Vann Phan/Người Việt

SANTA ANA, California (NV) – Ca khúc “Tình Anh Lính Chiến” được nhạc sĩ Lam Phương sáng tác vào năm 1959, tức là một năm sau khi tác giả lên đường “đi quân dịch là thương nòi giống.”

Chính cái tình bạn bè tha thiết và chân thật giữa các anh tân binh nơi quân trường đã là nguồn cảm hứng lớn lao cho Lam Phương viết nên nhạc phẩm “Tình Anh Lính Chiến” để ghi lại những tình cảm gắn bó nhau giữa những chàng trai cùng chung cảnh ngộ khi đất nước lâm cảnh chiến chinh, khiến họ tình cờ gặp nhau trong đời quân ngũ.

Những người yêu “nhạc lính” của miền Nam Việt Nam trước năm 1975 sẽ dễ dàng nhận thấy rằng cái “tình anh lính chiến” này có tính cách riêng tư hơn và thân thiết hơn là tình chiến hữu hoặc tình huynh đệ chi binh, nói chung chung, trong Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa.

“Xuyên lá cành trăng lên lều vải/ Lòng đất ấm thương tình đôi mươi/ Thương những người mạch sống đang khơi/ Đang tìm một cuộc đời cho lòng vơi nét phong sương.”

Cảnh trăng sáng xuyên qua mấy chiếc lều nhà binh nơi những người lính nằm chờ phiên gác đêm luôn nhắc gợi tình thương yêu đời lính của những chàng trai trẻ đang độ tuổi đôi mươi và mới bước chân vào quân ngũ. Họ là những người với lòng Xuân phơi phới và đang ước vọng về một cuộc đời ngang dọc đó đây, tang bồng hồ thỉ nam nhi chí.

“Anh chiến trường tôi nơi hậu tuyến/ Đời lính chiến xui gặp nhau đây/ Đôi đứa mình còn mỗi đêm nay/ Nói gì cạn niềm thương để rồi mai ta lên đường.”

Rồi họ lên đường nhập ngũ tòng quân, để rồi ngày rời quân trường ra đơn vị, mỗi người đi một hướng, kẻ thì trực chỉ ra chiến trường, người thì về nơi hậu cứ để làm nhiệm vụ tiếp vận hoặc chuyên môn yểm trợ cho các mặt trận. Nhưng cũng nhờ vào lính cùng một thời điểm nên họ mới có dịp quen nhau và đánh bạn với nhau từ buổi ban đầu cho đến ngày cùng nhau rời khỏi quân trường.

“Rồi ngày mai ra đi/ Chốn biên thùy anh sá chi gian nguy/ Có bao giờ anh nhớ chăng/ Đêm nào nằm gần nhau/ Hồn xây mộng ước mai sau.”

Người có nhiệm vụ ra biên thùy để trực tiếp đối đầu với quân địch thì chắc chắn là sẽ chẳng quản ngại gì gian nguy. Nhưng người ơi! Xin chớ quên những ngày mình sống bên nhau, có khi nằm gần nhau mà thổ lộ những ước mơ tươi đẹp về cuộc đời cho nhau nghe.

“Mai nếu đời ngăn chia ngàn lối/ Đừng quên nhé những ngày bên nhau/ Đêm cuối cùng buồn quá anh ơi!/ Bao giờ tình ngàn phương hòa lòng trai nơi sa trường.”

Rồi ngày mai đây chúng mình sẽ phải xa nhau rồi đó, nhưng xin bạn hãy nhớ mãi những ngày đôi mình khắng khít bên nhau với biết bao kỷ niệm buồn vui đời lính. Còn gì buồn hơn đêm nay là đêm cuối cùng mình còn được ở bên nhau. Tuy xa nhau nhưng hai đứa mình cùng có chung một nguyện ước về một ngày mai đất nước thanh bình, để người nơi chiến tuyến và kẻ ở hậu phương được sum họp nhau trong tình thương yêu dân tộc, xóa bỏ mọi hận thù trong cuộc chiến tranh đã qua rồi.

***

“Tình Anh Lính Chiến” của Lam Phương cùng với “Huynh Đệ Chi Binh” là hai nhạc phẩm nổi tiếng trong thể loại “nhạc lính” của miền Nam Việt Nam nói về tình chiến hữu trong sáng của người chiến binh Cộng Hòa thời Chiến Tranh Việt Nam trong thế kỷ trước.

Tuy nhiên, khác với ca khúc “Huynh Đệ Chi Binh” chỉ nói về tình chiến hữu chung chung không phân biệt cấp bậc trong quân ngũ, “Tình Anh Lính Chiến” có phần chân thật và thân mật hơn vì chỉ nói đến cách riêng tình thương yêu nhau giữa hai người lính có cùng một lý tưởng là bảo vệ quê hương trong cơn quốc biến, cho dù mỗi người lính trong đôi bạn sẽ giữ một một nhiệm vụ khác nhau trong quân đội sau lúc ra trường.

Hơn nữa, cái “tình lính” ở đây không hẳn là thứ tình cảm giống y như được thể hiện qua nhạc phẩm “Tình Lính” của Y Vân, là “mối tình sống êm đềm/ là tình riêng trong lòng anh yêu em,” tức là tình yêu trai gái giữa chàng trai nơi chiến tuyến và người em gái hậu phương.

Cái “tình anh lính chiến” ở đây cao thượng hơn và trong sáng hơn nhiều lắm. Cao thượng là vì mối tình này không nhằm kết quả chung cuộc là hai người thương nhau phải cùng nhau xây dựng tổ ấm với nhau như cùng đích của mọi tình yêu trai gái như thế gian thường tình.

Trong sáng là vì nó có một mục tiêu cao cả là phụng sự Tổ Quốc, đặc biệt là lúc non sông cần trai hùng. Trong sáng ở đây còn có một ý nghĩa đặc biệt nữa là vì mối tình giữa hai người lính trong ca khúc không hề mang tính vụ lợi của tình yêu xác thịt, chỉ vì ý niệm đồng tính luyến ái vào hồi thập niên 1950 và 1960 của tuổi trẻ Việt Nam chưa được phổ biến cho lắm và cũng chưa được ưa chuộng và trân trọng như trong thời đại này.

“Tình Anh Lính Chiến,” như vậy, chỉ là tình cảm yêu thương chân thật và đáng trân quý của hai người bạn trẻ có cùng cảnh ngộ là lên đường tòng quân và sống cuộc đời quân ngũ kỷ luật hơn, chật vật hơn, gian khổ hơn, và hiểm nguy hơn cuộc sống của những chàng trai còn đang tung tăng vui hưởng cuộc đời thường ngoài xã hội, nhất là những chàng trai đang là “thư sinh gối mộng ôm chồng sách” tại các học đường của miền Nam tự do lúc bấy giờ.

Hai nhân vật chính trong “Tình Anh Lính Chiến” rõ ràng là đã biểu lộ tình cảm gắn bó nhau giữa giờ phút chia tay nhau từ quân trường để ra đơn vị mới, mỗi người được quân đội giao phó cho một nhiệm vụ, “anh chiến trường tôi nơi hậu tuyến,” nhưng từ nay đôi bạn sẽ vẫn là chiến hữu trong Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa.

“Đôi đứa mình còn mỗi đêm nay/ Nói gì cạn niềm thương để rồi mai ta lên đường.” Lời và ý nhạc như thế này là quá chân thành và tha thiết, chẳng thua kém gì tâm trạng của đôi tình nhân yêu nhau nhưng phải tạm xa nhau vì một trắc trở nào đó trong cuộc tình, ngoài ý muốn của họ. Rồi người lính này nhắc gợi cho người lính kia một trong những kỷ niệm đẹp nhất và da diết nhất của họ trong suốt thời gian cùng sống bên nhau dưới mái trường mẹ, tức là chốn quân trường: “Có bao giờ anh nhớ chăng đêm nào nằm gần nhau/ Hồn xây mộng ước mai sau.”

Chưa hết, họ còn cẩn thận dặn dò nhau “đừng quên nhé những ngày bên nhau” nếu lỡ mai sau đời lính gian lao trên bốn vùng chiến thuật có làm cho họ phải cách biệt nhau mãi mãi. Nói gì thì nói, đêm chia tay từ nơi quân trường thật là quá buồn. Chẳng ai biết cho đến bao giờ cuộc chiến tranh Quốc-Cộng tương tàn này sẽ chấm dứt, để người Việt Nam có cơ hội giải hòa với nhau và yêu thương nhau như lòng mong ước của các anh chiến sĩ Cộng Hòa khi cầm súng bảo vệ quê hương miền Nam tự do khỏi họa Cộng Sản xâm lược: “Đêm cuối cùng buồn quá anh ơi/ Bao giờ tình ngàn phương hòa lòng trai nơi sa trường”…

***

Nhạc sĩ Lam Phương tên thật là Lâm Đình Phùng, sinh ra ở quận Châu Thành, tỉnh Rạch Giá, miền Nam Việt Nam, trong một gia đình không mấy khá giả. Năm lên 10 tuổi, cậu bé được mẹ gởi lên Sài Gòn sống với người bác ruột, nhờ đó mà có dịp học nhạc với các nhạc sĩ Hoàng Lang và Lê Thương.

Ca khúc đầu tay do Lam Phương sáng tác là bản “Chiều Thu Ấy” lúc ông mới 15 tuổi. Chỉ ba năm sau, Lam Phương đã có thể tung ra hàng loạt những ca khúc viết về quê hương và tình người, trong đó nổi tiếng nhất là “Khúc Ca Ngày Mùa,” từng được hầu hết các trường học ở vùng đồng bằng sông Cửu Long chọn để dựng thành hoạt cảnh trong các buổi văn nghệ nhà trường.

Năm 1958, Lam Phương gia nhập Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, và khi hết hạn quân dịch thì được lệnh tái ngũ, gia nhập đoàn văn nghệ Bảo An (tiền thân của Địa Phương Quân). Kế đó, Lam Phương hoạt động trong ban văn nghệ Hoa Tình Thương, và sau cùng là Biệt Đoàn Văn Nghệ Trung Ương cho đến ngày Sài Gòn sụp đổ, rơi vào tay quân Cộng Sản năm 1975.

Trong suốt khoảng thời gian dài này, Lam Phương sáng tác hàng trăm nhạc phẩm giá trị, hầu hết là các bản nhạc tình, trong đó có những bản nhạc lính cùng với những bản nhạc nền cho những vở kịch nổi tiếng của vợ ông, là Túy Hồng, một nữ diễn viên kịch cũng nổi tiếng chẳng kém gì người chồng nhạc sĩ lúc bấy giờ.

Ngày 30 Tháng Tư, 1975, Lam Phương cùng gia đình theo đoàn tàu di tản vượt thoát khỏi miền Nam Việt Nam. Gia đình Lam Phương được đưa đi định cư tại Virginia, Hoa Kỳ, rồi sau đó chuyển về Texas, và cuối cùng là California, nơi ông vừa lao động kiếm sống vừa tiếp tục sự nghiệp âm nhạc tại hải ngoại.

Sau khi ly dị với Túy Hồng, Lam Phương sang Pháp sống, và tiếp tục làm đủ thứ nghề để mưu sinh trong khi tiếp tục sự nghiệp âm nhạc của mình.

Năm 1995, Lam Phương quay trở lại Hoa Kỳ, nhưng chỉ bốn năm sau đó thì ông bị tai biến mạch máu não và liệt nửa người.

Lần xuất hiện sau cùng của Lam Phương trước công chúng là vào Tháng Tám, 2016, khi ông cùng đoàn nghệ sĩ của Trung Tâm Thúy Nga sang Đông Nam Á thực hiện chương trình “Tình Ca Lam Phương tại Singapore.” Người nhạc sĩ tài danh và được người Việt khắp nơi mến mộ qua đời ngày 22 Tháng Mười Hai, 2020, tại California, thọ 83 tuổi.

Lam Phương rất nổi tiếng với các nhạc phẩm: “Biển Tình,” “Biết Đến Bao Giờ,” “Bức Tâm Thư,” “Buồn Chi Em Ơi?,” “Chiều Hành Quân,” “Khúc Ca Ngày Mùa,” “Kiếp Nghèo,” “Kiếp Tha Hương,” “Lầm,” “Tan Vỡ,” “Thành Phố Buồn,” “Thiên Đàng Ái Ân,” “Thu Sầu,” “Tiễn Người Đi”… (Vann Phan) [qd]

Nhạc phẩm “Tình Anh Lính Chiến” của Lam Phương

Xuyên lá cành trăng lên lều vải
Lòng đất ấm thương tình đôi mươi
Thương những người mạch sống đang khơi
Đang tìm một cuộc đời cho lòng vơi nét phong sương.

Anh chiến trường tôi nơi hậu tuyến
Đời lính chiến xui gặp nhau đây
Đôi đứa mình còn mỗi đêm nay
Nói gì cạn niềm thương để rồi mai ta lên đường.

Đ.K.:
Rồi ngày mai ra đi
Chốn biên thùy anh sá chi gian nguy
Có bao giờ anh nhớ chăng
Đêm nào nằm gần nhau
Hồn xây mộng ước mai sau.

Mai nếu đời ngăn chia ngàn lối
Đừng quên nhé những ngày bên nhau
Đêm cuối cùng buồn quá anh ơi!
Bao giờ tình ngàn phương hòa lòng trai nơi sa trường.