Trần Tiến Dũng
VIỆT NAM – Sau kỳ nghỉ tết Bính Thân, điều dễ thấy ở Sài Gòn và các đô thị phụ cận là các vấn nạn đeo đuổi dòng người nhập cư đang quay trở lại với công việc kiếm sống. Nhờ tin tức từ mạng xã hội, dư luận đang rất lo lắng về hiện trạng suy thoái kinh tế. Người lao động phổ thông trước nỗi thất nghiệp do giới chủ sa thải hoặc tự bỏ việc do không chịu nổi sự áp lực làm thêm giờ, tăng ca, lương không đủ sống. Thế nên nhiều người đã “khởi nghiệp” bằng những công việc chắc chắn chưa từng có trong đời sống người Việt xưa và nay.
Người đàn bà trẻ bán món cà nước gần các khu công nghiệp ở Long An. (Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt)
Ở một lề đường quốc lộ 50, gần khu công nghiệp Tân Kim và Cần Giuộc, chúng tôi bắt gặp một người đàn bà đội nón lá, đeo khẩu trang, mang găng tay đang ngồi bên một cái bếp than để nướng món ăn. Thoạt nhìn, chúng tôi tưởng đó là một bà nội trợ đang nướng thịt, cá, đồ hải sản cho bữa ăn chiều gia đình hoặc cử nhậu của ông chồng.
Đến gần bên thì biết bà đang nướng món cà tím, kế bên bếp than có cả bao cà tím đang chờ nướng, khiến người ta đoán là nhà bà chiều nay có tiệc đông người. Khi tò mò hỏi thăm nhà bà có tiệc chay hoặc phụ giúp cho tiệc chay nhà chùa hay sao mà nướng nhiều cà tím đến vậy. Người đàn bà trẻ nhìn chúng tôi nói: “Nướng để bán chớ ăn sao hết đống cà này.” Lần đầu tiên chúng tôi biết cái món cà tím nướng trét mỡ hành, ăn với nước mắm đâm tỏi ớt chanh đường mà ngày xưa muốn ăn thì các bà nội trợ phải tự tay nướng, còn ngày nay thì chỉ cần bỏ tiền mua.
Đoán được ý chúng tôi đang nghĩ sai về chuyện các bà nội trợ ngay nay làm biếng, người đàn bà này bèn nói. “Mấy ông ở đâu ra vậy, đời nay công nhân ở nhà trọ xài bếp ga, muốn ăn món nướng đều phải đi mua vừa khỏi mắc công vừa khỏi bị chủ nhà trọ chửi chớ có gì lạ đâu.”
Món cà nướng được chế để trở thành món ăn nhanh dễ nuốt cơm cho công nhân. (Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt)
Hiểu được chuyện “khởi nghiệp” nướng cà tím của người đàn bà trẻ, nhưng chúng tôi thắc mắc là làm sao bà có thể bán hết cả bao bố cà tím nướng này trong một buổi chiều cho được, không lẽ công nhân các khu công nghiệp quanh đây có mốt ăn món cà tím nướng, sao không thấy bà nướng món khác để bán kèm? Được biết, giá ba trái cà tím nướng bán kèm với mỡ hành và nước mắm là 10,000 đồng. Bà nói. “Ăn cà tím nướng nuốt dễ trôi cơm, tụi công nhân ăn lẹ rồi lăn ra ngủ chớ mầy mò nấu món này món nọ thì sức đâu mà lần.”
Nhìn người đàn bà trẻ này trở cà tím trên bếp lửa, trái nào chín bà lột cẩn thận từng lớp vỏ khét rồi dùng kẹp nhôm cho vào bao nilon để lên mâm cạnh các bịch mỡ hành và nước mắm. Không ai tin bà ngồi nướng cà cả buổi như vậy, hôm nào đắt hàng tiền lời không trên được một trăm ngàn. Bà nói. “Tôi trước cũng vô hãng giày làm công, nhưng tăng ca miết sức không chịu nổi, con không người coi sóc mới nghỉ. Bán như vầy có đồng nào hay đồng đó để phụ với chồng.” Chồng bà làm nghề thợ hồ và may là nghề của chồng lương cũng đủ sống nhờ việc bùng nổ mua bán nhà đất ở các vùng ven hiện nay.
Quầy bán cà tím nướng đơn sơ như thu nhập ít ỏi của người bán hàng. (Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt)
Có một thời Sài Gòn, các nhà hàng nướng mọc lên như nấm sau mưa, dân ăn chơi đòi hỏi đưa lên lò nướng tất tần tật các loại thực phẩm mà họ nuốt được miễn không lăn ta chết liền. Lúc này, ở các các vùng ven Sài Gòn và các chợ tự phát phục vụ bữa cơm chiều của công nhân các khu công nghiệp cũng phát sinh những món nướng. Về chủng loại thực phẩm bình dân, cũng là cà tím, đậu bắp, rau muống, khoai củ… các món nướng bán cho công nhân thoạt trông không khác ở nhà hàng đông nghẹt thực khách nhiều tiền; nhưng nếu nhìn lại thì trái cà tím nướng của người đàn bà trẻ này chỉ là thứ thực phẩm giúp người công nhân ăn để sống, khác với chuyện sống để ăn của giới hưởng thụ.
Dù sao, các món ăn nhanh kiểu Việt Nam được chế biến cho giới lao động Việt Nam đang sống mức lương rẻ mạt luôn luôn là một hình ảnh gợi sự cảm thông.
