SACRAMENTO, California (NV) – Một vấn đề mà cư dân California luôn lo ngại là nhà ở, với nhiều chi phí ngày càng tăng. Để giúp cư dân hiểu rõ hơn về chi phí nhà ở tại California, báo mạng CalMatters đưa ra một phân tích vào đầu năm 2025.
Chi phí nhà ở ảnh hưởng đến mọi khía cạnh của cư dân California như đi làm ở đâu, phải lái xe bao xa, hay cho con cái đi học ở đâu. Điều đó còn là lý do tạo ra nhiều vấn đề xã hội của tiểu bang như tình trạng vô gia cư và nghèo khó.
Giá thuê nhà cao làm khoảng cách giữa người nghèo và người giàu có ngày càng rộng hơn. Giá nhà cao làm việc mua nhà trở thành khó khăn cho cả một thế hệ.
Không chỉ vậy, nhiều người phải lái xe đi xa để đi làm tại các thành phố lớn vì không thuê nhà được, khiến họ phải bỏ công lái xe, phải chịu kẹt xe, và phải tốn nhiều tiền đổ xăng.
Dưới đây là một số yếu tố làm giá nhà ở California đắt đỏ.
Mua nhà ở California
Vào cuối thập niên 1960, giá nhà ở California cao gấp bốn lần thu nhập trung bình của một gia đình. Hiện nay, giá nhà ở tiểu bang này cao hơn thu nhập trung bình của một gia đình đến 11 lần.
Giá nhà ở California còn cao hơn nhiều tiểu bang khác và khoảng cách về giá nhà giữa các tiểu bang ngày càng rộng hơn. Thông số năm 2022 của thống kê dân số cho thấy giá nhà trung vị của California cao hơn giá trung vị toàn quốc đến 2.5 lần.
Lãi suất cũng là một phần làm nhiều người không mua nhà được. Liên bang từng giúp người dân dễ mượn tiền mua nhà hơn trong đại dịch COVID-19, nhưng điều đó chỉ làm thị trường không đủ nhà của California có nhiều người muốn mua hơn.
Đến năm 2022, lạm phát gia tăng làm liên bang phải tăng lãi suất, và làm nhiều người không mua nhà được, cũng làm nhiều chủ nhà không muốn bán nhà nữa, khiến thị trường càng có ít nhà hơn. Vì có ít nhà trên thị trường, nên giá nhà tiếp tục tăng.
Tỉ lệ làm chủ căn nhà thấp
Vì giá nhà cao, nên tỉ lệ làm chủ căn nhà của California rất thấp, chỉ có khoảng 50% cư dân làm chủ ngôi nhà mà họ đang sống. Đây là tỉ lệ thấp thứ nhì Hoa Kỳ. Tính theo toàn quốc, 2/3 gia đình làm chủ ngôi nhà họ đang sống.
Đa số chủ nhà ở California là người da trắng, có cơ hội làm chủ nhà nhiều gấp đôi người gốc Phi Châu, theo thống kê dân số.
Bà Carolina Reid, giáo sư quy hoạch thành phố và khu vực của đại học UC Berkeley, cho biết người gốc Phi Châu ít có cơ hội mua nhà hơn, và họ với người Hispanic phải chịu khó sống trong nhà có đông người, gặp nguy cơ bị đuổi khỏi nhà và không có chỗ ở.
Tiền thuê nhà quá cao
California là một trong những nơi có tiền thuê nhà cao nhất Hoa Kỳ. Trang web thuê nhà Zumper cho biết trong 10 thành phố có giá thuê nhà cao nhất có bốn thành phố ở California, gồm San Francisco, Irvine, San Jose, và San Diego.
Vì tỉ lệ làm chủ căn nhà thấp, những người khá giả hơn một chút cũng kẹt trong thị trường thuê nhà, và điều đó làm giá thuê nhà tăng.
Lương không đủ để thuê nhà
Trong những năm gần đây, lương trung vị của những người thuê nhà ở California tăng, và thu nhập trong hai thập niên vừa qua đã theo kịp với giá thuê nhà.
Tuy nhiên, không phải cư dân nào của California cũng có lương như vậy. Có đến hơn 50% cư dân California phải bỏ ra hơn 30% thu nhập để trả tiền thuê nhà, và có gần 30% cư dân có tiền thuê nhà chiếm đến hơn 50% thu nhập của họ.
Điều đó không có gì xa lạ đối với những người gần hay dưới mức nghèo khó của tiểu bang.
Người gốc thiểu số thường gặp khó khăn về tiền thuê nhà. Một báo cáo của năm 2019 cho thấy người thuê nhà gốc Phi Châu bỏ ra hơn 50% thu nhập để thuê nhà có thể nhiều gấp đôi người da trắng.
Tình trạng vô gia cư gia tăng
Thông số của tiểu bang cho thấy trong năm 2023, có hơn 300,000 người sử dụng các dịch vụ vô gia cư qua các tổ chức địa phương. Có khoảng 220,000 người là người lớn độc thân và 116,000 là gia đình có trẻ em.
Los Angeles County, quận hạt đông dân nhất của tiểu bang, là nơi có số người sử dụng dịch vụ vô gia cư nhiều nhất, khoảng 100,000 trường hợp. Tuy vậy, tình trạng vô gia cư đang lan ra khắp California.
Cư dân mất nhà ở vì nhiều lý do như mất việc làm, gặp vấn đề sức khỏe tâm thần, nghiện ngập, và là nạn nhân của bạo hành gia đình. Tuy không chứng minh được những yếu tố đó làm cư dân California lâm vào cảnh vô gia cư nhiều hơn các tiểu bang khác, nhiều chuyên gia cho biết lý do chính là thiếu nhà ở giá rẻ.
Tiểu bang xây nhà không đủ
Hiện nay, California xây không đủ nhà để theo kịp với nhu cầu của cư dân, và sự khác biệt giữa số nhà cần xây và số nhà đã xây được ngày càng tăng. Tình trạng này mới giảm trong thời gian gần đây nhưng vô cùng ít.
Trong năm 2024, California có nhiều nhà cho cư dân hơn, cứ 10,000 người thì có 3,789 nhà hoặc phòng, nhiều nhất từ năm 1991 đến nay.
Tuy nhiên, con số đó không giúp cư dân cảm thấy lạc quan được vì khắp Hoa Kỳ đang có nhiều người chuyển nhà hơn trước, không ở một chỗ lâu nữa. Điều đó làm California phải xây nhiều nhà hơn để theo kịp với nhu cầu của nhiều người muốn chuyển đến.
Thống Đốc Gavin Newsom và chính quyền California đặt ra mục tiêu xây 2.5 triệu nhà ở vào cuối thập niên 2020, có nghĩa là mỗi năm phải xây thêm 315,000 nhà ở, nhưng năm nào cũng thiếu rất nhiều so với mục tiêu, như năm 2024 chỉ xây được gần 116,000 căn nhà.
Xây nhà mới rất tốn kém
Một lý do làm California xây không đủ nhà mới là quá tốn kém, với chi phí tăng lên 25% từ năm 2010 đến 2020. Trong những năm đầu của thập niên 2020, chi phí xây dựng tiếp tục tăng tại các thành phố lớn của California, khoảng 9% mỗi năm.
Xây nhà ở giá rẻ tốn kém nhiều hơn xây nhà theo giá thị trường càng làm mục tiêu của California khó đạt được hơn.
Có nhiều lý do làm xây nhà ở California tốn kém, và rất phức tạp. Một số lý do gồm có giá đất, xin giấy phép không được, mượn tiền khó, và có thể bị khởi kiện. Những lý do đáng chú ý khác là lương cho thợ xây dựng, cùng các điều kiện về môi trường và giá vật liệu.
Đất quá đắt
Tại các khu đô thị chính của California, phần lớn của giá nhà là tiền đất. Chi phí mua một mảnh đất rồi phải chuẩn bị cho xây dựng, sau đó phải xin động thổ vừa làm xây nhà tốn kém hơn, vừa ảnh hưởng đến các loại nhà được xây. Điều đó làm các nhà phát triển ưu tiên vào các dự án sang trọng nhiều hơn.
Một lý do làm đất ở California đắt đỏ là thiếu đất, như San Francisco là một thành phố có nhiều đồi và ba mặt là biển. Trong 15 khu đô thị đông người nhất của Hoa Kỳ, bảy khu đô thị nằm tại vùng ven biển của California.
Vượt qua nhiều rào cản ở địa phương
Để xây nhà được, California có một số “rào cản” địa phương cần phải vượt qua.
Rào cản đầu tiên là các thành phố, có quyền cho phép hay cấm xây dựng trong ranh giới. Liên Đoàn Thành Phố California từng phản đối một số dự luật để thống nhất quá trình xét duyệt xây nhà địa phương.
Một rào cản khác là các nhà bảo vệ môi trường, có bên phản đối xây nhà và có bên ủng hộ.
Thêm một rào cản nữa là những người chống chỉnh trang đô thị, cho rằng các nhà phát triển phải chịu nhiều quy định hơn vì các dự án sang trọng chỉ hấp dẫn với những nhà đầu tư ở nơi khác đến và những người săn lùng nhà đắt tiền. (TL) [đ.d.]
