người bạn BĐQ rất có lòng và chí tình với tôi”.
Bài viết Về Cái Chết Oan Khuất Của Nhạc Sĩ Minh Kỳ với tình người bạn tù đã in sâu vào tâm khảm: “Người viết bài này, có cái cơ duyên được ở chung cùng một trại tù với ông, và cũng đã được tâm sự cùng ông một vài ngày trước khi ông chết…
Trại tù An Dưỡng Biên Hòa, cũng chính là nơi tôi đã gặp nhạc sĩ Minh Kỳ, và đã tâm tình cùng ông một ngày trước khi ông chết…
Một đêm, cuối tháng 8/75… Khi ấy chúng tôi mới biết tiếng nổ tối hôm ấy đã xảy ra tại Nhà 3, làm chết và bị thương khá nhiều. Mọi dấu tích đã được thu dọn sạch sẽ, như chưa hề có việc gì xảy ra…
Lòng tôi nhói lên đau đớn như vừa bị một nhát chém hư vô nào đó. Trong tôi vừa mới mất thêm một điều gì, mà với tôi nó trở thành thiêng liêng hơn là kỷ niệm. Nhiều đêm sau đó tôi trằn trọc cả đêm không ngủ. Dư âm những bài hát Nha Trang của anh lúc nào cũng văng vẳng bên tai tôi. Tâm tư lúc nào cũng mơ màng đến thành phố Nha Trang, đến ngôi trường Võ Tánh, nhớ da diết những kỷ niệm ấu thơ, của những ngày đi học, và hình dung đến từng khuôn mặt bè bạn thân quen…”
Ngoài ra với tình gia đình, anh thiếu tình mẹ từ nhỏ nên rất trân trọng tình mẹ của người vợ lính, người vợ tù, góa phụ nên khi đọc cảm thấy bùi ngùi, xúc động
Không thể nào trích hết những đoạn văn trong các bài viết của anh PTAN. Các bài viết đã lưu trữ trên blog cá nhân của anh, nhiều websites và trong các tác phẩm của anh đã được ấn hành. Đất nước trải qua thời kỳ đen tối của lịch sử ảnh hưởng đến những hệ lụy của thế hệ chúng tôi “sinh bất phùng thời” từ khi sinh ra, lớn lên và cả tuổi già!
Bài thơ Ba Kiếp Lang Thang của thi bá Vũ Hoàng Chương với hai câu cuối: “Ba kiếp lang thang, ngồi chụm lại. Chúng ta mất hết, chỉ còn nhau”. Nay sống trên xứ người, nhờ những sáng tác của các văn thi hữu coi như “chứng tích” của một thời, một đời người nổi trôi theo vận nước cho thế hệ hiện tại và tương lai, trong đó có nhà văn Phạm Tín An Ninh.
