MIỀN NAM VIỆT NAM TRƯỚC 1975 QUA ỐNG KÍNH MICHEAL BURR
Cuộc triển lãm về những hình ảnh Việt Nam của nhiếp ảnh gia Micheal Burr, cựu chiến binh Việt Nam, phóng viên ảnh trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam. 50 tác phẩm đen trắng của tác giả gợi nhớ lại tất cả những hình ảnh trên quê hương Việt Nam và Sài Gòn trước năm 1975. Cuộc triển lãm vào hai ngày Thứ Bảy và Chủ Nhật, 13 và 14 tháng 10 tại Nhật báo Người Việt. Xin giới thiệu độc giả một số những tác phẩm của nhiếp ảnh gia Micheal Burr trong cuộc triển lãm lần này.Trong ảnh: Tác giả Micheal Burr đang treo ảnh chuẩn bị cho cuộc triển lãm tại hội trường báo Người Việt. (Hình: DanHuynh/NguoiViet).
[toggle title=” “]
Những cô gái bán hàng rong
Gánh hàng rong trái cây
Nhà thuốc ở Chợ Lớn
Chiếc xe đạp và những đứa trẻ
Chờ khách
Kem đánh răng Hynos
Những người hát rong trên phố Sài Gòn
Nghĩ trưa
Sửa xe lề đường
Thiếu nữ Sài Gòn
Taxi Sài Gòn
[/toggle]
Nhật và Nam Hàn tìm cách củng cố quan hệ kinh tế
TOKYO (NYT) – Bộ trưởng tài chánh Nhật và Nam Hàn hôm Thứ Năm cho hay hai quốc gia này sẽ hợp tác chặt chẽ với nhau trong các vấn đề kinh tế và tài chánh, trong các cuộc họp nhằm giảm bớt các thiệt hại chính trị gây ra bởi cuộc đối đầu ngoại giao liên quan đến tranh chấp biển đảo trước đây.
Quang cảnh cuộc họp của IMF và World Bank tại Tokyo. (Hình: Toru Yamanaka/AFP/GettyImages)
Cuộc thảo luận diễn ra bên lề cuộc họp thường niên của Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF) và Ngân Hàng Thế Giới (World Bank), lần này được tổ chức ở Tokyo, vốn dự trù sẽ chú trọng vào cuộc khủng hoảng nợ công ở Âu Châu. Nhưng cuộc họp này lại bị tranh chấp biển đảo ở vùng Ðông và Ðông Nam Á Châu ảnh hưởng, có thể gây thiệt hại cho vai trò quan trọng của Á Châu là nguồn phát triển cho nền kinh tế thế giới.
IMF đã hạ mức ước tính phát triển kinh tế của thế giới xuống còn 3.3% năm nay, so với con số 3.5% đưa ra trước đó. IMF cũng cảnh cáo rằng có thể sẽ còn phải hạ thấp hơn nữa nếu các vấn đề tài chánh ở Mỹ và Âu Châu không giải quyết xong. (V.Giang)
Những ngày cần lưu ý trong kỳ bầu cử vào tháng 11 sắp tới
Luật Sư Nguyễn Quốc Lân
Cuộc bầu cử vào tháng 11 sắp tới đang bước vào giai đoạn sau cùng. Ngày bầu cử sắp tới là Thứ Ba, 6 tháng 11. Tuy nhiên, phiếu bầu bằng bưu điện hay tài liệu bầu cử đang được gởi đến từng gia đình cử tri và cử tri đã bắt đầu bỏ phiếu.
Sau đây là một số ngày hạn chót mà các cử tri gốc Việt cần lưu ý để tham gia cuộc bầu cử một cách hiệu quả.
1. Bầu qua bưu điện (Voter By Mail)
Ngày 30 tháng 10 là hạn chót nộp đơn xin bỏ phiếu qua bưu điện. Trong đơn xin bầu khiếm diện, các cử tri có thể chọn bầu qua bưu điện vĩnh viễn (Permanent Voter By Mail) để phiếu bầu được tự động gởi đến nhà quí vị trước mỗi kỳ bầu cử sắp tới mà không cần phải làm đơn lại cho mỗi kỳ bầu cử.
Tại quận Cam, mẫu đơn xin phiếu bầu khiếm diện có thể lấy từ lưới điện toán ở địa chỉ www.ocvote.com/votebymail hay trang bìa sau tập tài liệu Mẫu Phiếu Bầu (Sample Ballot), thường có màu hồng, do Phòng Ghi Danh Bầu Cử gởi đến nhà mỗi mùa bầu cử. Ðơn xin bầu phiếu khiếm diện nên được gởi đi càng sớm càng tốt để Phòng Ghi Danh Cử Tri kịp gởi phiếu bầu đến cho quí vị.
2. Bầu cử sớm
Từ ngày 22 đến 30 tháng 10 là thời gian để cử tri không kịp nộp đơn xin bầu khiếm diện, hay muốn bỏ phiếu ở phòng phiếu nhưng không thể đến phòng phiếu vào ngày bầu cử 6 tháng 11, có thể đến một số địa điểm bỏ phiếu sớm để bỏ phiếu giống như tại phòng phiếu.
Hai địa điểm được chọn lựa trong khu Little Saigon là Tòa Thị Chính Thành Phố Garden Grove, trên đường Acacia, gần góc đường Euclid và Garden Grove; hay Tòa Thị Chính Thành Phố Fountain Valley ở địa chỉ 11222 Slater Ave. gần góc đường Brookhurst. Phòng phiếu tại đây sẽ mở cửa từ 8 giờ sáng đến 5 giờ chiều từ Thứ Hai đến Thứ Sáu. Muốn biết các địa điểm khác, xin vào lưới điện toán ở địa chỉ www.ocvote.com.
3. Hạn chót ghi danh bầu cử
Ngày 22 tháng 10 là hạn chót Phòng Ghi Danh Bầu Cử phải nhận được đơn ghi danh đi bầu của cử tri. Có thể gởi kèm theo đơn xin bầu phiếu khiếm diện cùng lúc với nộp đơn ghi danh. Ðơn xin bầu khiếm diện có thể được gởi riêng sau khi nộp đơn ghi danh bầu cử, nhưng phải gửi trước ngày 30 tháng 10.
Ðơn Ghi Danh Bầu Cử có thể điền trực tiếp trên lưới điện toán ở địa chỉ www.ocvote.com và bấm vào phần tiếng Việt hay ở địa chỉ www.sos.ca.gov/election trên toàn tiểu bang California.
Quý cử tri đã ghi danh đi bầu trước đây không cần phải ghi danh lại, trừ trường hợp: (1) đổi địa chỉ, (2) đổi tên, (3) đổi đảng, hay (4) đã quá lâu rồi chưa đi bầu, chưa bao giờ ghi danh bầu cử. Tại quận Cam, các cử tri có thể lên lưới điện toán để kiểm chứng hồ sơ ghi danh bầu cử của chính mình ở địa chỉ www.ocvote.com/confirm.
4. Ðơn xin bầu khiếm diện nộp sát hạn
Cử tri nộp đơn xin bầu khiếm diện nộp gần hạn chót 30 tháng 10, có thể vẫn không có phiếu bầu khiếm diện kịp thời. Trong trường hợp này, cử tri vẫn có thể đi bầu tại phòng phiếu. Nếu gặp trở ngại tại phòng phiếu vì không không kiểm nhận được phiếu bầu khiếm diện, có thể được bầu bằng phiếu bầu tạm thời (provisional ballot).
5. Ngày bầu cử – 6 tháng 11, 2012
Bỏ phiếu tại phòng phiếu. Phòng phiếu sẽ mở cửa từ 7 giờ sáng đến 8 giờ tối. Cử tri bầu phiếu qua bưu điện (voter by mail) có thể nộp phiếu bầu khiếm diện tại phòng phiếu.
Kết luận
Trong kỳ bầu cử sắp tới, sự tham gia bầu cử đông đảo của các cử tri gốc Việt rất là quan trọng để gia tăng sức mạnh chính trị của cộng đồng không những trong cuộc bầu cử này mà còn trong nhiều cuộc bầu cử trong tương lai. Các quyền lực chính trị hay chính quyền đối xử với các quyền lợi hay nguyện vọng của cộng đồng chúng ta như thế nào tùy thuộc rất nhiều vào tỉ lệ các cử tri gốc Việt tham gia bầu cử trong mỗi kỳ bầu cử. Sức mạnh chung này bắt đầu từ sự đóng góp của mỗi người chúng ta qua mỗi lá phiếu cũng như vai trò của mỗi viên gạch trong việc xây dựng bức tường chính trị. Sự tham dự bỏ phiếu của mỗi người chưa đủ, chúng ta cần phải vận động hay nhắc nhở mọi người chung quanh chúng ta ghi danh bầu cử và tham gia bầu cử càng đông đảo càng tốt và không nên bỏ sót một phiếu bầu nào.
Thái Lan thu hoạch thặng dư lúa gạo
BANGKOK (Reuters) – Chính phủ Thái Lan đang dự trù sử dụng kho chứa hàng tại một phi trường cũ để làm nơi tồn trữ núi gạo sản xuất thặng dư do kế hoạch tài trợ nông gia, vốn giúp dành lá phiếu thời gian bầu cử nhưng nay khiến ngân khố quốc gia phải đổ tiền ra thu mua.
Công nhân Thái Lan đưa gạo lên tàu xuất cảng. (Hình: Paula Bronstein/Getty Images)
Các nhà buôn bán gạo ước tính chính phủ Thái Lan sẽ có con số kỷ lục khoảng 12 triệu tấn gạo tồn trữ trong các nhà kho, mua theo một chương trình trợ giúp của chính phủ theo đó mua gạo từ nông dân với giá cao hơn giá thị trường rất nhiều.
“Chúng tôi chuẩn bị sử dụng nhà kho rộng khoảng 30,000 thước vuông ở phi trường Don Muang để chính phủ trữ gạo và chúng tôi cũng kiếm xem còn chỗ nào khác để chứa gạo hay không,” theo lời Bộ Trưởng Vận Tải Jarupong Ruangsuwan cho hay hôm Thứ Sáu.
Phi trường Don Muang vừa được tu sửa sau khi bị hư hại vì trận lụt hồi năm ngoái. (V.Giang)
Giá tem thư Mỹ tăng thêm 1 cent vào năm tới
WASHINGTON (AP) – Sở Bưu Ðiện Mỹ hôm Thứ Năm cho hay sẽ tăng giá tem thư thêm 1 cent nữa vào ngày 27 Tháng Giêng năm tới, lên thành 46 cent.
Nhân viên bưu điện đưa thư cho một căn nhà ở San Francisco. Bưu điện sẽ tăng thêm 1 cent cho thư hạng nhất. (Hình: Justin Sullivan/Getty Images)
Cơ quan này cũng sẽ đưa ra một loại tem thư mới, cho phép khách hàng gửi thư hạng nhất đi bất cứ nơi nào trên thế giới, chỉ với một giá nhất định là $1.10. Hiện nay, giá tem thay đổi tùy thuộc vào nơi nhận, với các lá thư gửi đi Canada và Mexico phải dán tem giá 85 cent.
Theo luật lệ hiện hành, Sở Bưu Ðiện không được phép tăng giá tem quá mức lạm phát, tức vào khoảng 2.6%, trừ khi được phép đặc biệt. Sở Bưu Ðiện Mỹ, dự trù sẽ lỗ khoảng $15 tỉ trong năm nay, đã yêu cầu Quốc Hội cho phép họ nâng giá tem lên thêm 5 cent, nhưng các nhà lập pháp chưa có quyết định gì.
Sở Bưu Ðiện lỗ $5.1 tỉ trong tài khóa 2011, phần lớn vì sự sút giảm 5.8% trong số tiền thu được từ thư gửi loại hạng nhất (first-class mail). Các con số tài chánh sẽ còn tệ hại hơn nữa khi kết quả tài khóa 2012 được công bố tháng tới. Hồi đầu năm nay, Sở Bưu Ðiện không trả được cho Bộ Tài Chánh số tiền $11.1 tỉ đã ứng trước để đóng vào quỹ y tế cho nhân viên nghỉ hưu. (V.Giang)
Lực lượng nổi dậy Syria chiếm căn cứ phòng không
BEIRUT (Reuters) –Lực lượng nổi dậy ở Syria vừa chiếm được một căn cứ phòng không nằm về phía Ðông thành phố Aleppo hôm Thứ Sáu, trong lúc quân đội chế độ Assad phải chiến đấu ở nhiều mặt trận trên khắp lãnh thổ quốc gia này, theo tin từ giới tranh đấu cho hay.
Xác một binh sĩ quân đội Syria tại một khu vực phía Bắc Aleppo hôm Thứ Sáu. Lực lượng nổi dậy cho biết hạ sát hơn 100 lính chính phủ. (Hình: Tauseef Mustafa/AFP/GettyImages)
Các cuộc giao tranh cũng xảy ra ở một doanh trại quân đội nằm gần Maarat al-Nuaman, một thành phố nằm trên trục xa lộ chính ở phía Tây Bắc của Aleppo, nơi vừa bị lực lượng nổi dậy tràn ngập hồi đầu tuần này, theo tổ chức tranh đấu nhân quyền Syrian Observatory for Human Rights.
Tổ chức này cũng cho hay số người thiệt mạng hôm Thứ Năm lên đến hơn 260 người, gồm cả dân chúng và các tay súng nổi dậy cũng như lính chế độ Assad trong khu vực thủ đô, cũng như phía Bắc, Tây và Ðông Syria.
Nguồn tin cho biết rằng có hơn 100 binh sĩ chính phủ bị giết hôm Thứ Năm, tổn thất được coi là cao nhất trong một ngày kể từ khi cuộc nổi dậy của dân chúng chống lại Tổng Thống Bashar al-Assad bùng ra hồi Tháng Ba, 2011.
Hãng thông tấn SANA của nhà nước Syria cũng cho hay có giao tranh trên toàn quốc và nói rằng hàng chục người phía nổi dậy đã bị giết.
Trong khi đó, chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ hôm Thứ Sáu đưa phi cơ chiến đấu đến gần biên giới với Syria sau khi một trực thăng võ trang của Syria bắn phá thị trấn Azmarin nằm cạnh đường ranh phân chia hai nước.
Hơn 30,000 người đã thiệt mạng kể từ khi có cuộc nổi dậy nhằm chống lại chế độ độc tài cha truyền con nối ở Syria trong bốn thập niên qua. (V.Giang)
Dân đưa quan tài, hất phân bẩn vào trụ sở xã
HẢI DƯƠNG (NV) – Một nhóm người bị cáo buộc là “hất phân bẩn, uy hiếp cán bộ địa phương và khiêng quan tài để vào phòng tiếp dân của UBND xã” đang bị công an tỉnh Hải Dương truy nã và truy tố về tội “Chống người thi hành công vụ” và “Gây rối trật tự công cộng”.
Một phụ nữ bị công an xã Mỹ Hòa, huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long, bắn trọng thương hôm 20 tháng 9, 2012. (Hình: Pháp Luật Việt Nam)
Theo tin một số báo ở Việt Nam, ngày 2 tháng 10, 2012 vừa qua, một số người của Trung Tâm Viễn Thông Ninh Giang, tỉnh Hải Dương, làm nhiệm vụ sửa chữa, bảo dưỡng tại bưu điện văn hóa xã Ứng Hòe. Công an huyện Ninh Giang cũng đến đó để canh chừng.
“Trong khi các công nhân tiến hành công việc đã bị một nhóm đối tượng xông vào hất cát, phân bẩn vào người. Sau đó, nhóm người này có hành vi uy hiếp cán bộ địa phương và khiêng quan tài để vào phòng tiếp dân của UBND xã”, một số báo như Dân Việt, Ðất Việt, Bee.net kể lại vụ việc theo báo CAND.
Không những vậy, bản tin này còn nói “Chưa dừng lại ở đó, các đối tượng còn mang xăng, rơm chất xung quanh xe ôtô của lực lượng chức năng đang thực thi nhiệm vụ dọa đốt.” Nguồn tin trên loan báo “Hiện, công an Hải Dương đang ráo riết truy bắt nhóm đối tượng này để xử lý nghiêm trước pháp luật”.
Bản tin được kể như trên chỉ thấy có một nửa vụ việc. Nó là câu chuyện vô lý khi người dân bỗng dưng đến “hất cát, phân bẩn” vào những người “sửa chữa, bảo dưỡng tại bưu điện văn hóa xã Ứng Hòe”? Lại còn “có hành vi uy hiếp cán bộ, dọa đốt xe” dù có sự hiện diện của lực lượng công an?
Nếu có sự việc như thế xảy ra, nó phải đến từ một nguyên nhân gì lớn mà báo CAND không kể ra. Tờ CAND nói “lực lượng công an huyện Ninh Giang cũng có mặt tại đó để đảm bảo an ninh trật tự” thì làm gì mà để chuyện đó xảy ra?
Tại Việt Nam, quan tài được đưa tới trụ sở công an hay nhà quan chức để bắt vạ xảy ra rất nhiều lần những năm gần đây. Công an CSVN được dung dưỡng cho làm bậy từ ăn hối lộ đến giết người hiếm thấy bị trừng phạt trong khi người dân đụng chạm tới công an, cán bộ thì bị trị tội tối đa.
Theo thống kê của báo Pháp Luật Việt Nam (cơ quan tuyên truyền của Bộ Tư Pháp CSVN) trong vòng 4 tháng rưỡi từ 15 tháng 5, 2012 đến hết tháng 9 tháng 2012 đã xảy ra 10 vụ công an xã “ra tay quá mức” đối với người dân dù chỉ mới tình nghi “vi phạm pháp luật”.
Một số người dân đã mất mạng từ những hành động “quá mức” đó (vỡ sọ, dập nội tạng) như ông Nguyễn Mậu Thuận ở huyện Ðông Anh (Hà Nội), Ngô Thanh Kiều ở xã Hòa Ðồng, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên. Ðó là chưa kể tới những vụ bị công an bắn chết hụt ở Vĩnh Long, Yên Bái.
Ngày 11 tháng 7 năm 2012, báo Tuổi Trẻ nói 28 người ở huyện Bù Ðốp đã bị kết án từ 10 tháng đến 4 năm tù chỉ vì đưa quan tài một người dân bị công an đánh chết đến trụ sở công an bắt vạ và đập phá (ngày 8 tháng 10, 2011).
Rất nhiều vụ công an tra tấn, nhục hình chết người rồi đổ cho người ta “tự tử” hay “trụy tim” và không một tên nào bị truy tố.
Bầu “Có” cho dự luật 30
Chấm dứt việc cắt giảm và bắt đầu đầu tư lại cho con em chúng ta
Andrew Nguyễn/Ủy viên Hội Ðồng Giáo Dục Westminster
Tình trạng ngân sách thiếu cân bằng tại California kéo dài đưa đến cắt giảm ngân sách giáo dục cho các trường công lập hơn một thập niên qua, đẩy tiểu bang California xuống vị trí có nền giáo dục thấp gần nhất Hoa Kỳ hiện nay.
Andrew Nguyễn, ủy viên Hội Ðồng Giáo Dục Westminster. (Hình: Andrew Nguyễn cung cấp)
Chỉ trong 4 năm gần đây, $20 tỉ đã bị cắt từ ngân sách các trường học, hơn 30,000 thầy cô và các nhân viên giáo dục bị cho nghỉ việc, và tỷ số học sinh mỗi lớp đứng hàng cao nhất nước.
Ngân sách bị thu nhỏ cũng đã khiến hai hệ thống đại học University of California và California State University tăng học phí khiến nhiều gia đình vô cùng bi quan vì không còn khả năng cho con theo học đại học. Các sinh viên may mắn còn được tiếp tục học, phải đợi chờ năm, sáu năm mới tốt nghiệp vì những lớp cần học để ra trường liên tục bị cắt giảm.
Hệ thống giáo dục của California đang đối mặt với nguy cơ bị cắt $6 tỉ trong năm tới, bắt đầu vào Tháng Giêng năm 2013. Nếu chúng ta để mặc vậy, sự cắt giảm sẽ tiếp tục đi xa hơn. Trường học buộc phải rút ngắn năm học, cho thêm hàng ngàn thầy cô nghỉ việc, tăng số học sinh mỗi lớp thêm 20%, ngừng việc mua sách, và tăng thêm học phí tại các trường cao đẳng cộng đồng.
Giấc Mơ California được xây dựng dựa trên hệ thống trường công mọi người dân đều có được nền giáo dục cần thiết cho bản thân để thăng tiến và đóng góp cho xã hội. Chúng ta không thể phát triển kinh tế cho thế hệ tương lai bằng cách cắt giảm trường học.
Dự luật 30 là dự luật duy nhất giúp chúng ta tiếp tục đầu tư vào thế hệ mai sau, và vào nền kinh tế của California, chấm dứt việc cắt giảm $6 tỉ cho các trường học và cao đẳng, bắt đầu từ năm nay, để giúp ngăn chặn sự tăng cao học phí, và đầu tư vào các trường và cao đẳng. Không có nền giáo dục vững chắc, con cháu chúng ta sẽ không sẵn sàng cho công việc và đòi hỏi của thời đại mới.
Chúng ta phải bỏ phiếu “CÓ” để dừng ngay việc cắt giảm, ngừng ngay việc tăng học phí, và đầu tư vào các trường và cao đẳng để chuẩn bị cho thế hệ sau tìm được việc.
Nếu còn chần chờ quý vị hãy thử tưởng tượng một thế hệ mai hậu, và tương lai của một tiểu bang mà đa số người dân không có một nền giáo dục tốt.
Dự luật 30 bảo vệ đại đa số người dân, bằng cách buộc thành phần có thu nhập cao nhất đóng thêm một chút thuế, và các thành phần từ trung lưu trở xuống sẽ không phải chịu gánh nặng này. Các gia đình có thu nhập ít hơn $500,000 một năm sẽ không bị tăng thuế.
Phe phản đối dự luật 30 lập luận rằng “chưa chắc gì các trường học sẽ nhận được tiền từ quỹ tăng thuế”. Với lập luận này, phe phản đối lờ đi thực tế một ấn định của dự luật 30 là tiền thu từ phần tăng thuế sẽ được chuyển trực tiếp đến các trường học và cao đẳng qua một quỹ riêng mà các nhà làm luật không được chạm tới. Thêm vào đó, ngân quỹ từ dự luật 30 sẽ được theo dõi bởi một nhóm kiểm toán độc lập để bảo đảm tiền chỉ được sử dụng bởi các trường học và an ninh công cộng. Nhóm kiểm toán có bổn phận công bố cách sử dụng quỹ công khai thông tin với người dân. Các bậc phụ huynh sẽ theo dõi để biết ngân quỹ được sử dụng hợp lý hay không.
Phe phản đối dự luật 30 cũng quên không nhắc đến việc tăng thuế do dự luật 30 đề nghị là một giải pháp tạm thời, và chỉ có thể thay đổi bởi số phiếu của người dân. Những người có thu nhập cao nhất trả chịu sự tăng thuế khoảng một vài % trong 7 năm. Thuế hàng hóa (sales tax) tăng tạm thời .25% trong 4 năm.
Với tư cách là ủy viên Hội Ðồng Giáo Dục Westminster, chúng tôi Andrew Nguyễn kêu gọi quý vị:
Hãy tránh cảnh có thêm các giáo chức bị cho nghỉ việc, thêm lớp học phải đóng cửa.
Hãy nghĩ đến tương lai của con em quý vị, của cả một thế hệ, và hãy nghĩ đến tương của tiểu bang California.
Hãy cho thế hệ trẻ điều kiện và cơ hội chuẩn bị cho bản thân bằng với cơ hội mà quý vị đã có.
Nếu còn chần chờ, quý vị hãy nghĩ đến viễn ảnh học khu Westminster sẽ phải đóng cửa trường thêm một tháng, và các học sinh đang tuổi đến trường phải ở nhà.
Xin hãy cùng chúng tôi bỏ phiếu “CÓ” cho dự luật 30!
Khối Liên Âu đoạt giải Nobel Hòa Bình
OSLO, Na Uy (AP) – Khối Liên Âu được chọn trao giải Nobel Hòa Bình năm 2012 vì giúp duy trì phát triển hòa bình trong một lục địa từng bị chiến tranh tàn phá, tuy nhiên ủy ban tuyển chọn ở Na Uy hôm Thứ Sáu cảnh cáo rằng cuộc khủng hoảng tài chánh đang thử thách sự đoàn kết khối này có thể đưa trở lại “chủ nghĩa quá khích và quốc gia cực đoan”.
Một người đàn ông bước vào văn phòng khối Liên Âu ở Brussels, Bỉ. Khối này vừa được giải Nobel Hòa Bình 2012. (Hình: AP Photo/Yves Logghe)
Việc trao giải được thành phần lãnh đạo EU ở Brussels và các chính phủ thân EU ở khắp lục địa Âu Châu hoan nghênh nhiệt liệt, nhưng cũng bị nhiều người khác trong giới không chấp nhận cơ chế mà họ gọi là “siêu chính phủ” này chỉ trích mạnh mẽ.
Khối EU được thành lập từ sau những tàn phá nặng nề cho các quốc gia ở lục địa này thời Ðệ Nhị Thế Chiến, với quan niệm rằng có sự kết hợp chặt chẽ về kinh tế sẽ giúp cho các quốc gia từng là kẻ thù với nhau trong nhiều thập niên sẽ không bao giờ gây chiến lại với nhau.
Khối EU nay có 27 quốc gia thành viên với khoảng 500 triệu dân, bên cạnh đó cũng có một số quốc gia khác chờ gia nhập. (V.Giang)
Nhà văn Mạc Ngôn kêu gọi trả tự do cho Lưu Hiểu Ba
BẮC KINH (AP) – Nhà văn Trung Quốc vừa đoạt giải Nobel Văn Chương, ông Mạc Ngôn, hôm Thứ Sáu bày tỏ hy vọng rằng một nhà tranh đấu Trung Quốc từng đoạt giải Nobel Hòa Bình sẽ được thả ra để có cơ hội “học hỏi về hệ thống chính trị và xã hội” trong nước.
Nhà văn Mạc Ngôn, người vừa đoạt giải Nobel Văn Chương, 2012, hy vọng ông Lưu Hiểu Ba được thả sớm. (Hình: Ed Jones/AFP/GettyImages)
Ông Mạc Ngôn, nhà văn Trung Quốc đầu tiên đoạt giải Nobel Văn Chương, đưa ra lời phát biểu về nhà tranh đấu Lưu Hiểu Ba (Liu Xiaobo), người được trao giải Nobel Hòa Bình trong khi bị giam cầm vì có hành động chống chế độ, khi trả lời câu hỏi trong cuộc họp báo ở Bắc Kinh.
“Tôi hy vọng ông có thể sớm được tự do,” ông Mạc Ngôn nói. “Nếu ông Lưu Hiểu Ba có thể được tự do sớm hơn trong tình trạng sức khỏe tốt, ông sẽ có thể học hỏi về hệ thống chính trị và xã hội.”
Ông Mạc Ngôn, một đảng viên đảng Cộng Sản Trung Quốc, không cho biết thêm, nhưng có vẻ muốn nói rằng thả ông Lưu ra có thể là điều thuyết phục được ông đi theo đường lối của đảng.
Ông Mạc Ngôn tuyên bố như trên tại quê nhà ở Gaomi, tỉnh Sơn Ðông, trong lúc có chỉ trích từ một số nhà tranh đấu nhân quyền rằng ông Mạc chấp nhận thỏa hiệp với đảng, hy sinh sự độc lập về nghệ thuật và trí tuệ của mình. Ngoài việc là đảng viên đảng Cộng Sản Trung Quốc, ông còn là phó chủ tịch Hội Nhà Văn nhà nước Trung Quốc. (V.Giang)
Bảy lính thủy quân lục chiến Anh bị ra tòa tội sát nhân
LONDON (AP) – Các chuyên gia quân sự cho hay việc bắt giữ bảy lính TQLC Hoàng Gia Anh về tội tình nghi giết trái phép một phiến quân Afghanistan có thể tạo ra những hậu quả tai hại cho sự hiện diện của quân đội Anh ở quốc gia này.
Một số TQLC Anh từng chiến đấu tại chiến trường Afghanistan. Bảy TQLC Anh vừa bị ra tòa vì bị tố cáo tội sát nhân. (Hình: Matt Cardy/Getty Images)
Bộ Quốc Phòng Anh cho hay việc bắt giữ cho thấy quyết tâm của họ nhằm buộc các binh sĩ Anh phải tuân hành kỷ luật cũng như theo đúng quy ước quốc tế về chiến tranh. Tuy nhiên, các chuyên gia quân sự hôm Thứ Sáu nói rằng vụ này rất bất bình thường vì TQLC Hoàng Gia Anh nổi tiếng là được huấn luyện kỹ và có tinh thần kỷ luật cao.
Ông Michael Clarke, thuộc viện nghiên cứu Royal United Services Institute, cho hay tinh thần tự hào đơn vị thường ngăn cản các hành động sai trái, và có bảy người lính cùng bị bắt trong một vụ sẽ làm mất mặt chính phủ Anh.
Phát ngôn viên Bộ Quốc Phòng Afghanistan, Tướng Zahir Azimi, cho hay chính phủ Afghanistan hoan nghênh việc bắt giữ vì cho thấy luật pháp được tôn trọng. (V.Giang)
Bỏ phiếu “Không” cho dự luật 30
Michelle Steel/Phó chủ tịch Hội Đồng Thuế Vụ California
Tyler Diep/Nghị viên kiêm Phó thị trưởng Westminster
Thiên An/Người Việt (chuyển ngữ)
Dự luật 30, trong cuộc bầu cử ngày 6 Tháng Mười Một tới, tăng thuế của dân California thêm $6.6 tỉ để chi trả cho bộ máy chính quyền to phình của tiểu bang. Dự luật 30 không giúp các trường học hay ngân quỹ tiểu bang, nhưng gây thêm biến động tài chính cho tiểu bang và con cái chúng ta có thể phải gánh lấy hậu quả.
Bà Michelle Steel, Phó chủ tịch Hội Ðồng Thuế Vụ California
Dự luật 30 tăng thuế thu nhập cá nhân thêm 1% tới 3% lên những người có lương từ $250,000 trở lên, trong vòng 7 năm, khiến cho California trở thành tiểu bang có thuế thu nhập cao nhất cả nước. Dự luật cũng tăng thuế hàng hóa (sales tax) của tiểu bang, vốn dĩ đã cao nhất cả nước, lên thêm 0.25% trong 4 năm.
Mức thuế cao lên thành phần có thu nhập cao để họ “đóng góp công bằng”. Ðấu tranh giai cấp có thể là một chiến lược chính trị tốt, nhưng là một hướng đi tồi. Dự luật 30 sẽ làm cuộc sống người dân California, bất kể giàu nghèo, trở nên khó khăn hơn.
Cục Thuế của tiểu bang công bố dữ liệu vào đầu năm nay cho thấy trong khoảng thời gian 2007-2009, thu nhập của thành phần top 1% thu nhập, giảm nhiều hơn bất kỳ thành phần thu nhập nào khác. Tuy vậy, họ vẫn đóng thuế hơn 35% tổng thuế thu của tiểu bang so với 50% năm 2007, và giờ đây ở khoảng 40%. Trong nghiên cứu mới nhất của California Budget Projects, thành phần này sẽ đóng 81.2% tổng thuế của tiểu bang. Trong khi tổ chức này cho rằng đó là điều tốt, Văn Phòng Phân Tích Luật (Legistative Analyst’s Office) nói mức thuế này “có thể khiến cho hàng tỉ đôla sẽ bay mất” vì sự dao động kinh tế ảnh hưởng tới việc đầu tư nhiều hơn là lương bổng.
Người có thu nhập thấp đóng rất ít hoặc không đóng thuế, nhưng họ trả thuế hàng hóa cao. Theo State Board of Equalization, 1/5 số dân, những người có thu nhập thấp nhất, chi 82% thu nhập cho những hàng hóa bị đánh thuế. Phần tăng thuế này sẽ không là gì với sự tăng thuế người thu nhập cao phải chịu, nếu hiện nay không phải là thời điểm mà từng xu đều cần được tiết kiệm.
Việc tăng thuế này ảnh hưởng tới tất cả mọi người và làm hại nền kinh tế. Trên hết, nền kinh tế bao gồm chủ doanh nghiệp, nhân viên, và khách hàng. Khi mà những người này có ít tiền hơn, họ không phát triển được doanh nghiệp, họ không có phương tiện đi làm, đi chợ, hay bất cứ đâu họ muốn.
Ông Tyler Diep, nghị viên và phó thị trưởng Westminster. (Hình: Nghị Viên Tyler Diep cung cấp)
Khi lượng sản phẩm giảm, lượng tiêu thụ giảm và khả năng tài chính giảm không đủ để thúc đẩy cung cầu, kinh tế sẽ khó phát triển và người cần việc sẽ không có việc.
Phe ủng hộ dự luật 30 nói rằng số tiền thuế thu được sẽ dành cho các trường học. Họ bác bỏ các lập luận chống lại dự luật 30 bằng cách kêu gọi trong Hướng Dẫn Ði Bầu rằng “Dự luật 30 cung cấp hàng tỉ đô la để tăng lớp học cho học sinh và mở lại các chương trình dạy thể dục và nghệ thuật”, nhưng không có điều gì chứng minh được các lớp học sẽ hưởng các quyền lợi từ số tiền tăng thuế.
Thậm chí California School Boards Association, thuộc phe ủng hộ dự luật 30, cũng “nói rõ với người dân rằng đề nghị của thống đốc không thêm ngân quỹ cho trường học. Ngược lại, Ngân Quỹ Chung sẽ lấy trọn số tiền thuế này”. Phần tiền tăng thuế sẽ tới các trường học, do đòi hỏi tối thiểu của Hiến Pháp tiểu bang về tài trợ cho giáo dục, và tiền được dùng để phục hồi lại “một số phần ngân quỹ còn nợ các trường”, chứ không để tăng thêm các chương trình cho học sinh.
Mức thuế cao hơn của dự luật 30 gây hại tới nền kinh tế vì buộc người dân California đóng nhiều hơn, khiến California sẽ khó được vực lại trong tương lai, khó để tạo việc làm và kiếm việc làm. Dự luật sẽ khiến tiểu bang chi tiêu thêm mà không giúp học sinh có kết quả tốt hơn. Doanh thu của tiểu bang sẽ càng thêm biến động, điều mà đã hại đến các hoạt động tài chính của tiểu bang hàng chục năm qua.
Xin cùng chúng tôi bỏ phiếu “không” cho dự luật 30!
Nhân đọc bài viết của ông Nguyễn Ðăng Khoa
Thư ngỏ
Trần Phong Vũ
LTS: Bức thư ngỏ dưới đây, do tác giả Trần Phong Vũ gởi đến Người Việt, có đoạn ghi chú ở cuối bài, như sau: “Thư ngỏ này, trước hết, được gửi tới ban giám đốc bốn nhật báo lớn ở Nam California: Người Việt, Sàigòn Nhỏ, Viễn Ðông, Việt Báo (thứ tự này được ghi theo mẫu tự đầu) Thứ Năm 11 tháng 10 năm 2012, ngày an vị Di Cốt nhà thơ Thomas More Nguyễn Chí Thiện tại Vườn Tưởng Niệm (Memorial Garden) Nhà thờ Chánh Tòa Giáo Phận Orange (Christ Cathedral) -tên cũ là Cristal Cathedral tức Nhà Thờ Kiếng, tọa lạc tại số 12141 Lewis, Garden Grove, CA 92840. Người viết mong mỏi tiếng nói bộc trực này được phổ biến rộng rãi. Tuy nhiên, chúng tôi tuyệt đối tôn trọng sự lựa chọn đăng hay không đăng của quý vị.” Nay tòa soạn quyết định đăng tải nguyên văn bức thư này.
***
Sau khi nhà thơ Nguyễn Chí Thiện (NCT) qua đời, tiếp theo là những ngày cùng một số anh em tiếp tay ông bà Nguyễn Công Giân, bào huynh người quá cố lo tang lễ cho anh, một phần vì mệt, phần khác vì còn nhiều chuyện phải làm, tôi không quan tâm tới những điều thị phi chung quanh sự ra đi của anh, nhất là chuyện anh tuyên nhận niềm tin Kitô Giáo.
Sáng nay (Thứ Hai, 08 tháng 10, 2012) một người bạn bên Pháp chuyển cho tôi bài viết của ông Nguyễn Ðăng Khoa (NÐK) được ghi xuất xứ cuối bài là Garden Grove, miền Nam California, Hoa Kỳ.
Tôi đã tính bỏ qua, nhưng do ý kiến của vài người bạn, trong số có giáo sư Lưu Trung Khảo, cho rằng tôi cần lên tiếng vì tác giả bài viết trực tiếp đề cập tên tôi. Do đó, chẳng đặng đừng, tôi viết thư ngỏ này.
Tác giả bày tỏ những suy nghĩ của ông sau khi nghe thông tín viên đài RFA -cô Ngọc Lan-, phỏng vấn tôi khoảng 9 giờ sáng Thứ Ba 02 tháng 10, 2012 về sự ra đi của nhà thơ Nguyễn Chí Thiện Trong bài, ông Nguyễn Ðăng Khoa nhắc tới tên tôi bốn lần.
Sau đây là những điểm then chốt tôi thấy cần làm sáng tỏ:
1. Ông viết: “…Ông Trần Phong Vũ được miêu tả là ‘người kề cận, chăm sóc nhà thơ Nguyễn Chí Thiện trong những ngày ở bệnh viện’”.
Cô Ngọc Lan nói tôi là người kề cận nhà thơ Nguyễn Chí Thiện trong những ngày ở bệnh viện quả không sai. Nhưng nói tôi là người chăm sóc anh trong những ngày này thì chỉ đúng một nửa.
Tôi rất vinh dự để xác nhận rằng những giờ phút tôi ở bên anh Thiện trong 6 ngày anh nằm điều trị tại bệnh viện là những thời khoảng quý giá, là những ân huệ trong đời tôi. Nếu ông NÐK biết rõ mối thâm tình giữa tôi và anh Nguyễn Chí Thiện -mối thâm tình đã bén rễ sâu xa giữa chúng tôi trong hơn một thập niên qua-, kể từ khi anh ân cần nhờ tôi cùng GS Trần Huy Bích đọc tác phẩm Hỏa Lò của anh trong buổi ra mắt tại TT/CGVN Giáo phận Orange năm 2001, và sau đó chính anh nhận đọc cuốn Phan Văn Lợi, Người Là Ai? của tôi cùng năm, tiếp theo là tác phẩm biên khảo Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, Vĩ Nhân Thời Ðại cũng của tôi ở hai miền Nam, Bắc California, HK năm 2005 (trong vòng 5, 6 năm gần đây, mỗi tuần hơn một lần tôi đón anh ra sinh hoạt bên ngoài, như cùng anh em tham dự những cuộc hội thoại thường xuyên trên các hệ thống truyền hình. Những năm đầu trên hai đài SBTN, VHN và suốt vài năm gần đây cho đến lần cuối cùng trên đài VNA 57.3 TV ngày 24 tháng 9 năm 2012, ngót 40 tiếng đồng hồ trước khi anh vào cấp cứu trong bệnh viện (1) hẳn ông sẽ hiểu được sự có mặt không thể thiếu của tôi bên cạnh anh trong những ngày anh nhập viện. Tôi hiểu anh cần tôi và chính tôi cũng rất cần anh. Có điều phải nói ngay là không phải với mục đích “vô liêm sỉ” như ngôn ngữ thiếu cân nhắc của ông NÐK ở đoạn sau bài viết.
Tôi không ngần ngại nói rằng, trong lúc kề cận bên anh NCT, tôi đã trao đổi, tâm tình với anh thật nhiều. Chúng tôi đã tay trong tay, nhìn sâu vào mắt nhau thật lâu để truyền thông cho nhau tín hiệu chan hòa, nồng ấm của tình bằng hữu, hiểu nhau, kính trọng nhau, yêu thương nhau như hiểu, kính trọng và yêu thương chính mình. Tôi đã gượng đùa vui trong khi vuốt tóc, lau mặt anh, nhẹ nhàng xoa bóp chân tay anh để anh quên đi những hơi thở nhọc nhằn. Tôi cũng thay anh đón tiếp những bạn bè thân sơ tới thăm anh. Trong số những người bạn này tôi phải kể đến nhà văn Phan Nhật Nam (trong 6 ngày anh NCT nằm bệnh viện, anh PNN ghé thăm không dưới 4 lần, không kể sau ngày anh trút hơi thở cuối cùng). Ngoài ra còn có BS Nguyễn Văn Quát, nhà bình luận Trần Bình Nam, giáo sư Trần Huy Bích, nhà văn Huy Trâm, cô Ðỗ Thị Thuấn, nhà báo Ðinh Quang Anh Thái và rất nhiều bè bạn gần xa mà vì khối óc mỏi mòn của một người đã bước qua ngưỡng cửa 80 tôi không nhớ hết. Ðấy là chưa kể tới đông đảo những người thân quen của tôi và anh trong nguyệt san Diễn Ðàn Giáo Dân và nhóm Gioan Tiền Hô.
Nếu hiểu những cử chỉ ấy là chăm sóc thì quả thật nó nặng về tinh thần nhiều hơn là chăm sóc về thể lý cho một bệnh nhân. Công việc sau này tôi xin dành cho hai người bạn của nhà thơ Nguyễn Chí Thiện. Người thứ nhất là chị Diana Tăng, và người thứ hai là chị Lâm Thiên Hương từ Connecticut qua sau khi hay tin anh Thiện phải nhập viện. Chính hai chị -nhất là chị Diana Tăng- là những người đã có những chăm sóc đúng nghĩa đối với tác giả Hoa Ðịa Ngục.
(Ðể tránh ngộ nhận về bản chất trong sáng, minh bạch trong cung cách xử kỷ tiếp vật của nhà thơ vĩ đại, đáng mến của chúng ta, vì trách nhiệm lương tâm đối với một người bạn nghĩa thiết, những ngày tới đây tôi sẽ viết về những mối liên hệ sòng phẳng, sáng rỡ như ban ngày của anh đối với những người khác phái mà tôi biết được.)
2. Sau khi nhắc lại chi tiết trong bài phỏng vấn của Ngọc Lan, là: “LM Cao Phương Kỷ, linh hướng Diễn Ðàn Giáo Dân đã tới để cử hành bí tích Thanh tẩy và xức dầu lần cuối…”, ông Nguyễn Ðăng Khoa hoài nghi đặt câu hỏi: “Ðó có thật là ước nguyện của nhà thơ NCT hay không?” Rồi ông mỉa mai: “Chỉ có ông Trần Phong Vũ và Chúa của ông mới biết được mà thôi. Ông nói sao thì chúng tôi nghe vậy…”
Chuyện ông NÐK tin hay không là quyền của ông.
Bỏ qua cái giọng phỉ báng ‘Chúa của ông’ theo nếp nghĩ đầy thành kiến của tác giả bài viết, tôi xót xa trộm nghĩ: Liệu ông Khoa có hiểu rằng cách đặt câu hỏi như thế là ông gián tiếp khinh thường nhà thơ Nguyễn Chí Thiện và hàm ý rằng việc anh tuyên nhận đức tin CG không phải là ước nguyện của người đã khuất? Muốn biết ước nguyện thật của mẫu người “chí thiện” ấy ra sao thì ngoài Linh Mục Cao Phương Kỷ, BS Trần Văn Cảo, ông NÐK có thể kiểm chứng với Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Trang, hai chị Diana Tăng, tức chị Hạnh (2) và Lâm Thiên Hương, khi ông không có cơ hội ở gần nhà thơ NCT để nhận ra rằng: Hiện diện trong giây phút thiêng liêng ấy, ngoài cá nhân tôi, anh chị BS Trần Văn Cảo, còn có hai người phụ nữ đã chăm sóc anh trong những giờ phút cuối đời và nhất là Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Trang, người mà do một định mệnh rất tình cờ, kỳ diệu, đã có mặt để chứng kiến từ đầu đến cuối lúc anh Nguyễn Chí Thiện tuyên xưng đức tin Công Giáo. Cả ba nhân vật ngoài GHCG này đều đã nghe câu trả lời rành rẽ của anh Thiện với LM Cao Phương Kỷ khi cha đề cập tới vấn đề giáo lý. Ðại ý anh nói: “Trong tù cha Lý đã hướng dẫn con nhiều về giáo lý và Kinh Thánh Công Giáo”. Dịp này anh cũng nhắc tới cha Nguyễn Văn Vinh mà anh quen gọi là cha Chính Vinh, vị linh mục anh thường công khai bày tỏ lòng kính trọng và cảm phục về tinh thần sắt đá, bất khuất đã chết rũ tù trong trại Cổng Trời. Chi tiết này từng được người bạn tù của anh là cựu đại úy Kiều Duy Vĩnh tường thuật trong loạt bài ký sự lén gửi ra từ Hà Nội, được đăng tải trên tạp chí Thế kỷ 21 của nhà báo Phạm Phú Minh cách đây mấy năm.
Có cần nói thêm rằng khi hay tin Kiều Duy Vĩnh nhận bí tích Thanh tẩy để trở thành tín hữu Công Giáo năm ngoái, anh Nguyễn Chí Thiện đã góp với anh em DÐGD một số tiền để tặng người tù kiệt xuất họ Kiều, người đã được nhà văn Bùi Ngọc Tấn đưa vào tác phẩm Chuyện Kể Năm 2000 của ông?
3. Cũng do lối suy nghĩ, nhận định và xét đoán sự việc theo cảm tính, tác giả bài viết đã nêu lên câu hỏi sống sượng sau đây.
“Tại sao cứ mỗi lần có nhân vật nào có chút tên tuổi trong cộng đồng mất đi, người ta lại cố gán cho họ ‘trở lại đạo Công Giáo’ để làm gì…?”
Và ngay sau đó, ông bày tỏ quan điểm riêng hàm ngụ một lời lăng mạ:
“Tôi cho đấy là một việc làm chẳng mang lại một chút ý nghĩa gì, nếu không muốn nói là vô liêm sỉ.”
Cụm từ “vô liêm sỉ” ông phát ngôn bâng quơ, nhưng ai cũng hiểu là ông muốn gán ghép cho những tín hữu Công Giáo, trong đó có cá nhân tôi. Với sự công bằng và sòng phẳng, tôi xin trả lại lời lăng mạ này cho tác giả bài viết.
Khi nêu lên câu hỏi và những lời miệt thị trên đây, không hiểu tác giả nghĩ thế nào về trường hợp BS Ðặng Văn Sung, giáo sư triết học Trần Bích Lan tức nhà thơ Nguyên Sa cách nay trên một thập niên, nhà thơ Bàng Bá Lân cuối thế kỷ trước (chính xác là năm 1988) và gần đây là nhà thơ Hà Thượng Nhân Phạm Xuân Ninh? Những khuôn mặt tên tuổi trên chính trường, trong văn học này đã nhận bí tích Thanh tẩy để trở thành Kitô hữu ra sao rất nhiều người đã rõ. Vì thế tôi không cần phải nhắc lại.
(Xin nói nhỏ với ông NÐK là chính bà quả phụ nhà thơ Nguyên Sa Trần Bích Lan khuê danh Trịnh Thúy Nga -nguyên GS hiệu trưởng trường Văn Học ở Sàigòn, nơi đào tạo hàng ngàn học sinh dọn thi tú tài II trước tháng 4 năm 75- cũng mới trở thành tín đồ Công Giáo mấy năm gần đây.)
Liệu tôi có cần phải nhắc tới trường hợp nguyên Thủ Tướng VNCH Nguyễn Bá Cẩn, cựu Tướng Nguyễn Khắc Bình (Bắc California, HK), giáo sư Vũ Quốc Thúc (Pháp), những người đã công khai tuyên xưng đức tin Công Giáo giữa lúc đang khỏe mạnh, tinh thần minh mẫn và đang sinh hoạt giữa chúng ta? Riêng ông Nguyễn Bá Cẩn mới qua đời trong năm qua sau rất nhiều năm tin nhận Ðấng Cứu Thế.
Nếu cần thêm chứng liệu, ông Khoa cũng có thể tìm gặp nhà văn kiêm giáo sư, khoa học gia Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh để tìm hiểu về những chuyển đổi quan trọng gần đây trong đời sống tâm linh của nhân vật danh tiếng này.
Theo dõi thời sự trong nước vài tháng qua, hẳn ông cũng không thể không nhận được tin những bạn trẻ thuộc hàng ngũ đối kháng chế độ Hà Nội như các cô Huỳnh Thục Vy, Hoàng Vy, Trịnh Kim Tiến đã can đảm và công khai tìm về với đạo Công Giáo. Nếu cần kể thêm xin được nhắc tới nữ LS Lê Thị Công Nhân, người tuyên bố đã đọc hết bộ Kinh Thánh Tân & Cựu Ước trong mấy năm ngồi tù CS để trở thành tín hữu Tin Lành và Blogger Tạ Phong Tần, xuất thân đại úy công an CS cũng đã được rửa tội ở nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế Thái Hà nhiều năm trước. Tôi dùng từ ‘can đảm’ gán cho những người trẻ tìm về với đức tin Thiên Chúa Giáo tại quốc nội vì họ đã dám lội ngược dòng. Giữa một xã hội vô luân, vô thần, tôn giáo bị truy diệt, bách hại vậy mà họ đã liều mình vượt lên tất cả để biểu tỏ niềm tin nơi Thiên Chúa. Tôi nói ‘công khai’ vì tất cả những ai theo dõi tin tức trong nước đều đọc được những bản tin tường thuật nghi lễ rửa tội kèm theo hình ảnh cụ thể về những biến cố này.
Vì giới hạn của một thư ngỏ tôi chưa nói tới trường hợp ngài Bảo Ðại, vị Hoàng Ðế cuối cùng của triều Nguyễn đã tìm về với GH Công Giáo ra sao cũng như rất nhiều học giả danh tiếng ngoài đời như Sảng Ðình Nguyễn Hy Thích (3), Bửu Dưỡng, gần đây nhất là Bác Sĩ Nguyễn Viết Chung mà sau khi vào đạo đã trở thành những linh mục danh tiếng, đạo đức, thánh thiện. Hai LM Nguyễn Hy Thích, Bửu Dưỡng đã qua đời, riêng cha Chung, một mục tử ở lứa tuổi trung niên hiện đang lăn lộn bên những nạn nhân phong cùi ở miền Cao nguyên, ngay giữa lòng chế độ cộng sản hôm nay.
4. Trong đoạn kế tiếp, tác giả viết:
“Cũng nên nhắc một chút về đạo Thiên Chúa được mấy ngài làm nghề đánh cá học trò của một ông thợ mộc, truyền lại cho đời sau với những dụ ngôn là dùng lưới đi bắt cá về cho Thiên Chúa. (Ý nói đi mở mang nước Chúa.) Cá bị giăng lưới bắt về chứ có con cá nào vui vẻ tự nguyện chui vào lưới đâu. Chẳng có con cá nào muốn được theo về với đạo Thiên Chúa hết.”
Tạm gác ra một bên cái ý tưởng mỉa mai, ngạo mạn hàm ngụ đàng sau ngôn từ, chữ nghĩa và cách viết lủng củng của tác giả, chỉ xét riêng sự hiểu biết về “dụ ngôn” của đương sự, người đọc không khỏi ngao ngán. Ông không hiểu rằng phần đông trong số 12 môn đồ tiên khởi của Chúa Kitô đều là những người xuất thân hành nghề lưới cá. Ðấy là lý do Ngài lấy chuyện lưới cá để ám chỉ một sứ vụ cao cả hơn của các ông. Sứ vụ đó là rao giảng Tin Mừng Nước Trời cho muôn dân. Những người chậm hiểu nhất cũng nhận ra. Vì hiểu sai -hoặc cố tình hiểu sai- nên ông mới hồ đồ cho rằng Chúa sai các môn đệ “giăng lưới để bắt cá về cho Thiên Chúa”. (!!!)
Chưa hết. Sự hồ đã đạt tới mức khó hiểu khi ông viết tiếp:
“Cá bị giăng lưới bắt về chứ có con cá nào vui vẻ tự nguyện chui vào lưới đâu. Chẳng có con cá nào muốn được theo về với đạo Thiên Chúa hết”.
Ðến mức này thì thú thật với ông NÐK, tôi không biết nói gì hơn nữa!
5. Trước khi kết thúc bài viết, ông NÐK viết:
“Ðối với ông Trần Phong Vũ, một trí thức Công Giáo, tôi hơi buồn nhưng không ngạc nhiên. Dù là trí thức nhưng ông cũng không vượt qua được cái bản chất cố hữu của người tín đồ thuần thành Thiên Chúa Giáo. Ông đã được đào tạo như vậy nên phải hành xử như vậy thôi”.
Ông NÐK buồn, đó là quyền của ông.
Ngôn từ, chữ nghĩa bề ngoài mang vẻ hiền lành, thiện chí, nhưng hàm ngụ bên trong đầy mật đắng, ẩn giấu một thái độ trịch thượng, mỉa mai, miệt thị!
Xin thưa với ông Khoa, tôi không xứng đáng và cũng chưa bao giờ tự nhận mình “là một trí thức Công Giáo” khi nghĩ tới những tên tuổi lớn trong GH tôi như Trương Vĩnh Ký, Nguyễn Trường Tộ, Hàn Mặc Tử thế kỷ trước và những khuôn mặt đáng trân trọng hôm nay, trong số có những người bạn mới trong đức tin của tôi, đã khuất như hai cha Thích, Bửu Dưỡng, BS Ðặng Văn Sung, giáo sư, thi sĩ Nguyên Sa Trần Bích Lan, các nhà thơ Bàng Bá Lân, Hà Thượng Nhân… hay vẫn còn hiện diện giữa chúng ta như GS Vũ Quốc Thúc, GS Trịnh Thúy Nga, phu nhân cố thi sĩ Nguyên Sa Trần Bích Lan, GS khoa học gia Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh… mà tôi có dịp đề cập trong đoạn trên.
(Tưởng cần mở dấu ngoặc ở đây để nói lên một chút quan điểm của riêng tôi về vấn đề tôn giáo, nói chung. Ðối với tôi, bất cứ tôn giáo nào có cùng đích là đặt trọn niềm tin nơi một Thượng Ðế mà người bình dân VN gọi là Ông Trời để trong những ngày sống hữu hạn biết hướng về sự thiện, cố gắng sống chan hòa, tử tế, khoan dung, yêu thương con người… đều rất đáng trân trọng. Vì quan niệm như vậy nên khi còn ở trong nước cũng như ở đây, tôi có khá đông bạn bè ngoài Công Giáo, trong số có không ít những người bạn thân thiết, gặp gỡ thường xuyên như các GS Lưu Trung Khảo, Nguyễn Ðình Cường, Phạm Quân Hồng, Nguyễn Ngọc Kỳ, Phạm Cao Dương, Bùi Mỹ Dương, Nguyễn Thị Hiếu và người bạn đời của chị (anh Nghiêm Xuân Khuyến). Nếu cần nói thêm, tôi có thể kể tới những anh em cùng làm chung với tôi ở đài Phát thanh Sàigòn, nhật báo Sóng Thần trước 75 hiện có mặt tại Mỹ như Lê Phú Nhuận, Tiến Sơn, Lê Thiệp, Nguyễn Duy Ðăng, Nguyễn Sỹ Hưng, Lý Ðại Nguyên đặc biệt là Uyên Thao, người bạn tâm giao hiện cùng tôi đang trực tiếp lo tủ sách Tiếng Quê Hương.
Quan điểm về tôn giáo sau đây của Ðức Ðạt La Lạt Ma là một quan điểm tuyệt với, rất đáng trân trọng. Ðước biết, khi ông Leonardo Boff, thần học gia Ba Tây hỏi ngài: “Thưa ngài, theo quan điểm của ngài thì tôn giáo nào tốt nhất?”, không một giây suy nghĩ, Ðức ÐLLM trả lời: “Tôn giáo tốt nhất là tôn giáo đưa ta đến gần Ðấng Tối Cao nhất; là tôn giáo biến ta thành con người tốt hơn”. Lời vị đại sư làm sáng tỏ một điều: Ðó là con người có lý do và có quyền được chọn cho mình một tôn giáo. Ðồng thời nó cũng đặt ra một giới hạn là không ai có tư cách hay có quyền áp đặt một người theo một tôn giáo mà đương sự không muốn. Ai vi phạm điều này thì đúng là kẻ “vô liêm sỉ” như lời lên án của ông NÐK.
Ðọc kỹ lại bài viết của ông NÐK, với thiện chí và thiện ý, tôi cố tin là ông lầm. Mà với người lầm thì không đáng trách. Trên thập giá, trước khi trút hơi thở cuối cùng, Ðấng chết cho nhân loại đã cầu khẩn cùng Thiên Chúa Cha: “Lạy Cha! Xin tha tội cho chúng vì chúng lầm chẳng biết”.
Tự xét, tôi sẽ còn phải tiếp tục sống và hành xử niềm tin Công Giáo của tôi nhiều hơn nữa, phải biết sống chan hòa, biết bao dung và sống chân thật nhiều hơn nữa để xứng đáng với điều ông NÐK gán cho: “Là một tín đồ thuần thành Thiên Chúa Giáo” -dĩ nhiên không mang ý nghĩa đắng đót mà ông hàm ngụ-, để đến cuối cuộc đời được thanh thản ra đi như nhà thơ Nguyễn Chí Thiện. Ðiều tâm nguyện tha thiết của tôi là mong ông đọc và suy nghĩ thật kỹ những gì tôi viết trong thư ngỏ này để trả lại cho đồng đạo của tôi những gì “thật sự” là của chúng tôi, của tôn giáo chúng tôi, chứ đừng cố chấp với những luận cứ hàm hồ, võ đoán theo cảm tính gói ghém trong bài viết của ông.
Lá thư không niêm này được viết trong tâm tình một công dân Việt Nam có tín ngưỡng Công Giáo luôn cố gắng dấn bước trên con đường hoàn thiện, biết tôn trọng Sự Thật và mong Sự Thật được tỏa sáng trong đời, đặc biệt trên quê hương chúng ta.
Tôi chưa hề quen biết ông Nguyễn Ðăng Khoa, nhưng trong thâm tâm, tôi mong được gặp gỡ và trao đổi trực tiếp với ông để tránh những ngộ nhận không cần thiết. Cũng trong tinh thần ấy, tôi tán đồng đề nghị của người bạn trẻ Hồn Nhiên gửi ra trên NET về một cuộc nói chuyện thẳng thắn, diện đối diện với những vị còn hoài nghi về con người, cuộc đời và nhân cách cố Ngục sĩ Nguyễn Chí Thiện, sau khi anh đã vĩnh viễn ra khỏi thế gian.
Trân trọng,
Trần Phong Vũ
Nam CA, ngày 08-10-2012 (Chỉnh lại lần chót tối 11-8-12)
Các ghi chú trong bài:
1. Một chi tiết khá đặc thù khác là khoảng trung tuần tháng 8-2012 vừa qua, khi nhà văn Uyên Thao, người chủ trương tủ sách Tiếng Quê Hương layout xong tuyển tập thơ văn mới nhất gồm ba tác phẩm đã tuyệt bản của tôi, anh gửi cho tôi để chuyển qua Ðài Loan in. Nhận được, như thường lệ tôi chuyển tiếp cho anh Nguyễn Chí Thiện đọc trước khi có sách. Nhưng thật bất ngờ. Ðầu thượng tuần tháng 9 vừa qua, anh Thiện gửi lại cho tôi bài anh đọc tuyển tập, nhắn tôi gửi cho nhà văn Phạm Phú Minh để nhờ post lên Diễn Ðàn Thế Kỷ. Trong nỗi bồi hồi xúc động tôi làm theo ý anh, nhân tiện gửi luôn cho anh Lã Mạnh Hùng để đưa lên mạng Ð.C.V Online và cho đăng trên nguyệt san Diễn Ðàn Giáo Dân, tạp chí Kỷ Nguyên Mới trên DC số phát hành tháng 10-2012. Các bài trên hai tờ báo điện tử đã đến với cư dân mạng khoảng 10 ngày trước khi tác giả vào bệnh viện.
Sở dĩ tôi coi sự kiện này là điều bất ngờ và cũng khiến tôi xúc động vì đây là lần đầu tiên anh viết một bài điểm sách, mà lại là sách của tôi. Trong vòng hơn 10 năm quen thân anh, cá nhân tôi đã mời anh đọc và giới thiệu sách của tôi cũng như bạn bè quen thân tôi như nhà biên khảo Minh Võ, GS triết học Ðỗ Mạnh Tri, phu nhân tiến sĩ Bùi Hạnh Nghi, nhà văn Chu Tất Tiến… trên dưới cả chục lần. Lần nào cũng vậy, anh đều nói buông không văn bản viết sẵn, do đó vết tích để lại có chăng chỉ là những mảng tường thuật vắn tắt trên những trang báo. Và đây được coi là bài điểm sách bằng văn tự đầu tiên và là bài viết cuối cùng của nhà thơ Nguyễn Chí Thiện trước khi anh đi vào chốn vô cùng lúc 7 giờ 17 phút sáng Thứ Ba 02-10-2012 nhằm ngày 17-8 năm Nhâm Thìn.
2. Trong bài “Vĩnh Biệt Người Tù Lương Tâm Nguyễn Chí Thiện” của giáo sư, nhà báo Bùi Văn Phú đề ngày 06 tháng 10 năm 2012, tôi đọc được chi tiết sau đây:
“Cô Hạnh kể đi đâu cô cũng mang tập thơ “Hoa Ðịa Ngục” để mọi người trong bệnh viện biết, nên ai cũng làm hết sức giúp anh. Sáng nay có một linh mục vào làm phép bí tích cho anh nhưng cô không nhớ tên. Lúc sau cô điện thoại, để lại trong máy lời nhắn cho tôi biết đó là cha Cao Phương Kỷ. Ước nguyện cuối đời của anh là được trở thành người Công Giáo và anh đã chọn tên Thánh là Thomas More”.
Ghi chú của Trần Phong Vũ: Khi tôi hỏi chị Hạnh về họ tên chị muốn ghi trong một văn bản, chị cho hay là Diana Tăng (họ Tăng là họ phu quân của chị mà tôi đã có dịp gặp gỡ trong bệnh viện và trao đổi nhiều nhân dịp tôi chở anh chị và chị Lâm Thiên Hương ra ngoài ăn trưa). Vì tôn trọng, khi viết thư ngỏ này tôi vẫn dùng danh xưng Diana Tăng. Cho đến khi đọc chi tiết trên đây trong bài viết của tác giả Bùi Văn Phú, tôi xin phép được ghi tên quen thuộc là chị Hạnh.
3. Khi là LM ngài có tên là J.M Nguyễn Văn Thích. Trong một tác phẩm do GS Ðoàn Khoách, một môn sinh ngoài CG của cha hiện định cư ở San Diego thực hiện, bên dưới nhan sách Sảng Ðình Thi Tập ghi là của J.M Thích. Sách được ấn hành tại California, HK năm 2001. Ngày 03 tháng 8 năm ấy GS Khoách đề tặng tôi một cuốn và đích danh mời tôi đọc và giới thiệu thi tập này tại TTCGVN Giáo phận Orange một thời gian sau đó. Cố LM J.M Thích xuất thân trong một gia đình quý tộc nhiều đời thấm nhuần Khổng Giáo. Thân phụ là cụ Tiểu Cao Nguyễn Văn Mại, đậu phó bảng hai khoa 1885-1889 và làm quan trong triều cùng thời với cụ Ngô Ðình Khả. Cha đã lìa bỏ gia đình nhập đạo Công Giáo rồi đi tu làm LM. Thuở sinh thời cha Thích được nhiều người mộ mến về lòng bác ái và nếp sống đạm bạc theo gương Chúa Giêsu của cha. Phát biểu trong buổi ra mắt Sảng Ðình Thi Tập hôm ấy, tôi đã được nghe một hậu duệ của cha kể rằng: Mỗi lần lãnh lương ở Ðại Học Huế trên đường đạp xe về nhà xứ, cha phân phát hầu hết số tiền lương của ngài cho những gia đình nghèo không phân biệt tôn giáo. Khi qua đời, tài sản của ngài được nhà xứ trao cho thân nhân, ngoài vài bộ quần áo, chỉ có cây thánh giá và mấy bộ sách cũ. Hai chữ J.M trước tên gọi là chữ viết tắt tên thánh Giuse và Maria của cha.
Du ngoạn trên sông Danube ở Budapest
Bài và ảnh: Trịnh Hảo Tâm
Sông Danube dài 2,850 km là con sông huyết mạch và lớn thứ nhì ở Âu Châu chỉ sau sông Volga ở Nga. Khi nhắc đến dòng sông Danube thơ mộng, người ta thường nghĩ đó là tài sản riêng của nước Áo vì bản nhạc nổi tiếng theo điệu valse “Dòng Sông Xanh” (“The Blue Danube”) là sáng tác của nhà soạn nhạc tài hoa người Áo Johann Strauss II.
Sông Danube chảy ngang thành phố Budapest, Hung Gia Lợi.
Thật ra sông Danube bắt nguồn từ nước Ðức chảy qua 9 quốc gia khác nữa là Áo, Slovakia, Hungary, Croatia, Serbia, Bulgaria, Romania, Moldova và Ukraine, cuối cùng đổ ra Hắc Hải. Du ngoạn trên sông Danube là tiết mục tôi cho là quan trọng nhất trong chuyến đi Ðông Âu kỳ này vì từ lâu bản nhạc “Dòng Sông Xanh” thôi thúc tôi phải tìm tới cho được dòng sông Danube và nhạc sĩ Phạm Duy qua nhạc phẩm “Bên Cầu Biên Giới” cũng đã mơ ước rằng:
“Ôi giấc mơ qua,
Mộng đời phiêu lãng giang hồ:
Sống trong lòng người đẹp Tô Châu
Hay là chết bên dòng sông Danube.”
Du thuyền Mozart trên sông Danube ở Budapest.
Mơ ước của nhạc sĩ, một cách nôm na ngắn gọn là: “Nếu sống là phải sống với người đẹp đất Tô Châu bên Tàu và nếu có chết thì phải chết trên dòng sông Danube!” Con gái Tô Châu rất đẹp và có giọng nói thanh tao, ngọt ngào. Người Trung Hoa có câu “Thà là nghe con gái Tô Châu chưởi lộn còn hơn nghe người Ninh Ba ca hát!” Tôi đã đến Tô Châu nhưng “sống trong lòng người đẹp Tô Châu” thì không dám vì mình không biết tiếng Tàu mà sống với gái Tô Châu, ngôn ngữ bất đồng, chắc phải nghe “ngộ tả nị” suốt ngày! Còn chết bên dòng sông Danube, tôi lại cũng không muốn! Có chết về chết ở Bolsa, ngày ngày nằm trong Peak Family còn nghe tiếng Việt mến yêu. Khi buồn nằm trong mộ… réo tên người thì có người còn hiểu và hy vọng có người hỏi thăm:
Trời cuối thu rồi – Em ở đâu?
Nằm bên đất lạnh chắc em sầu?
Thu ơi!
Ðánh thức hồn ma dậy,
Ta muốn vào thăm nấm mộ sâu.
(Gửi Người Dưới Mộ – Ðinh Hùng)
Tòa nhà Quốc Hội Hung Gia Lợi bên bờ sông Danube.
Xe buýt đưa đoàn du lịch Ðức chúng tôi chạy cập theo bờ sông lên hướng Bắc để đến bến du thuyền gần cầu và đảo Margeret (tên của một công chúa Hung). Cuối Tháng Chín đã hết những tháng Hè nên số du thuyền trên sông cũng đã giảm vì ít du khách. Trong mùa cao điểm suốt bờ sông bên thành phố Pest, du thuyền đông đảo neo đậu nơi những cầu tàu dọc theo bờ sông từ cầu Liberty Bridge gần chợ Budapest lên đến đảo Margeret (chỉ trừ đoạn bờ sông từ Cầu Dây Xích tới Cầu Margeret là không có bến du thuyền vì bảo vệ cảnh quan hoành tráng trước tòa nhà Quốc Hội). Có những du thuyền rất dài chở được hàng ngàn du khách, có nhà hàng ca nhạc, khiêu vũ trên đó. Vé du ngoạn với bữa ăn tối Buffet khoảng 5,000 Forints (25 USD) và không ăn tối là 2,200 Forints (11 USD). Du thuyền có ca nhạc và ăn tối chỉ hoạt động mỗi đêm (từ 7:30 đến 9:30) trong tháng Hè (từ 8 Tháng Năm cho đến 10 Tháng Chín) và giảm xuống 3 đêm cuối tuần trong Tháng Tư, Tháng Chín và Tháng Mười. Hôm nay chúng tôi du ngoạn trên sông vào ban ngày nên không có ăn tối cũng như giải khát nên vé là 11 USD. Chúng tôi đã đóng tiền và đặt vé trước, chuyến du ngoạn sẽ khởi hành lúc 3 giờ, kéo dài một tiếng đồng hồ.
Cầu tàu trên bến sông Danube.
Chúng tôi tuần tự theo nhau xuống cầu tàu, phải bước qua một tàu khác mới đến tàu của mình đậu phía ngoài. Ngoài hầm máy phía dưới, tầng giữa tàu là nhà hàng và phía trên sân thượng là phòng lái. Chúng tôi lên boong tàu trước phòng lái, nơi đây có hàng chục chiếc ghế nhựa sắp sẵn để du khách ngồi. Tàu không lớn, trọng tải chừng vài chục tấn và chỉ chở đoàn chúng tôi là 23 người. Vừa lên tàu là nghe âm thanh bản nhạc “Dòng Sông Xanh” dìu dặt phát ra từ những chiếc loa. Sau vài hồi còi theo luật lệ, thủy thủ tháo dây cột với tàu bên cạnh và tài công rồ máy để tàu rời bến. Sông Danube rất rộng, tàu chúng tôi đi cũng chỉ như một lá tre trôi giữa dòng. Tàu chạy đường cung để quay mũi lại về hướng Nam, chui qua cầu Margeret. Cầu Margeret cũng như cầu Chữ Y ở Sài Gòn: 2 nhánh bắc qua sông Danube và nhánh còn lại bắc qua đảo Margeret. Ðảo Margeret nằm ở giữa sông thuộc vùng phía Bắc của Budapest, ngày xưa là vùng hoang vu để Mùa Hè hoàng gia đi săn bắn vịt trời, chim chóc, rái cá. Hiện nay đã xây dựng thành vườn hoa Nhật Bản, có dinh thự, tượng đài, khách sạn suối nước nóng, ban đêm có nhạc nước và muốn vào xem phải mua vé. Ðảo lấy tên công chúa Margeret, nghe đâu công chúa này lý do gì đó mà bị hoàng gia bắt an trí tại đảo này cho tới khi qua đời!
Buổi chiều Mùa Thu nắng vàng nhàn nhạt, cây cối bên bờ sông cũng bắt đầu chuyển sang màu lá vàng, từng cơn gió lạnh mơn man trên mặt sông khiến tôi liên tưởng đến bản “Nắng Chiều” của Lư Trọng Nguyễn: “Qua bến nước xưa, lá hoa về chiều, lạnh lùng… mềm đưa trong nắng lưa thưa”. “Dòng Sông Xanh” nhưng nước sông hôm nay không xanh mấy mà hơi đục vì bị ô nhiễm nhưng dòng nước trôi êm ả, lặng lờ và gió thổi khiến mặt sông xôn xao, lung linh phản chiếu ánh nắng vàng như những ánh hào quang.
Du khách Việt Nam trên du thuyền.
Tòa nhà Quốc Hội Parliament Building ở bên bờ Ðông của sông đón nhận ánh nắng chiều từ hướng Tây rọi vào một màu vàng chói trông thật hoành tráng rực rỡ. Kế đến bên bờ Tây bên phải, Thành Những Người Ðánh Cá (Fishermen’s Bastion) và ngôi nhà thờ cổ Matthias uy nghi, diễm lệ nằm trên ngọn đồi cao vươn những tháp nhọn lên trên bầu trời chiều. Thuyền lướt nhẹ dưới gầm của Cầu Dây Xích, mỗi trụ chân cầu chôn xuống nước là những khối đá chạm trổ nhiều hình tượng đầu người rất lạ mắt mà xe chạy bên trên không thấy được, chỉ có ngồi thuyền dưới sông mới thấy những bức tượng này. Kế đến du thuyền đi ngang qua Hoàng Thành Buda uy nghi ngạo nghễ nằm trên đồi, sau đó đến cầu Elisabeth rộng lớn với 6 lanes xe lưu thông bên trên và 2 chân trụ cầu không cắm xuống sông mà lại chôn xuống đất ở trên bờ. Kế đến du thuyền qua đồi Gellért, trên đỉnh tượng Nữ Thần Tự Do tư thế nhẹ nhàng của vũ công ballet nâng cao cành lá cọ trên ngọn đồi xanh tươi nhiều cây cối. Du thuyền bắt đầu quay mũi trở về trước khi đến chân cầu Liberty. Trên đường về du thuyền nhẹ nhàng lướt ngược sóng, trời càng về chiều gió càng thắm lạnh và thuyền qua những con phố thương mại bên khu Pest, nơi đây có những cao ốc, công viên, khách sạn, những bến du thuyền.
Sông Danube chảy ngang qua nhiều thành phố nhưng không nơi nào sông Danube đẹp và lãng mạn như ở Budapest. Có lẽ vì nơi đây sông đã đổi khúc không còn chảy xiết theo hướng Tây Ðông mà trở nên êm ả lặng lờ xuôi theo Bắc Nam. Budapest là một thành phố cổ, nét đẹp đài các như một vương phi và lại càng lộng lẫy, kiêu sa hơn nữa với dòng chuỗi hạt kim cương Danube lóng lánh trên cổ trắng ngần giữa đôi bờ vai cân đối. Ngoài vẻ đẹp, sông Danube và các phụ lưu của nó còn rất cần thiết cho đời sống người dân Hungary. Chúng là nguồn nước cho dân chúng dùng cũng như tiêu tưới mùa màng và nuôi gia súc. Ngoài ra trước đây, khi các hệ thống giao thông như đường sá, đường sắt và đường hàng không chưa phát triển, sông Danube là trục thủy lộ thương mại chính, là nơi vận chuyển hàng hóa xuất và nhập khẩu không những cho Hungary mà còn cho nhiều nước khác ở Châu Âu. Hiện nay sông Danube vẫn được sử dụng để chuyên chở đồ nặng như sắt, xi-măng, gỗ, v.v…
Sông Danube là nguồn cung cấp nhiều thủy sản như các loại cá nước ngọt trong đó nổi tiếng là cá tầm, con rất to, dùng làm thức ăn và lấy trứng làm trứng cá muối, tức caviar. Ai cũng biết caviar ở Romania là một trong những loại caviar ngon nhất thế giới hiện nay. Tại vùng châu thổ sông Danube, có hàng triệu chim di trú vào Mùa Ðông hoặc ghé qua trên đường thiên di hàng năm. Có khoảng 300 loại chim tới đây thường xuyên. Vào cuối Mùa Xuân cho tới Tháng Mười, vùng châu thổ sông Danube là nơi tập trung khoảng 2 ngàn cặp chim bồ nông, loại thủy cầm có cái túi dưới mỏ dài để đựng thức ăn.
Năm 1856, nguyên thủ các cường quốc Âu Châu ký một thỏa ước về sông Danube, theo đó sông Danube là con đường thủy tự do dành cho tàu bè tất cả các nước. Họ cũng thành lập một ủy ban quốc tế nhằm quy định việc đi lại trên sông, giải quyết những vụ xung đột cũng như giữ cho dòng nước được trong sạch. Năm 1948, sau Thế Chiến Thứ Hai, ủy ban này được thay thế bằng Ủy ban Sông Danube, trụ sở đặt tại thủ đô Budespest của Hungary. Thành viên của ủy ban là tất cả các nước có sông Danube chảy qua, ngoại trừ Ðức. Một dịch vụ phát thanh đặc biệt được thành lập để cung cấp bản tin hàng ngày về mực nước sông Danube, giúp các thuyền trưởng điều khiển con tàu của mình dễ dàng hơn. Vì sông Danube đã trở thành dòng sông quốc tế nên bản tin đó được phát bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau. Sông Danube đã được cơ quan Văn Hóa Liên Hiệp Quốc là tổ chức UNESCO đưa lên danh sách Di Sản Văn Hóa Thế Giới cần được quan tâm bảo vệ.
Du thuyền trên sông Danube ở Budapest.
Tiếc thay với sự phát triển kỹ nghệ, những năm gần đây, sông Danube đã rơi vào tình trạng bị ô nhiễm trầm trọng. Trong hai năm 1999 và 2000, sông Danube có hàm lượng xyanua (cyanide) cao, sau khi một mỏ vàng ở Romania vô ý làm đổ một khối lượng lớn xyanua, một hợp chất hóa học rất độc, xuống sông. Ba quốc gia bị ảnh hưởng nhiều nhất là Romania, Hungary và Nam Tư. Sau tai nạn này, Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) còn phát hiện là sông Danube có một số hóa chất nguy hiểm khác. Các quốc gia sở hữu dòng Danube đang làm hết sức mình để con sông nổi tiếng này trong xanh trở lại, không chỉ vì mục đích phát triển du lịch mà còn vì bảo vệ môi trường sống của chính mình.
Trời đã về chiều, ánh nắng mặt trời sắp tắt le lói ở phía Tây, trả lại dòng sông êm đềm với nét lặng lờ cố hữu. Du thuyền đã trở về bến cũ, trên bờ Budapest đã bắt đầu lên đèn và trong khoang tàu âm thanh theo tiết tấu Valse của bản nhạc “The Blue Danube” vẫn dìu dặt mênh mang như sóng vỗ mạn thuyền. Nhạc không lời nhưng âm vang như tiếng ai hát theo lời chuyển dịch của Phạm Duy:
“Một dòng xanh xanh, một dòng tràn mông mênh
Một dòng nồng ý biếc, một dòng sầu mấy kiếp
Một dòng trời xao xuyến, một dòng tình thương mến
Một dòng còn quyến luyến, một dòng nhớ
Quay về miền đời lúc mơ huyền…”
Trịnh Hảo Tâm
Ðã xuất bản 8 quyển ký sự du lịch: 1. Trên Những Nẻo Ðường Việt Nam 2. Miền Tây Hoa Kỳ 3. Ký Sự Du Lịch Trung Quốc 4. Mùa Thu Ðông Âu 5. Tây Âu Cổ Kính 6. Miền Ðông Nước Mỹ Và Canada 7. Hành Hương Thánh Ðịa Do Thái 8. Nhật Bản, Hồng Kông – Macau, Thái Lan. Mỗi quyển đồng giá 15 USD xin hỏi ở các nhà sách VN hay liên lạc tác giả: Trịnh Hảo Tâm 3683 Hawks Dr. Brea CA 92823 USA Email:[email protected] Ðiện thoại: 714-528-1413.
Alexis Zorba con người chịu chơi (Kỳ 71)
Không biết từ đời thuở nào tôi đã vô cùng ái mộ nền văn minh Hy Lạp. Hy Lạp với những đền đài uy nghi tráng lệ song lại rất giản đơn, thanh nhã. Hy Lạp với những thần linh uy mãnh song lại mỹ miều như những con người ngọc và đầy đam mê rất người. Và rồi dưới ảnh hưởng của Nietzsche, tôi biết ái mộ thêm tinh thần sáng lóa, tinh khôi của thiên tài Hy Lạp, biểu lộ một cách bi tráng, lẫm liệt qua những bi kịch gia vĩ đại, những triết gia độc đáo tiền Socrates, Plato. Cuối cùng, Henry Miller với cuốn du ký tuyệt vời “The Clossus of Maroussi” đã đưa tôi vào những vườn olive, vườn chanh thơm ngát bên bờ biển, gặp gỡ những người Hy Lạp đầy sức sống, nồng nàn tình người.
Với tình yêu Hy Lạp đó tôi đã dịch Alexis Zorba vào năm 1969.
Nguyễn Hữu Hiệu
Kỳ 71
Hắn im bặt. Tôi thấy thương hại hắn. Hắn giống như một đứa trẻ, sau khi làm những việc rồ dại, không biết chữa lại cách nào nữa, trái tim thơ ngây run lên như phiến lá.
“Xấu hổ chưa, tôi tự nhủ, sao nỡ để một tâm hồn run lên vì sợ hãi? Còn có bao giờ tìm thấy được ở nơi đâu một Zorba khác nữa? Ðứng lên, cầm lấy miếng bọt biển và xóa tất cả đi!”
– Zorba! Tôi kêu lên. Ðể yên ma quỉ đấy, chúng ta không cần nó! Cái gì đã qua, không nên nhắc tới. Lấy cây santuri xuống đi!
Hắn lại mở vòng tay ra như muốn ôm tôi. Nhưng hắn từ từ khép lại, do dự.
Hắn nhảy một bước tới bên vách. Hắn kiễng chân lên và gỡ cây santuri xuống. Lúc hắn lại gần ánh sáng ngọn đèn dầu, tôi nhìn tóc hắn: Tóc đen như mun.
– Kìa, tóc tai làm sao thế, gã ba que kia? Lấy ở đâu ra vậy.
Zorba phá lên cười.
– Tôi nhuộm đấy, ông chủ. Ðừng hoảng hốt… tôi nhuộm tóc, quân phản bội.
– Tại sao?
– Vì tự ái chứ còn sao nữa! Một hôm tôi đang dạo chơi với Lola, nắm cánh tay nàng. Không phải nắm… đây, như thế này, chỉ cầm mấy đầu ngón tay thôi! Và một thằng lỏi tì láu lỉnh, lớn không bằng hạt mít, làm chúng tôi xấu hổ: “Ê! Lão già, thằng mất dạy đó la lên. Ê, lão già, lão dẫn cháu gái đi đâu đó?”
“Chắc ông cũng thấy, Lola xấu hổ lắm, tôi cũng vậy. Và để nàng khỏi xấu hổ vì tôi, ngay tối hôm đó tôi tới một tiệm hớt tóc nhuộm đen mái tóc luôn”.
Tôi phì cười. Zorba nghiêm trang nhìn tôi:
– Ông thấy điều đó tức cười lắm à? Ðược ông chờ đợi một chút sẽ thấy con người là một con vật kỳ cục đến mức nào! Từ hôm đó, tôi trở thành một con người khác. Ông tưởng tóc tôi đen thật và chính tôi cũng tưởng vậy chứ – người ta rất dễ quên cái gì không thích hợp với mình, ông thấy không – và tôi xin thề với ông, tôi thấy khỏe hơn trước. Lola cũng nhận thấy điều đó. Ông có nhớ trước kia tôi thường bị đau nhức ở lưng? Thế mà bây giờ hết rồi đó! Khỏi hẳn rồi. Dĩ nhiên ông không tin tôi. Mấy cuốn sách nhảm của ông đâu có viết những điều như thế.
Hắn cười chế giễu, nhưng hối hận ngay.
– Xin lỗi ông chủ… Cuốn sách duy nhất mà tôi đọc trong đời tôi là cuốn Sinh Bá Nhà Hàng Hải, và tất cả lợi ích mà tôi rút ra được từ cuốn sách đó…
Hắn gỡ cây santuri, dịu dàng, thong thả lấy ra khỏi bao.
– Ta ra ngoài, hắn nói. Cây santuri không được thoải mái trong bốn bức vách. Nó là một con thú man rợ, nó cần khoảng trống.
Chúng tôi đi ra. Sao lung linh. Giải Ngân Hà vắt ngang trời. Biển sôi sục.
– Khi gặp cơn khốn đốn, chúng ta phải vui chơi cho thỏa chí bình sinh. Sao! Cảnh khốn cùng tưởng ta đầu hàng nó chăng? Lại đây santuri!
– Một điệu Mecedonia quê hương bác, Zorba, tôi nói.
– Một điệu Crete của quê hương ông! Zorba nói. Tôi sẽ hát một ca khúc tôi học được ở Candia. Cuộc đời tôi thay đổi từ khi biết bài ca đó.
Hắn suy nghĩ một lát:
– Không, nó không thay đổi, hắn nói, có điều bây giờ tôi biết rằng tôi có lý.
Hắn đặt những ngón tay to lớn lên cây santuri và vươn cổ ra. Giọng ca man rợ, khàn khàn, đau khổ của hắn cất lên:
Khi bạn đã quyết chí rồi, hãy tiến lên đừng sợ hãi! Nhìn lại đằng sau, ích lợi chi đâu?
Thả lỏng dây cương cho tuổi trẻ bạn, đừng sắp đặt nó, hãy can trường, đừng hối tiếc chi!
Những nỗi lo âu tan biến, những chán chường cỏ rả tầm thường tiêu tan, tâm hồn vươn tới đỉnh cao của nó. Lola, than non, đường sắt treo, “vĩnh cửu”, những ưu tư lớn nhỏ, tất cả trở thành một đám khói xanh tan trong không gian, và chỉ còn lại một con tim thép, tâm hồn con người ca hát.
– Tôi tặng bác tất cả đó, Zorba! Tôi kêu lên khi bài hát kiêu hùng vừa dứt. Tất cả những gì bác làm – cô bán hàng, tóc nhuộm, tiền bác tiêu đi – tất cả là của bác, tất cả. Hát nữa đi!
Hắn lại vươn cái cổ ra:
Can đảm lên! Mạo hiểm đi, muốn ra sao thì ra!
Một thành hai bại xá gì, bạn ơi!
Một số công nhân ngủ cạnh mỏ than nghe mấy tiếng hát. Họ đứng dậy, len lén chạy xuống và ngồi chồm hổm xung quanh chúng tôi. Họ nghe thấy những điệu nhạc ưa chuộng và cảm thấy ngứa ngáy như kiến bò trong chân. Và đột nhiên không thể kềm chế mình lâu hơn nữa, họ lao ra khỏi bóng tối, mình trần trùng trục, đầu bù tóc rối, quần cụt rộng thùng thình. Họ quay vòng tròn xung quanh Zorba và cây santuri và bắt đầu nhảy nhót trên bãi biển đá sỏi.
Xúc động, tôi ngắm họ trong yên lặng.
Tôi tự nhủ: “Ðây chính là nguồn mạch đích thực ta tìm kiếm. Ta không muốn mạch mỏ nào khác”.
Một cái nhìn về Trung Tâm Ðỗ Thanh
Nếu như tính về thời gian lâu dài thì trung tâm phát hành băng dĩa nhạc Ðỗ Thanh kể như là sanh sau đẻ muộn so với hai trung tâm Thúy Nga và Asia.
Nhưng đối với một nghệ sĩ trẻ, năng động, nhiều sáng tạo, yêu nghề, mà nhứt là biết học hỏi về phương cách điều hành, và kinh nghiêm của hai trung tâm đàn anh nêu trên, nên ngày nay Trung Tâm Ðỗ Thanh đã có một thế đứng khá vững vàng.
Thế nhưng, nhờ yếu tố nào mà Trung Tâm Ðỗ Thanh lớn mạnh rất nhanh, mỗi lần phát hành dĩa DVD ca nhạc là con số lại tăng lên so với lần trước, mà người ta dễ thấy nhứt là sự thành công vượt bực của DVD “Mẹ” và “Những Người Con Xa Xứ,” được mọi người khen ngợi về nội dung lẫn nghệ thuật và số người tham dự trong đêm thâu hình rất cao.
Cũng theo như nhận định của một số người khác thì sự thành công của Ðỗ Thanh là giữ uy tín, đối với ca sĩ và các cộng sự viên thì tiền bạc sòng phẳng. Ðồng thời cũng tận tụy với chức năng người nghệ sĩ kiêm luôn nhà tổ chức. Ðối với khán giả thì không “xù” một sô hát nào, cũng như không có cái chuyện dời đi dời lại ngày trình diễn.
Muốn biết do đâu mà Ðỗ Thanh thành công và đứng vững hiện giờ, phải ngược thời gian trở lại 6, 7 năm về trước, lúc ở hải ngoại bỗng nhiên có phong trào “cải lương vùng dậy,” cổ nhạc cải lương được khai thác đủ mọi hình thức, mà buồn cười nhứt là các thương hiệu gì đó làm ăn chẳng liên hệ gì đến cổ nhạc cải lương mà trong phần quảng cáo trên đài phát thanh, họ mướn nghệ sĩ ca vọng cổ một đoạn ngắn để giới thiệu có món hàng của họ.
Theo dõi hoạt động văn nghệ sân khấu, người ta biết Ðỗ Thanh xuất hiện vào thời kỳ mà cổ nhạc cải lương ở hải ngoại “trăm hoa đua nở”. Cái thời kỳ mà tự dưng bầu sô cải lương mọc ra như nấm, phong trào văn nghệ nổi lên rầm rộ hầu như cuối tuần nào cũng có tổ chức hát ở hai ba nhà hàng lớn. Lúc bấy giờ người ta có cảm tưởng như là cải lương đã sống dậy, bộ môn nghệ thuật độc đáo của dân tộc đã thật sự hồi sinh nên ai nấy đều mừng.
Lúc đó người ta thấy những người mà xưa giờ họ chỉ hoạt động làm ăn với những ngành nghề không dính dáng gì đến văn nghệ, và cổ nhạc cải lương cũng nhảy ra làm bầu sô tổ chức những sô hát lớn với thành phần nghệ sĩ, mà nhìn vào từ Poster là muốn ngộp luôn.
Kỳ tới tôi sẽ có bài nói về các bầu sô này, và sự thành công và thất bại của họ để so sánh với con người văn nghệ Ðỗ Thanh.
Nghệ sĩ Ðỗ Thanh với đại nhạc hội thu hình ‘Chân Dung Việt Nam’
Ngành Mai
Ngày Thứ Bảy 1 tháng 12 sắp tới đây vào lúc 6 giờ 30 chiều, tại đại hí viện Carpenter Performing Arts Center, 6200 Atherton St., Long Beach, CA 90815, đại nhạc hội trực tiếp thu hình mang chủ đề “Chân Dung Việt Nam” sẽ mở màn trình diễn với một chương trình đặc sắc:
Hằng trăm chuyên viên kỹ thuật âm thanh, ánh sáng yểm trợ cho bốn vũ đoàn và người mẫu, cùng thế hệ trẻ vàng của tân nhạc, với sự tham gia của các ca sĩ: Lê Uyên, Thanh Lan, Giao Linh, Băng Châu, Diệp Thanh Thanh, Trang Thanh Lan, Tuấn Vũ, Huỳnh Gia Tuấn, Thúy An, Duy Khanh, Lâm Gia Minh, ND Chris, Xuân Lan, Bảo Phương, Ðỗ Thiên Vũ, Thanh Phong, Bảo Lê, Mỹ Ngân. Nhóm hài do đạo diễn kiêm diễn viên Hoàng Hiệp và rất nhiều ca sĩ trẻ.
Ðây là đại nhạc hội được dàn dựng quy mô, rực rỡ và lộng lẫy hơn bao giờ hết, do ngôi sao đa dạng Ðỗ Thanh tổ chức và điều khiển chương trình. Về phần cổ nhạc trích đoạn cải lương do nữ nghệ sĩ Bình Trang diễn viên xuất sắc giải Phụng Hoàng.
Quí vị đi xem liên lạc mua vé tại: Ðỗ Thanh Ent. (949) 233-8621.
Từ Andy Williams đến Nguyễn Chí Thiện
Tạp ghi Quỳnh Giao
Những ai ưa thích nhạc phổ thông êm dịu và luyến tiếc hình ảnh của nước Mỹ thanh bình ngày xưa thì không quên được tiếng hát Andy Williams. Nam danh ca này vừa tạ thế vào ngày 25 tháng 9, hưởng thọ 85 tuổi.
Andy Williams là người tự yêu mình đến độ bất chấp dư luận. Nhưng cũng vì tinh thần đó, ông là người tự trọng đến độ khác thường. Với tiếng hát mềm như tơ êm như nhung, Andy Williams có thể là tiêu biểu cho nước Mỹ hiền hòa chừng mực và hơi bảo thủ như trường hợp ca sĩ Pat Boone.
Sự thật ngoài đời lại khác hẳn.
Người tình mà cũng là bạn đời đã dìu ông vào thế giới tân nhạc là một phụ nữ đa tài mà hơn ông 19 tuổi. Sinh năm 1909, Kay Thompson nổi tiếng về ca, nhạc, vũ và kịch trong hệ thống phát thanh và điện ảnh từ khi Andy còn hàn vi. Mối thâm giao về nghề nghiệp của hai người kéo dài đến hai chục năm vì bà dẫn Andy Williams vào nghệ thuật đơn ca, soạn hòa âm, viết nhạc và vận động cho ông thủ diễn trong các chương trình truyền hình và các hãng đĩa nổi danh. Không có Kay Thompson thì chắc là khó có Andy Williams.
Người phụ nữ thứ hai trong đời Andy Williams lại còn ly kỳ hơn.
Nàng Claudine Longet là ca sĩ, diễn viên và vũ công người Pháp trên sân khấu Folies Bergères. Hôn nhân giữa hai người kéo dài được mươi năm thì tan vỡ sau nhiều năm sóng gió. Nhưng năm 1976, khi nàng Claudine bắn chết người bạn trai và bị truy tố về tội ngộ sát, Andy Williams xuất hiện bên người vợ cũ. Ông cùng nàng ra trước pháp đình, làm chứng nhân ngoài tòa về cá tánh hiền dịu của người vợ cũ và chịu đựng mọi lời đàm tiếu của dư luận. Ông không hề thắc mắc về những hậu quả bất lợi cho sự nghiệp trình diễn đang lẫy lừng của mình. Claudine Longet chỉ bị tù 30 ngày và lấy ngay ông chồng là người luật sư bào chữa cho mình!
Là bạn thân của hai vợ chồng Robert và Esther Kennedy, Andy Williams đi vận động tranh cử tổng thống cho Robert Kennedy và có mặt khi ông Kennedy bị ám sát tại Los Angeles vào năm 1968. Ông nghiêm trang hát bài “Battle Hymn of the Republic” trong tang lễ của Kennedy và lấy tên bạn đặt cho đứa con trai. Sau đấy, Andy Williams cũng đi vận động tranh cử tổng thống và hát gây quỹ cho ông George McGovern năm 1972.
Nhưng mặc dù có giao tình với các nhân vật nổi tiếng Dân Chủ, danh ca này lại khẳng định rằng mình có truyền thống Cộng Hòa. Năm 2009, ông còn đả kích Tổng Thống Barack Obama là có tư tưởng thân cộng và muốn làm hại nước Mỹ!
Chúng ta khó xếp loại một nhân vật đầy mâu thuẫn như vậy. Nhưng phải chăng, Andy Williams là người dám nói, dám làm và chỉ sợ đánh mất bản thân chứ không e ngại chuyện gì khác? Trong tinh thần ấy, danh ca này cũng là một người rất Mỹ!
Sinh năm 1927 trong một gia đình bần hàn tại Iowa, Andy Williams bắt đầu hát cùng ba anh trai trong ban hợp xướng của nhà thờ. Ðiều may mắn cho bốn anh em là người cha lại công nhận tài năng của các con và trở thành ông bầu đắc lực cho tới khi ban Williams Brothers hát phụ cho Bing Crosby và xuất hiện trên phim ảnh từ năm 1944. Khi bốn anh em chia tay vì những chuyến lưu diễn đầy cực nhọc, Andy Williams mơ ước một sự nghiệp đơn ca và thất bại thê thảm.
Có những ngày ông phải lấy thức ăn của hai con chó để lót lòng.
Ðấy là lúc Kay Thompson xuất hiện và dìu dắt người thanh niên này vào nghệ thuật trình diễn và trở thành một đại danh ca. Andy Williams đã có 17 đĩa vàng, hai đĩa bạch kim, là diễn viên triệu phú có chương trình truyền hình riêng và những ca khúc mang dấu ấn của mình. Bài “Moon River” trong cuốn phim “Breakfast at Tiffany’s” là một tuyệt chiêu của ông.
Trong những năm 60-70 của thế kỷ trước, khi phong trào kích động nhạc nổi lên như vũ bão, tiếng hát mềm mại trong những ca khúc trữ tình của Andy Williams vẫn ngự ở một cõi riêng. Ông có quần chúng thượng ngoạn của mình và giọng ca của ông là sự vỗ về cho nhiều thế hệ. Khi đã mệt mỏi với nhạc rock hay tiếng hát của King Elvis và ban tứ quái The Beatles, người ta vẫn có nơi trở về, đó là loại nhạc dễ nghe của Andy Williams.
Nhưng chính là sự mềm mại dịu dàng của tiếng hát như nhung mới tương phản với thái độ đôi khi gai góc và ngang tàng của Andy Williams. Một thí dụ cũng khá đặc biệt là khi chính quyền của Tổng Thống Richard Nixon đòi trục xuất ca sĩ John Lennon của ban Beatles, chính Andy Williams đã lên tiếng bênh vực quyền di trú của John Lennon.
Ông không là người tự mê và thích được nổi tiếng, ông là người tự trọng và hành xử theo quan niệm sống của mình. Ðáng yêu nhất trong quan niệm sống đó là sự miệt mài với nghệ thuật và sân khấu. Dù đã bát tuần, Andy Williams vẫn lưu diễn chứ không nói đến chuyện về hưu. Năm năm về trước, ông còn cho biết bí quyết trường thọ của mình. Liều thuốc bổ là mỗi ngày hai tiếng lên sân khấu! Khốn nỗi mấy ai có được tài nghệ của Andy Williams để có liều thuốc trường sinh này?
Nhưng tại sao trong tựa đề người viết lại nhắc đến Nguyễn Chí Thiện khi nói về Andy Williams?
Trong tuần qua, chúng ta vừa mất nhà thơ anh hùng và cô đơn của một xứ sở bất hạnh. Nhắc đến cuộc đời của ông và của Andy Williams mới đi trước ông một tuần, người viết lại bùi ngùi mơ ước một chút thanh bình cho chúng ta. Thái độ sống cứ cho là ngang tàng của Andy Williams rất đáng chú ý trong một nước văn minh và hiền hòa như Hoa Kỳ, chứ không thể nào so sánh với đời sống, cá tánh và thảm kịch của nhà thơ Việt Nam.
Người ta có thể nghĩ đến cái chết như một trái chín vừa rụng. Hạt nhân ở bên trong sẽ nẩy mầm và tái sinh ra đời sống khác.
Andy Williams là một trái ngọt và hạt mầm bên trong sẽ còn tồn tại trên đất Mỹ, có khi trong sự dửng dưng của mọi người trong một xã hội có nhiều tự do. Ðời sống của Nguyễn Chí Thiện là một trái cây đắng chát. Nhưng tác phẩm ông để lại cho chúng ta lại là hạt nhân bên trong có vị ngọt bùi mà nhiều người đã viết ra trong những bài ai điếu.
Nếu biết vun trồng, may ra đời sau sẽ có những trái ngọt cho con cháu.
