THÁI BÌNH 13-9 (NV) – Vụ một người đàn ông mang súng vào trụ sở tỉnh Thái Bình, bắn 5 cán bộ của Trung tâm Phát triển Qũy đất, sau đó tự sát được xem là lời cảnh báo cho chế độ Hà Nội.
Chiều 11 tháng 9, ông Đặng Ngọc Viết, 42 tuổi, tìm tới phòng làm việc của Trung tâm Phát triển Qũy đất tỉnh Thái Bình, nằm trong trụ sở chính quyền tỉnh, lần lượt bắn từng người, trong đó, có hai là Phó Giám đốc, ba là cán bộ của Trung tâm Phát triển qũy đất tỉnh Thái Bình. Buổi tối cùng ngày, một phó giám đốc của sở nói trên tử vong còn ông Viết tự sát tại một ngôi chùa ở huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình.
Theo Công an Thái Bình, khi Trung tâm Phát triển Qũy đất tỉnh Thái Bình tổ chức thu hồi đất cho một dự án ở phường Kỳ Bá, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình, anh em ông Viết đã đồng ý nhận tiền bồi thường cho việc tái định cư nhưng sau đó đổi ý, yêu cầu cấp đất để gia đình ông có chỗ ở, Trung tâm Phát triển qũy đất tỉnh Thái Bình từ chối. Đó là mâu thuẫn dẫn tới vụ án.
Trả lời BBC, ông Tương Lai, cựu Viện trưởng Viện Xã hội học, người đã từng khảo sát về cuộc nổi dậy của hàng chục ngàn nông dân Thái Bình hồi 1997, cho rằng, đó là biểu hiện của việc người dân bị dồn đến cùng đường.
Theo ông Tương Lai, trường hợp ông Viết hay trường hợp anh em ông Đoàn Văn Vươn hồi đầu năm ngoái ở huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng, cho thấy, người dân bị dồn nén tới mức buộc phải hành động như thế vì không còn cách nào khác.
Ông Tương Lai dẫn thêm phản ứng của giáo dân Giáo xứ Mỹ Yên và vụ đàn áp những phản ứng này để kết luận: Bạo lực đang gia tăng và dẫn tới những đột biến không thể lường trước. Theo ông Tương Lai, khi nhà cầm quyền và dân cùng lấy bạo lực làm phương tiện để giải quyết các vấn đề thì rõ ràng cả hai bên đều đã lâm vào tình trạng bế tắc.
Phía nhà cầm quyền thì bối rối, bất lực, không tự̣ tin vào tính chính danh, chính nghĩa của mình nên dùng bạo lực để đàn áp. Phía dân thì dù biết rõ là đối đầu với chế độ sẽ đi tù hay mất mạng nhưng bởi bị đẩy tới cùng đường, họ mất sự sáng suốt và hành động bột phát. Hành động bột phát cho thấy những uất ức đã tích lũy từ lâu và bây giờ là lúc bộc lộ.
Ông Tương Lai khuyến cáo, một chính quyền có trách nhiệm với dân, vẫn còn nghĩ rằng nhà nước này là của dân, do dân, vì dân, thì phả́i thấy tại sao mà người dân uất ức đến độ phải dùng súng bắn lại rồi tự tử.
Về nguồn gốc của mẫu thuẫn, giáo sư Tương Lai nhấn mạnh, “đất đai là vấn đề của mọi vấn đề”. Do tấc đất là tấc vàng theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng và “người ta” cũng biết là “không bền” nên cố “ngoạm” nhanh rồi “chuồn”, do vậy “họ” đã dùng mọi thủ đoạn để “ngoạm” nó bằng mọi danh nghĩa.
Tuy luật đất đai ở Việt Nam đã được xác nhận là phi lý nhưng theo giáo sư Tương Lai, việc sửa bộ luật này vẫn phớt lờ nhu cầu của thực tế cuộc sống. Hồi đầu, “người ta” tính thông qua luật sửa đổi luật đất đai trước nhưng bị chỉ trích nên “lồng” bộ luật này vào kế hoạch sửa đổi hiến pháp và dự tính sẽ thông qua cả hai trong cùng một lúc.
Tuy nhiên, những vấn đề cơ bản cần sửa đổi trong hiến pháp vẫn không được sửa thì luật đất đai cũng sẽ vẫn theo lối cũ. Nếu hiến pháp mới của chế độ vẫn xác lập đất đai là sở hữu toàn dân và không có tam quyền phân lập thì sẽ “không giải quyết được gì”. Trong khi lẽ ra, cần thực hiện các kiến nghị về sửa đổi Hiến pháp một cách mạnh mẽ trung thực. Tương tự, nếu không giải quyết một cách căn bản các quy định trong luật đất đai thì không thể bảo đảm sự ổn định chính trị – xã hội được.
Vụ ông Đặng Ngọc Viết ở Thái Bình không chỉ được những người như giáo sư Tương Lai cảnh báo. Hôm 12 tháng 9, tại phiên họp thứ 21 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, để thảo luận về dự luật sửa đổi luật đất đai, nhiều thành viên của Ủy ban này đã lấy vụ ông Viết bắn 5 cán bộ tại Thái Bình như một dẫn chứng để yêu cầu phải xem xét kỹ các qui định về thu hồi đất và bồi thường.
Chủ tịch Quốc hội Việt Nam thừa nhận, luật đất đai liên quan mật thiết đến đời sống dân chúng và có ý nghĩa quan trọng đối với ổn định chính trị, kinh tế, xã hội. Các vụ khiếu kiện về đất đai, chống đối thu hồi đất như vụ Đặng Ngọc Viết ở Thái Bình có dấu hiệu gia tăng và cho thấy mâu thuẫn leo thang có thể biến thành bạo lực, gây ra hậu quả khó lường. (G.Đ)
