QUẢNG TRỊ (NV) – Hai phụ nữ ở thôn Thâm Khê, xã Hải Khê, huyện Hải Lăng tỉnh Quảng Trị đã bị bắt một cách rất bất ngờ khi trời chưa sáng, mà một nguồn tin ở địa phương tin rằng hành động này nhằm dằn mặt dân làng và chuẩn bị kế hoạch khai thác cát titan đã bị đình lại vì chống đối.
Hoạt động khai thác titan đã tàn phá tan hoang bờ biển Vĩnh Thái. (Hình: SGGP)
Theo một người dân Thâm Khê kể với báo Người Việt, bà Nguyễn Thị Thạo và bà Trương Thị Hoa đã bị công an bắt đi vào lúc 5 giờ sáng ngày 20 tháng 4, 2012 vừa qua. Lý do để bắt được nêu ra là “chống người thi hành công vụ.”
“Khoảng hơn 100 công an, cán bộ đã vây cả thôn rồi bắt hai bà Thạo, bà Hoa. Chỉ bắt có hai phụ nữ, lại bắt khi trời chưa sáng mà họ lại đi đông đảo như vậy để đối phó với hai người đàn bà.” Nguồn tin nói.
Hai phụ nữ này quanh năm ngày tháng chỉ phụ với chồng bán cá khi chồng đi làm biển về, có cuộc đời giản dị, nghèo nàn, bỗng dưng bị bắt giam với cái cớ hoàn toàn lạ lẫm đối với họ.
“Hồi tháng 3 năm ngoái, cả hai phụ nữ này đã cùng với hàng trăm người dân trong thôn Thâm Khê tạm giữ ông phó công an xã để đòi lại thùng tiền quyên góp của dân phục vụ nhu cầu khiếu kiện chống khai thác cát titan tại địa phương.” Một người địa phương kể với báo Người Việt, “Từ đó tới nay hơn một năm, mọi chuyện tưởng đã êm, nhưng họ lại bắt người.”
Sau khi khai thác titan, nhiều công ty đã không hoàn trả mặt bằng như đã cam kết mà để lại những hố sâu hoắm bẫy người dân. (Hình: Pháp Luật TP)
Theo nguồn tin, ông chồng của các người phụ nữ mới bị bắt đã làm đơn khiếu nại, đang chờ xem kết quả ra sao. Trong khi đó, theo ông “mấy ngày trước khi bắt hai bà Thạo và bà Hoa, dân có thấy một số máy móc, xe cộ của công ty khai thác cát titan đang được mang tới đây nên nghi rằng vụ bắt người có liên quan đến cát.”
“Năm ngoái, khi dân biểu tình rất dữ, chính quyền tỉnh về xin lỗi dân, nói công an xã sai. Nay về bố ráp và bắt người nhưng dân sẽ cương quyết bảo vệ sự sống còn của dân thôn.” Ông nói.
Tháng 3 năm 2011, dân chúng thôn Thâm Khê đặt thùng quyên góp ở đình làng để mọi người góp tiền cử phái đoàn đi vận động từ tỉnh tới trung ương yêu cầu hủy bỏ khai thác cát titan ở địa phương. Tuy nhiên, công an xã đã cướp thùng tiền, đòi hỏi người dân không được “gây rối.” Tức giận, hàng trăm người dân đã trói phó công an xã hôm 23 tháng 3, 2011 và chỉ thả ông này khi đại diện nhà cầm quyền tỉnh Quảng Trị tới “hòa giải” và trả lại thùng tiền quyên góp.
Dịp này, đại diện chính quyền tỉnh Quảng Trị cam kết chỉ cho phép khai thác cát titan nếu được dân đồng thuận. Dân ở thôn Thâm Khê đã gửi đơn khiếu nại tất cả 7 lần tới các cấp, kể cả chính phủ trung ương, Bộ Quốc Phòng, Bộ Công An, Quốc Hội nhưng đều không được trả lời.
Máy tuyển quặng titan trên bờ biển xã Hòa Thắng, Bắc Bình, Bình Thuận. (Hình: Tuổi Trẻ)
Vấn đề khai thác cát titan dọc theo các tỉnh ven biển miền Trung đã gây hậu quả trầm trọng cho môi trường và đời sống của dân chúng.
Năm ngoái, một người dân Thâm Khê ẩn danh nói với báo Người Việt: “Dân làng chúng tôi chống lại khai thác cát titan vì qua kinh nghiệm của các huyện Vĩnh Linh, Gio Linh, sau khi khai thác, nguồn nước bị cạn kiệt. Nước còn lại bị hóa chất đỏ lòm không dùng được.” Người đó nói. “Không những vậy, chỗ họ muốn lấy titan là nơi có nghĩa trang dân làng có các ngôi mộ tổ tiên cả trăm năm, bây chừ họ muốn phá bỏ hết.”
Một người dân khác nói rằng: “Nước không uống được nữa, dân sẽ chết.”
Dọc theo bờ biển miền Trung, dân chúng trồng các rừng phi lao để ngăn chặn cát bụi bay mù mịt mỗi cơn gió. Khi khai thác cát titan, các công ty đã đốn bỏ hết rừng phòng hộ, mà cũng không “hoàn thổ” như cam kết trước khi khai thác. Họ để lại các bãi bùn, những hồ nước ô nhiễm và những bãi rác cho người địa phương.
Báo chí ở Việt Nam đã viết khá nhiều suốt mấy năm qua về tệ trạng khai thác cát titan bừa bãi, để lại hệ quả khôn lường cho người dân.
Mới ngày 9 tháng 4, 2012, báo Người Lao Ðộng đưa tin, “Qua thanh tra của Bộ Tài Nguyên Môi Trường và Sở Tài Nguyên Môi Trường tỉnh Bình Ðịnh, tất cả các các điểm khai thác titan trên địa bàn tỉnh đều có vi phạm.”
Có 8 công ty khai thác cát titan ở Bình Ðịnh bị phạt tổng cộng 400 triệu đồng tức những số tiền rất nhỏ nên tình trạng bất chấp luật lệ, cam kết vẫn diễn ra từ năm này đến năm khác.
Ngày 24 tháng 3, 2012, báo Thanh Niên loan tin hoạt động khai thác cát titan ở hai xã Mỹ Thọ và Mỹ An huyện Phù Mỹ (Bình Ðịnh) đã bị đình chỉ vì đã chặt rừng phòng hộ (cây dương) của địa phương.
Ngày 7 tháng 6, 2011 báo Tuổi Trẻ nói người dân tỉnh Bình Thuận gánh hậu quả của các chương trình “vơ vét titan.”
Nhà cầm quyền các tỉnh cũng như trung ương vẫn tiếp tục cho khai thác titan và làm ngơ trước sự đau khổ và phẫn uất của dân chúng như các bài báo ở trong nước mô tả. (TN)
