TORONTO (NV) – Dư luận dân chúng cũng như chính giới và các nhà chuyên môn ở Canada chưa hoàn toàn đồng tình với TPP. Các quan điểm chống đối đa phần dựa trên chỉ trích về tác động tiêu cực của Hiệp định này đối với công ăn việc làm, bảo vệ môi trường và quyền lợi của người lao động ở địa phương.
Đại diện 12 quốc gia tham gia TPP. (Hình: Getty Images)
Cuộc thăm dò mới đây của Viện Reid Angus cho thấy có đến khoảng một nửa dân số Canada không hiểu biết đủ để có ý kiến về Hiệp Định TPP.
Cuộc thăm dò cho thấy một số dân Canada tin rằng Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương có lợi cho nền kinh tế hơn so với những người nghĩ khác, tuy nhiên đa số dân bi quan về hậu quả trong công ăn việc làm ở địa phương. Một số người khác còn cho rằng, nếu được phê chuẩn, thỏa thuận này có thể mang lại cho Mỹ và Mexico thế thượng phong trong tất cả các giao dịch với Châu Á.
Cụ thể, trong số những người được hỏi, chỉ có 32% ủng hộ việc Canada gia nhập TPP, 20% phản đối, còn lại 49% là không có ý kiến.
Trong giới doanh thương, chuyên môn, nói chuyện với đài phát thanh CBC, Jim Balsillie, cựu giám đốc điều hành Research In Motion, đồng sáng lập Viện New Economic Thinking cho biết việc phê duyệt thỏa thuận Thương Mại Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương sẽ làm cản trở nghiêm trọng sự thịnh vượng của Canada trong tương lai.
“Chúng ta đang ở trong một tình trạng thiếu hụt sự đổi mới ở đất nước này và khi thấy chính mình trong một cái hố, nguyên tắc đầu tiên là nên ngừng không đào sâu thêm nữa. Những gì TPP mang đến là khóa lại các lợi thế cạnh tranh (cho các nước khác) vốn sẽ khiến Canada phải khó khăn hơn nhiều để trở thành một đất nước đổi mới.”
“10 năm sau kể từ bây giờ, khi nhìn lại, chúng ta sẽ thấy mình bị vướng kẹt ra sao và sẽ hiểu thỏa thuận này là một chiến lược nghèo nàn đến đâu,” ông nói.
Quan điểm của Balsillie hoàn toàn trái ngược với thủ hiến tỉnh bang BC Christy Clark, người đã cảnh báo trong một cuộc phỏng vấn riêng với BBC rằng nếu không phê chuẩn TPP, Canada sẽ “khép cửa” với nền thương mại quốc tế của Châu Á cho cả một thế hệ.
Bà Christy Clark thúc giục Thủ Tướng Justin Trudeau nên phê chuẩn TPP, nếu không Canada sẽ phải đối diện với những hậu quả kinh tế nghiêm trọng không chấp nhận được từ một thỏa thuận thương mại lớn nhất trong lịch sử thế giới.
“Tất cả các thỏa thuận thương mại đều có những nhược điểm, nhưng hãy suy nghĩ về những gì NAFTA đã mang lại công ăn việc làm ngày càng nhiều cho Canada và đất nước này không thể bỏ qua lợi ích tương tự với TPP,” bà Clark nói.
Trong khi đó, lãnh tụ đảng Tân Dân Chủ – NDP Tom Mulcair, người dẫn đầu quan điểm chống lại TPP trong quốc hội liên bang, nói rằng chính phủ không nên phê chuẩn một thỏa thuận đã được “thương lượng bí mật trong những ngày hấp hối của chính phủ Bảo Thủ.”
“Các nghiên cứu độc lập cho thấy sẽ có hàng chục ngàn người dân Canada mất việc. Đó không phải là chỉ là những con số. Đó là sinh kế của người dân, đó là các gia đình Canada… đảng Tự Do không chỉ sẵn sàng chấp nhận một thỏa thuận tồi tệ hơn nhiều so với Mỹ, họ còn phải thừa nhận đã không có các nghiên cứu về tác động của nó đối với người dân Canada,” ông Mulcair tuyên bố.
Nói chuyện với Global News, Tracey Ramsey, nhà phê bình ngoại thương thuộc đảng NDP, nói có nhiều điều ghê gớm, ma quỷ trong các chi tiết mà đa phần mà không được biết đến.
Bà nói thêm là đảng Tự Do đã không tiến hành các tham vấn cần thiết để giúp người dân Canada hiểu biết và đánh giá thỏa thuận.
Một nghiên cứu khác từ Đại Học Tufts cho thấy TPP sẽ khiến Canada mất đi 58,000 việc làm và gia tăng bất bình đẳng trong thu nhập. Theo nghiên cứu này, 10 năm sau TPP, kinh tế của Canada chỉ lớn hơn 0.28%, nghĩa là chỉ thêm được $5 tỷ trong hoạt động kinh tế.
Nghiên cứu từ Tufts mâu thuẫn với nghiên cứu của Ngân Hàng Thế Giới và Viện Fraser vốn đưa ra những nhận xét tích cực đối với TPP.
Trong một ước tính năm 2015, Ngân Hàng Thế Giới cho biết GDP của tất cả 12 quốc gia TPP sẽ tăng trung bình 1.1 % nhờ vào thỏa thuận này. Tuy nhiên, các nước NAFTA (Mỹ, Canada và Mexico) sẽ thấy sự gia tăng chỉ ở mức 0.6 %.
Nghiên cứu của Viện Fraser ước tính TPP sẽ nâng GDP của Canada đến $9.9 tỷ và tăng xuất khẩu đến $15.7 tỷ. Tuy nhiên, nghiên cứu của Fraser không đề cập đến tác động về lao động.
Về phía chính phủ đảng Tự Do, qua thư ngỏ gửi dân Canada, Bộ Trưởng Thương Mại Quốc Tế Chrystia Freeland viết: “Để Quốc Hội có thể đánh giá đầy đủ những giá trị của TPP và để tiếp tục tham vấn, Canada cần phải ở lại trên bàn thương thảo với các nước TPP khác. Điều đó có nghĩa là khi 11 quốc gia khác triệu tập để ký hợp đồng, Canada cũng sẽ tham dự. Không tham dự sẽ có nghĩa là hoàn toàn chối bỏ TPP, ngay cả trước khi người dân Canada có một cơ hội để thảo luận đầy đủ về ý nghĩa của nó.”
“Đơn giản là còn quá sớm để phê duyệt TPP và cũng là quá sớm để đóng cửa với TPP.”
“Canada là một quốc gia thương mại. Như chính phủ của chúng ta đã nói rõ, chúng ta muốn mở rộng cơ hội kinh tế cho tất cả người dân Canada và thương mại với các đối tác Châu Á-Thái Bình Dương của chúng ta là chìa khóa để hiện thực hóa điều ấy.”
“Đây là những mục tiêu mà tất cả chúng ta cùng chia sẻ và tôi mong muốn tiếp tục cuộc đối thoại của chúng ta khi cùng tập trung vào việc tăng cường cơ hội và thịnh vượng cho tất cả người dân Canada.”
Tuần này, Chrystia Freeland, bộ trưởng thương mại quốc tế của Canada, vừa ký kết thỏa thuận TPP trong một buổi lễ ở New Zealand, khởi động một giai đoạn phê chuẩn hai năm. Tại đây, bà cho biết, việc ký kết là một “thời điểm rất quan trọng,” nhưng “chỉ là bước đi đầu tiên.”
Bà nhắc nhở 11 đối tác TPP rằng quá trình phê duyệt của Canada sẽ bắt đầu bằng cuộc tham vấn rộng rãi về thỏa thuận này trước khi chính phủ xem xét để chính thức phê chuẩn.” (L.Q.T)
