Bài và hình: Phạm Ðình
Sau khi đã thay bố, và thay đĩa, có thể bạn vẫn cảm thấy thắng không “ăn”: Mỗi khi đạp thắng, bạn có cảm giác như đạp vào đám bông gòn, chân cứ lút sâu xuống, mà bánh xe vẫn cứ lăn. Ðó là triệu chứng của một bệnh khác: Dầu thắng có lẫn quá nhiều không khí. Sở dĩ có hiện tượng này là vì khi bố thắng mòn, thì dầu thắng trong bình cũng xuống thấp, khiến cho không khí len lỏi và hòa lẫn với dòng chảy của dầu luân lưu trong hệ thống.
 |
Ốc xả gió đằng sau đĩa thắng, có thể nhìn thấy dễ dàng bằng cách nâng xe lên cao. |
Muốn trị bệnh này, chúng ta phải “xả gió” tức là tìm cách hút những “bọng” khí đó ra. Xả gió là một công việc đơn giản, không cần dụng cụ chuyên môn. Nếu xe không có ABS (anti-lock brake system), bạn có thể theo những hướng dẫn đơn giản sau đây.
1. Chuẩn bị
Vật dụng: Trước tiên, chuẩn bị sẵn vật dụng cần thiết:
-Ống hút Turkey Baster.
-Miếng gỗ nhỏ dầy chừng 1 inches rưỡi, nhỏ đủ để kê dưới chân bàn đạp thắng.
-Ðoạn ống plastic trong (clear plastic).
-Chai thủy tinh, hoặc bình mủ trong chừng 16 ounces (loại chai nước suối cỡ trung bình).
-Bộ chìa khóa ống (wrenches).
-Vài lon dầu thắng mới (8 ounces).
Xả dầu cũ: Tìm bình dầu thắng và mở nắp ra: Dùng ống hút (turkey baster) để hút hết dầu cũ trong bình ra. Phải cực kỳ cẩn thận, nếu có giọt dầu thắng nào nhỏ ra ngoài xe thì phải lau sạch ngay, để khỏi bị loang sơn. Rồi lau bình bằng một miếng giẻ khô và sạch…
Ðệm bàn đạp thắng: Lấy một miếng gỗ dầy khoảng 1 inches rưỡi, lót dưới bàn đạp thắng, để lát nữa đây, khi đạp thắng thì bàn đạp không bị ấn sâu xuống sát nền xe. Ðây là một “mánh khóe” quan trọng, giúp bảo trì “con heo dầu” (master cylinder) trong lúc bạn làm việc.
Thợ vịn: Kiếm sẵn một người giúp việc. Người này không cần phải làm gì khác hơn, ngoài việc nghe và hiểu các động tác: Ấn xuống (down), rút lên (up). Nhưng xin đừng tưởng rằng đây là chuyên môn của đàn ông đã từng có kinh nghiệm. Không phải, bạn có thể nhờ cậy bất kỳ ai: Bà chủ nhà, công tử, tiểu thư. Và nếu cô hàng xóm bằng lòng giúp lại càng hay.
 |
Có thể tự “xả gió” tại nhà, với sự giúp đỡ của thêm một “thợ vịn.” |
2. Các bước xả gió
Xả gió là công việc cần làm với cả 4 bánh xe, bắt đầu với bánh xe ở cách xa “con heo dầu” nhất (Quên chưa nói “con heo dầu” là ống bơm dầu chính – master cylinder – nằm ngay dưới bình dầu thắng), là bánh sau, bên phải:
1-Tháo lốp: Vặn ốc cho lỏng ra, rồi kích bánh cao lên, sau đó đặt xe vững vàng trên đế kích, rồi mới tháo hẳn lốp ra.
2-Chui vào gầm xe. Ðể dễ dàng làm việc, bạn nên kiếm một dụng cụ có tên Creeper (giá chừng $20 ở Harbor Freight Tools). Ðây là một cái “giường” thấp, có 4 hoặc 6 bánh xe di chuyển đủ hướng, giúp bạn kê lưng trong khi chui vào làm việc dưới gầm xe. Bằng không, kiếm một ít giấy báo hoặc giẻ để kê lưng.
Từ bên dưới nhìn lên, cố gắng tìm ra con ốc xả gió (bleeder screws) nằm đằng sau đĩa thắng.
3-Tháo ốc xả: Dùng chìa khóa ống thích hợp (wrench), thường là 5/16” để xoáy lỏng, nhưng không tháo hẳn ốc ra. Cẩn thận đừng làm gẫy con ốc, hoặc làm “tầy” đầu ốc. Nếu ốc xả dính cứng không chịu ra, vì han rỉ lâu ngày không ai đụng tới, chúng ta có thể lấy WD40 xịt vào, rồi chờ chừng vài tiếng đồng hồ trước khi xoáy tiếp. Sau khi xoáy lỏng ra rồi, bạn lại xoáy vào, nhưng đừng xoáy quá chặt để lát nữa mở ra cho dễ.
4-Nối ống xả: Dùng một ống cao su bằng mủ trong (clear plastic), gắn một đầu vào ốc xả, đầu kia cho vào một chai thủy tinh trong để dưới mặt đất. Ðổ dầu thắng vào chai, lên cao hơn đầu ống xả chừng 2 inches. Lý do cần 1 chút dầu có sẵn trong chai, ngập quá đầu ống xả là để ngăn không cho khí trời lọt vào ống xả, để rồi từ đó bị hút ngược vào trong hệ thống thắng.
5-Ðổ dầu đầy bình: Chui ra khỏi gầm xe, lấy dầu mới cùng loại đổ vào cho đầy, và đậy nắp bình dầu lại.
6-Lại chui vào gầm xe, cùng lúc người thợ vịn leo lên xe, và phối hợp làm việc theo sự điều khiển như sau:
-Ấn xuống (Down): Trong lúc chuẩn bị tháo lỏng ốc xả, bạn kêu lên lớn tiếng: Ấn xuống! Thợ vịn trên xe đạp bàn thắng cho tới lúc bàn thắng chạm miếng gỗ kê dưới sàn, và cứ giữ ở vị trí “ấn xuống” như vậy.
-Mở ốc (Open): Trong lúc đó, bạn dùng chìa khóa tháo lỏng ốc xả chừng 1/4 vòng tròn. Dầu thắng sẽ vọt ra chảy theo đường ống xả. Quan sát luồng chảy, bạn sẽ thấy dòng chảy không đều, lợn cợn những “bọng” khí, tất cả đều theo nhau rơi xuống bình chứa trên mặt đất.
-Ðóng ốc (Close): Khi không còn thấy dầu chảy ra nữa, bạn xoáy lại để đóng ốc xả.
-Rút lên (Up!): Sau khi đã khóa ốc, bạn ra hiệu: Rút lên! Và người thợ vịn sẽ nhấc chân ra để cho bàn đạp thắng dâng lên.
Ðiều cần nhớ là phải đóng lại ốc xả TRƯỚC KHI ra hiệu cho thợ vịn rút chân ra. Nếu chưa kịp đóng ốc xả mà thợ vịn đã rút chân lên, thì khí trời lại ồ ạt kéo vào bên trong hệ thống, biến tất cả nỗ lực của chúng ta ra “công cốc.”
Lặp lại chu kỳ như trên: Down, Open, Close, Up – tức là: Ấn xuống, Mở Ra, Ðóng Vào, Rút lên – để tiếp tục xả gió.
7-Tiếp dầu: Sau khoảng chừng 5 chu kỳ, số dầu hao hụt, cùng với các túi bọt khí, chảy xuống bình chứa dưới đất đã khá nhiều. Lượng dầu này ở đâu ra? Chính là từ trong bụng “con heo” (Master Cylinder). Ðây là một dấu hiệu báo động, buộc bạn phải từ trong gầm xe chui ra, tiếp thêm cho bình dầu chính nằm trên bụng “con heo,” để lượng dầu ở đây không bao giờ thấp xuống tới mức không còn gì! Nếu quá “say sưa” với những lần ấn xuống rút lên, mà vô tình để cho dầu cạn hẳn trong bụng heo, thì không khí sẽ được thể tràn vào đây, gây ra một tình trạng nan giải khác cho chúng ta. Hy vọng các bạn sẽ kịp thời cảnh giác để không bị đẩy đến tình thế đó.
8-Thực hiện chu kỳ “down, open, close, and up” cho đến khi nào thấy luồng dầu chảy ra trong veo, liên tục và không lợn cợn bọng khí nữa mới có thể ngưng.
9-Gỡ ống xả ra, và xoáy chặt ốc vào. Lắp lốp xe trở lại là xong, nhưng đó mới là xong việc cho một bánh xe.
10-Ngựa quen đường cũ: Lập lại tiến trình trên đây với các bánh xe còn lại – bánh sau bên trái, bánh trước bên phải, và sau cùng bánh trước bên trái. Thiết tưởng đây là một công viêc dễ dàng, giống như “ngựa quen đường cũ” vậy thôi.
Ngăn không khí lọt vào hệ thống
Phần trên là công tác khử bọt khí ra khỏi hệ thống thắng xe. Nhưng cần đặt lại câu hỏi, “Không khí ở đâu mà lọt vào đây để rồi phải khổ sở lấy ra như vậy?” Xin trả lời ngay: Thứ nhất, không gian bên trong máy xe luôn luôn được trao đổi với môi trường bên ngoài, mà không khí bên ngoài thì đầy hơi nước. Các ống dẫn bằng cao su cũng có thể thẩm thấu hơi nước.’
Cạnh đó, mỗi lần mở nắp bình dầu để kiểm tra là mỗi lần chúng ta mời khí trời vào thăm… tích lũy lâu ngày cũng có thể làm loãng nồng độ dầu, đưa đến tê liệt bộ thắng. Và sau cùng, với những lần sửa chữa thắng, mỗi lần thay dầu mới là mỗi lần cho chúng ta để cho hệ thống tiếp cận với khí trời.
Nói tóm lại, xả gió là một công tác sửa chữa và bảo trì không thể tránh được sau quá trình sử dụng xe. Hiểu nguyên nhân và cách vận hành của hệ thống giúp chúng ta tận dụng được lợi ích của xe và ngăn chặn được những tốn kém không cần thiết.
[email protected]
Muốn giữ xe ở tình trạng hoàn hảo nhất, xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập I, II, và III đã phát hành, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque cho Phạm Ðình, 9800 Bolsa Ave., # 86, Westminster, CA 92683. Tel: 714-675-8628. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.