Từ Hoa Thịnh Ðốn
Nguyễn Văn Khanh
“Ðã khai thuế chưa?” “Lấy lại hay phải đóng thêm?” “Lấy về được bao nhiêu, đóng thêm nhiều hay ít?” Ðó là những câu mà người dân Hoa Kỳ đang hỏi nhau mỗi khi gặp mặt. Lý do vì hạn chót của ngày phải khai thuế hàng năm đã thật gần kề.
Với các chính trị gia nước Mỹ, năm nay là năm bầu cử nên thuế má là chuyện chắc chắn phải được nhắc tới. Không chỉ hai ông Dân Chủ Barack Obama hay ông Cộng Hòa Mitt Romney nói đến điều này mà ngay chính các vị dân cử Thượng và Hạ Viện tiểu bang cũng không ngớt lời nói chuyện thuế.
Thử tưởng tượng mới sáng sớm Chủ Nhật đã nhận được thông báo từ văn phòng ông Chủ Tịch Hạ Viện John Boehner cho biết sau 2 tuần nghỉ lễ, Thứ Hai quay về lại thủ đô để làm việc tiếp, và “luật lệ về thuế sẽ nằm trong những điểm Hạ Viện sẽ bàn tới.” Vẫn theo tin từ văn phòng ông Boehner, Thứ Năm tuần này Hạ Viện sẽ bỏ phiếu thông qua dự luật giảm 20% thuế cho những công ty có dưới 500 nhân viên, giúp cơ hội cho 99.9% cơ sở thương mại Hoa Kỳ có thêm tiền trang trải chi phí hay dùng tiền thuế được giảm cho kế hoạch khuếch trương cơ sở.
Bên Thượng Viện cũng cho biết sẽ làm điều tương tự. Ngay từ sáng Thứ Hai, các ông bà nghị sĩ sẽ bắt đầu bàn cãi về dự luật do ông nghị Dân Chủ Sheldon Whitehouse của tiểu bang Rhodes Island đưa ra. Dự luật mang tên “Buffett Rule” có 2 điểm chính: thứ nhất bắt buộc những cá nhân hay gia đình thu nhập từ 2 triệu USD/năm trở lên phải đóng tối thiểu 30% thuế liên bang, thứ nhì là những cá nhân hay gia đình có mức thu nhập từ 1 triệu USD/năm trở lên sẽ bị đánh mức thuế cao hơn mức thuế đang phải đóng hiện giờ.
Ðiều đáng nói ở đây là cả 2 dự luật được nói tới, bỏ phiếu trong tuần này đều không đi đến đâu cả. Dự luật ở Hạ Viện cánh Cộng Hòa đang làm chủ sẽ được sự ủng hộ của các vị dân cử Cộng Hòa, nhưng phía Thượng Viện mà cánh Dân Chủ chiếm đa số sẽ không ngó ngàng gì tới. Dự luật “Buffett Rule” sẽ được thông qua dễ dàng ở Thượng Viện bởi những lá phiếu của các nghị sĩ Dân Chủ nhưng sẽ bị Hạ Viện Cộng Hòa lắc đầu.
Không những vậy, các kinh tế gia khi được hỏi cũng bảo cả 2 dự luật này chẳng giúp ích gì cho nền kinh tế quốc gia, cũng chẳng tạo thêm được công ăn việc làm cho dân chúng, nhưng các ông bà dân cử của cả 2 đảng đều muốn đưa ra chỉ với mục đích kêu gọi cử tri ủng hộ đảng của họ, nhắc nhở chỉ có họ mới là người thật sự nghĩ đến quyền lợi của dân và công bằng thuế vụ. Nói rõ hơn: chỉ nằm trong sách lược kiếm phiếu trong mùa bầu cử.
Kiếm phiếu nhưng vẫn dựa trên nhưng cơ sở rất căn bản. Một cách đơn giản, cả 2 bên đồng ý tiếp tục những khoản khấu trừ dành cho các gia đình có con nhỏ, nhưng không đồng ý với nhau ở những khoản khác. Phía Cộng Hòa chủ trương tiếp tục theo đuổi chủ trương giảm thuế được thực hiện từ thời ông George W. Bush (trên nguyên tắc sẽ hết hiệu lực kể từ Tháng Giêng năm tới), cho rằng giảm thuế để giúp dân có thêm tiền tiêu xài, giúp kinh tế phát triển và những người may mắn giầu có sẽ có thêm tiền đầu tư, tạo thêm việc làm giữa thời buổi khó khăn.
Bên Dân Chủ không hoàn toàn đồng ý với lời giải thích đó, đưa ra lập luận cánh Cộng Hòa xưa nay chỉ binh vực người giầu có, quên đi yếu tố quan trọng là phải tạo công bằng xã hội, có nghĩa là cánh nhà giầu phải đóng nhiều thuế hơn nhà nghèo hoặc giới trung lưu. Song song với điểm này, các vị dân cử Dân Chủ cũng tán thành ý kiến của Tổng Thống Obama, bỏ bớt nhiều quyền lợi thuế vụ mà các đại công ty đang được hưởng, nhắm thẳng vào những công ty bỏ vốn đầu tư ở nước ngoài và những công ty đang hoạt động trong kỹ nghệ dầu hỏa và hơi đốt…
Ðiều này được thể hiện rõ trong bài nói chuyện của Tổng Thống Obama hôm Thứ Tư tuần trước khi ông lên tiếng kêu gọi cử tri ủng hộ “Buffett Rule.” Ông Obama nói rằng lịch sử Hoa Kỳ cho thấy sự thịnh vượng của quốc gia “chẳng bao giờ được xây dựng bằng một số nhỏ người giầu có,” mà được xây dựng từ dưới đi lên “bằng công sức của thành phần trung lưu.” Vì thế, ông Obama kêu gọi “đã đến lúc Quốc Hội Liên Bang đứng lên tranh đấu cho tập thể trung lưu và làm sao để hệ thống thuế của nước Mỹ công bằng hơn,” đừng tránh chuyện như ông tỷ phú Waren Buffett “đóng thuế ít hơn cô thư ký của ông ta.”
Lời kêu gọi này không được phe đối lập đồng ý. Dân Biểu Công Hòa Eric Cantor nhắc lại bài học căn bản của nền kinh tế Hoa Kỳ: “Ðược xây dựng bởi tiểu thương, chúng tôi muốn giảm thuế cho những người đang làm chủ cơ sở thương mại tiểu thương để họ có thêm tiền thuê thêm người làm, tạo thêm việc làm.” Ông Cantor chê bai chính sách của bên Dân Chủ là chính sách “thu thêm thuế để tiền lọt vào túi chính phủ, chính sách của Cộng Hòa chúng tôi là tiền thuế lọt vào túi người dân.”
Cả 2 bên đều đưa ra lý lẽ để bênh vực lập trường của mình. Câu hỏi cử tri đặt ra cho mùa bầu cử năm nay là bên nào đúng, bên nào sai? Tại sao đúng, tại sao sai?
“Cả 2 bên đều có lý, nhưng chưa đủ để cử tri nghiêng hẳn về phía bên này hay phía bên kia,” theo nhận xét của bà Martha Stevenson, cựu giáo sư môn kinh tế học thuộc Ðại Học Northwestern University. “Buffett Rule được sự ủng hộ của dân chúng dựa theo tiêu chuẩn nhà giầu phải đóng thuế nhiều hơn, nhưng bên Cộng Hòa cũng có lý khi nghĩ đến chuyện giảm thêm thuế cho giới chủ nhân tiêu thương thêm tiền mở rộng cơ sở.”
Nhưng trên thực tế, cả 2 điều này “chẳng giúp gì thêm cho kinh tế cả,” bà Stevenson nói tiếp. “Nợ cả bảy ngàn tỷ, chục năm nữa mới thu được thêm 47 tỷ thuế của dân nhà giầu thì cũng chẳng bõ, giới tiểu thương không bán được hàng thì họ cũng chẳng dám tính đến chuyện thuê mướn thêm người.”
Nhưng cả 2 đảng sẽ tiếp tục nói chuyện tiền thuế trong mùa bầu cử. Trả lời phỏng vấn của đài truyền hình Univision, ông Obama cho rằng “các ứng viên tranh cử tổng thống phải công bố hồ sơ thuế cá nhân của mình,” ý muốn nói đối thủ Romney không dám cho dân chúng biết mỗi năm kiếm được mấy triệu USD nhưng chỉ đóng có 15% tiền thuế, thấp hơn mức thuế người dân trung bình phải đóng. Tức khắc bà phát ngôn viên Andrea của ông Romney phản pháo, đại để cho rằng ông Obama đang chơi trò “nhỏ nhặt.”
Thú vị nhất là chính các chiến lược gia cả các 2 bên đều nói trận chiến thuế má chỉ mới bắt đầu. Ông Mike McKenna của đảng Cộng Hòa bảo đây sẽ là một “trận đấm hạng nặng” nhưng “đang ở hiệp đầu; ông Alan Secrest của đảng Dân Chủ tin rằng “chưa bên nào hơn bên nào,” đồng thời nhắc lại: người đắc cử kỳ này là người dân chúng tin sẽ có kế hoạch tạo thêm việc làm.
Trong thời gian chờ đợi xem những diễn biến mới về trận chiến thuế má và cuộc bầu cử năm nay, người dân Hoa Kỳ tiếp tục hỏi nhau, “Ðã khai thuế chưa?” “Lấy lại hay phải đóng thêm?” “Lấy về được bao nhiêu, đóng thêm nhiều hay ít?” đi kèm với lời dặn dò đừng quên, Thứ Ba, 17 Tháng Tư 2012, là hạn chót để khai thuế.
