Trong chuyến công du Nhật Bản, Tổng Thống Donald Trump đã có bài phát biểu trước các binh sĩ Mỹ đóng quân tại đây. Giữa những lời lẽ quen thuộc về sức mạnh quân sự và tình hữu nghị đồng minh, ông Trump bất ngờ kêu gọi binh lính Mỹ mua xe Toyota.
Trump biến lính Mỹ thành khách hàng Toyota
Bắt giữ ông ở Đà Nẵng dùng hình ảnh nhạy cảm tống tiền người tình cũ
ĐÀ NẴNG, Việt Nam (NV) – Hôm 28 Tháng Mười, Phòng Cảnh Sát Hình Sự Công An Thành Phố Đà Nẵng đã khởi tố, bắt giữ bị can Đỗ Chát, 46 tuổi, ở phường Hải Vân, để điều tra về tội “cưỡng đoạt tài sản.”
Báo Dân Trí dẫn điều tra cho hay, năm 2016, bị can Đỗ Chát quen biết và có quan hệ tình cảm với bà BTN, 44 tuổi, ở phường Liên Chiểu, Đà Nẵng.
Đến Tháng Ba, 2023, do mâu thuẫn, bà N. muốn chấm dứt mối quan hệ nhưng bị can Chát không đồng ý.
Lợi dụng việc nắm giữ nhiều hình ảnh nhạy cảm của bà N. trong thời gian yêu đương, bị can Chát đã đe dọa, yêu cầu người tình cũ phải đưa 100 triệu đồng ($3,798), nếu không sẽ phát tán hình ảnh cho người thân và bạn bè. Tuy nhiên, bà N. không đáp ứng yêu cầu.
Không đạt được mục đích, bị can Chát đã gửi hình ảnh nhạy cảm của bà N. cho người thân, rồi chụp lại màn hình tin nhắn này gửi cho bà, nhằm gây áp lực tinh thần, buộc nạn nhân phải chuyển tiền. Quá lo sợ, bà N. đã làm đơn trình báo cơ quan công an bắt giữ bị can Chát.
Việc dùng hình ảnh nhạy cảm trong lúc yêu nhau để rồi khi chia tay để tống tiền, tống tình thường diễn ra ở Việt Nam.
Trong một vụ tương tự, hôm 8 Tháng Bảy vừa qua, Công An TP.HCM đã bắt giữ nghi can Nguyễn Hữu Thừa, 33 tuổi, quê An Giang, để điều tra về tội “cưỡng đoạt tài sản” và dấu hiệu tội ”cưỡng dâm.”
Báo Dân Việt dẫn điều tra ban đầu cho biết, hồi cuối năm 2024, nghi can Thừa và cô NTL, 39 tuổi, quê Nghệ An, làm chung công ty ở Bình Dương trước đây, nay là Sài Gòn, đi ăn tiệc.
Sau khi nhậu say, nghi can Thừa đưa cô L. về nhưng lại ghé vào một nhà nghỉ bên đường rồi cả hai quan hệ tình dục, nghi can Thừa dùng điện thoại quay lại cảnh này.
Thời gian sau, nghi can Thừa nhiều lần yêu cầu cô L. phải “làm chuyện vợ chồng” nếu không sẽ tung video clip lên mạng. Do phải “phục vụ” anh ta ngoài ý muốn nhiều lần, cô L. lo sợ phải bỏ về quê né tránh.
Tuy nhiên, nghi can Thừa liên tục gọi điện cho cô L., đe dọa “quay trở lại hoặc phải đưa 50 triệu đồng ($1,900).” Nạn nhân sau đó phải gọi điện nhờ Công An Bình Dương giúp đỡ.
Tối 7 Tháng Bảy vừa qua, khi nghi can Thừa đang nhận tiền của cô L. tại một quán cà phê ở phường Bình Hòa bỏ vào túi quần thì bị công an bắt quả tang. (Tr.N) [kn]
Trump muốn gặp nhưng Kim còn ‘thẹn’
Tổng Thống Donald Trump đã công khai bày tỏ mong muốn gặp lại lãnh đạo Bắc Hàn Kim Jong Un. Tuy nhiên, cho đến nay Bắc Hàn vẫn chưa có phản hồi công khai nào trước lời mời của ông Trump.
5 mẫu xe 2026 xứng đáng để chờ mua
QUẬN CAM, California (NV) – Trong những tháng cuối năm, bên cạnh những mẫu xe 2025 đã nằm sẵn tại các đại lý, một số mẫu xe mới 2026 sẽ lần lượt được giới thiệu. Nếu có thể chờ đợi, người mua sẽ có những mẫu xe 2026 rất “đáng đồng tiền bát gạo.” Có một số mẫu xe 2026 hầu như không thay đổi, nhưng một số khác được thiết kế lại hoàn toàn, được trang bị các tính năng và cải tiến mới nhất: khả năng tiết kiệm nhiên liệu, công nghệ tiên tiến, kiểu dáng mới mẻ và khác biệt…
Trang mạng tin tức apnews.com vừa trích dẫn từ trang mạng xe hơi Edmunds giới thiệu năm mẫu xe 2026 mà các chuyên gia cho là xứng đáng để chờ đợi.
- SUV cỡ nhỏ: 2026 Toyota RAV4
Mẫu SUV bán chạy nhất nước Mỹ sẽ được thiết kế lại hoàn toàn cho năm 2026. RAV4 mới chỉ có động cơ hybrid. Phiên bản RAV4 cơ bản dự kiến đạt mức tiêu thụ nhiên liệu khoảng 40 mpg kết hợp, động cơ với công suất đáng nể 226 mã lực. Ngoài ra, RAV4 Plug-in Hybrid là một tùy chọn đáng chú ý, với công suất 320 mã lực, có thể di chuyển khoảng 50 mile toàn bằng điện với một bộ bình sạc đầy. Toyota cũng hiện đại hóa nội thất của RAV4 với thiết kế mới mẻ, bao gồm màn hình hiển thị lớn, công nghệ mới nhất của thương hiệu. RAV4 sẽ có nhiều phiên bản, bao gồm RAV4 Woodland đậm chất thể thao, và phiên bản GR thể thao mới.
Giá khởi điểm ước tính: $33,000
- SUV cỡ trung: 2026 Subaru Outback
Outback được thiết kế lại hoàn toàn vào năm 2026. Subaru thay đổi kiểu dáng wagon của Outback với thiết kế cao hơn, vuông vức hơn theo phong cách SUV. Nội thất là một sự thay đổi lớn. Điểm nhấn của nội thất là hệ thống thông tin giải trí mới với đồ họa sắc nét hơn, phản hồi nhanh hơn. Chiều cao gầm xe 8.7 inch của Outback vẫn không thay đổi, rất hữu ích khi di chuyển vào mùa đông hay trên những đường mòn gồ ghề. Phiên bản Wilderness mạnh mẽ trở lại với khả năng vượt địa hình cao.
Giá khởi điểm ước tính: $36,445 (bao gồm phí vận chuyển)
- SUV ba hàng ghế cỡ trung: 2027 Kia Telluride
Kia Telluride là một trong những mẫu SUV cỡ trung được Edmunds yêu thích kể từ khi ra mắt vào năm 2020. Telluride có không gian nội thất rộng rãi, thoải mái, được trang bị nhiều tính năng tiên tiến. Xe có thiết kế cao cấp cả trong lẫn ngoài, mức giá phải chăng. Với đời 2027, Telluride được thiết kế lại hoàn toàn mới. Kia sẽ công bố thông tin chính thức về Telluride thế hệ mới vào cuối Tháng Mười Một. Có thể hình dung nó từ mẫu xe anh em là Hyundai Palisade đã được ra mắt. Chuyên gia kỳ vọng Telluride mới được trang bị các tính năng công nghệ mới. Hệ truyền động hybrid giúp mẫu xe gia đình này đạt mức tiêu thụ nhiên liệu hơn 30 mpg.
Giá khởi điểm ước tính: $39,000
- Coupe thể thao: 2026 Honda Prelude
Mẫu coupe thể thao của Honda từ những năm 1980s và 1990s sẽ trở lại với phiên bản coupe hybrid vào cuối năm nay. Prelude mới có công suất 200 mã lực. Điểm cộng là Prelude sẽ đạt mức tiêu thụ nhiên liệu kết hợp hơn 40 mpg. Mẫu xe sẽ mang lại cảm giác lái thú vị trên những cung đường quanh co. Honda trang bị cho Prelude hệ thống treo tinh vi, giúp xe có cảm giác lái thể thao nhưng vẫn thoải mái. Prelude mới có hai ghế sau nhỏ và cốp xe kiểu hatchback, khá hữu ích cho việc lái xe hàng ngày. Honda cho biết sẽ chỉ có một phiên bản Prelude duy nhất, được trang bị đầy đủ các tính năng.
Giá khởi điểm ước tính: $38,000
- Xe tải cỡ lớn: 2026 Ram 1500 Rev
Ram Rev, trước đây là Ramcharger, là chiếc xe pickup được Ram gọi là “xe tải điện với phạm vi hoạt động mở rộng”, vận hành tương tự như xe plug-in hybrid. Ram Rev có bộ bình lớn và hai động cơ điện công suất 647 mã lực, cho phép xe chạy hoàn toàn bằng điện trong phạm vi 145 mile. Khi bình gần cạn, động cơ V6 sẽ khởi động như máy phát điện để sạc bình, giúp xe có phạm vi di chuyển lên đến 690 mile. Rev có sức kéo lên đến 14,000 pound. Dự kiến chiếc Ram hybrid này sẽ có mặt trên thị trường trong năm 2026.
Giá khởi điểm ước tính: $65,000
(HD)
Học vấn giúp nhiều gia đình nhập cư tìm được sự ổn định
Thiện Lê/Người Việt
SAN FRANCISCO, California (NV) – Gia đình nhập cư thường gặp nhiều khó khăn trong thời gian khởi đầu ở Hoa Kỳ, và họ thường dùng học vấn để tìm thành công với sự ổn định trong cuộc sống. Đó là chủ đề của hội thảo do Truyền Thông Cộng Đồng Mỹ (ACoM) tổ chức hôm Thứ Sáu, 24 Tháng Mười.
Buổi hội thảo chỉ có một diễn giả là Giáo Sư Gabrielle Oliveira của đại học Harvard University. Bà là tác giả của cuốn sách “Now We Are Here: Family Migration, Children’s Education, and Dreams for a Better Life” nói về cách nhiều phụ huynh nhập cư coi học vấn là “tiền tệ của sự yêu thương,” là cách để tạo ý nghĩa cho sự hy sinh của họ và đầu tư vào tương lai ổn định hơn cho con cái.
Nghiên cứu của bà cho thấy các gia đình nhập cư thường không chú ý đến các vấn đề cảm xúc và đạo đức khi thảo luận về chính sách, cho thấy trường học là nơi tạo ra nhiều đau khổ, tạo ra cá tính và cảm giác được đùm bọc. Tuy vậy, trường học còn là nơi có thể là tạo ra thêm sự xa lánh hay mở cửa cho sự tự trọng và nhiều cơ hội.
Bà cho biết lý do nhiều người quyết định rời khỏi quê hương để nhập cư đến Hoa Kỳ vì cảm thấy không ổn định và tuyệt vọng ở quê nhà. Điều đó làm họ nhìn giáo dục là “tiền tệ của sự yêu thương.”
Nhiều nguồn tin hiện nay tạo ra hình ảnh nhiều người chỉ nhập cư vì lý do kinh tế, không hiểu được họ là những con người bình thường, cũng có mơ ước và hy vọng như người khác, và giáo dục là cách giúp họ tìm được sự ổn định. Đối với nhiều phụ huynh, học vấn của con cái – được đến trường gặp các giáo viên và đọc sách – thể hiện sự hy sinh của họ là xứng đáng, và đó còn là cách họ thể hiện tình yêu cho con cái. Đó là một chiều sâu khác mà nhiều nguồn tin không đưa ra.
Theo bà, nhiều gia đình đang đối mặt với tình trạng khó khăn về di trú, gây ra nhiều gián đoạn trong hành trình thăng tiến của họ. Một khó khăn nữa là chính phủ đang tăng cường theo dõi, làm phụ huynh lo lắng về chuyện đi làm và chuyện con cái đến trường.
Những khó khăn về di trú làm nhiều học sinh phải nghỉ học trong năm 2025, nhất là đối với những gia đình cho con đi học bằng xe buýt của trường vì không lái xe được. Những khó khăn này ảnh hưởng đến niềm tin của trẻ em đối với trường học và ảnh hưởng đến học vấn, vì các em có thể lo lắng đến sự an toàn của cha mẹ và không tập trung học được.
Tuy đang gặp nhiều khó khăn, nhiều gia đình nhập cư không muốn chú ý đến suy nghĩ cho rằng mọi thứ đang bị phá hoại, và vẫn còn đầy hy vọng cho tương lai.
Bà Oliveira cho biết các chính sách di trú hiện nay nguy hiểm vì không chú trọng đến sự an toàn của trẻ em. Những chính sách này tạo ra sự sợ hãi, có thể gây ra nhiều nỗi đau lâu dài cho trẻ em như một học sinh giỏi bị trục xuất và mẹ của học sinh đó chết ở Guatemala. Vì vậy, bà nhấn mạnh các chính sách di trú hiện nay đang phá hủy cuộc sống của trẻ em.
Vì vậy, bà cho hay gia đình không thể nào dựa vào sự kiên cường của trẻ em để vượt qua nỗi đau được. Những cảm nghiệm đó sẽ làm trẻ em mất đi niềm tin, không cảm thấy được đùm bọc nữa và sẽ cảm thấy yếu đuối. Các chính sách tạo ra những suy nghĩ đó sẽ làm hại đến xã hội vì loại bỏ những thành viên có ích cho xã hội.
Theo bà, các nhà giáo có thể giúp đỡ học sinh bằng cách tìm hiểu các em nhiều hơn, không chỉ trong lớp học và biết một số câu chuyện cá nhân. Họ nên hiểu về quê nhà của học sinh và những chính sách di trú đang ảnh hưởng để tạo ra được một mối quan hệ đáng tin tưởng với học sinh và gia đình.
Các nhà giáo cũng nên lắng nghe những câu chuyện cá nhân của học sinh thay vì né tránh vì sợ sẽ làm các em nhớ lại nỗi đau. Họ nên làm việc với những chuyên gia như bác sĩ tâm lý, nhân viên xã hội, và bác sĩ trị liệu ngôn ngữ để hỗ trợ học sinh nhập cư.
Nhà trường nên có những biện pháp như thành lập các ủy ban tập trung hỗ trợ học sinh nhập cư, và phải hiểu được các cách giảng dạy hiệu quả nhất cho nhu cầu học vấn và xã hội với cảm xúc của học sinh.
Bà nhấn mạnh, hiện nay, Hoa Kỳ có từ 18 triệu đến 20 triệu học sinh có cha mẹ là người nhập cư, và trường học khắp cả nước đều có học sinh nhập cư chứ không chỉ có các thành phố lớn. Vì vậy, những khó khăn về di trú đang gây ra nhiều trở ngại cho nhiều gia đình nhập cư trong việc tìm sự ổn định trong cuộc sống qua học vấn của con cái. [đ.d.]
—
Liên lạc tác giả: [email protected]
Đông đảo cư dân Orange County tham dự hội chợ y tế do GSV Janet Nguyễn tổ chức
Lâm Hoài Thạch/Người Việt
FOUNTAIN VALLEY, California (NV) – Đông đảo cư dân vùng Little Saigon đến dự Hội Chợ Chăm Sóc Sức Khỏe Cộng Đồng và Dịch Vụ Xã Hội miễn phí, do Giám Sát Viên Janet Nguyễn tổ chức với sự hỗ trợ của Hội Y Sĩ Việt Mỹ Miền Nam California (Vietnamese American Physician Association of Southern California – VPASC), vào sáng Chủ Nhật, 26 Tháng Mười, tại Freedom Hall trong Mile Square Regional Park, Fountain Valley.
Sự kiện này cũng nhằm đưa các dịch vụ xã hội của Orange County đến cư dân Địa Hạt 1, nơi Giám Sát Viên Janet Nguyễn đại diện.
Vì thế, hội chợ có sự tham dự của các cơ quan và tổ chức như Sở Xã Hội Orange County, CalOptima Health, Serve the People, Community Action Partnership of Orange County, MEMO, và Lestonnac Free Clinic nhằm cung cấp nhiều dịch vụ và nguồn lực miễn phí, bảo đảm cư dân có thu nhập thấp và đủ điều kiện có thể nộp đơn với các dịch vụ xã hội cần thiết.
Các dịch vụ y tế tại hội chợ bao gồm:
-Khám sức khỏe tổng quát và nha khoa.
-Hỗ trợ nộp đơn vào các chương trình Medi-Cal, CalFresh, và WIC.
-Cung cấp thông tin về gia cư và phương tiện di chuyển.
-Các chương trình và dịch vụ dành cho người cao niên.
-Cung cấp thông tin về các văn phòng trợ giúp pháp lý miễn phí.
-Thông tin về các trại tạm trú của động vật tại quận hạt.
-Thông tin về vấn đề cấp dưỡng nuôi con.
-Cung cấp thông tin về các chương trình hỗ trợ tiền điện ga nước.
-Dịch vụ chăm sóc tại gia.
-Thông tin về dịch vụ thuế miễn phí VITA.
Giám Sát Viên Janet Nguyễn nói: “Tôi rất vinh dự là giám sát viên của quý đồng hương và các cư dân ở Địa Hạt 1. Tôi đang tập trung vào việc khôi phục lòng tin của chính quyền tại địa hạt này của chúng ta để bảo đảm rằng, tiền đóng thuế của cư dân được chi tiêu một cách đúng đắn, nhằm tạo dựng sự an toàn, mạnh mẽ và thịnh vượng hơn cho Orange County.”
“Trong các vấn đề quan trọng đầu tiên mà chúng tôi đang và đã tiến hành là hỗ trợ mạnh mẽ các cơ quan tư pháp để giữ an toàn cho khu phố và trường học của chúng ta. Đồng thời, các hỗ trợ này cũng giúp các vị cao niên và con em được giảm chi phí trong mọi sinh hoạt, và cắt bỏ những thủ tục hành chính rườm rà để giúp các doanh nghiệp, các cư dân. Ngoài ra, mục tiêu của chúng tôi là xóa bỏ tham nhũng và những chi tiêu lãng phí để đưa trách nhiệm trở lại với chánh quyền của quận hạt này. Tôi tin vào sự lãnh đạo có năng lực, minh bạch, và hiệu quả để mang lại kết quả thực sự cho cộng đồng của chúng ta,” bà nói thêm.
Có trên 200 tình nguyện viên, trong đó có nhiều bác sĩ, nha sĩ, dược sĩ, sinh viên y khoa thuộc các hiệp hội đến trợ giúp cho hội chợ y tế này, để công việc được nhanh chóng hơn, với số lượng các cư dân đến dự có thể lên đến 2,000 người.
Những dịch vụ về sức khỏe miễn phí bao gồm: Tham khảo bác sĩ khám tổng quát và chuyên khoa, đo huyết áp, đo lượng đường mỡ trong máu, các dược sĩ hướng dẫn sử dụng thuốc, khám tim mạch, đo điện tâm đồ và siêu âm tim, chích ngừa cúm, kiểm tra trí nhớ, kiểm tra sức khỏe tâm thần, khám hô hấp (hen suyễn, viêm phổi hay bị tắc nghẽn kinh niên), vật lý trị liệu và phục hồi, siêu âm tuyết giáp, truy tầm ung thư vú, tham khảo viêm gan B và C, và tham khảo ung thư ruột già…
Dịch vụ nha khoa bao gồm: Khám răng, nhổ răng, cạo vôi, làm sạch răng và trám răng.
Dịch vụ nhãn khoa bao gồm: Khám mắt, đo độ mắt để đeo kiếng…
Bác Sĩ James Việt Trần, hội trưởng VPASC, cho biết theo thông lệ hàng năm, hội thường tổ chức một hội chợ y tế miễn phí tại Orange County, đồng thời hội cũng đến hợp tác với một số hội chợ y tế của những đoàn thể khác.
Bác Sĩ James Việt Trần nói: “Đặc biệt, hội chợ y tế này là giúp cho những cư dân nghèo không có bảo hiểm y tế, nhất là những người vô gia cư. Cũng có những cư dân, tuy có bảo hiểm y tế, nhưng vì hoàn cảnh như thế nào đó mà họ không thể gặp bác sĩ được. Nói chung, hôm nay là cơ hội cho những ai muốn được khám bệnh miễn phí thì ban tổ chức sẵn lòng trợ giúp họ.”
Tất cả các cơ quan và tổ chức tình nguyện đều có nhân viên túc trực tại mỗi bàn để trả lời các câu hỏi của cư dân. Đặc biệt, các nhân viên văn phòng Giám Sát Viên Janet Nguyễn tích cực giúp đồng hương không rành tiếng Anh.
Nha Sĩ Thiện Bùi nói: “Tôi là thành viên trong ban điều hành của VPASC trong nhiều năm qua. Ngoài ra tôi còn là người hướng dẫn các em sinh viên học trường y trong hội MEMO, mà hằng năm các em là những thiện nguyện viên đến giúp cho một số hội trợ y tế tại Little Saigon, cũng như do chính các em tổ chức. Chúng tôi luôn mong muốn lớp trẻ nghĩ tới việc trả ơn cho xứ sở này, đã cưu mang những thế hệ đi trước như chúng tôi, và tiếp nối đến thế hệ các em. Vì thế, mỗi lần có hội chợ y tế là dịp để các em đến hỗ trợ ban tổ chức, và nhất là phục vụ cho những bệnh nhân nghèo không có bảo hiểm y tế.”
Trong số đồng hương đến dự, bà Nhan Thị Tư chia sẻ: “Hội chợ y tế miễn phí, một trong nhiều vấn đề quan trọng giúp cho các cư dân nghèo như chúng tôi. Vì thật ra trong tình trạng xã hội hiện tại vẫn còn rất nhiều người bị mất việc, nên tình trạng bảo hiểm y tế của họ không được hoàn hảo cho lắm. Mà chính tôi là một trong những người rơi vào tình trạng này.”
Được biết, tài trợ hội chợ y tế này là LC SCRIPTS Pharmacy & Compounding, Memorial Care, Orange Coast Medical Center, Trung Tâm Y Tế Đa Khoa Michael Đào, UC Irvine Health, Falck, Family Choice Health Services, Cardiac Insight, Bayer, AbbVie, HOAG, ProCare Pharmacy & Medical Supplies, Edinger Pediatrics, CHOC, OCVA Foundation, Hội Ung Thư Việt Mỹ, GILEAD, Astiva, Dexcom, Zoll, Đẹp Aesthetic Institute, RuVango, MedHealth, Ecel Imaging Center, UCI Health, Clever Care, V&SH… [đ.d.]
Đại Hội Gia Long Nam California: 50 năm ly hương, một chặng đường tri ân
Trà Nhiên/Người Việt
WESTMINSTER, California (NV) – Đại Hội Gia Long Nam California với chủ đề “50 Năm Ly Hương – Tạ Ơn Thầy Cô” do Hội Ái Hữu Cựu Nữ Sinh Gia Long Nam California tổ chức, diễn ra trong không khí trang trọng và đầy xúc cảm hôm Chủ Nhật, 26 Tháng Mười, tại nhà hàng White Palace 1, Westminster.
Đại Hội Gia Long là dịp hội ngộ của bao thế hệ học trò nơi xứ người, nơi những ký ức học đường, ân tình thầy trò và niềm tự hào của mái trường xưa được khơi lại sau nửa thế kỷ tha hương.
Phần nghi lễ được MC Gia Long Thanh Thảo điều phối gồm chào quốc kỳ Việt – Mỹ, phút mặc niệm. Sau đó, toàn ban hợp ca cựu nữ sinh Gia Long với tà áo dài tím thướt tha cùng ngân vang bài “Gia Long Hành Khúc” và “Tôi Yêu.”
Khoảnh khắc cảm động nhất là khi các cựu nữ sinh Gia Long trân trọng mời thầy cô lên sân khấu, tôn vinh những người tận tâm gieo chữ, dìu dắt bao thế hệ học trò trưởng thành, mang tri thức làm hành trang góp phần xây dựng và phụng sự xã hội.
Các cựu giáo sư Gia Long được mời lên sân khấu gồm Nguyễn Thị Hà (Sư Bà Thiền An), Nguyễn Thị Nhung, Nguyễn Huệ Khanh, Trương Thị Khoa Nghi (Canada), Nguyễn Kim Phượng, Hoàng Huyên, Nguyễn Thị Mai, Nguyễn Kim Phụng, Nguyễn Lân (Washington, DC), Lê Ngọc Loan, Hà Dương Thị Di, Chu Kim Long (Washington, DC), Dương Ngọc Diệp, cô giám thị Nguyễn Thu Nguyệt (Texas), Nguyễn Tri Phương, Vũ Bạch Cúc, Ngọc Điệp Sadler, Đỗ Huê Mỹ, Phạm Kim Liên, Lê Hoàng Tánh…
Hội trưởng Đinh Minh Thu đọc diễn văn khai mạc.
Bà nói: “Sau biến cố 30 Tháng Tư, 1975, đất nước thay tên đổi họ, ngôi trường con gái cổ kính, lớn nhất miền Nam Việt Nam cùng chung số phận!”
“Năm mươi năm ly hương, 50 năm rời xa ngôi trường cũ, có ai còn nhớ, có ai còn thương thầy cô, bạn bè, phấn trắng, bảng đen? Được gặp lại thầy cô, bạn bè nơi xứ lạ, giống như tìm được những mảnh vụn vỡ, ráp lại thành chiếc chén ngọc quý, đong đầy hình ảnh thân yêu ngày nào nơi ngôi trường cổ kính năm xưa,” hội trưởng nói tiếp.
Bà Thu thêm: “Thầy cô được ví như cha mẹ thứ hai, công lao của thầy cô rất là to lớn. Thầy cô dành cả tâm huyết, truyền lại cho chúng ta những kiến thức, kinh nghiệm sống. Sự quan tâm, ân cần của thầy cô qua bao thế hệ giúp chúng ta một vốn liếng căn bản về học vấn, kiến thức, để chúng ta bước vào đời đầy tự tin, đạt được những ước mơ trong thế giới tự do này.”
Vị hội trưởng cũng chia sẻ rằng sau ngày đại hội, sẽ có chuyến đi San Diego dã ngoại vào buổi sáng và họp mặt thân mật vào buổi chiều tại nhà hàng iTango Restaurant and Lounge ở Garden Grove để các giáo sư và cựu nữ sinh Gia Long có dịp hàn huyên.
Tại đại hội, ban tổ chức cũng ra mắt ban biên tập của Đặc San Gia Long với chủ đề “50 Năm Ly Hương” để tặng thầy cô và thân hữu.
Phần văn nghệ “cây nhà lá vườn” do ban văn nghệ Gia Long trình bày với những nhạc phẩm bất hủ của các nhạc sĩ “vang bóng một thời” trong nền âm nhạc Việt Nam, cùng một số nhạc cảnh sinh động.
Các hội đoàn tham dự gồm các hội ái hữu những trường trung học như Trưng Vương, Petrus Ký, Bưởi – Chu Văn An, Võ Trường Toản, Quốc Học – Đồng Khánh, Quốc Gia Nghĩa Tử, Nguyễn Thượng Hiền, Nguyễn Hoàng, Hội Ái Hữu Gò Công, Hội Ái Hữu Bến Tre, Giáo Sư Vũ Ngọc Mai và Hội Ái Hữu Cựu Nữ Sinh Lê Văn Duyệt, Giáo Sư Phạm Thị Huê và Câu Lạc Bộ Hùng Sử Việt…
Giáo Sư Lê Ngọc Loan, dạy môn Việt Văn tại trường Gia Long từ năm 1961 đến 1979, cho biết: ”Tôi rất vui và xúc động khi hội ngộ các đồng nghiệp và các học trò. Tôi thấy năm nay các giáo sư từ khắp nơi về dự đông nhất từ trước tới giờ nên tôi mừng lắm.”
Giáo Sư Chu Kim Long, dạy Triết Học từ năm 1961 đến 1973 tại trường Gia Long, từ Washington, DC bay sang, tâm sự: “Lúc nào tôi cũng hạnh phúc và vui mừng được hội ngộ các nữ sinh Gia Long.”
“Các em rất kính trọng thầy cô, một lòng ‘tôn sư trọng đạo.’ Các em mang lại cho tôi rất nhiều hãnh diện vì các em ra đời trở thành tinh hoa của xã hội,” bà nói tiếp.
Bà thêm: “Thật trân quý khi tình thầy trò vẫn khắng khít vượt thời gian và không gian vì luôn luôn nhớ đến mái trường Gia Long dù đã thay đổi theo thời cuộc, nhưng vẫn còn in đậm trong tim thầy trò chúng tôi.”
MC ThụyVy, cựu nữ sinh Gia Long vào trường năm 1972, và là thành viên ban biên tập Đặc San Gia Long, cho hay: “Tôi rất cảm động vì hôm nay là cơ hội để các thân hữu xa gần họp mặt. Và nhất là các thầy cô dù lớn tuổi nhưng cố gắng về đây hội ngộ nên chúng tôi rất quý và trân trọng.”
Trong tiếng hát, nụ cười, và những giọt nước mắt hạnh ngộ, hình ảnh áo dài tím và phấn bảng năm nào như sống lại, gói trọn tình tri ân, tình đồng môn và tình quê hương không phai trong lòng những cựu nữ sinh Gia Long. [đ.d.]
—
Liên lạc tác giả: [email protected]
Trung Quốc và chiến dịch diệt chủng văn hóa của hậu duệ Thành Cát Tư Hãn
Trúc Phương/Người Việt
“Ngôn ngữ Mông Cổ là một phần tạo nên con người Mông Cổ, và nếu một người đánh mất ngôn ngữ, họ cũng đánh mất bản sắc dân tộc” – đó là dòng chữ trên một biểu ngữ phản đối việc chính quyền Trung Quốc hạn chế giáo dục song ngữ ở khu tự trị Nội Mông. Tuy nhiên, làn sóng phản kháng ngày càng lụi tàn.
Văn hóa Mông Cổ đang chết như thế nào?
Sau Đệ Nhị Thế Chiến, phần phía Nam của Mông Cổ bị sáp nhập vào Trung Quốc, trở thành Khu Tự Trị Nội Mông (phần phía Bắc vẫn thuộc về nước Mông Cổ). Kể từ đó, đảng Cộng Sản Trung Quốc dần bào mòn văn hóa và bản sắc độc lập của cộng đồng người Mông Cổ thiểu số ở Nội Mông. Đầu tiên, đó là việc khuyến khích người Hán di cư đến Nội Mông. Kết quả, người Hán hiện đông gấp gần sáu lần người Mông Cổ bản địa.
Tháng Tám, 2020, Bắc Kinh ra lệnh, việc giảng dạy bằng tiếng Mông Cổ bị phải bị “tiết chế.” Theo quy định mới, các môn văn chương, chính trị và lịch sử đều phải được dạy bằng tiếng Quan Thoại. Thời điểm đó, nhiều phụ huynh Nội Mông phản ứng dữ dội, nói rằng họ thà để con ở nhà còn hơn để chúng phải học mọi thứ bằng tiếng Quan Thoại. Trong tuần đầu tiên của năm học mới, các cuộc bãi khóa do phụ huynh tổ chức nổ ra khắp nơi.
Trên mạng xã hội, nhiều video cho thấy từng đoàn học sinh người Mông Cổ hô vang: “Tiếng mẹ đẻ của chúng ta là tiếng Mông Cổ!” và “Chúng ta là người Mông Cổ cho đến chết!”
Một video khác ghi lại cảnh đàn ông Nội Mông mặc trang phục truyền thống giương cao “khar suld” (cờ đen), chiến kỳ của quân đội Mông Cổ tượng trưng cho sức mạnh của “bầu trời xanh vĩnh hằng” (monke khukh tenger).
Theo truyền thuyết, “khar suld” là nơi trú ngụ của linh hồn Thành Cát Tư Hãn, được dùng để triệu hồi tinh thần và sức mạnh của toàn dân Mông Cổ trước kẻ thù. Chính quyền trung ương Bắc Kinh đáp trả mạnh tay. Khoảng 10,000 “đối tượng” chống đối bị bắt. Giới quan sát và các tổ chức nhân quyền Nội Mông ở hải ngoại gọi chính sách của Trung Quốc là “diệt chủng văn hóa” (“China’s Crackdown on Mongolian Culture”/The Diplomat).
Cần nhắc lại, trong nhiều thập niên, Nội Mông luôn nhấn mạnh vai trò của tiếng Mông Cổ như “công cụ thể hiện quyền tự trị.” Năm 2017, có khoảng 15% học sinh theo học tại 520 trường dân tộc, trong đó 55 trường dạy hoàn toàn bằng tiếng Mông Cổ từ lớp Một đến lớp Chín.
Hiến Pháp Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa viết rằng “tất cả dân tộc trong nước đều bình đẳng. Nhà nước bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các dân tộc thiểu số.” Tuy nhiên, trong thực tế, suốt 70 năm qua, chính quyền Trung Quốc đã dần tước bỏ các quyền này, nhằm đồng hóa sắc tộc.
Đàn ông người Hán còn được thưởng hậu hĩnh nếu kết hôn với phụ nữ dân tộc thiểu số, đặc biệt với người Duy Ngô Nhĩ và Mông Cổ. Giờ đây, các ngôn ngữ thiểu số như Kazakh, Triều Tiên, Tây Tạng, Duy Ngô Nhĩ và Mông Cổ đã bị “hạ cấp” – từ ngôn ngữ giảng dạy chính xuống chỉ còn là “môn học” như một… ngoại ngữ.
Không chỉ ngôn ngữ bị xóa sổ, người Nội Mông còn bị tước quyền tự do tôn giáo. Ở Trung Quốc, hình thức Phật giáo duy nhất được phép hoạt động là Hiệp hội Phật giáo Trung Quốc, thuộc quản lý của Cơ quan Mặt trận Thống nhất (“Trung Cộng Trung Ương Thống Nhất Chiến Tuyến Công Tác Bộ”).
Trong khi đó, phần lớn người Mông Cổ theo truyền thống Phật Giáo Tây Tạng và tôn kính Đức Đạt Lai Lạt Ma. Cách đây không lâu, ông Elbegdorj Tsakhia, tổng thống Mông Cổ từ 2009-2017, viết trên mạng xã hội: “Nếu một người Mông Cổ không có văn hóa, lịch sử và ngôn ngữ của mình thì người đó không còn là Mông Cổ nữa. 300 năm bị sỉ nhục của dân tộc Mông Cổ không nên tiếp diễn trong thế kỷ mới!”
“Hán hóa” toàn diện
Khi lên nắm quyền năm 1949, đảng Cộng Sản Trung Quốc cai trị một nhà nước đa sắc tộc khổng lồ, được định hình từ thời nhà Thanh (1644-1912). Để quản lý đất nước rộng lớn, Trung Quốc sao chép mô hình Liên Xô, trao cho những nhóm dân tộc lớn sống gần biên giới – như người Kazakh, Triều Tiên, Mông Cổ, Tây Tạng và Duy Ngô Nhĩ – những khu vực “tự trị” danh nghĩa, cho phép họ được giáo dục bằng ngôn ngữ riêng và sống với văn hóa đặc trưng của mình. Họ cũng được hưởng một số đặc quyền như cộng điểm thi đại học (gaokao – “cao khảo” ) và miễn trừ chính sách một con.
Tuy nhiên, sau khi Liên Xô sụp đổ, Bắc Kinh hoảng sợ và bắt đầu siết lại chính sách dành cho các dân tộc thiểu số như người Duy Ngô Nhĩ và người Mông Cổ ở khu tự trị Nội Mông. Ám ảnh bởi sự tan rã của Liên Xô, họ lo ngại rằng các vùng biên viễn có thể trở nên bất ổn hoặc ly khai. Loạt cuộc đàn áp của chính quyền từng dẫn đến bạo loạn ở Tây Tạng năm 2008. Một năm sau, Tân Cương cũng nổ ra bất ổn. Từ khi Tập Cận Bình lên nắm quyền năm 2012, chiến dịch “diệt chủng văn hóa” càng được đẩy mạnh khi Bắc Kinh tìm cách xóa mờ ranh giới sắc tộc.
Ba năm qua, việc quản lý các dân tộc thiểu số ở Trung Quốc siết chặt hơn bao giờ hết. Giới chức địa phương nào không hoàn thành nhiệm vụ hoặc bị đánh giá là “lệch hướng” so với trung ương đều bị bãi nhiệm. Những đặc quyền dành cho các dân tộc thiểu số, như cộng điểm thi đại học, bị hủy bỏ. Sách vở đề cập đến bản sắc dân tộc bị cấm xuất bản.
Năm 2020, một bảo tàng ở Pháp đã phải hủy cuộc triển lãm về Thành Cát Tư Hãn (hợp tác với Bảo Tàng Nội Mông ở Hohhot) khi Bắc Kinh can thiệp, với yêu cầu phải loại bỏ những từ “Thành Cát Tư Hãn,” “Mông Cổ” và “đế quốc” khỏi toàn bộ tài liệu trưng bày (“China’s Mongolian Minority Facing Increased Pressure to Assimilate”/Der Spiegel).
Từ năm 2023, nhà nước Trung Quốc gọi văn hóa Mông Cổ bằng cái tên bị tước bỏ mọi yếu tố sắc tộc: “Văn hóa biên cương phương Bắc.” Cách nói này xuất hiện trong truyền thông nhà nước, hội thảo học thuật, và cả trên các tạp chí chuyên ngành. Bảo tàng lịch sử ở Hohhot và Lăng Thành Cát Tư Hãn cũng phải “điều chỉnh nội dung” cho phù hợp. Vị hoàng đế Mông Cổ từng chinh phục nửa phương Bắc Trung Hoa giờ bị xếp vai phụ trong câu chuyện lịch sử “dung hợp dân tộc Trung Hoa.”
Chiến dịch xóa bỏ định tính văn hóa Mông Cổ được thực hiện trên nhiều phương diện. Khoảng 30 năm trước, Bắc Kinh đã buộc người du mục Nội Mông chấm dứt văn hóa du cư. Họ dựng hàng rào ngăn đồng cỏ, chia đất cho từng hộ. Lý do chính thức được nêu ra là “chống chăn thả quá mức.” Thật ra việc gom cộng đồng lại bằng chính sách định cư “ai ở đâu ở yên chỗ đó” giúp nhà nước Trung Quốc dễ kiểm soát hơn.
Người dân tộc thiểu số vẫn được phép duy trì một số khía cạnh văn hóa, chẳng hạn trang phục truyền thống và múa hát dân gian – những thứ gần như vô hại.
Bắc Kinh vẫn luôn nhấn mạnh họ tôn trọng thực hiện “chính sách hòa hợp,” thể hiện ở điểm rằng, tiền giấy Trung Quốc có in chữ của các dân tộc thiểu số cạnh chữ Hán.
Bắc Kinh cũng thường xuyên quảng bá “bản sắc các dân tộc” qua những chương trình truyền hình, sách tranh, và triển lãm – chủ yếu nhằm mục đích tuyên truyền. Tại Cung Văn Hóa Các Dân Tộc ở Bắc Kinh, một cuộc triển lãm trưng bày cổ vật của người Hán và các dân tộc khác được tổ chức gần đây đã khẳng định rằng “sự hợp nhất vĩ đại của dân tộc Trung Hoa” có thể được truy ngược tận thời kỳ đồ đá. Ngoài ra, Bắc Kinh biện minh rằng học tiếng Quan thoại giúp các dân tộc thiểu số dễ kiếm việc và việc gieo mầm “ý thức quốc gia thống nhất” sẽ củng cố ổn định xã hội.
Dù người dân ở nước Mông Cổ độc lập (tức “Ngoại Mông”) thương cảm số phận đồng bào ở Nội Mông nhưng chính phủ Mông Cổ không thể làm gì được. Đơn giản, nền kinh tế Mông Cổ phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc. Hơn 80% hàng xuất cảng của Mông Cổ được bán sang Trung Quốc. Năm 2016, khi Mông Cổ mở cửa đón Đức Đạt Lai Lạt Ma, Bắc Kinh đã trả đũa bằng cách tăng mạnh thuế nhập cảng.
Một thực tế đáng chú ý nữa là chính sách Hán hóa cộng đồng thiểu số Nội Mông diễn ra trong sự im lặng của quốc tế. Dù Tân Cương hay Tây Tạng thu hút nhiều chú ý bởi vô số bài báo về những trại giam khắc nghiệt cũng như các chiến dịch đàn áp tàn bạo của Bắc Kinh, Nội Mông lại không tạo ra “cú sốc hình ảnh” tương tự.
Thế giới gần như dửng dưng trước tình trạng giá trị của sự đa dạng văn hóa và quyền được giữ gìn bản sắc dân tộc ở Nội Mông đang bị tấn công thô bạo. Một số ít kiến nghị quốc tế như “Save Education in Inner Mongolia” chỉ thu được chưa đến 21,000 chữ ký. [kn]
Mưa chưa từng có, thủy điện xả lũ, miền Trung thành biển nước
ĐÀ NẴNG, Việt Nam (NV) – Các đập thủy điện hối hả xả lũ vì “mưa lớn chưa từng có” làm cho nhiều khu vực các tỉnh thành miền Trung như Thừa Thiên , Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam chìm trong biển nước.
Nhiều báo tại Việt Nam đưa tin ngày Thứ Hai 27 Tháng Mười kèm theo các hình ảnh dẫn chứng khổ nạn của người dân địa phương đang phải chịu đựng “nhân tai” phối hợp với thiên tai, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản.
Các nguồn tin cho hay ngày 26 Tháng Mười, mưa tầm tã trên diện rộng hai ngày qua trên các khu vực từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi. Thật ra mấy ngày trước đó, mưa lũ đã ập xuống khu vực này từ hệ quả của trận bão số 12, tên quốc tế là Fengshen. Bão khi đi vào gần đến đất liền miền Trung Việt Nam thì suy yếu thành áp thấp nhiệt đới với mưa như trút nước.
Theo thói quen chống chọi bão lũ hàng năm, các đập thủy điện ở khu vực từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi cũng đều mở các cửa xả bớt nước để tránh vỡ đập, giống như các khu vực khác tại các tỉnh miền núi phía bắc. Do vậy, các khu vực hạ du, gồm cả các thành phố lớn như Huế và Đà Nẵng đều biến thành biển nước. Một số cư dân Huế nói rằng lũ về nhanh quá họ không kịp trở tay.
“Lũ đặc biệt lớn trên sông Hương và sông Bồ (Huế) đang lên rất nhanh, có nơi vượt mức lịch sử. Hệ thống sông Vu Gia – Thu Bồn (Đà Nẵng) cũng đang trong giai đoạn lũ lớn; từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi đón đợt lũ mới.” Báo Pháp Luật tường thuật.
Trên hệ thống các sông Hương, sông Bồ ở thượng nguồn của thành phố Huế, hệ thống hai sông Vu Gia và Thu Bồn ở thượng nguồn Đà Nẵng, các đập thủy điện khi hối hả xả lũ thì hạ du thành biển nước mênh mông không thể tránh khỏi. Hiện người ta còn lo chống chọi với cơn đại hồng thủy nên chưa thấy có báo cáo nào cho các thiệt hại người và tài sản, chỉ biết có thể sẽ không nhỏ.
Lũ bủa vây tứ bề
Theo báo Tuổi Trẻ hôm 27 Tháng Mười, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, mưa to, lũ các sông lên nhanh, khiến 88 xã, phường, có nguy cơ ngập sâu khiến đường sắt, đường bộ qua thành phố Huế tê liệt. Người dân muốn di chuyển phải đi thuyền hoặc lội nước.
Bên cạnh đó, hàng trăm ngàn học sinh ở Huế, Đà Nẵng, Quảng Trị, Quảng Ngãi phải nghỉ học nhiều ngày vì lũ “vượt mức lịch sử.”
Tại Huế, mưa lớn hơn 800mm, nước lũ về nhanh khiến nhiều khu dân cư ven sông Hương, Như Ý, Đông Ba và các tuyến đường trung tâm thành phố Huế bị ngập, nơi sâu nhất tới hơn 1 mét.
Từ tối 26 Tháng Mười, khu vực Đập Đá nằm giữa sông Hương và Như Ý nước dâng cao 0.7 mét, tràn vào nhà dân hai bên sông. Nhiều con đường chính ngập sâu trong nước như Hoàng Lanh, Vũ Thắng, Trường Chinh, Bạch Đằng… có nước chảy xiết đã buộc chính quyền địa phương giăng dây, đặt rào chắn ngăn không cho người dân qua lại từ trưa cùng ngày.
Thậm chí, lũ trên sông Tả Trạch dâng cao, cuốn sập cầu Le No ở xã Khe Tre, chia cắt hàng ngàn gia đình, buộc Ban Chỉ Huy Phòng Thủ Dân Sự Huế phải kích hoạt hệ thống còi hú báo động thiên tai.
Trong khi đó, ở bờ Bắc sông Hương, Lũ trên sông Hương đã vượt quá báo động 3 và đang tiếp tục lên. Nhiều di tích Huế nằm ven con sông này đang bị ngập lụt, chẳng hạn như Nghinh Lương Đình, cầu Cửa Ngăn (cửa Thể Nhân Môn) đường dẫn vào Đại Nội Huế, hay như khu vực cổng Ngọ Môn…
Tương tự, theo báo VNExpress, tối 26 Tháng Mười, nước lũ tại phường Hội An, Đà Nẵng, dâng nhanh. Đến khoảng 0 giờ rạng sáng 27 Tháng Mười, thì nước tràn lên đường Bạch Đằng 1 mét, lan sang đường Nguyễn Phúc Chu bên kia sông Hoài, buộc hàng quán đóng cửa, tắt điện.
Người dân phố cổ đã quen chạy lũ nên nhiều nhà dân và hộ kinh doanh chủ động di chuyển đồ đạc lên cao từ trưa cùng ngày.
Tuy nhiên, đến sáng 27 Tháng Mười, nhiều con đường huyết mạch trong khu phố cổ Hội An như Bạch Đằng, Nguyễn Thái Học, Công Nữ Ngọc Hoa… ngập sâu từ 1-1.5 mét.
Ngoài trung tâm phố cổ, các khu vực vùng ven như chợ cá Thanh Hà và làng gốm Thanh Hà, phường Hội An Tây, cũng bị nước lũ chia cắt hoàn toàn.
Chính quyền phường Hội An đã khuyến cáo người dân hạn chế đi lại trên các đoạn đường ngập sâu để phòng tránh tai nạn chết đuối.
Tại tỉnh Quảng Ngãi, mưa lớn trong hai ngày 26 và 27 Tháng Mười, đã khiến toàn tỉnh có 30 vị trí sạt lở do mưa lũ.
Theo đó, hàng loạt cây cầu nhỏ và cầu tràn bên sông Rin, sông Trà Bồng, sông Vệ, Trà Khúc bị nước lũ tràn qua. Trong đó, chỉ riêng xã Sơn Hạ có bảy điểm ngập, khiến hàng trăm gia đình bị chia cắt.
Ngoài cầu Sông Rin cũ ở xã Sơn Hà ngập 0.7 mét, nhiều khu vực giáp ranh miền núi và đồng bằng Quảng Ngãi cũng ngập nặng. Chẳng hạn, cầu tràn Thạch Nham ngập hơn 1.6 mét, cầu máng Hành Minh-Hành Nhân ngập 0.5 mét, lực lượng hữu trách phải chốt chặn, hướng dẫn giao thông.
Hậu quả từ lòng tham thủy điện
Nhà cầm quyền Việt Nam tham lam cho xây dựng các đập thủy điện tràn lan trên các sông lớn đã đành, mà các phụ lưu của chúng cũng đều bị khai thác thủy điện với những cái đập nhỏ bé, khả năng chỉ cung cấp từ 2 MW trở lên. Chúng quá nhỏ nên không có khả năng cắt lũ hay điều tiết lũ, mà chỉ xả lũ ngay khi ở “trên mức báo động” hầu tránh vỡ đập.
Báo Vietnamnet kể rằng mưa lớn, nước đổ về hồ chứa tăng quá nhanh, các đập thủy điện Tả Trạch, Sông Tranh, Trà My, Đắk Mi, Trà Đơn, Sông Bung, A Vương… phải “xả tràn” để “đảm bảo an toàn công trình.”
Thủy điện tránh được vỡ đập thì phố xá, nhà cửa, ruộng vườn các khu vực hạ du lãnh hậu quả ngập lụt.
Bão số 10 (Bualoi) làm cho 51 người chết và hơn $600 triệu thiệt hại ở các tỉnh miền núi phía Bắc và Bắc miền Trung khoảng 350 nhà sập hay bị lũ cuốn trôi trong khi 170,000 nhà hư hỏng. Còn bão số 11 cũng làm ít nhất 13 người chết, chưa kể các thiệt hại tài sản ở một số tỉnh miền núi phía Bắc.
Tất cả đều từ hậu quả của “nhân tai” phối hợp với thiên tai gây ra. Gần chục năm trước, người ta thấy một số lời kêu gọi dẹp bỏ các thủy điện quá nhỏ vì những thiệt hại do chúng gây ra quá lớn trong khi lợi ích điện năng lại quá nhỏ. Nhưng những lời kêu gọi đó đều bị gác bỏ ngoài tai. Trong khi đó, tuy là kẻ gây thiệt hại người và tài sản nhưng dân lại phải chịu đựng hệ quả chứ không phải thủ phạm “nhân tai.”
Hệ thống sông Vu Gia-Thu Bồn ở Quảng Nam dài khoảng 200km phải gánh hơn 60 đập thủy điện lớn nhỏ. Dân chúng khu vực này từng bị thiệt hại nặng nề vì thủy điện xả lũ suốt bao năm qua cả người lẫn tài sản.
Theo dự báo của Đài Khí Tượng Thủy Văn Trung Bộ, do tác động của không khí lạnh, dải hội tụ nhiệt đới và gió Đông, từ tối 26 đến 29 Tháng Mười, từ Huế đến Quảng Ngãi tiếp tục mưa rất to có nơi vượt 500-600 mm.
Các sông ở khu vực này sẽ xuất hiện một đợt lũ, đỉnh lũ có thể lên trên báo động 3, lập “mốc lịch sử đỉnh lũ mới.” (NTB&Tr.N) [kn]
Công an truy nã chủ tịch công ty Cây Xanh Công Minh sau nửa năm ký lệnh
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Truyền thông Việt Nam hôm 27 Tháng Mười loan tin, Cơ Quan An Ninh Điều Tra Bộ Công An vừa ra lệnh “truy nã đặc biệt” bị can Nguyễn Công Minh, 53 tuổi, quê Hà Tĩnh, chủ tịch Hội Đồng Quản Trị tổng công ty Cây Xanh Công Minh, với cáo buộc “vi phạm các quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng; đưa hối lộ và nhận hối lộ.”
Tuy nhiên, điều khiến dư luận chú ý là lệnh truy nã trên đã được Bộ Công An ký hôm 8 Tháng Tư, tức đã hơn nửa năm trôi qua.
Theo báo VietNamNet, bị can Minh đã bỏ trốn ra ngoại quốc nhưng chưa rõ thời điểm. Bộ Công An yêu cầu ông này ra đầu thú để “được hưởng khoan hồng của pháp luật.”
Công ty Cây Xanh Công Minh thành lập hơn 40 công ty thành viên, quản lý theo mô hình công ty mẹ, công ty con. Các công ty này có pháp nhân độc lập, được ghi nhận trúng hàng trăm gói thầu trải khắp các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long.
Cơ quan điều tra xác định, hệ sinh thái của công ty Cây Xanh Công Minh đã tham gia, thực hiện hơn 600 gói thầu trên 63 tỉnh, thành phố trước đây với giá trị khoảng 3,500 tỷ đồng ($133 triệu). Trong đó, đã quyết toán được hơn 3,000 tỷ đồng ($114 triệu).
Bị can Minh bị cáo buộc đã chỉ đạo, hướng dẫn các giám đốc chi nhánh liên hệ với chủ đầu tư can thiệp vào hoạt động đấu thầu, gian lận đấu thầu, gây thiệt hại 100 tỷ đồng ($3.9 triệu).
Hiện tại, hai thuộc cấp của bị can Minh là Lê Thị Hòa, phó chủ tịch kiêm tổng giám đốc, và Ngô Thị Ngọc Lý, trưởng Ban Pháp Lý kiêm kế toán trưởng công ty Cây Xanh Công Minh, đã bị bắt, khởi tố với cáo buộc “vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng.”
Theo giới quan sát, ông Trần Cẩm Tú, thường trực Ban Bí Thư CSVN, là giới chức “bảo kê” cho bị can Nguyễn Công Minh trong nhiều năm qua để “tạo điều kiện” cho ông này hình thành một “hệ sinh thái rất quy mô,” tương tự hai tập đoàn Phúc Sơn và Thuận An, từng khiến hai ông Võ Văn Thưởng (cựu chủ tịch nước) và Vương Đình Huệ (cựu chủ tịch Quốc Hội), lần lượt mất ghế.
Ông Trần Cẩm Tú được cho là “ông trùm” của phe Hà Tĩnh trong cuộc đấu đá giành ghế với các phe phái khác bên trong nội bộ đảng CSVN.
Hồi Tháng Giêng, ông Tú nhường lại ghế chủ nhiệm Ủy Ban Kiểm Tra Trung Ương cho ông Nguyễn Duy Ngọc, “đệ tử ruột” và là đồng hương Hưng Yên của ông Tô Lâm, tổng bí thư.
Ủy ban nêu trên là cơ quan chuyên kỷ luật đảng viên, với các thông cáo báo chí mang tính hài tội các giới chức bị quy kết “vi phạm những điều đảng viên không được làm,” thường phát đi vào buổi tối giờ Việt Nam. (Tr.N) [kn]
United Airlines mở lại đường bay đến Việt Nam sau 8 năm gián đoạn
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Sau tám năm tạm ngưng do thua lỗ, hãng United Airlines đã mở lại đường bay đến Sài Gòn, Việt Nam.
Đêm 26 rạng sáng 27 Tháng Mười, phi trường Tân Sơn Nhất đã phun vòi rồng chào đón máy bay của hãng United Airlines chính thức quay trở lại đường bay Mỹ – Việt Nam.
Đây cũng là hãng hàng không duy nhất của Mỹ có các chuyến bay đến Sài Gòn hiện nay.
Báo VNExpress dẫn tin từ Fanpage chính thức của United Airlines cho biết, hãng có các chuyến bay bằng máy bay Boeing 787-9 Dreamliner từ Sài Gòn tới Los Angeles và San Francisco, tiểu bang California và ngược lại, nối chuyến qua Hồng Kông.
Hành khách sẽ khởi hành từ Sài Gòn lúc 6 giờ sáng và đến San Francisco hoặc Los Angeles vào buổi trưa.
“United luôn không ngừng mở rộng mạng lưới bay đến những địa điểm mà khách hàng mong muốn trải nghiệm, và việc mở lại đường bay tới Sài Gòn là minh chứng cho định hướng phát triển này,” ông Patrick Quayle, phó chủ tịch cấp cao phụ trách Mạng Lưới và Liên Minh Toàn Cầu của United Airlines, cho biết.
Trước đây, United Airlines là hãng hàng không đầu tiên của Mỹ bay thẳng đến Việt Nam sau khi có Hiệp Định Hàng Không Mỹ-Việt hồi năm 2003.
Tại Việt Nam, năm 2004, United bắt đầu các chuyến bay thẳng đến Việt Nam. Điều này đã tạo ra một hiệu ứng tích cực lên mối quan hệ giữa Việt Nam và Mỹ, cũng như tác động tích cực đến ngành du lịch và các ngành nghề kinh tế khác.
Tuy nhiên, đến năm 2017, United Airlines đã cho ngừng đường bay nói trên do lượng khách quá ít, không đủ chi phí.
Hiện tại, United Airlines là một trong ba hãng hàng không lớn nhất nước Mỹ với hơn 1,000 máy bay.
Theo United Airlines, việc khai thác đường bay đi/đến Sài Gòn cũng là “bước tiến quan trọng trong chiến lược mở rộng” của hãng tại khu vực Thái Bình Dương.
Đến cuối năm nay, United Airlines dự kiến sẽ cung cấp chuyến bay khởi hành từ 32 thành phố ở khu vực này, gấp bốn lần so với các hãng hàng không khác của Mỹ.
Trên toàn cầu, United Airlines dự kiến khai thác hơn 850 chuyến bay quốc tế hàng ngày tới hơn 150 điểm đến vào năm sau. (Tr.N) [kn]
Báo bảo thủ WSJ phản ứng với thuế quan của Trump
Báo bảo thủ WSJ phản ứng với thuế quan của Trump
The Wall Street Journal, một tờ báo bảo thủ lớn nhất tại Mỹ, phản ứng với phát biểu của Tổng Thống Donald Trump liên quan đến phát biểu của cố Tổng Thống Ronald Reagan khi đề cập đến thuế quan.
Trump giận Canada vì quảng cáo nêu quan điểm của Reagan với thuế quan
TORONTO, Canada (NV) – Thủ Hiến Ontario Doug Ford hôm Thứ Hai, 27 Tháng Mười, tự hào tuyên bố rằng quảng cáo chống thuế quan của ông “tạo tiếng vang toàn cầu” và đó là lý do khiến Tổng Thống Donald Trump hủy các cuộc đàm phán thương mại với Canada, theo AP.
Ông Ford nói rằng đoạn quảng cáo truyền hình này đạt hơn một tỷ lượt hiển thị trên toàn thế giới và “đã khơi dậy cuộc thảo luận mà nước Mỹ chưa từng có.”
“Quý vị biết vì sao Tổng Thống Trump giận dữ đến vậy không? Bởi vì quảng cáo đó hiệu quả. Nó đánh thức cả nước Mỹ,” ông Ford nói.
Quảng cáo truyền hình của chính quyền Ontario chỉ trích chính sách thuế quan của Trump, trích dẫn lại bài diễn văn năm 1987 của cựu Tổng Thống Ronald Reagan, người từng cảnh báo rằng thuế quan chỉ dẫn đến thiệt hại cho nền kinh tế và công nhân Mỹ.
Đoạn quảng cáo khiến ông Trump nổi giận. Trump nói ông sẽ tăng thêm 10% thuế nhập cảng đối với hàng hóa Canada, đồng thời tuyên bố hủy các cuộc gặp sắp tới với Thủ Tướng Canada Mark Carney.
“Họ không nên làm vậy. Và họ đã xin lỗi,” ông Trump nói với các phóng viên trên máy bay Air Force One khi đang bay đến Tokyo. “Họ nói sẽ gỡ quảng cáo xuống — và họ có làm, nhưng quá trễ. Họ vẫn để nó phát thêm hai đêm nữa.”
Ông Ford, một chính trị gia bảo thủ theo đường lối dân túy, không cùng đảng với ông Carney (đảng Cấp Tiến), nói rằng ông Trump chưa áp thuế mới và lưu ý rằng “ông Trump hay dọa nhiều hơn là làm thật.”
“Đây là quảng cáo hay nhất tôi từng làm,” ông Ford nói, khẳng định “tôi đã đạt được mục tiêu” và “sẽ không bao giờ lùi bước” trong việc bảo vệ việc làm ngành sản xuất xe hơi.
Ông Trump cáo buộc đoạn quảng cáo “xuyên tạc quan điểm của Reagan,” dù thực tế Reagan từng lên tiếng chống lại thuế quan và kêu gọi tự do thương mại trong bài diễn văn năm 1987, chính bài được Ontario trích dẫn.
Phần lớn hàng hóa giữa hai nước được miễn thuế theo Hiệp định Mỹ–Canada–Mexico (USMCA), vốn do chính ông Trump thương lượng trong nhiệm kỳ đầu nhưng nay ông tỏ ra không còn hài lòng.
Thủ Tướng Carney khẳng định ông vẫn sẵn sàng đối thoại với Trump, nói rằng: “Chúng tôi gần như đã đạt được thỏa thuận. Nhưng sau khi quảng cáo phát sóng, mọi thứ thay đổi hoàn toàn.”
Tìm hiểu quan điểm về thuế quan của Reagan
Tối Thứ Năm, Tổng Thống Donald Trump tuyên bố rút khỏi các cuộc đàm phán thương mại với Canada, sau khi tức giận vì một quảng cáo truyền hình từ chính quyền tỉnh bang Ontario mà ông gọi là “giả mạo.”
Đoạn quảng cáo này trích dẫn bài phát thanh của cựu Tổng Thống Ronald Reagan cách đây 38 năm, trong đó Reagan chỉ trích thuế quan — công cụ kinh tế mà ông Trump luôn coi là “vũ khí yêu thích.”
Quảng cáo phát lại giọng nói của ông Reagan từ bài phát thanh ngày 25 Tháng Tư, 1987, tuyên bố rằng: “Về lâu dài, những rào cản thương mại như vậy gây thiệt hại cho mọi công nhân và người tiêu dùng Mỹ.”
Trên mạng Truth Social hôm Thứ Sáu, ông Trump phản pháo: “CANADA GIAN LẬN VÀ ĐÃ BỊ BẮT!!! Họ dàn dựng quảng cáo nói rằng Ronald Reagan không thích thuế quan, trong khi thực tế ông ấy YÊU THUẾ QUAN VÌ QUỐC GIA VÀ AN NINH QUỐC GIA CỦA CHÚNG TA.”
Tối hôm đó, Quỹ và Thư Viện Tổng Thống Ronald Reagan đăng trên mạng X (Twitter) rằng quảng cáo của Ontario “đã bóp méo nội dung bài phát thanh của tổng thống (Reagan) về thương mại tự do và công bằng ngày 25 Tháng Tư, 1987.”
Sự thật là đó chính là lời nói của ông Reagan, theo AP.
Sự thật lịch sử: Reagan không “thích đánh tariff”
Thời điểm đó, ông Reagan đang đối mặt với làn sóng lo ngại về sức mạnh kinh tế của Nhật Bản, và ông vừa áp thuế lên mặt hàng bán dẫn của Nhật.
Bài phát thanh ông đọc nhằm giải thích vì sao ông buộc phải áp thuế (tariff), dù điều đó trái ngược với hình ảnh “người ủng hộ thương mại tự do” của ông.
Trên thực tế, Reagan không ủng hộ chính sách tariff.
Ông thường xuyên chỉ trích các chính sách bảo hộ của chính phủ và dành phần lớn bài phát thanh năm 1987 để lập luận chống lại việc áp thuế hàng nhập cảng.
Reagan nói: “Thuế quan cao không tránh khỏi việc kích thích trả đũa từ các quốc gia khác, dẫn đến những cuộc chiến thương mại khốc liệt. Kết quả là thuế quan ngày càng tăng, hàng rào thương mại ngày càng dày, cạnh tranh ngày càng ít. Rồi đến lúc, vì giá cả bị đẩy lên giả tạo do thuế quan khuyến khích sự kém hiệu quả, người ta ngừng mua. Và điều tệ hại nhất xảy ra là thị trường sụp đổ, doanh nghiệp phá sản, và hàng triệu người mất việc.”
Nhưng chính sách của Reagan không đơn giản
Dù phản đối thuế quan trên nguyên tắc, Reagan vẫn áp thuế lên xe mô-tô hạng nặng của Nhật Bản để bảo vệ hãng Harley-Davidson, và ép các nhà sản xuất xe hơi Nhật chấp nhận “hạn ngạch xuất cảng tự nguyện” vào Mỹ — một chiến thuật đã buộc họ mở nhà máy sản xuất tại vùng Trung Tây và miền Nam Hoa Kỳ.
Ông cũng gây áp lực lên các quốc gia khác để hạ giá đồng tiền của họ, giúp hàng xuất cảng của Mỹ cạnh tranh hơn trên thị trường toàn cầu.
Cựu Đại Diện Thương Mại Robert Lighthizer, từng phục vụ dưới thời Reagan và sau này là cố vấn thương mại hàng đầu của ông Trump (2017–2021), viết trong hồi ký năm 2023 rằng: “Tổng Thống Reagan phân biệt rõ giữa thương mại tự do trong lý thuyết và thương mại tự do trong thực tiễn.”
Năm 1988, Viện Nghiên Cứu Cato Institute thậm chí gọi ông Reagan là “tổng thống bảo hộ nhất kể từ thời Herbert Hoover.”
Tuy nhiên, Reagan không bao giờ xem mình là người hiếu chiến về thương mại.
Trong chính bài phát thanh năm 1987, ông nói rõ: “Những biện pháp như thuế quan hay rào cản thương mại là điều tôi miễn cưỡng nhất khi phải thực hiện. Nhưng Nhật Bản đã không tuân thủ thỏa thuận, nên tôi buộc phải hành động.”
Trump-tariff man- “Người đánh thuế quan”
Trái ngược hoàn toàn với Reagan, ông Trump không hề tỏ ra ngần ngại chơi ván bài tariff.
Ông cho rằng thuế quan là công cụ để bảo vệ nền công nghiệp Mỹ, kéo việc làm trở lại trong nước, và tăng thu ngân sách.
Kể từ khi trở lại Toà Bạch Ốc đầu năm 2025, ông áp thuế hai con số lên hầu hết các quốc gia trên thế giới, nhắm vào các mặt hàng xe hơi, thép, và dược phẩm.
Theo Viện Nghiên Cứu Ngân Sách Đại Học Yale, mức thuế nhập cảng trung bình thực tế của Hoa Kỳ đã tăng từ 2.5% lên 18%, mức cao nhất kể từ năm 1934.
Ông Trump tự gọi mình là “Tariff Man” (người đánh thuế quan) và tuyên bố rằng đây là cách “đưa nước Mỹ trở lại vị thế vĩ đại.”
Nhưng chính sách thuế của ông đang bị các tiểu bang và doanh nghiệp kiện ra tòa, cáo buộc rằng ông đã vượt quá quyền hạn của tổng thống, vì Hiến Pháp trao quyền đánh thuế cho Quốc Hội.
Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ dự kiến sẽ mở phiên tranh luận về vụ này vào đầu tháng tới.
Tối Thứ Năm, ông Trump nói rằng quảng cáo của Canada được tung ra nhằm “can thiệp vào các quyết định của Tối Cao Pháp Viện và các tòa án khác.” (MPL) [kn]
Little Saigon mừng Quốc Khánh VNCH và tưởng niệm Tổng Thống Ngô Đình Diệm
Văn Lan/Người Việt
ANAHEIM, California (NV) – Nhiều quan khách và đồng hương đến dự Lễ Quốc Khánh Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) lần thứ 69 và tưởng niệm cố Tổng Thống Ngô Đình Diệm, do Khối Tinh Thần Ngô Đình Diệm và Hội Di Cư Bắc Việt 1954 đồng tổ chức vào Thứ Bảy, 25 Tháng Mười, tại nhà hàng Golden Sea, Anaheim.
Buổi lễ do cựu Thiếu Tá Phạm Quỳnh và ông Phạm Gia Đại tổ chức với sự điều hợp chương trình của MC Mộng Thủy, Bác Sĩ Đinh Thái Sơn, và Hải Quân Đinh Quang Truật.
Sau nghi thức khai mạc, toán rước di ảnh cố Tổng Thống Ngô Đình Diệm tiến vào lễ đài, an vị hình trên bàn thờ với hai câu đối: “Sống anh hùng xả thân vì dân tộc/Chết linh thiêng độ trì cứu Việt Nam” và “Anh hùng tử khí hào hùng bất tử/Sống kiên cường gương tiết trực tâm hư.”
Trong lúc quan khách tham dự thắp hương tưởng niệm cố Tổng Thống Ngô Đình Diệm, ông Bá Cơ đọc văn truy điệu, và Ban Tù Ca Xuân Điềm hát bài “Suy Tôn Ngô Tổng Thống.”
Tiếp đến, Giáo Sư Lê Tinh Thông nói: “Theo tác giả Cù Mai Công, cái chết của Tổng Thống Ngô Đình Diệm tạo ra hai luồng cảm xúc đối nghịch cả trong và ngoài nước. Một, vui mừng khi lật đổ chế độ ‘gia đình trị.’ Hai, bàng hoàng khi tổng thống bị giết.”
Ông tiếp: “Người Mỹ đứng sau lưng, bật đèn xanh cho nhóm sĩ quan đảo chính lật đổ nền Đệ Nhất Cộng Hòa Ngô Đình Diệm thì nay ai cũng rõ rồi. Nhưng khi nghe tin ông Diệm bị giết, Tổng Thống Kennedy của Mỹ cũng bần thần.”
Ông kể thêm: “Đa số người Bắc di cư 1954 đều bàng hoàng khi hàm ơn Tổng Thống Ngô Đình Diệm đưa mình vào Nam, đến lúc đó họ vẫn tin sẽ có ngày Tổng Thống Diệm đưa mình về lại quê hương. Phải chăng vì vậy, ngay chính vùng Ông Tạ là vùng Bắc di cư làm ăn phát triển nhất trong các khu Bắc 54 ở miền Nam trước 1975 nhưng chỉ xây cất tạm bợ nhà lá hoặc nhà gỗ mái tôn. Tiền bạc họ làm ra dành dụm cho ngày về lại quê xưa.”
“Khi ông Diệm không còn, nhiều nhà cửa vùng Ông Tạ bỗng vọt lên nhà đúc, nhà bê tông ba, bốn tầng. Có lẽ họ đã thôi nghĩ chuyện về Bắc mà ở lại miền Nam lâu dài. Hằng năm, chúng ta có cơ hội hồi tưởng lại quá khứ đau thương của quê hương dân tộc, tiếp tục kiên trì cầu nguyện cho giới trẻ can đảm đương đầu với chế độ CSVN, can đảm tranh đấu không mệt mỏi, vạch trần chế độ Cộng Sản độc tài tàn ác chia rẻ dân tộc Việt Nam yêu chuộng hòa bình và công lý.”
Nhà biên khảo Trần Đức Hân cho rằng Tổng Thống Ngô Đình Diệm là người đạo đức vì ông chỉ muốn đi tu, nhưng vì yêu nước thương dân nên ông đứng ra nhận trách nhiệm lãnh đạo quốc gia VNCH, và thanh liêm khi có nhiều tài liệu cho thấy ông chỉ dành dụm được số tiền lương khoảng sáu bảy ngàn đô la để về hưu.
Dân Biểu Trí Tạ chia sẻ: “Lễ kỷ niệm Quốc Khánh VNCH là việc giữ gìn lịch sử. Cách đây 10 năm, ngày 26 Tháng Mười, 2015, trong vai trò thị trưởng Westminster, chúng tôi đã đưa ra nghị quyết chọn ngày 26 Tháng Mười hàng năm là ngày Quốc Khánh của VNCH. Năm thập niên qua, tập thể người Việt tị nạn vẫn giữ vững tinh thần chống Cộng, và chúng tôi hãnh diện là một thành viên của cộng đồng này. Biến cố 30 Tháng Tư, 1975 khiến hàng triệu đồng bào phải hy sinh trả giá để không chấp nhận Cộng Sản, tập thể người Việt tị nạn vẫn tranh đấu đòi hỏi Việt Nam phải có tự do. Chính tập thể người Việt chúng ta phải gìn giữ và viết lại lịch sử VNCH để lại cho các thế hệ sau.”
Ông Trần Văn Giỏi, hội trưởng Hội Võ Bị Nam California, chia sẻ: “Tổng Thống Ngô Đình Diệm là người yêu nước và có tinh thần chống Cộng quyết liệt. Người dân Việt trong nước và hải ngoại phải nhớ ơn ngài trọn đời hy sinh cho tổ quốc. Lý tưởng của ngài chưa thực hiện được, bổn phận của thế hệ sau phải theo đuổi bằng mọi giá suốt cuộc đời mình.”
Ông Nguyễn Văn Lực, hội trưởng Hội Hùng Sử Việt San Diego, và bà Đặng Kim Trang, chủ tịch Cộng Đồng Người Việt San Diego, có đến tham dự buổi lễ.
Ông Lực nói: “Chúng ta là người Việt tị nạn phải trung thực với lịch sử của đất nước. Phải nhớ hai thời kỳ VNCH và nhất là ở hải ngoại phải giữ vững màu cờ VNCH, đó là sự chính danh của lịch sử Việt Nam.”
Buổi lễ được tiếp nối với những ca khúc cùng nhạc cảnh “Nắng Đẹp Miền Nam,” do Ban Tù Ca Xuân Điềm trình diễn trong không khí thanh bình của miền Nam tự do và thịnh vượng. [đ.d.]
Trump nói bóng gió về nhiệm kỳ ba: ‘Chuyện đó quá đáng yêu’
AIR FORCE ONE (NV) – Khi được các phóng viên hỏi về ý tưởng tranh cử chức phó tổng thống Mỹ trong năm 2028, Tổng Thống Donald Trump đã gọi việc này là đáng yêu như “Tôi được phép làm điều đó, nhưng tôi sẽ không làm. Tôi nghĩ chuyện đó quá đáng yêu – too cute,” Reuters tường thuật ngày Thứ Hai, 27 Tháng Mười.
Ông Trump nói như trên với các phóng viên trên Air Force One, khi đang bay từ Malaysia đến Tokyo sáng Thứ Hai. Câu nói vừa mang giọng đùa, vừa đầy ẩn ý này nhanh chóng trở thành tiêu điểm trong loạt tin quốc tế với việc ông bác bỏ khả năng ra tranh cử phó tổng thống năm 2028, nhưng không loại trừ việc tìm đường trở lại Toà Bạch Ốc lần thứ ba.
Theo bản tin của Reuters, ông Trump khẳng định: “Tôi sẽ loại bỏ khả năng đó, vì tôi nghĩ người dân sẽ không thích. Ý tưởng đó quá đáng yêu, và điều đó lại không đúng.”
Khi được hỏi về khả năng tranh cử một nhiệm kỳ thứ ba, ông Trump không trả lời dứt khoát mà nói: “Tôi rất muốn làm. Tôi đang có những con số ủng hộ cao nhất từ trước đến nay.”
Khi phóng viên hỏi lại, “Vậy nghĩa là ông không loại trừ điều đó?”, ông mỉm cười đáp: “Tôi không loại trừ ư? Có lẽ các anh phải nói cho tôi biết.”
Phát biểu trên chuyên cơ tổng thống diễn ra giữa chuyến công du châu Á, cho thấy ông Trump vẫn tiếp tục tận dụng mọi cơ hội để thử phản ứng dư luận về ý tưởng phục vụ quá hai nhiệm kỳ. Trong suốt thời gian qua, ông liên tục gợi ý về điều này bằng những chiếc nón in dòng chữ “Trump 2028” và những câu nói đùa tại các cuộc vận động tranh cử.
Trên chuyến bay, ông Trump cũng đề cập đến hai nhân vật thân cận, Phó Tổng Thống JD Vance và Ngoại Trưởng Marco Rubio, gọi họ là “những người tuyệt vời” có thể ra tranh cử tổng thống năm 2028. “Nếu họ hợp tác với nhau, họ sẽ không thể bị đánh bại,” ông nói.
Theo tường thuật của Reuters, ông Rubio khi ấy đứng phía sau khoang máy bay, mỉm cười và cúi đầu khi được nhắc đến.
Tuy nhiên, Tu Chính Án Thứ 22 của Hiến Pháp Mỹ quy định rõ rằng không ai có thể được bầu làm tổng thống quá hai lần. Một số người ủng hộ Trump gợi ý “đường vòng” là để ông ra tranh cử phó tổng thống, trong khi ứng cử viên tổng thống đắc cử sẽ từ chức, giúp ông Trump quay lại cầm quyền.
Nhưng giới học giả hiến pháp nhấn mạnh, Tu Chính Án Thứ 22 đã đóng mọi cánh cửa khi quy định rõ ràng rằng: “Người nào không đủ điều kiện làm tổng thống thì cũng không đủ điều kiện làm phó tổng thống.”
Dù vậy, một số đồng minh thân cận vẫn nhiệt tình ủng hộ viễn cảnh nhiệm kỳ thứ ba.
Trong cuộc phỏng vấn với The Economist tuần trước, ông Steve Bannon, cựu chiến lược gia của ông Trump, nói rằng đã có “một kế hoạch để vượt qua Tu Chính Án Thứ 22” và khẳng định: “Trump sẽ là tổng thống vào năm 2028, và mọi người nên chuẩn bị tinh thần cho điều đó. Có một kế hoạch – và khi đến lúc, chúng tôi sẽ công bố.”
Những lời nói nửa đùa nửa thật của ông Trump, xen lẫn những ẩn ý về quyền lực “do ý trời sắp đặt” mà ông và các cố vấn thường dùng, đang khiến tương lai của Đảng Cộng Hòa trở nên bất định giữa lúc một số nhân vật đang chuẩn bị cho “thời kỳ hậu Trump,” còn nhiều người khác tin rằng ông sẽ không rời sân khấu chính trị. (MPL) [kn]
Mỹ tụt hạng trong bảng ‘các quốc gia hoà bình an toàn 2025’
WASHINGTON, DC (NV) – Nước Mỹ rơi xuống vị trí 128 trên tổng số 163 quốc gia, xếp sau cả Nam Phi, Kenya và Uganda, trong Chỉ Số Hòa Bình Toàn Cầu 2025 (Global Peace Index) do Viện Kinh Tế Và Hòa Bình (IEP) công bố hôm Thứ Sáu.
Báo cáo thường niên lần thứ 19 của IEP đo lường mức độ an toàn xã hội, xung đột trong và ngoài nước, cũng như mức độ quân sự hóa của mỗi quốc gia, dựa trên 23 chỉ số định tính và định lượng. Kết quả năm nay cho thấy mức độ hòa bình toàn cầu tiếp tục suy giảm, giảm thêm 0.36% trong năm 2025, đánh dấu năm thứ 13 trong 17 năm mà thế giới trở nên ít yên ổn hơn, theo đài KTLA 5, hôm Chủ Nhật, 26 Tháng Mười.
Trong số 163 quốc gia được đánh giá, 87 nước trở nên kém hòa bình hơn, chỉ 74 nước có cải thiện.
Theo IEP, tình hình này phản ánh căng thẳng địa chính trị gia tăng, mức quân sự hóa cao nhất kể từ sau Thế Chiến II, cùng số lượng xung đột vũ trang nhiều nhất trong hơn 70 năm. Năm 2025, thế giới ghi nhận 59 cuộc xung đột giữa các quốc gia, trong đó 17 nước có trên 1,000 người chết vì chiến tranh.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng các cuộc chiến hiện nay mang tính quốc tế hóa cao hơn và ít khi kết thúc bằng đàm phán hòa bình.
Trong thập niên 1970, gần 50% các cuộc xung đột kết thúc bằng chiến thắng dứt khoát, trong khi giai đoạn thập niên 2010 con số này chỉ còn 9%. Các hiệp định hòa bình cũng giảm mạnh, từ 23% xuống chỉ còn 4%.
Theo khu vực, Tây và Trung Âu vẫn là vùng hòa bình nhất thế giới, với tám trong 10 quốc gia đứng đầu; ngược lại, Trung Đông và Bắc Phi vẫn là vùng bất ổn nhất. Nam Á ghi nhận mức suy giảm mạnh nhất, trong khi Nam Mỹ là khu vực duy nhất có cải thiện tổng thể.
Iceland tiếp tục đứng đầu bảng xếp hạng năm thứ 14 liên tiếp, theo sau là Ireland, New Zealand, Áo và Thụy Sĩ. Ở cuối bảng, Nga được xếp là quốc gia ít hòa bình nhất, kế đến là Ukraine, Sudan, Cộng Hòa Dân Chủ Congo và Yemen.
Từ khi chỉ số này ra đời năm 2008, thế giới đã trở nên kém hòa bình hơn 5.4%, chủ yếu do xu hướng tái vũ trang lan rộng. Chỉ trong hai năm qua, 106 quốc gia đã tăng mức quân sự hóa. (MPL) [kn]
Công an thiếu minh bạch khi bắt ca sĩ Lương Bằng Quang và Ngân 98
Chuyện Vỉa Hè
Đặng Đình Mạnh
Vụ bắt giữ ca sĩ, nhạc sĩ Lương Bằng Quang và vợ là DJ Ngân 98 (tức Võ Thị Ngọc Ngân) đang trở thành tâm điểm chú ý của dư luận Việt Nam.
Không chỉ vì hai người là những nhân vật nổi tiếng trong giới giải trí, mà còn bởi những tình tiết pháp lý phức tạp, có dấu hiệu kém minh bạch, như điểm mờ vẫn còn ẩn giấu sau bức màn thông tin khi khởi tố vụ án.
Theo truyền thông trong nước, vào Tháng Bảy, 2024, cơ sở kinh doanh của Ngân 98 bị phát hiện có dấu hiệu sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm vi phạm pháp luật.
Sau khi bị kiểm tra, Ngân cùng chồng là ca sĩ Lương Bằng Quang đã thông qua một người quen tên là Lê Sỹ Cường để “chạy án” với số tiền 8 tỷ đồng. Do đó, cơ quan điều tra đã khởi tố Ngân và Quang về tội “đưa hối lộ,” còn Lê Sỹ Cường bị khởi tố về tội “môi giới hối lộ.”
Nhưng càng đọc kỹ thông tin vụ án, công chúng càng cảm thấy có điều gì đó chưa thỏa đáng. Không chỉ trong cấu thành tội danh mà còn ở cách hành xử pháp lý, phản ánh một thực tế quen thuộc trong đời sống tư pháp Việt Nam đó là sự mập mờ, kém minh bạch.
Vấn đề pháp lý: Khi “hối lộ” không đủ yếu tố cấu thành
Theo quy định Bộ Luật Hình Sự CSVN (Điều 364), tội “đưa hối lộ” được xác định khi người phạm tội đưa hoặc sẽ đưa lợi ích vật chất cho người có chức vụ, quyền hạn, nhằm tác động để họ làm hoặc không làm một việc thuộc thẩm quyền của họ. Từ đó, có thể thấy hai yếu tố bắt buộc để cấu thành tội phạm:
Người nhận hối lộ phải có thẩm quyền công vụ; Giữa người đưa và người nhận phải có sự thống nhất ý chí, tức là có hành vi nhận, đồng ý nhận hoặc thỏa thuận nhận hối lộ.
Trong vụ án này, cơ quan điều tra mới chỉ khẳng định vợ chồng Quang-Ngân đưa 8 tỷ đồng cho ông Lê Sỹ Cường để “chạy án.” Tuy nhiên, ông Cường không phải là quan chức, người có thẩm quyền giải quyết sự việc, mà chỉ là một cá nhân làm việc tại công ty tư nhân.
Nếu ông Cường chỉ nhận tiền nhưng không hề chuyển hoặc có khả năng chuyển khoản tiền đó cho bất kỳ quan chức nào khác, thì hành vi này không thể cấu thành tội “môi giới hối lộ.” Thay vào đó, về mặt pháp lý, ông Cường có thể bị xử lý theo “tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.”
Cũng thế, hành vi của vợ chồng Quang-Ngân trong trường hợp đó cũng không thể bị coi là “đưa hối lộ,” mà chỉ có thể xem xét dưới góc độ “bị lừa trong giao dịch dân sự” hoặc “đưa tiền nhờ vả trái pháp luật mà không thành,” chưa đủ căn cứ để hình sự hóa.
Quan chức nào được che giấu trong bóng tối?
Điểm đáng chú ý của vụ án là việc ông Lê Sỹ Cường bị khởi tố về tội “môi giới hối lộ” chứ không phải “lừa đảo chiếm đoạt tài sản.” Điều này chỉ có thể xảy ra nếu cơ quan điều tra đã có bằng chứng hoặc lời khai cho thấy có người có thẩm quyền thực sự đã đồng ý nhận hối lộ.
Nói cách khác, việc khởi tố “tội môi giới hối lộ” chính là một tín hiệu pháp lý quan trọng, rằng ẩn sau đường dây này, có thể tồn tại một hoặc nhiều quan chức nhà nước đã “bắt tay ngầm” với người trung gian hưởng lợi từ khoản tiền 8 tỉ đồng để thay đổi công lý.
Từ đó, cho thấy sự kém minh bạch của cơ quan điều tra trong vụ án, rằng danh tính của quan chức, người có thẩm quyền đấy là ai? Vì sao danh tính của quan chức này, người “nhận hối lộ” lại bị ẩn giấu, chưa công bố công khai?
Phải chăng đó là một cán bộ đang giữ chức vụ trong các cơ quan tiến hành tố tụng như công an điều tra, kiểm sát viên, thẩm phán hay một cơ quan thanh tra nào khác có liên quan đến việc xử lý sai phạm kinh doanh của Ngân 98? Vì chỉ có những quan chức, cán bộ trong số các cơ quan này mới có thể được xem là người có thẩm quyền.
Nếu cơ quan điều tra đã đủ căn cứ để khởi tố người “đưa hối lộ” và người “môi giới hối lộ,” thì người nhận, đối tượng chính của hành vi hối lộ càng phải được làm rõ và công bố minh bạch. Nhất là khi danh tính, hình ảnh của người đưa hối lộ, môi giới hối lộ đã bị phát tán tràn đầy trên truyền thông, từ báo giấy, báo mạng cho đến truyền thanh, truyền hình.
Việc ẩn danh quan chức, cán bộ, “người có thẩm quyền” trong vụ án này chỉ càng khiến dư luận nghi ngờ rằng pháp luật đang bị chọn lọc trong áp dụng, và rằng có một tầng bảo vệ vô hình đang che chắn cho người có chức, có quyền khi họ tham nhũng, vi phạm pháp luật.
Bóng mờ của “án ngầm” và dư luận xã hội
Vụ án Lương Bằng Quang-Ngân 98 không đơn thuần là một vụ vi phạm pháp luật của giới showbiz. Nó phản ánh một cơ chế “chạy chọt, môi giới, bảo kê” đang ngấm sâu vào mọi lĩnh vực xã hội Việt Nam, nơi mà pháp luật trở thành một món hàng, và người dân sẵn sàng bỏ tiền ra để mua lấy công lý cho chính mình.
Trong vụ việc này, dư luận đặt câu hỏi: Tại sao vợ chồng Quang-Ngân lại dám đưa số tiền lớn, đến 8 tỷ đồng cho ông Lê Sỹ Cường? Phải chăng tỏ họ đã được nghe, được gợi ý hoặc được hứa hẹn rằng có người trong hệ thống công quyền có thể giúp được việc? Nói cách khác, “đưa hối lộ” và “môi giới hối lộ” không thể tồn tại nếu hệ thống “nhận hối lộ” không tồn tại.
Cái sai của người dân là tin rằng việc “chạy án” là khả thi, vì vụ án của họ sẽ được đưa vào khoản mờ của 9,000 vụ án oan sai/năm của ngành tòa án; Cái sai của cơ quan công quyền là tạo ra niềm tin đó bằng cách hợp thức hóa 9,000 vụ án oan sai/năm một cách công khai ngay tại Quốc Hội.
Pháp luật có cần minh bạch không?
Hiện nay, cả ba người đã bị bắt giữ, gồm Lương Bằng Quang, Ngân 98, và Lê Sỹ Cường, trong đó, danh tính và hình ảnh của họ được công bố chi tiết, phát tán rộng rãi, thì quan chức, người có thẩm quyền đã nhúng chàm bằng cách nhận hối lộ lại bị giấu danh tính, chức vụ một cách tuyệt đối. Đó chính là nghịch lý của công lý trong xã hội Việt Nam hiện nay, công chúng chỉ thấy người dân bị bắt, nhưng không thấy quan chức bị xử.
Nếu thật sự có cán bộ, quan chức nhận hối lộ, xử lý nghiêm người đó mới là bước đi đúng đắn, thể hiện nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật. Còn nếu không có ai nhận, thì việc khởi tố tội “đưa hối lộ” là không thỏa mãn yếu tố cấu thành, dễ biến vụ án thành một sản phẩm pháp lý “nửa vời,” làm xói mòn lòng tin vào cơ quan tố tụng.
Tóm lại, công lý không thể nửa vời. Vụ án Lương Bằng Quang-Ngân 98 là một tấm gương phản chiếu thực trạng băng hoại giữa tội phạm, quyền lực và tiền bạc trong hoạt động tư pháp Việt Nam. Nếu không làm rõ được ai là người nhận 8 tỷ đồng hối lộ, vụ án này sẽ mãi mãi chỉ là một vết nhơ tư pháp, nơi người dân thấy được người nổi tiếng sa ngã nhưng không bao giờ thấy được cái gốc của tội lỗi, sự thoái hóa quyền lực công.
Đưa hối lộ là sai. Nhưng cấu trúc quyền lực buộc con người phải đưa hối lộ mới là điều đáng sợ hơn. Một xã hội chỉ có thể nói đến “pháp quyền” khi mọi người, dù là ca sĩ hay quan chức, đều phải chịu trách nhiệm như nhau trước luật pháp, và không ai được phép ẩn mình sau bóng tối của quyền lực. [kn]
2 máy bay Hải Quân Mỹ rớt ở Biển Đông, Bắc Kinh cáo buộc ‘gây mất ổn định’
HONOLULU, Hawaii (NV) – Hai máy bay quân sự của Hải quân Hoa Kỳ gặp nạn trong cùng một ngày ở Biển Đông, khiến Bắc Kinh lên tiếng chỉ trích Washington “phô trương sức mạnh quân sự” và “làm suy yếu hoà bình khu vực,” bản tin của South China Morning Post, loan tin ngày Thứ Hai, 27 Tháng Mười.
Theo thông cáo của Hạm Đội Thái Bình Dương, phát đi từ Honolulu cho biết một trực thăng MH-60R Seahawk thuộc Phi Đội Trực Thăng Tác Chiến Hàng Hải 73 (HSM-73) đã rơi xuống Biển Đông lúc 2 giờ 45 chiều Chủ Nhật, 26 Tháng Mười, trong lúc thực hiện “các hoạt động thường lệ” từ hàng không mẫu hạm USS Nimitz. Toàn bộ ba thành viên phi hành đoàn được cứu cấp an toàn.
Khoảng 30 phút sau, một chiến đấu cơ F/A-18F Super Hornet thuộc Phi Đội Tiêm Kích VFA-22 “Fighting Redcocks,” cũng hoạt động trên cùng hàng không mẫu hạm, bị rơi xuống biển trong điều kiện tương tự.
Hai phi công đã nhảy dù an toàn và được vớt lên tàu. “Tất cả nhân viên liên quan đều an toàn và trong tình trạng ổn định. Nguyên nhân của cả hai tai nạn hiện đang được điều tra,” thông cáo của Hải quân Mỹ nêu rõ.
Hàng không mẫu hạm USS Nimitz, được đưa vào hoạt động từ năm 1975, đang trên đường trở về căn cứ tại tiểu bang Washington sau thời gian hoạt động ở Trung Đông trong khuôn khổ Mỹ đối phó với chiến sự Israel–Gaza và xung đột tại Yemen.
Phản ứng trước hai vụ tai nạn, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Trung Quốc Guo Jiakun nói tại buổi họp báo thường kỳ ở Bắc Kinh rằng nếu Washington yêu cầu, Trung Quốc “sẵn sàng hỗ trợ nhân đạo.”
Tuy nhiên, ông Guo cũng đồng thời cáo buộc Hoa Kỳ “thường xuyên điều tàu chiến và máy bay đến Biển Đông để phô trương sức mạnh quân sự, điều này là nguyên nhân gốc rễ của các vấn đề an ninh hàng hải và làm suy yếu hoà bình, ổn định khu vực.”
Giới phân tích nhận định, phản ứng này của Bắc Kinh cho thấy Trung Quốc đang tận dụng tình hình để nhấn mạnh quan điểm rằng sự hiện diện quân sự của Mỹ chính là yếu tố gây bất ổn tại Biển Đông, vùng biển mà Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền chồng lấn với Việt Nam, Malaysia, Brunei và Philippines. (MPL) [kn]
Bộ Tư Pháp Mỹ bị áp lực truy tố bà James, dù không có bằng chứng
WASHINGTON, DC (NV) – Hồ sơ điều tra cho thấy các công tố viên liên bang điều tra bà Letitia James, bộ trưởng tư pháp New York, không có bằng chứng đủ để kết luận bà gian lận thế chấp ngân hàng, trái ngược hoàn toàn với cáo trạng mà Bộ Tư Pháp của chính quyền Trump công bố đầu tháng này, theo ABC News loan tin hồi cuối tuần lễ chấm dứt ngày Chủ Nhật, 26 Tháng Mười.
Các nguồn tin của ABC News tiết lộ theo một bản ghi nhớ nội bộ của Bộ Tư Pháp Mỹ vào Tháng Chín, nhóm công tố viên phụ trách vụ án đưa ra kết luận rằng nếu có lợi ích tài chính nào từ khoản vay bị cáo buộc là gian lận, thì bà James chỉ hưởng lợi khoảng $800 trong năm mua nhà mà thôi. Đây là một con số quá nhỏ để xem là hành vi trục lợi.
Quan trọng hơn, bản ghi nhớ cho biết hồ sơ và lời khai nhân chứng không chứng minh được rằng bà James cố tình khai man.
Các công tố viên cũng bày tỏ quan ngại về việc không thể chứng minh tội danh “vượt qua nghi ngờ hợp lý” (beyond a reasonable doubt), vì quy định của liên bang không định nghĩa rõ thế nào là “cư trú” trong các khoản vay thế chấp dành cho nhà thứ hai.
Theo hồ sơ, bà James mua căn nhà ở Norfolk, Virginia, năm 2020 với giá $137,000, để cháu gái ruột và hai con nhỏ ở miễn phí. Cháu gái của bà khai với điều tra viên rằng không có hợp đồng thuê, không từng trả tiền thuê, và chẳng những thế bà James còn gửi tiền giúp cháu chi trả chi phí sinh hoạt.
Các điều tra viên không tìm thấy bất kỳ chứng cứ nào cho thấy bà James thu tiền thuê nhà, ngoài $1,350 đô la được bà khai trong hồ sơ thuế năm 2020, được cho là trả tiền điện, nước.
Với những kết quả điều tra này, ông Erik Siebert, công tố viên liên bang thụ lý vụ này, bị Tổng Thống Donald Trump cách chức hồi tháng trước, sau khi ông từ chối truy tố bà James.
Ngay sau đó, ông Trump bổ nhiệm luật sư riêng Lindsey Halligan, người chưa từng làm việc trong hệ thống tư pháp của chính phủ, làm công tố viên tạm quyền trám chỗ ông Siebert, với nhiệm vụ là phải khởi tố bà Letitia James và các nhân vật bị ông coi là đối thủ chính trị.
Ít lâu sau khi lên nắm quyền, cựu luật sư riêng Halligan truy tố bà James với tội danh gian lận ngân hàng và khai man với tổ chức tài chính, dù nội bộ Bộ Tư Pháp đã có văn bản cảnh báo rằng vụ án không thể chứng minh được yếu tố phạm tội.
Sự vụ càng gây thêm tranh cãi khi công tố viên Elizabeth Yusi, tác giả bản ghi nhớ nêu trên, bị bà Halligan sa thải ngay tuần trước vì phản đối việc truy tố.
Các chi tiết trong bản ghi nhớ cho thấy nhiều cáo buộc trong cáo trạng không đúng sự thật. Ví dụ, bản cáo trạng nói bà James cho thuê nhà và hưởng hàng ngàn đô la tiền lời, nhưng không có hồ sơ giao dịch tài chính nào chứng minh điều đó. Hơn nữa, bà James đặt cọc 20% giá trị căn nhà, tương đương mức đặt cọc dành cho bất động sản đầu tư, chứ không phải “nhà thứ hai,” điều này không mang lại lợi ích tài chính thực tế nào.
Một nhân viên ngân hàng được thẩm vấn cho biết mức chênh lệch lãi suất giữa hai loại khoản vay chỉ từ 0.25% đến 0.5%, tương đương $15–$30 mỗi tháng, thấp hơn nhiều so với con số $17,837 mà bản cáo trạng nêu ra.
Các chuyên gia pháp lý nhận định, vụ truy tố này mang động cơ chính trị rõ rệt, tương tự như trường hợp của bà Lisa Cook, một nhà kinh tế học từng bị cáo buộc sai phạm tài chính trong thời gian làm việc tại Cục Dự Trữ Liên Bang, nhưng sau đó được minh oan vì không có bằng chứng cụ thể nào.
Như trong trường hợp bà Cook, hồ sơ của Letitia James cho thấy toàn bộ cáo buộc đều dựa trên suy đoán chính trị hơn là bằng chứng pháp lý.
Hiện bà James phủ nhận toàn bộ cáo buộc và dự kiến ra hầu toà liên bang tại Norfolk vào Thứ Sáu tới, trong khi giới quan sát nhận định các vụ truy tố này là một minh chứng mới về việc hệ thống tư pháp bị chính trị hoá.
Tóm tắt vụ kiện dân sự của tiểu bang New York chống lại ông Trump và gia đình
Trong vai trò bộ trưởng tư pháp tiểu bang New York, bà James đã kiện dân sự chống lại ông Donald Trump, các con trai (Donald Jr. và Eric Trump), cùng công ty Trump Organization, với cáo buộc gian lận tài chính quy mô lớn kéo dài.
Sau một phiên toà kéo dài nhiều tháng tại New York, thẩm phán Arthur Engoron ra phán quyết vào Tháng Hai, 2024, xác định rằng: Ông Trump và Trump Organization đã thực hiện gian lận tài chính có hệ thống. Tòa án phạt ông Trump $354 triệu tiền bồi thường (sau đó tăng lên hơn $450 triệu với tiền lãi). Cấm ông Trump giữ chức vụ điều hành doanh nghiệp ở New York trong ba năm. Cấm Donald Jr. và Eric Trump giữ chức vụ điều hành trong hai năm.
Đây được xem là án phạt dân sự nặng nhất trong lịch sử đối với một cựu tổng thống Mỹ. (MPL) [kn]
