Không biết từ đời thuở nào tôi đã vô cùng ái mộ nền văn minh Hy Lạp. Hy Lạp với những đền đài uy nghi tráng lệ song lại rất giản đơn, thanh nhã. Hy Lạp với những thần linh uy mãnh song lại mỹ miều như những con người ngọc và đầy đam mê rất người. Và rồi dưới ảnh hưởng của Nietzsche, tôi biết ái mộ thêm tinh thần sáng lóa, tinh khôi của thiên tài Hy Lạp, biểu lộ một cách bi tráng, lẫm liệt qua những bi kịch gia vĩ đại, những triết gia độc đáo tiền Socrates, Plato. Cuối cùng, Henry Miller với cuốn du ký tuyệt vời “The Clossus of Maroussi” đã đưa tôi vào những vườn olive, vườn chanh thơm ngát bên bờ biển, gặp gỡ những người Hy Lạp đầy sức sống, nồng nàn tình người.
Với tình yêu Hy Lạp đó tôi đã dịch Alexis Zorba vào năm 1969.
Nguyễn Hữu Hiệu
Kỳ 49
Mụ ngư nữ già bị nhột một lát nhưng mụ không lạc hướng mục tiêu. Mắt mụ dán chặt vào món quà. Mụ nắm lấy, cởi dây buộc, nhìn và thốt lên một tiếng kêu vui vẻ.
Tôi cúi xuống nhìn: trên một tấm bìa dầy, lão Zorba quỉ quái đã vẽ bốn chiến hạm vĩ đại, treo đầy cờ trên một mặt biển xanh chàm bằng bốn mầu: đỏ hung, vàng, xám và đen. Ðằng trước những chiến hạm, trôi nổi trên sóng, hoàn toàn khỏa thân, trắng toát, tóc chẩy dài, ngực ngửa lên trời, với một cái đuôi cá xoắn ốc và một giải băng vàng quanh cổ là một ngư nữ, mụ Hortense! Mụ cầm bốn sợi dây kéo bốn chiến hạm phất phới cờ Anh, Nga, Pháp và Ý. Trong mỗi một góc tranh treo một bộ râu, một đỏ hung, một vàng, một xám và một đen.
Mụ ca kỹ già hiểu ngay lập tức.
– Tôi đây! Mụ vừa nói vừa chỉ ngư nữ một cách kiêu hãnh.
Mụ thở dài:
– A! Ngày xưa ta cũng là một Ðại Cường Quốc!
Mụ gỡ tấm gương tròn nhỏ treo trên đầu giường gần lồng con két, và treo tác phẩm của Zorba lên. Dưới lớp phấn dầy, cặp má mụ hẳn phải tái đi.
Trong lúc đó Zorba đã lẻn xuống bếp. Hắn đói. Hắn bưng lên cái đĩa có con lợn sữa, đặt một chai rượu trước mặt và rót ba ly rượu.
– Ăn đi thôi! Hắn vừa ăn vỗ tay vừa. Chúng ta hãy bắt đầu với cái nền tảng – cái bụng. Sau đó, cưng ơi! Chúng ta sẽ săn sóc tới gì ở phía dưới!
Nhưng không khí bị nhiễu loạn bởi những tiếng thở dài của mụ ngư nữ già. Mỗi đầu năm mới, mụ cũng có ngày phán xét cuối cùng nhỏ bé của mụ. Mụ nhìn lại quá khứ, cân nhắc đời mụ và thấy nó phí phạm. Trong cái đầu lưa thưa tóc này, những đô thị lớn, những người đàn ông, quần áo lụa là, những chai rượu champagne, những chòm râu thơm ngát, trong những ngày trọng đại, bước ra khỏi những nấm mồ dĩ vãng của mụ và kêu gào.
– Tôi không đói chút nào, mụ bẽn lẽn thì thầm. Tôi không đói chút nào… không đói chút nào…
Mụ quì trước lò than hồng, cời than, cặp má xệ của mụ phản chiếu ánh lửa. Một lọn tóc mụ xõa xuống trán, lướt qua ngọn lửa. Mùi tóc cháy lợm giọng tràn ngập gian phòng.
– Tôi không muốn ăn… mụ lại lẩm bẩm, khi thấy rằng chúng tôi chẳng để ý gì đến mụ cả.
Zorba bứt rứt nắm chặt tay. Tâm trí hắn bối rối trong chốc lát. Hắn có thể để mụ muốn càu nhàu trong miệng thế nào cũng được trong lúc chúng tôi lăn xả vào con lợn quay. Tôi nhìn khuôn mặt rám nắng và thấy những làn sóng trái ngược thoảng qua trên nét mặt linh động của hắn.
Ðột nhiên, nét mặt hắn cố định. Hắn đã quyết định. Hắn quì xuống đặt hai tay lên đầu gối ngư nữ và nói bằng một giọng bi thiết lắm:
– Nếu em không ăn, mỹ nhân ơi, thì đã đến ngày tận thế rồi. Hãy tội nghiệp con lợn con đáng thương, cưng ơi, và ăn cái chân nhỏ xíu này!
Và hắn ấn vào miệng mụ cái chân lợn giòn và phủ đầy bơ.
Hắn ôm mụ trong tay, đỡ mụ đứng lên, và nhẹ nhàng đặt mụ xuống ghế giữa chúng tôi.
– Ăn đi, ăn đi cưng, để thánh Basil vào làng chúng ta! Nếu không em biết đó, ngài sẽ không vào đâu! Ngài sẽ trở về quê ngài ở Caesarea. Ngài sẽ lấy lại giấy mực, bánh trái này, quà tặng này, đồ chơi trẻ em này, mang cả con lợn sữa này nữa và đem đi hết! Bởi thế, há cái miệng xinh xinh của em ra, Bouboulina của tôi, và ăn đi nào!
Hắn thò hai ngón tay ra và cù nách mụ. Mụ ngư nữ già cười hinh hích vì sung sướng, lau cặp mắt đỏ hoe và trệu trạo nhai cái giò heo giòn tan…
Ngay lúc đó, hai con mèo động tình bắt đầu gào thét trên mái nhà trên đầu chúng tôi. Chúng gào thét bằng một giọng oán hận khôn tả, giọng của chúng lên, xuống đầy dọa nạt. Thốt nhiên nghe thấy chúng lăn xả vào cào xé nhau…
– Meo, meo… Zorba vừa kêu vừa nháy mụ ngư nữ già.
Mụ mỉm cười và siết tay hắn dưới gầm bàn. Cổ họng mụ mở ra và mụ bắt đầu vui vẻ ăn.
Mặt trời lặn, tia sáng lọt vào qua khuôn cửa sổ nhỏ và đậu trên chân mụ già. Chai rượu đã cạn. Xoắn ria lên như ria con mèo hoang, Zorba ghé lại gần “giống cái” của hắn. Mụ Hortense co quắp, rụt đầu rụt cổ lại, rùng mình khi thấy hơi thở nồng mùi rượu phả trên thân mình.
– Lại một điều bí ẩn gì nữa đây, ông chủ? Zorba vừa nói vừa quay lại. Tất cả đều đi ngược lại với tôi. Khi còn là một đứa con nít, trông tôi giống như một ông cụ non. Tôi đần độn, ít nói nhưng có giọng của một người lớn. Họ bảo tôi giống ông nội tôi! Nhưng càng già cả bao nhiêu, tôi càng dại dột bấy nhiêu. Hai mươi tuổi tôi bắt đầu làm những việc điên rồ. Ô, không có gì đặc biệt lắm, những việc mà tất cả mọi người đều làm vào tuổi ấy. Bốn mươi tuổi, tôi bắt đầu cảm thấy thực sự trẻ trung và lao vào những việc điên rồ nhất. Và bây giờ, hơn sáu mươi tuổi đầu – sáu mươi lăm, ông chủ, nhưng ông đừng nói hở ra cho người ngoài nghe nhé – vâng, hơn sáu mươi tuổi đầu rồi, nói thực với ông, tôi coi trời bằng vung!
