Phạm Ðình

 

Towing không phải là độc quyền của các hãng chuyên cung cấp những xe kéo hạng nặng để đi “cõng” các xe khác. Trên đường phố thỉnh thoảng chúng ta vẫn nhìn thấy những cái xe hơi, xe van, xe SUV, xe truck, kéo theo đuôi mình một cái rờ moọc, một cái du thuyền, một cái xe khác, hoặc thậm chí cả một cái “nhà xe” tổ bố lớn hơn nó nhiều lần. Ðể phân biệt với những cái xe làm nghề “tow” chuyên nghiệp, chúng ta hãy tạm gọi những trường hợp tow thứ hai này là công việc tow a-ma-tưa, nghĩa là tow chơi chơi, tow văn nghệ. Gọi là thế, nhưng văn nghệ vẫn có những qui luật của nó, nếu bạn không muốn “tow” văn nghệ một lần rồi phá hỏng luôn cái xe đằng trước.

(Hình minh họa: John Moore/Getty Images)

Chúng tôi không có ý nói đùa hoặc làm bạn hoảng sợ đâu. Tuy nhiên, việc tính toán sức nặng tối đa mà chiếc xe của mình có thể tow đi được thì hơi khó một chút. Lần trước, chúng ta đã nói về việc chở hàng trên xe, và trọng lượng an toàn có thể chở trên xe là bao nhiêu. Việc chở hàng trên xe dĩ nhiên không giống như việc kéo hàng (towing) theo sau xe. Như chúng ta đã biết, để an toàn chở hàng trên xe, chúng ta chỉ làm mấy con tính cộng trừ đơn giản: Lấy trọng tải tổng cộng của xe (Gross Vehicle Weight Rating) trừ đi trọng lượng của xe khi không có người có hàng (Curb Weight). Chẳng hạn, xe của bạn có trọng tải tổng cộng 3,500 pounds, mà trọng lượng của xe khi không có người có hàng đã là 2,000 pounds, thì chiếc xe còn chở được 1,500 pounds người và hàng hóa.

Xe có tài xế nặng 150 pound, và một “phụ nhân” (tức là người đi theo để phụ khuân vác xi măng) nặng 170 pound, tức là 320 pound người.

Chở thêm 30 bao xi măng, mỗi bao nặng 50 pound, tức là 1,500 pound hàng hóa.

Tổng cộng người và hàng hóa là 1,820 pound.

So sánh với sức chở 1,500 pound, thì trọng lượng tổng cộng 1,820 pound là vượt quá sức chịu đựng của xe.

Kết quả đó bắt buộc bạn phải giảm số bao xi măng xuống còn 20 bao, hoặc nhiều lắm là 25 bao mà thôi, để khỏi bị mang tiếng hành hạ xe.

Ðó là chuyện chở người và hàng hóa trên xe. Nhưng những con tính cộng trừ nhân chia đó không thể áp dụng khi bạn kéo theo một cái trailer hoặc một xe khác đằng sau. Trong thí dụ trên đây, nếu bạn muốn chở nhiều xi măng hơn mà không muốn làm hại xe thì sao? Lắp một cái trailer kéo theo đằng sau là một giải pháp thích hợp nhất! Nhưng có qui định gì về kích cỡ trailer không? Hay là muốn sắm trailer bao lớn cũng được? Và phải làm gì để cho chiếc xe và trailer “ăn ý” với nhau?

 

I. Chuẩn bị xe

 

Bất cứ xe nào, không cứ là xe truck, cũng có khả năng kéo trailer, vấn đề chỉ là kéo nhiều hay ít mà thôi. Nhưng trước tiên, bạn phải làm một số việc để chuẩn bị cho xe:

1. Ðóng một cái móc (hitch) ở đằng sau đuôi: Ðây là chỗ để cho cái càng trailer (danh từ trong nghề gọi là cái lưỡi – trailer tongue) móc vào, và chịu đựng sức đè của càng trailer. Lắp đặt hitch là một việc cần tính toán, bởi vì nó phải tương ứng với sức chịu đựng của xe. Lấy một chiếc Toyota Corolla 2002 làm thí dụ: Sách cẩm nang cho biết, xe chỉ có thể chịu đựng được sức đè tối đa là 150 pound của càng trailer mà thôi. Với sức chịu đựng như vậy, bạn chỉ cần gắn một bộ Hitch Cấp I (Class I) là đủ xài. Có muốn gắn một bộ Hitch tốt hơn (Cấp II, hoặc Cấp III) thì chỉ là phí tiền vô ích.

2. Tìm hiểu xem xe của mình có thể kéo tối đa được bao nhiêu (towing capacity). Ðiều này có ghi trong cẩm nang. Chẳng hạn, cẩm nang Toyota Corolla 2002 cho biết, xe chỉ có thể kéo tối đa là 1,500 pound mà thôi.

 

II. Chuẩn bị trailer

 

Thường thì chúng ta có xe trước, rồi mới tính đến việc kiếm một cái trailer thích hợp. Nhưng đối với những người chở hàng chuyên nghiệp, họ có thể nghĩ tới cái trailer kích cỡ đủ xài cho công việc trước, rồi mới tính toán đến việc kiếm một cái xe tương đương sau. Trong trường hợp nào chăng nữa, bạn cũng phải biết cách tìm ra trọng lượng của trailer. Khi mua trailer, chúng ta phải hỏi xem khi chưa chất hàng thì trailer đã nặng bao nhiêu, để từ đó suy ra trọng lượng tổng cộng sau khi đã chất hàng.

Nhưng cũng có những trường hợp, bạn không biết được trọng lượng trailer là bao nhiêu. Khi đó bạn phải mang trailer đi cân. Nhưng tìm đâu ra được một cái cân đủ lớn để đặt nó lên bây giờ? Không khó. Chúng ta có thể đến các chỗ có tên Truck Stops, Cat Scales, J-Scales, Interstate Scales, để xin cân nhờ với vài đồng lệ phí. Theo những người có kinh nghiệm, thì truck stops – điểm dừng chân cho xe trucks chạy đường trường – là tiện lợi hơn cả. Không tìm được truck stops thì vô những chỗ khác cũng OK, nhưng đừng vô trạm Weigh Station, vì theo lời những người am tường thì tuy mang danh Trạm Cân nhưng đây chính là trạm kiểm soát của chính phủ đặt ra để kiểm tra xe truck đường trường.

Tại những Truck Stop, bạn phải trả lệ phí cho một lần cân xe từ $7 tới $10. Chúng ta có thể tìm ra những địa điểm này trong danh mục điện thoại. Hoặc đơn giản nhất, bạn có thê lên mạng Internet, và gõ vào khung “search” chữ “truck stop near Zip Code”. Và điền thêm zip code của địa chỉ nhà mình là bạn sẽ được hướng dẫn đến rất nhiều địa điểm truck stop ở gần nhà.

Tìm được Truck Stop rồi thì làm tiếp các việc sau:

-Kéo trailer (trống, chưa chất đồ gì) đến nơi để cân.

-Khi đến lượt mình, đưa xe và trailer lên cân.

-Sau đó, di chuyển xe về phía trước, ra khỏi hẳn vùng cân, không chạm vào phần nào của trailer cả.

-Ðể trailer lại trên cân: Căn làm sao để toàn bộ trailer, gồm 2 bánh, và càng trailer nằm gọn trên vùng cân. Nếu càng trailer (tức là cái trục để gắn vào đuôi xe chính) nằm ngoài vùng cân, chúng ta sẽ có một trọng lượng không chính xác, và sẽ nhỏ hơn trọng lượng thực sự của trailer chừng 8% tới 10%.

Nếu bạn không muốn mất công thì tìm xem số điện thoại của nhà sản xuất trailer (thường được dán ở một chỗ nào đó trên xe), rồi gọi cho họ, nói số ID của trailer (Serial Number), và người ta sẽ không ngần ngại tìm cho bạn cân nặng của trailer khi chưa chất hàng, cũng như sức tải tối đa của trailer là bao nhiêu.

Ghi nhớ trọng lượng của trailer khi chưa có hàng, hoặc viết vào đâu đó trên trailer. Con số này rất cần thiết, sẽ được cộng thêm vào trọng lượng hàng hóa để biết sức nặng tổng cộng (gồm trailer và hàng hóa) là bao nhiêu.

 

III. Ráp xe với Trailer

 

Ráp xe với trailer là một công việc dễ dàng, chỉ việc nối càng trailer vào cái hitch ở đuôi xe là xong. Nhưng ở đây, chúng ta không chỉ nói về việc ráp nối một cách máy móc, mà đặt nặng trọng tâm nơi sự phối hợp 2 vật thể, sao cho chúng có thể di chuyển hài hòa, không làm hại xe, an toàn cho tài xế và cho những người cùng lái xe trên đường. Muốn tạo được sự hài hòa đó, chúng ta phải quan tâm những con số sau đây:

-Tổng trọng lượng của trailer và hàng hóa (total trailer weight) không thể vượt quá con số tối đa do xe kéo qui định. Trở về với thí dụ trên đây, xe Toyota Corolla không cho phép kéo theo một trọng lượng lớn hơn 1,500 pound. Do đó, khi chất đồ lên trailer, chủ xe phải tính toán sao cho trọng lượng của trailer và số hàng chở trên trailer không vượt quá con số đó. Ít hơn thì được, nhưng vượt quá con số 1,500 là điều không nên.

-Sức đè của càng trailer (Tongue Weight): Trailer càng nặng thì sức đè của càng trailer trên đuôi xe càng lớn. Theo các nhà khoa học thì nếu muốn di chuyển cho an toàn, sức đè này phải đáp ứng 2 điều kiện sau đây:

Sức đè không vượt quá mức do xe kéo qui định. Nếu xe kéo đó là chiếc Toyota Corolla thì sức đè của càng trailer đặt trên đuôi xe không thể vượt quá 150 pound.

Sức đè phải bằng 1/10 tổng trọng lượng của trailer và hàng hóa. Thí dụ: Tổng trọng lượng trailer và hàng hóa là 1,200 pound, thì tongue weight lý tưởng phải là 120 pound. Sở dĩ gọi là lý tưởng là vì nó sẽ làm cho càng trailer ngang bằng với mặt đất. Ít hơn mức đó, càng trailer sẽ ngóc lên, và ngược lại, nặng hơn mức đó, càng trailer sẽ chúi đầu về trước. Trong cả hai trường hợp, chiếc xe tow sẽ di chuyển khó khăn và không an toàn.

Làm sao có thể đáp ứng hai điều kiện trên đây về sức đè trên đuôi xe? Chúng ta sẽ giải đáp câu hỏi này trong bài sau.

 

Phạm Ðình

[email protected]

Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728 – 9255. Tel: 714-837-1935. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.

 

Luật Sư LyLy Nguyễn

 

---

LTS: Luật Sư LyLy Nguyễn chuyên về luật bảo vệ tài sản, luật thương mại cho các công ty hoặc tiểu thương, cố vấn điều hành tài sản, bênh vực thân chủ trong những vụ rắc rối khi bị kiểm tra thuế, kế hoạch địa ốc, khai phá sản và luật gia đình. Luật Sư LyLy còn thay mặt cho thân chủ trong các vấn đề liên quan đến thuế lợi tức cá nhân (income tax), thuế trả nhân công (employment tax), thuế mua bán (sale and use tax) và thuế tài sản (estate tax), ở cả hai cấp liên bang và tiểu bang, cũng như đã nhiều lần diễn thuyết về các vấn đề giao dịch thương mại, ngân hàng, thuế và điều hành tài sản tại nước ngoài. Ngoài ra LyLy Nguyễn còn rất giàu kinh nghiệm về luật gia đình với các vụ ly dị có con nhỏ và có tranh chấp tài sản; luật khánh tận với Chương 7 hay Chương 13. Luật Sư LyLy Nguyễn được chứng nhận hành nghề tại Supreme Court of California, United States District Court, United States Court of Appeals for the Ninth Circuit và United States Tax Court. Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở 2009 North Broadway, Santa Ana, CA 92706. Ðiện thoại: (714) 531-7080.

---

 

Không hẳn những người có hoàn cảnh khó khăn vì nợ nhiều đều bắt buộc phải khai phá sản. Ngay lúc mới bắt đầu manh nha khủng hoảng tài chánh vì không đủ tiền trả tối thiểu mọi bills nợ đáo hạn trong tháng, điều đầu tiên nên làm là liên lạc tham khảo ngay với luật sư chuyên môn về khánh tận để lấy ý kiến. Thông thường luật sư này sẽ phân tích tình trạng tài chánh cá nhân của thân chủ sau đó sẽ đề nghị giải pháp giải quyết thích ứng có lợi nhất cho người ấy.

Trước khi dùng đến giải pháp khai phá sản nếu nhận thấy nguyên nhân của khủng hoảng tài chánh do một biến cố bất thường nào đó gây ra và tình trạng thiếu hụt chỉ tạm thời và có khả năng bắt kịp lại trong tương lai hoặc tổng số nợ không quá lớn thì luật sư có thể đề nghị một số giải pháp thay thế như thương thảo điều đình nợ. Ðiều đình là một hình thức “câu giờ” mua thời gian trả nợ dần để bắt kịp lại số tiền đã trả chậm. Thông thường khi người nợ chậm trả tiền hai hay ba tháng thì các chủ nợ miễn cưỡng phải áp dụng thủ tục đòi nợ (collection) mà họ không muốn vì rất tốn kém. Những dịch vụ đòi nợ mà họ sử dụng nhiều khi lấy hoa hồng tới 50% số tiền thu được.

Ðể tránh thiệt hại này họ thường cho người điện thoại tìm gặp người mắc nợ, mở lời sẵn sàng chấp nhận cho giảm mức tiền trả hàng tháng hay gia hạn thời gian trả, miễn tiền phạt trả chậm hay điều chỉnh tình trạng để giúp đương sự trở lại bình thường. Sự thành công trong việc điều đình tùy thuộc vào từng loại nợ, thời gian chậm trễ bao lâu, và còn tùy theo “chính sách (policy)” của từng chủ nợ, có công ty tài trợ tương đối dễ dàng nhưng cũng có công ty khác rất cứng rắn.

Sau khi chiết tính ngân sách cá nhân nếu kiểm điểm lại thấy có đủ sức trả dứt tất cả nợ nần trong vòng ba năm với mức lãi xuất hiện tại thì không cần phải khai phá sản mà nên dùng giải pháp thay thế là thương thảo điều đình nợ. Theo giải pháp này người nợ có thể nhờ đệ tam nhân bên ngoài giúp điều hành việc trả nợ mà thịnh hành nhất là dùng các tổ chức có tên “dịch vụ cố vấn tín dụng (credit counseling service)” hay nôm na gọi là “dịch vụ điều đình trả nợ (debts negotiation service)” hoặc tương tự. Có rất nhiều dịch vụ tư nhân sẵn sàng nhận đảm trách thu xếp điều đình gom các loại nợ cho giới tiêu thụ tại các tiểu bang. Dùng dịch vụ tại địa phương bao giờ cũng tốt hơn là dùng dịch vụ ngoài tiểu bang vì nhiều khi họ ở xa không quen thuộc với luật lệ đặc biệt tại tiểu bang đó nên có thể làm cho thân chủ bị rắc rối thêm.

Những tổ chức này thường lấy danh nghĩa bất vụ lợi có nghĩa là phục vụ miễn phí cho thân chủ tuy không lấy tiền của người mắc nợ nhưng họ được các nguồn tài trợ lớn như ngân hàng, hãng cấp thẻ tín dụng hay các cửa hàng bách hóa danh tiếng trả hoa hồng tiền thu được. Sở dĩ các chủ nợ chịu chi ra cho dịch vụ vì họ muốn giúp người mắc nợ vẫn trả nợ được và dễ dàng vượt qua cơn túng bấn khỏi phải khai phá sản tránh hậu quả xóa nợ gây thiệt thòi cho chủ nợ nhiều khi mất hết cả vốn lẫn lãi. Ðiều kiện để dùng được dịch vụ này là người nợ phải có một số lợi tức hay lương bổng tối thiểu để trả theo một số phần trăm ấn định.

Dịch vụ điều đình trả nợ hay cố vấn tín dụng thông thường tìm cách liên lạc với các chủ nợ không thế chấp thí dụ như các thẻ tín dụng và đề nghị cho người mắc nợ được kéo dài thời gian trả nợ với số tiền trả hàng tháng ít đi với một số tiền tối thiểu nào đó cùng bớt lãi tuy nhiên vẫn phải trả đủ món nợ cho đến hết.

Nói chung thường thường một số công ty tín dụng chấp nhận cho trả theo điều kiện mới với điều kiện có dịch vụ cố vấn tín dụng tham gia. Tuy nhiên có những chủ nợ khác không ưa các tổ chức đệ tam này dính dáng vào và dịch vụ cố vấn tín dụng cũng không có quyền hạn pháp lý nào đối với các chủ nợ để bắt buộc họ phải chấp nhận điều kiện trả nợ mới. Do đó những ai sử dụng những dịch vụ điều đình trả nợ hay cố vấn tín dụng nên cẩn thận vì một khi tổ chức này lấy tiền của người nợ mà không nạp lại cho chủ nợ thì nạn nhân vẫn là người mắc nợ, trên mặt pháp lý vẫn phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về những món nợ của mình.

Sử dụng dịch vụ điều đình trả nợ hay cố vấn tín dụng thì mọi diễn tiến như thế nào và có lợi gì không?

Ðiển hình một vụ dàn xếp nợ qua các dịch vụ này sẽ diễn tiến như sau:

Trong buổi tiếp xúc đầu tiên người đại diện dịch vụ hoặc “cố vấn (counselor)” yêu cầu thân chủ đóng một lệ phí nhỏ khoảng $10 và phải mang đến cho họ tất cả các phiếu nợ mới nhất để lập bảng chiết tính xem lợi tức hàng tháng có đủ trả được mức ấn định tối thiểu hay không. Nhiều trường hợp tính ra số tiền còn lại dùng để trả nợ quá ít thì dịch vụ sẽ từ chối điều đình, vì có điều đình cũng không xong, hơn nữa tiền thu quá ít dịch vụ đâu hưởng được gì nên họ sẽ khuyên người mắc nợ nên đi khai phá sản là hơn.

Còn nếu thấy đủ điều kiện trả được phần nào và thi hành được (thí dụ nạp được 50% số tiền phải trả hàng tháng hiện hữu) thì dịch vụ này sẽ lập “chương trình điều hành nợ (debt management program)” gồm một bản danh sách tổng kết các món nợ cùng với số tiền đề nghị trả tối thiểu hàng tháng căn cứ vào lợi tức hiện tại trừ đi các nhu cầu sinh sống căn bản. Sau đó là lập giao kèo theo đó thân chủ ký nhận đồng ý nộp trực tiếp tiền tối thiểu trả hàng tháng và ấn định ngày nộp cho dịch vụ vào một ngày nhất định tuyệt đối không được chậm trễ lấy một ngày.

Vài ngày sau khi thu được tiền của người mắc nợ, dịch vụ này sẽ gửi trả cho các chủ nợ như đã ấn định dĩ nhiên có trừ tiền phần trăm hoa hồng trả cho dịch vụ (mà người nợ không biết). Từ đó trở đi người nợ không còn phải trả trực tiếp cho chủ nợ nữa mà hàng tháng chỉ trả một lần cho dịch vụ để họ đại diện trả trong thời gian vô hạn định cho đến khi nào hết nợ mới thôi. Ngoài bổn phận nộp tiền hàng tháng cho dịch vụ đúng ngày còn có điều khoản theo hợp đồng cả hai bên người mắc nợ lẫn chủ nợ có quyền ngưng hay hủy bỏ chương trình bất cứ lúc nào mà không bị ràng buộc gì hết.

Tham gia các chương trình điều hành nợ cũng tương tự như khai phá sản theo Chương 13 nhưng có lợi điểm là không bị án tòa ghi “Bankruptcy” vào hồ sơ công khố mà có ảnh hưởng tín dụng 10 năm và cũng có lợi điểm ngưng được các hành động đòi nợ. Tuy nhiên có điều bất lợi nếu sau này chậm không trả nổi thì các chủ nợ sẽ tái diễn thủ tục đòi nợ và chương trình này không có quyền lực pháp lý gì để bảo vệ người nợ; chủ nợ hay nguồn tài trợ có thể thay đổi ý kiến hủy bỏ bất cứ lúc nào để tiếp tục áp dụng thủ tục đòi nợ hay thưa kiện ra tòa xin xiết nhà, xiết đồ.

Hơn thế nữa theo chương trình này người mắc nợ vẫn phải trả trọn số tiền nợ cho đến khi sạch hẳn nhiều khi kéo dài một thời gian vô hạn định. Thông thường chỉ nên dùng giải pháp thay thế để vượt qua một thời kỳ khó khăn ngắn hạn mà người nợ có khả năng phục hồi trở lại tình trạng bình thường mau chóng với số nợ nhỏ tương đối có thể trả sạch trong thời gian ngắn, thích hợp nhất với loại nợ thẻ tín dụng.

Các dịch vụ điều đình trả nợ hay cố vấn tín dụng thường bị chỉ trích là sống nhờ vào tiền công do hoa hồng của chủ nợ trả nên có khuynh hướng không chú trọng đến những món nợ chính yếu có thế chấp mà lại dành ưu tiên cho các nợ không thế chấp có thể xóa được nếu phá sản – vì được trả hoa hồng nhiều hơn – khiến cho thân chủ không được giải thoát nợ mà cuối cùng nợ đâu vẫn hoàn đó. Vì lý do ấy “Ủy Viên Thương Mại Tiêu Thụ Liên Bang (Consumer Federal Trade Comission)” qui định bắt buộc các tổ chức này phải tiết lộ cho các thân chủ biết rõ rằng có nhận hoa hồng của các chủ nợ.

Ngoài ra phải cố vấn rõ người nợ liệu có đủ khả năng để theo chương trình này cho đến khi sạch nợ hay nên khai phá sản. Hai tổ chức có uy tín đáng tin cậy có tên là “Dịch Vụ Cố Vấn Tín Dụng Tiêu Thụ (Consumer Credit Counseling Service hay CCCS)” và “Cố Vấn Nợ Nần Hoa Kỳ (Debt Counselors of America hay DCA)” có chi nhánh ở các tiểu bang có thể tìm địa chỉ và điện thoại liên lạc trong sổ chỉ dẫn Ðiện Thoại Trang Vàng (Telephone Directory Yellow Pages) tại mỗi địa phương.

Cũng như thường lệ người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật pháp này chỉ có mục đích sử dụng với tính cách thông tin (information) giúp quí độc giả một vài kiến thức tổng quát căn bản về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó nếu có vấn đề liên quan đến luật, quí độc giả vẫn cần phải thảo luận với luật sư chuyên môn về trường hợp của quí vị.

Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở 2009 North Broadway, Santa Ana, CA 92706. Ðiện thoại: (714) 531-7080.

 

 

Bác Sĩ Nguyễn Ý Ðức

 

Lái xe hơi là một nhu cầu thiết yếu trong đời sống hàng ngày.

Tuy lão niên ta không còn đến sở đi làm như trước đây nhưng vẫn còn nhiều dịp phải dùng tới xe hơi. Lái xe đi chợ mua thực phẩm Việt Nam, đi lễ, đi thăm bạn bè, xuống phố uống cà phê buổi sáng với thân hữu, đến thăm các cháu, ra phi trường hay bến xe bus đón bạn hiền phương xa tới chơi.

Ngoài việc đáp ứng nhu cầu, lái xe còn được coi như một biểu tượng của khả năng tự lo, tự liệu. Nếu vì nguyên nhân nào đó mà hết lái xe được thì ta coi như không có chân, tù cẳng lại còn mất đi dấu tích độc lập, niềm kiêu hãnh cuối.

Cho nên đã có so sánh, tuy hơi quá, là: Với người cao tuổi, mất bằng lái xe là điều bất hạnh thứ nhì sau khi chẳng may mất người phối ngẫu.

Tuy nhiên tới một tuổi nào đó ta cũng cần xét lại xem mình lái xe còn an toàn không cũng như nếu tiếp tục lái, có những điều gì cần ghi nhớ để phương diện di chuyển này được hạnh thông.

Trong điều kiện bình thường, khi còn duy trì tất cả chức năng, thì người cao tuổi vẫn lái xe được cho tới tuổi 70, 80 và họ sẽ thích ứng thói quen lái xe với tuổi tác của mình.

Theo các hãng bảo hiểm thì quý vị ở tuổi 60, 70 ít gây ra tai nạn xe cộ hơn người ở lứa tuổi đôi mươi. Họ đã có kinh nghiệm lái an toàn từ nhiều năm; ý thức được rằng lái xe và rượu say không đi đôi với nhau; họ ít lái xe ban đêm, khi thời tiết xấu, hay vào thời điểm trong ngày có đông xe cộ lưu thông; họ ít gây ra tai nạn do lái xe quá nhanh, lái bất cẩn. Với họ, tai nạn thường xảy ra khi họ không nhìn thấy dấu hiệu chỉ đường, không nhường tay mặt tay trái, đang lái ngưng lại bất thình lình, bất cẩn khi ra vào xa lộ.

 

Yếu tố ảnh hưởng tới khả năng lái xe

 

1. Nhiều dược phẩm có ảnh hưởng tới khả năng lái xe tự động vì tác dụng làm buồn ngủ của thuốc, hoặc ảnh hưởng tới khả năng nhận thức. Ðó là các loại thuốc an thần, thuốc chống dị ứng, thuốc ngủ, thuốc trị bệnh trầm cảm, thuốc trị đau nhức và thư giãn cơ bắp. Ảnh hưởng của say rượu vào sự lái xe thì quá rõ ràng.

Khi cho toa thuốc, bác sĩ đều lưu ý bệnh nhân là uống thuốc nào không nên hoặc không được lái xe. Ðôi khi giờ uống thuốc cũng được thay đổi để khỏi trùng hợp với thời gian cần phải lái xe nhiều trong ngày.

2. Một vài bệnh ảnh hưởng tới sự an toàn lái xe: Các bệnh về cơ bắp, khớp xương, giảm thính thị giác, sa sút trí tuệ, bệnh tâm thần, tai biến động mạch não, nghiền rượu ma túy, bệnh Parkinson, kinh phong, tiểu đường, bệnh tim.

Một nghiên cứu mới đây cho hay người mắc bệnh tiểu đường đang được điều trị bằng Insulin hay thuốc viên để hạ đường, dễ gây tai nạn vì đường trong máu giảm xuống bất thình lình, làm cho bệnh nhân mất định hướng.

3. Thay đổi chức năng theo tuổi cao: Những thay đổi về thính thị giác, về sự chú ý, khả năng xét đoán, phản ứng trước biến cố đều ảnh hưởng tới khả năng lái xe.

Về thị giác: Có nhiều nghiên cứu cho hay thị giác là yếu tố căn bản trong việc lái xe vì nó cung cấp tới 90% những dữ kiện cần thiết cho công việc này. Vì thế khi lấy bằng lái xe, ta được đo thị lực (visual acuity) và tầm nhìn (visual field).

Hầu hết các quốc gia đòi hỏi một thị lực là 20/40 để có bằng lái không hạn chế; nếu thị lực kém hơn 20/40 thì người lái phải chịu một số hạn chế.

Còn về tầm nhìn, tức là khả năng nhìn thấy chung quanh khi mắt không cử động, thì cần một khẩu độ là 140 độ. Mắt bình thường có khẩu độ 160-180 trong ánh sáng ban ngày. Một nghiên cứu của trường Ðại Học Birmingham, Alabama, cho hay là, với người cao tuổi, tai nạn xe cộ thường xảy ra ở ngã ba, ngã tư đường vì tầm nhìn hữu ích tổng quát bị thu hẹp lại, sự vật trước mắt không được nhận biết vì kém tập trung.

Trời tranh tối tranh sáng hay thời tiết xấu (mưa, bão tuyết), khẩu độ giảm đi nhiều, khiến người lái gặp khó khăn. Lái xe ban đêm, người cao tuổi dễ bị bối rối, chóa mắt khi xe ngược chiều để đèn rọi quá sáng.

Ðồng thời người cao tuổi cũng có khuynh hướng ước lượng ít đi tốc độ của các xe khác nên khi vượt qua mặt, tai nạn dễ xảy ra.

Thời gian phản ứng ở người cao tuổi chậm lại. Trước một biến cố, cần thắng xe thì họ cần thời gian lâu hơn để đạp chân thắng. Ðôi khi vì gân cốt yếu, chân gas chân thắng đạp không đều, tay lái không phối hợp nhịp nhàng, trí nhớ không tập trung cũng là nguyên nhân đưa tới tai nạn.

Ngoài ra để cân bằng sự giảm khả năng lái vì thay đổi cơ thể khi về già, họ thường ngồi lái với vị thế cứng nhắc, ôm lấy tay lái, không nhận thức được biến chuyển xẩy ra ở chung quanh.

 

Một số điều cần lưu ý khi tiếp tục lái xe

 

Mặc dù có nhu cầu lái xe nhưng ta cũng cần để ý tới sự an toàn cho cá nhân mình và cho người khác. Khi thấy khả năng lái xe của mình không còn nhậy bén thì ta cũng cần cân nhắc có nên tiếp tục lái với nhiều cẩn thận hơn hay quyết định ngưng lái.

1. Nếu thính, thị giác kém, nên luôn luôn mang kính điều chỉnh, máy nghe.

2. Không nên lái xe khi trời mưa to hay có tuyết. Ðang lái mà có mưa to, nên áp vào lề đường đợi mưa qua. Không lái xe khi có sương mù.

3. Khi đang lái mà cảm thấy buồn ngủ thì nên tạt vào nơi nghỉ chân hay vào lề đường để nghỉ, nhắm mắt mươi phút cho tỉnh táo rồi lái tiếp. Lái đường xa đôi khi thấy quá đều, buồn, nên sau vài giờ lái cũng nên dừng chân nghỉ cho thoải mái.

4. Tập trung vào việc điều khiển xe, tránh chia trí vì nói chuyện, nghe âm nhạc, nói chuyện trong điện thoại di động. Giữ cảm xúc bình thường, không để giận dữ, bực mình, sốt ruột ảnh hưởng tới tâm trí mình. Mới đây việc sử dụng điện thoại di động trong khi đang lái đã được cho là nguy cơ lớn gây tai nạn, vì thế người cao tuổi ta có lẽ không nên dùng. Ðồng thời cũng nên tránh cảnh một người lái, một người ngồi bên điều khiển, ra lệnh, thắng gió.

5. Giữ khoảng cách giữa hai xe trong khoảng an toàn vì thời gian phản ứng của ta chậm lại khi cần thắng gấp. Khi từ xe mình mà ta có thể đọc được nhãn hiệu trên bảng số xe trước, là ta lái quá gần. Lái với tốc độ 30 dặm một giờ, ta cần 4 giây đồng hồ hay khoảng cách của năm xe để thắng an toàn.

6. Tại ngã tư đèn xanh đỏ, đợi khoảng 3 giây sau khi đèn đổi sang xanh hãy đi, vì nhiều người bên mặt trái đôi khi đèn vàng còn cố vượt qua. Cẩn thận tối đa khi đổi làn đường, ra vào xa lộ, quẹo mặt, quẹo trái.

7. Tránh lái trên trục lộ có nhiều xe cộ lưu thông. Chỉ nên lái khi trời còn sáng vì ban đêm, mắt chỉ nhìn được 1/6 khoảng đường phía trước so với ban ngày. Giới hạn sự lái xe cho nhu cầu quan trọng. Tránh lái về hướng mặt trời đang lặn vì mắt già không thích ứng được với tia nắng chói tỏa rộng.

8. Tạo thói quen mang dây an toàn để tránh thương tích gây ra không những do hai xe đụng nhau mà phần lớn còn do cơ thể mình đập đụng vào các thành phần trong xe mình ngồi. Kể từ khi nịt an toàn được bắt buộc, số tử vong do tai nạn xe hơi giảm đi tới 45%. Từ năm 1990, túi không khí an toàn đã được gắn vào xe để bảo vệ người lái và người ngồi băng trước, nhưng túi này không phải là thay thế cho nịt an toàn.

Ngoài ra cũng nên năng kiểm soát xe coi có chạy tốt không; lau kính xe, đèn trước để tăng tầm nhìn; hiểu rõ cách sử dụng các đặc trưng của xe; điều chỉnh ghế ngồi cho thoải mái, điều chỉnh gương phản chiếu để nhìn rõ ràng chung quanh.

 

Ngưng lái xe

 

Thường thường người cao tuổi ngưng lái xe vì thị giác suy giảm trầm trọng, khi có hậu quả của thương tích gẫy xương, đau bệnh tim, sa sút trí tuệ.

Ðôi khi gia đình cũng quan tâm tới việc lái xe của thân nhân vì phát hiện những thay đổi có nguy cơ gây ra tai nạn và cầu cứu bác sĩ gia đình can thiệp. Theo luật lệ hiện hành thì bác sĩ chỉ có thể góp ý kiến về khả năng lái xe, chứ không có quyền quyết định. Quyền này nằm trong phạm vi cơ quan cấp phát bằng lái xe.

Tại Hoa Kỳ, bằng lái xe có giá trị trên toàn quốc, nhưng luật lệ điều hành việc lái xe thay đổi tùy theo từng tiểu bang. Ở Nữu Ước, bệnh nhân có thể kiện bác sĩ khi họ mất bằng lái vì bác sĩ báo cho sở cấp phát bằng lái tình trạng bệnh của họ. Trái lại ở California, bác sĩ vi phạm luật nếu không thông báo cho cơ quan này về bệnh tật có thể ảnh hưởng tới điều khiển xe tự động của bệnh nhân.

Cho tới năm 1991, 46 tiểu bang Hoa Kỳ giới hạn lái xe đối với bệnh nhân bị bệnh kinh phong; 26 tiểu bang giới hạn người bị bệnh tiểu đường mà hay bị bất tỉnh; và 8 tiểu bang giới hạn người có nhịp tim loạn xạ không được lái xe.

 

Thích nghi với hết lái xe

 

Khi không còn lái xe được không có nghĩa là mất tự do, ngồi lỳ ở nhà, giảm hết các sinh hoạt, liên lạc với xã hội, sống thụ động. Ta có thể kiếm các phương tiện khác thay thế như đi taxi, xe chuyên chở công cộng, đi nhờ người nhà hay quá giang có trả tiền với lối xóm. Ðồng thời cũng sẵn sàng đón nhận, thích ứng với một vài hậu quả của không lái xe như gia tăng buồn chán và giảm mức độ trong những sinh hoạt mà trước đây ta vẫn làm.

Một vấn đề rất tế nhị đang được bàn cãi là có nên trắc nghiệm người cao tuổi về khả năng lái xe mỗi khi họ đổi bằng lái ngoài việc kiểm tra thị lực. Có ý kiến cho trắc nghiệm như vậy là kỳ thị người già, không cần thiết vì đa số người già đều ý thức và kiểm soát được hành động của mình. Tuy vậy nhiều tiểu bang đã có những lớp ôn lại bài học căn bản về lái xe, luyện lại sự nhậy bén, phản ứng của cơ thể khi điều khiển xe tự động.

Nhiều vị cao tuổi vui vẻ tham dự để kiểm tra lại khả năng của mình. Ðó là thái độ đáng khuyến khích để tránh tai nạn xảy ra cho mình và cho người khác.

Bác Sĩ Nguyễn Ý Ðức

Texas, Hoa Kỳ

bsnguyenyduc.com

Nghiên cứu của Stanford

PALO ALTO, California – Ðại Học Stanford, sau khi thực hiện cuộc nghiên cứu đại qui mô, cho biết thực phẩm hữu cơ (organic) như thịt, sữa và đồ phó sản của chúng, về mặt dinh dưỡng, hoàn toàn không lợi ích gì hơn cho sức khỏe mà còn thêm tốn tiền, so với thực phẩm thông thường trồng bằng phân bón có dùng đến thuốc trừ sâu, gọi là “non-organic”. New York Daily News trích thuật kết quả nghiên cứu được đăng trên tập san Annals of Internal Medicine, số ra ngày 4 Tháng Chín.

Kết quả nghiên cứu thực phẩm hữu cơ cho thấy chúng không có lợi đáng kể về mặt dinh dưỡng, ít có chất trừ sâu, ít vi khuẩn kháng sinh. (Hình: CBS’ video)

Giá thực phẩm hữu cơ đắt hơn loại thường đến một phần ba, trong khi người tiêu dùng bỏ thêm tiền để mua, chỉ với hy vọng có được thức ăn lành mạnh và nhiều chất dinh dưỡng hơn.

Nhà nghiên cứu Dena Bravata khẳng định: “Không có khác biệt gì mấy giữa thực phẩm hữu cơ với thức ăn theo lối quy ước.”

Qua hằng ngàn trang khảo sát, các nhà nghiên cứu nhận thấy không có gì bảo đảm là thực phẩm hữu cơ không có dính đến thuốc trừ sâu, tuy nhiên, chúng có ít hơn 30% so với thực phẩm thường. Hơn nữa dung lượng thuốc trừ sâu có trong mọi thực phẩm thường nằm trong giới hạn an toàn có thể chấp nhận được. Hai nghiên cứu đối với trẻ em tiêu thụ thực phẩm hữu cơ và quy ước, nhận thấy lượng thuốc trừ sâu tích tụ trong nước tiểu của trẻ em ăn đồ hữu cơ ít hơn, tuy nhiên, tầm quan trọng của khám phá này đối với sức khỏe của các em như thế nào thì hiện chưa được rõ.

Bà Crystal Smith-Spangler, đồng tác giả bản nghiên cứu thuộc phân khoa y của trường Stanford, nhận xét: “Một số người tin rằng thức ăn hữu cơ luôn luôn lành mạnh hơn và nhiều chất dinh dưỡng hơn. Chúng tôi không ngạc nhiên tí nào sau khi khám phá thấy điều ấy không đúng.”

Một nghiên cứu khác do Ðại Học Oxford ở Anh thực hiện nhận thấy, trồng trọt theo lối hữu cơ có thể gây hại cho môi trường hơn. Các nhà nghiên cứu nói, sản phẩm hữu cơ như sữa, ngũ cốc, và thịt heo thải ra chất khí gây hiệu ứng nhà kính cao hơn thực phẩm trồng theo lối qui ước. Tuy vậy, thịt bò hữu cơ lại sản sinh ít chất khí thải này hơn. Nghiên cứu này được công bố trên trang mạng của tập san Journal of Environmental Management, ngày 4 Tháng Chín. (T.P.)