QUẬN CAM, California (NV) – Trong xe hơi, có thể nói bugi là phụ tùng “nhỏ nhưng có võ!” Là một bộ phận điện quan trọng nhưng khá rẻ tiền, bugi bên trong động cơ có độ bền đáng kinh ngạc. Chúng được thiết kể để chịu được nhiệt độ cao, áp suất, dòng điện cao áp.
Theo trang mạng xe hơi jalopnik.com, không mấy ai để ý đến bugi cho đến khi có trục trặc xảy ra. Những dấu hiệu phổ biến nhất cho thấy động cơ cần bugi mới là xe khó khởi động, mức tiết kiệm nhiên liệu kém, tăng tốc chậm, cảm giác ì ạch của động cơ… Tùy theo loại, bugi mòn với tốc độ khác nhau; vì vậy lời khuyên cần thay bugi mới sau mỗi 20,000 hoặc 30,000 dặm là vô lý. Có nhiều thông tin không chính xác về bugi vẫn được truyền bá. Dưới đây là một số hiểu lầm về bugi nên tránh để đỡ tốn tiền hay gặp rắc rối.
Bugi được thiết kể để chịu được nhiệt độ cao, áp suất, dòng điện cao áp. (Hình minh họa: FPG/Hulton Archive/Getty Images)
⦁ Bugi nào lắp vừa vào lỗ là sử dụng được.
Bugi có nhiều loại và kích cỡ khác nhau liên quan đến đường kính ren, chiều dài ren và kích thước đầu tuýp. Các loại phổ biến nhất làm bằng đồng, bạch kim và iridium. Lắp sai loại bugi vào động cơ có thể dẫn đến hiện tượng đánh lửa không đều, khả năng tăng tốc kém.
Ví dụ, việc sử dụng bugi bạch kim hoặc đồng trong động cơ yêu cầu bugi iridium chắc chắn sẽ dẫn đến thay đổi về vận hành, xe gặp vấn đề khi chạy không tải, động cơ bị rung, bugi bị mòn sớm… Mỗi loại bugi có phạm vi chịu nhiệt độ khác nhau; việc sử dụng sai loại có thể làm đầu bugi bị bám cặn carbon, gây hiện tượng cháy sớm, gây hại cho động cơ và túi tiền. Cách tốt nhất là tham khảo sổ tay hướng dẫn sử dụng xe để chọn bugi phù hợp cho động cơ.
⦁ Bugi có thể dùng mãi mãi không cần thay thế.
Không có bộ phận trong xe nào là tồn tại mãi; bugi cũng vậy, mặc dù một số loại có thể bền hơn. Bugi chủ yếu bị hỏng do quá nhiệt, tích tụ muội than. Bugi đồng cần được thay thế sau mỗi 20,000 đến 30,000 dặm; trong khi bugi bạch kim và iridium bền hơn, có thể dùng được hơn 100,000 dặm.
⦁ Có thể thay thế từng chiếc bugi bị hỏng.
Nhiều người cho rằng nếu một bugi bị hư thì chỉ cần thay thế nó, giữ những chiếc khác trong động cơ lại để tiết kiệm tiền. Đây là một quan niệm sai lầm. Đúng là có thể chỉ thay thế một bugi nếu muốn, nhưng động cơ sẽ hoạt động kém hiệu quả. Trước hết, việc trộn lẫn bugi mới với bugi cũ có thể làm mất cân bằng hệ thống đánh lửa, có khả năng gây ra hiện tượng đánh lửa sót, hao xăng. Thêm nữa, một bugi bị mòn có nghĩa là những bugi khác có thể sắp hỏng. Vì vậy, việc thay thế tất cả cùng một lúc sẽ tiết kiệm hơn, giúp ngăn ngừa các sự cố động cơ trong tương lai và những hư hỏng tốn kém hơn.
⦁ Bugi hiệu suất cao giúp tăng mã lực
Nếu đúng là bugi hiệu suất cao có thể tăng mã lực, thì mọi người sẽ tranh nhau nâng cấp bugi. Bugi hiệu suất cao là những loại làm bằng bạch kim hoặc iridium, có tuổi thọ cao hơn. Nếu sổ tay hướng dẫn khuyên sử dụng bugi bạch kim, việc nâng cấp lên bugi iridium là tốt, nhưng tốn tiền. Để tham khảo, bugi bạch kim có giá khoảng $4 đến $8 mỗi chiếc, trong khi bugi iridium có thể có giá từ $15 trở lên. Tuy nhiên, đừng kỳ vọng động cơ sẽ đột nhiên tăng thêm mã lực và mô-men xoắn. Bugi iridium bền hơn, hiệu suất cao hơn nhưng không làm tăng công suất. (HD)
PROVIDENCE, RHODE ISLAND (NV) – Một vụ nổ súng xảy ra tại tòa nhà kỹ thuật của đại học Brown University, thành phố Providence, Rhode Island, vào ngày thứ hai của kỳ thi cuối kỳ khiến ít nhất hai người chết và tám người khác bị thương, hiện trong tình trạng nguy kịch, thị trưởng Providence cho biết, theo AP và Fox News hôm Thứ Bảy, 13 Tháng Mười Hai.
Brown University phát đi cảnh báo về tay súng và kêu gọi sinh viên cùng nhân viên tìm nơi trú ẩn an toàn vào lúc 4 giờ 22 phút chiều, giờ địa phương.
Giới công lực tập trung tại Brown University sau khi vụ nổ súng xảy ra hôm 13 Tháng Mười Hai. (Hình: Cắt từ LiveNow from Fox Youtube)
Hơn hai giờ sau khi vụ nổ súng xảy ra, các cảnh sát viên vẫn đang ráo riết lục soát các tòa nhà trong khuôn viên Brown University, ngôi trường thuộc khối Ivy League, này.
Theo ông Timothy O’Hara, phó cảnh sát trưởng, nghi can là một người đàn ông mặc đồ màu đen và lần cuối được nhìn thấy khi rời khỏi tòa nhà.
Thị Trưởng Brett Smiley cho biết lệnh yêu cầu người dân ở yên tại chỗ đang được áp dụng đối với khu vực này, đồng thời khuyến cáo những người sinh sống gần khuôn viên trường nên ở trong nhà và không quay về nơi ở cho đến khi lệnh này được dỡ bỏ.
Cảnh sát chưa công bố ngay lập tức thông tin chi tiết về số lượng nạn nhân, tình trạng của họ hoặc nguyên nhân dẫn đến vụ nổ súng.
Ban đầu, giới chức đại học thông báo với sinh viên và nhân viên rằng đã bắt giữ được nghi can, nhưng sau đó đính chính rằng điều này không đúng và cảnh sát vẫn đang truy tìm một hoặc nhiều nghi can, theo các thông báo phát đi qua hệ thống cảnh báo khẩn cấp của Brown University.
“Chúng tôi vẫn đang tiếp nhận thêm thông tin về những gì đang xảy ra, nhưng hiện chỉ có thể yêu cầu mọi người khóa cửa và luôn cảnh giác,” ông John Goncalves, nghị viên hội đồng thành phố Providence, người đại diện khu vực bao gồm khuôn viên Brown University, cho biết.
Vụ nổ súng được cho là xảy ra gần tòa nhà Barus & Holley, một khu trung tâm bảy tầng, nơi có trường kỹ thuật và khoa vật lý của đại học. Theo trang web của trường, tòa nhà này có hơn 100 phòng thí nghiệm, hàng chục phòng học và văn phòng.
Các kỳ thi thiết kế kỹ thuật đang diễn ra trong tòa nhà vào thời điểm xảy ra vụ nổ súng.
Sinh viên được yêu cầu ở yên tại chỗ khi cảnh sát có mặt tại hiện trường. Một cảnh sát viên cảnh báo giới truyền thông nên trú ẩn trong xe vì hiện trường vẫn đang rất nguy hiểm.
Tổng Thống Donald Trump cho biết vào cuối buổi chiều rằng ông được báo cáo về vụ việc.
Giới chức cho biết cảnh sát vẫn đang tích cực điều tra và tiếp tục thu thập thông tin tại hiện trường, theo bà Kristy DosReis, giám đốc thông tin công cộng của thành phố Providence. FBI cho hay, họ đang hỗ trợ công tác ứng phó.
Brown University là một cơ sở giáo dục tư thục với khoảng 7,300 sinh viên đại học và hơn 3,000 học viên cao học. Thứ Bảy là ngày thứ hai của kỳ thi cuối kỳ học kỳ mùa Thu. (T.Nhiên)[dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Các lãnh đạo Cộng Hòa tại Hạ Viện công bố kế hoạch giải quyết vấn đề trợ cấp bảo hiểm y tế trước khi chương trình này hết hạn vào cuối năm, khiến phí bảo hiểm cho hơn 20 triệu người Mỹ tăng vọt, hôm Thứ Sáu 12 Tháng Mười Hai, CBS đưa tin.
Nhưng kế hoạch này không gia hạn trợ cấp theo đạo luật Affordable Care Act (ACA) – thường gọi là Obamacare. Thay vào đó, các lãnh đạo Cộng Hòa sẽ cho phép bỏ phiếu về một sửa đổi, trong đó gia hạn cho tín dụng thuế sắp hết hạn, một trợ lý lãnh đạo Cộng Hòa cho biết.
Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson thảo luận về giá cả sinh hoạt tại một cuộc họp báo tại Điện Capitol hôm 10 Tháng Mười Hai. (Hình: Heather Diehl/Getty Images)
Hành động này nhằm xoa dịu các dân biểu Cộng Hòa ôn hòa, những người đang cố gắng buộc đưa ra bỏ phiếu một dự luật riêng biệt để gia hạn tín dụng thuế thêm từ một đến hai năm kèm với các cải cách.
Việc gia hạn trợ cấp Obamacare đã gây chia rẽ trong đảng. Những dân biểu Cộng Hòa phản đối cho rằng nó đầy rẫy gian lận và các hộ gia đình có thu nhập cao không đủ điều kiện vẫn được chi trả.
Đảng Dân Chủ thúc đẩy gia hạn ba năm mà không có sửa đổi – điều mà phe Cộng hòa không muốn nghe.
Kế hoạch của đảng Cộng Hòa được công bố hôm Thứ Sáu ngày 12 Tháng Mười Hai bao gồm điều khoản mở rộng các chương trình liên kết mà theo đó nhiều công ty hợp sức mua bảo hiểm cho nhân viên để giảm chi phí.
Một điều khoản khác trong kế hoạch yêu cầu tài trợ theo kiểu chia sẻ chi phí nhằm giảm phí bảo hiểm cho một số người tham gia Obamacare. Kế hoạch cũng đòi hỏi các nhà quản lý phúc lợi ở các nhà thuốc minh bạch hơn trong nỗ lực giảm chi phí thuốc men cho bệnh nhân.
“Trong khi đảng Dân Chủ bắt người đóng thuế chi trả nhiều hơn cho các công ty bảo hiểm để che giấu chi phí của đạo luật thất bại của họ, các dân biểu Cộng Hòa tại Hạ Viện đang giải quyết các nguyên nhân thực sự đẩy chi phí y tế tăng cao để đem đến chăm sóc y tế giá rẻ, tăng khả năng tiếp cận và lựa chọn, đồng thời khôi phục tính trung thực cho hệ thống y tế quốc gia cho tất cả người dân Mỹ,” chủ tịch Hạ Viện, ông Mike Johnson, phát biểu.
Ông Johnson gặp gỡ các lãnh đạo các phe phái trong nội bộ đảng trong tuần này để cố gắng tìm đồng thuận.
Ủy Ban Quy Tắc Hạ Viện sẽ xem xét kế hoạch này vào chiều Thứ Ba tuần sau, để chuẩn bị đưa ra bỏ phiếu ngay vào tối Thứ Ba hay Thứ Tư.
Trong khi đó, lãnh đạo Khối Thiểu Số ở Hạ Viện, Dân Biểu Hakeem Jeffries (Dân chủ-New York) gọi đề xuất của phe Cộng Hòa là “giải pháp giờ chót” và cho biết ông sẽ phản đối nếu nó được đưa ra Hạ Viện.” (NNL)[dt]
Còn quá sớm để nói về cuộc bầu cử giữa kỳ 2026 nhưng có thể quá muộn nếu không chuẩn bị đón đầu những chiêu can thiệp bầu cử gần như chắc chắn xảy ra, đặc biệt trong tình thế phe Cộng Hòa như “chỉ mành treo chuông.”
Tổng Thống Donald Trump phát biểu tại một sự kiện ở khu nghỉ dưỡng Mount Airy Casino Resort hôm 9 Tháng Mười Hai 2025 tại Mount Pocono, Pennsylvania. (Hình minh họa: Alex Wong/Getty Images)
Trump vẫn có thể giành phiếu cho Cộng Hòa
Từ việc khai thác một điều khoản ít người để ý trong Hiến Pháp, cho đến việc gây sức ép tái phân chia khu vực bầu cử, đòi kiểm soát máy bỏ phiếu, điều tra cử tri, vận động triển khai lực lượng liên bang áp sát điểm bỏ phiếu…, Trump và những người trung thành đang xây dựng một chiến lược đa tầng, tinh vi, với mục tiêu: bảo toàn quyền lực của đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử Quốc Hội 2026.
Mới đây nhất, ngày 4 Tháng Mười Hai, Tối Cao Pháp Viện mở đường cho Texas sử dụng bản đồ quốc hội mới, có thể giúp Cộng Hòa giành thêm năm ghế tại Hạ Viện trong cuộc bầu cử giữa kỳ 2026.
Bộ trưởng Tư Pháp tiểu bang Texas, Ken Paxton, một đảng viên Cộng Hòa, đã hoan nghênh phán quyết Tối Cao Pháp Viện khi nói rằng bản đồ do Cộng Hòa vẽ “phản ánh bầu không khí chính trị của tiểu bang chúng ta, và là một chiến thắng lớn cho Texas, trong bối cảnh mọi người đã mệt mỏi khi chứng kiến cánh tả cố gắng lật đổ hệ thống chính trị bằng các vụ kiện giả mạo.”
Trước đó vài ngày, một tòa liên bang cũng ra phán quyết cho phép cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của North Carolina được tổ chức theo bản đồ tái phân chia khu vực bầu cử. Điều này có thể mang lại cho Cộng Hòa thêm một ghế. Vẽ lại bản đồ chỉ là một chiêu trong nhiều cách tìm kiếm lợi thế tranh cử.
Viết trên The New Republic ngày 8 Tháng Mười Hai (“The Simple, Legal Way Trump Could Steal the Midterms”), Steven Jay Israel, cựu dân biểu Dân Chủ (từ 2001-2017), nhắc đến một điều khoản Hiến Pháp ít được chú ý nhưng rất quan trọng, vì Trump có thể sử dụng để thao túng kết quả bầu cử.
Đó là Điều 1, Khoản 5 (Article 1, Section 5), quy định rằng “mỗi viện Quốc Hội là thẩm phán cuối cùng về bầu cử, kết quả và tư cách thành viên của viện mình; và đa số thành viên của mỗi viện sẽ tạo thành túc số để tiến hành công việc” (“Each House shall be the Judge of the Elections, Returns and Qualifications of its own Members, and a Majority of each shall constitute a Quorum to do Business”).
Nói cách khác, Hạ Viện – chứ không phải cử tri – có quyền chung cuộc trong việc quyết định ai ngồi vào ghế dân biểu. Điều khoản này tồn tại từ thời lập quốc nhưng hiếm khi được sử dụng đến mức nhiều người Mỹ thậm chí không biết nó tồn tại. Trong bối cảnh Trump thường xuyên gieo rắc nghi ngờ về mọi cuộc bầu cử mà ông không thắng, điều khoản này trở thành “cánh cửa sau” cho phép Hạ Viện do Cộng Hòa kiểm soát bác bỏ kết quả bầu cử ở những nơi mà đảng Dân Chủ chiến thắng sít sao.
Một ví dụ lịch sử là cuộc đua được mệnh danh “đẫm máu” (“bloody”) năm 1984 ở Indiana, nơi ứng viên Cộng Hòa Rick McIntyre thắng với cách biệt 34 phiếu. Hạ Viện lúc đó do Dân Chủ kiểm soát đã từ chối công nhận kết quả và tự điều tra lại, để rồi cuối cùng tuyên bố ứng viên Dân Chủ Frank McCloskey mới là người chiến thắng với cách biệt vỏn vẹn… bốn phiếu. Đó là lần cuối cùng Hạ Viện sử dụng quyền này để đảo ngược kết quả nhưng nó cho thấy Hiến Pháp cho phép hành động như vậy mà không dễ bị tòa án lật ngược. Khi một tiền lệ như vậy tồn tại, khả năng nó bị lạm dụng là có thật. Với một Quốc hội MAGA như đang thấy, nguy cơ này lớn hơn bao giờ hết.
Ngoài ra, Trump còn có lợi thế là kiểm soát được Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson, người luôn “ngoan” với Trump một cách không bình thường. Chỉ cần một cú điện của Trump, Mike Johnson hoàn toàn có thể tuyên bố số phiếu giành được của Dân Chủ là không hợp lệ. Đó là chưa kể các thống đốc như Ron DeSantis (Florida) và Greg Abbott (Texas) luôn có thể sẵn sàng nói rằng chiến thắng Dân Chủ ở tiểu bang họ là “gian lận.”
Hiện tại, xu hướng lịch sử lẫn dòng thời sự cho thấy Dân Chủ có thể giành lại quyền kiểm soát Hạ Viện. Tỷ lệ ủng hộ Trump rất thấp, chỉ 36%, và kết quả thăm dò ý kiến chung cho thấy Dân Chủ dẫn trước 14%. Sau loạt bầu cử Tháng Mười Một, cuộc bầu cử đặc biệt vào ngày 2 Tháng Mười Hai tại khu vực bầu cử số 7 của Tennessee đã khiến Cộng Hòa thêm phần lo lắng: một ứng cử viên Dân Chủ suýt đánh bại đối thủ Cộng Hòa trong một khu vực mà Trump đã thắng với tỷ lệ hơn 20 điểm phần trăm.
Những lá bùa của “phù thủy”
Trong một tập podcast “Politics War Room” phát vào Tháng Tư, nhà báo kỳ cựu Al Hunt hỏi chiến lược gia đảng Dân Chủ James Carville: “Liệu Trump có tìm cách kích động cuộc biểu tình để biện minh cho việc tuyên bố thiết quân luật vào năm 2026, từ đó đình chỉ cuộc bầu cử?” Carville trả lời: “Tình hình ngày càng tồi tệ. Và nó sẽ không ngừng tồi tệ hơn. Và tôi, cũng như chúng ta, nên cảnh giác cao độ” (“Project 2026: Trump’s Plan to Rig the Next Election”/Mother Jones).
Với những tuyên bố cực đoan của ông Trump về quyền hành pháp, yếu tố độc đoán trong thể hiện quyền lực, bổ nhiệm những người trung thành vào chính quyền, nhiều kế hoạch mà ông Trump từng cân nhắc nhằm giữ quyền lực vào năm 2020 – chẳng hạn sử dụng quân đội để chiếm giữ máy bỏ phiếu ở các tiểu bang chiến trường – dường như không còn quá xa vời. Việc ông Trump triển khai quân đội tại một số thành phố lớn, đặc biệt những cứ địa Dân Chủ, càng khiến người ta tin rằng ông có thể “đi rất xa” trong việc thao túng cuộc bầu cử giữa kỳ 2026.
Trong thực tế, ngay khi chân ướt chân ráo vào Tòa Bạch Ốc lần thứ hai, ông Trump đã tính toán chi tiết cho kế hoạch 2026. Thông qua một sắc lệnh hành pháp, ông tuyên bố “loại bỏ phiếu bầu qua thư” và “các máy bỏ phiếu gây tranh cãi nghiêm trọng.” “Nếu chúng ta làm được hai điều này, chúng ta sẽ giành thêm 100 ghế,” ông Trump viết trên Truth Social ngày 20 Tháng Tám.
Tháng Ba, ông Trump ký sắc lệnh hành pháp làm đảo lộn cách người Mỹ ghi danh bỏ phiếu, cách họ bỏ phiếu và cách phiếu bầu được kiểm đếm. Ngày 24 Tháng Tư, ông ban hành tiếp một sắc lệnh hành pháp, cáo buộc ActBlue, công ty từng gây quỹ được $16 tỷ cho các ứng cử viên Dân Chủ kể từ khi thành lập năm 2004, rằng họ đã nhận các khoản đóng góp bất hợp pháp từ ngoại quốc; đồng thời ra lệnh cho Bộ Trưởng Tư Pháp Pam Bondi hoàn tất cuộc điều tra trong vòng 180 ngày.
Nhìn chung, phần lớn sắc lệnh của ông Trump dường như được thiết kế để làm suy yếu tính hợp pháp của kết quả bầu cử.
Với việc vũ khí hóa Bộ Tư Pháp, ông Trump còn có thể gây ra nhiều khó khăn cho các ứng cử viên Dân Chủ; chẳng hạn khi chiến dịch tranh cử nóng lên, Bộ Tư Pháp có thể sẽ điều tra các ứng cử viên Dân Chủ can tội “gian lận cử tri;” gây sức ép buộc các tiểu bang xóa tên cử tri đủ điều kiện khỏi danh sách; thách thức việc bỏ phiếu qua thư và tấn công chính trị vào các quan chức bầu cử thuộc phe Dân Chủ.
Một cách tổng quát, ông Trump có rất nhiều đòn bẩy và công cụ để can thiệp hoặc thậm chí phá hoại các cuộc bầu cử nói chung.
Con đường sinh tử của Dân Chủ: Phải thắng thật đậm
Đây là một kịch bản ám ảnh nữa có thể xảy ra: kết quả kiểm soát Hạ Viện không được công bố vào đêm bầu cử năm 2026; và cán cân quyền lực phụ thuộc vào một hoặc nhiều cuộc đua sát sao, chẳng hạn ở California, nơi việc kiểm phiếu có thể mất nhiều tuần.
Lúc đó, Trump sẽ cáo buộc “có gian lận tràn lan,” California “chơi bẩn,” rằng có nhiều công dân không đủ tư cách bỏ phiếu… Tiếp đó, tổng thống gây áp lực lên Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson – người từng chống lại việc chứng nhận phiếu đại cử tri từ Arizona và Pennsylvania năm 2020 và ủng hộ vụ kiện nhằm lật ngược kết quả bầu cử tổng thống ở bốn tiểu bang chiến trường – bằng việc yêu cầu không cho phép bất kỳ đảng viên Dân
Chủ nào được nhậm chức trong các cuộc bầu cử “gây tranh cãi”…
Nói cách khác, chiêu đơn giản nhất mà ông Trump rất thành thục là “ăn vạ,” vu khống và chụp mũ sẽ được áp dụng. Do vậy, trong cuộc bầu cử giữa kỳ 2026, Dân Chủ không chỉ phải thắng mà phải thắng lớn. Họ phải tạo khoảng cách an toàn đủ lớn để phe Cộng Hòa không thể sử dụng Điều I, Khoản 5 (Article 1, Section 5) trong Hiến Pháp như nói ở trên.
Dân Chủ phải thắng theo cách họ đã thắng trong cuộc bầu cử Tháng Mười Một, 2025, khi Zohran Mamdani giành ghế thị trưởng New York City và hai ứng cử viên Dân Chủ thắng ghế thống đốc New Jersey và Virginia; và gần đây nhất là chiến thắng ghế thị trưởng Miami của Eileen Higgins ngày 9 Tháng Mười Hai.
Cần nhấn mạnh, Eileen Higgins – ứng cử viên Dân Chủ đầu tiên trở thành thị trưởng Miami trong 30 năm – đã thắng đậm tại hạt Miami-Dade, nơi từng bầu cho ông Trump với số phiếu kỷ lục vào năm 2024, giúp ông trở thành ứng cử viên tổng thống Cộng Hòa đầu tiên giành chiến thắng tại đây kể từ năm 1988.
Cuối cùng, theo nhiều nhà quan sát, Dân Chủ cần chuẩn bị “dàn” luật sư đủ mạnh để đối phó với những vu cáo quen thuộc. Có một thực tế là “đời này,” ở “thời này,” sự tử tế là một thái độ xa xỉ. Khái niệm “forbearance” (kiềm chế, khoan dung) – được Steven Levitsky và Daniel Ziblatt mô tả trong quyển “How Democracies Die” – đang bị phá hủy. Theo hai tác giả, “forbearance” là “sự sẵn lòng mang tính tập thể trong việc tuân thủ tinh thần luật pháp nhằm tránh những hành động, tuy đúng theo chữ nghĩa của luật, (nhưng lại) vi phạm tinh thần của luật.”
Ở thời này, với chính quyền này, đừng mong có những người như Al Gore hay John McCain, sẵn sàng nhận mình là người thua cuộc. Thời này, chỉ có những kẻ cố chấp, ngang ngược, còn hơn cả “chịu đấm ăn xôi,” sẵn sàng chơi bất kỳ trò “đá cá lăn dưa” nào. [dt]
MANILA, Philippines (NV) – Trung Quốc lại tiếp tục dùng vòi rồng tấn công làm bị thương ba ngư dân Philippines và gây “thiệt hại đáng kể” cho tàu bè của họ, Tuần Duyên Philippines (PCG) báo cáo hôm Thứ Sáu 12 Tháng Mười Hai, theo trang Philstar và NBC.
Trong một tuyên bố, PCG cho biết vụ tấn công bằng vòi rồng mới nhất xảy ra ở vùng lân cận bãi cạn Sa Bin, ở gần đảo Palawan vào Thứ Sáu tuần trước.
Một tàu Hải Cảnh Trung Quốc được nhìn thấy từ cảng Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông. (Hình minh họa: PEDRO PARDO/AFP via Getty Images)
Cùng ngày, Hải Cảnh Trung Quốc (CCG) cho biết họ đuổi một phi cơ Philippines khỏi không phận trên bãi cạn Scarborough.
Gần hai chục tàu đánh cá của Philippines “đã bị vòi rồng phun vào và bị chặn một cách nguy hiểm,” theo ông Jay Tarriela, phát ngôn viên PCG. Ông Tarriela cáo buộc Bắc Kinh “làm điều sai trái xấu xa đối với những ngư dân Philippines bình thường.”
Một tàu hải cảnh nhỏ của Trung Quốc cũng cắt dây neo một số tàu Philippines, gây nguy hiểm cho các thuyền viên trên tàu, PCG cho biết.
“Ba ngư dân bị thương, với những vết bầm tím và vết thương hở. Hai (tàu đánh cá Philippines) cũng bị thiệt hại đáng kể do bị vòi rồng phun áp suất cao,” ông Tarriela nói.
Video do PCG công bố cho thấy vòi rồng phun nước đập vào các tàu đánh cá nhỏ. Ông Tarriela cho biết dòng nước áp lực cao “phá hủy các cấu trúc gỗ” trên tàu.
“PCG kêu gọi Hải Cảnh Trung Quốc tuân thủ các tiêu chuẩn ứng xử được quốc tế công nhận, ưu tiên bảo tồn sinh mạng trên biển hơn là giả vờ thực thi pháp luật đe dọa tính mạng của các ngư dân vô tội,” PCG cho biết.
Hôm Thứ Sáu, lực lượng Hải Cảnh Trung Quốc cho biết họ xua đuổi nhiều tàu Philippines và thực hiện “các biện pháp kiểm soát.”
PCG cho biết các tàu mà họ triển khai để hỗ trợ các ngư dân bị thương cũng bị phía Trung Quốc liên tục chặn lại.
Ông Tarriela nói rằng sự hung hăng mới nhất của Trung Quốc là hành động vi phạm nhân quyền và chủ quyền của Philippines.
Bãi cạn Sa Bin, mà Manila gọi là bãi Escoda trong khi Bắc Kinh gọi là bãi Tiên Tân, nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines, cách đảo chính Palawan của Philippines 150 km về phía tây.
Trong khi đó, bãi cạn Panatag là điểm nóng tranh chấp ngoại giao về chủ quyền và quyền đánh bắt giữa Philippines và Trung Quốc trong nhiều năm
Trong một tuyên bố khác, Hải Cảnh Trung Quốc cho biết nhiều tàu Philippines đi vào vùng biển gần bãi cạn Tiên Tân để “kiếm chuyện và kích động.”
CCG cho biết họ thực hiện “các biện pháp kiểm soát cần thiết đối với các tàu Philippines… bao gồm cả cảnh báo qua loa phóng thanh và chuyển động bên ngoài để xua đuổi.” (NNL)[dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Trump cho biết hai thủ tướng Thái Lan và Cambodia một lần nữa đồng ý ngừng giao tranh biên giới, bắt đầu từ tối Thứ Sáu ngày 12 Tháng Mười Hai, CBS đưa tin.
“Tôi đã có cuộc thảo luận rất tốt sáng nay với thủ tướng Thái Lan, ông Anutin Charnvirakul, và thủ tướng Cambodia, ông Hun Manet, về cuộc chiến kéo dài của họ không may bùng phát trở lại,” ông Trump viết trên Truth Social. “Họ đã đồng ý ngừng toàn bộ việc nổ súng, bắt đầu có hiệu lực từ tối nay, và quay trở lại hiệp định hòa bình ban đầu được ký kết với tôi, và họ, với sự giúp đỡ của ngài thủ tướng Malaysia vĩ đại, ông Anwar Ibrahim.”
Thủ Tướng Cambodia Hun Manet ký thỏa thuận ngừng bắn với Thủ Tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul với sự chứng kiến của Tổng Thống Donald Trump và Thủ Tướng Malaysia Anwar Ibrahim hồi Tháng Mười. (Hình: Mohd Rasfan/POOL/AFP via Getty Images)
“Cả hai nước đều sẵn sàng cho hòa bình và tiếp tục giao thương với Mỹ,” ông viết.
Đụng độ biên giới tái bùng phát giữa hai nước đã khiến hàng ngàn thường dân phải sơ tán, bất chấp yêu cầu ngừng bắn mà chính quyền Trump thúc đẩy hồi đầu năm nay.
Cuộc xung đột này, vốn có căn nguyên từ các tranh chấp chủ quyền lãnh thổ lâu nay, được ông Trump cho là một trong những cuộc chiến mà ông giúp chấm dứt.
Sau khi chiến sự tái bùng phát, ông Trump phát biểu tại một buổi vận động cử tri ở Pennsylvania hôm Thứ Ba rằng ông sẽ “phải gọi điện thoại.”
Hôm Thứ Sáu, ông viết trên mạng xã hội: “Tôi rất vinh dự được làm việc với các ngài Anutin và Hun để giải quyết xung đột vốn có thể leo thang thành cuộc chiến lớn giữa hai quốc gia tuyệt vời và thịnh vượng!” (NNL)[dt]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Hoa Kỳ muốn mở rộng quan hệ và nâng cao mối quan hệ an ninh quốc phòng với Việt Nam khi hai bên đang đàm phán các chi tiết của thỏa hiệp thương mại.
Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Marc Knapper cho hay như vậy trong cuộc phỏng vấn của hãng tin Bloomberg hôm Thứ Bảy 13 Tháng Mười Hai vài ngày sau khi đội đặc nhiệm tác chiến của Hải quân Mỹ gồm tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli và tuần dương hạm USS Robert Smalls đến thăm cảng Đà Nẵng.
Đại sứ Mỹ Marc Knapper (bên trái) và một tướng Hải quân Mỹ (giữa) giới thiệu các trang bị Quốc phòng được mang tới tham dự Triển lãm Quốc phòng quốc tế ở Hà Nội cuối năm 2024. (Hình: US Embassy)
“Theo tôi, quý vị sẽ thấy thương vụ quốc phòng giữa hai nước gia tăng sẽ là điểm nhấn mạnh trong quan hệ song phương”, đại sứ Knapper nói với hãng tin Bloomberg ở Hà Nội. Bởi vì “Hai bên cùng chia sẻ lợi ích của một Biển Đông tự do và mở. Hai bên cùng chia sẻ lợi ích của hòa bình và ổn định tại khu vực này và đồng thời dự trù những điều này sẽ tiếp tục.”
Tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli và tuần dương hạm USS Robert Smalls đến thăm cảng Đà Nẵng từ ngày Thứ Hai 8 Tháng Mười Hai, với 2,300 thủy thủ và lính TQLC, các máy bay khu trục tối tân F-35B, các hệ thống tác chiến điện tử và các hỏa tiễn phòng không, đối hải, đối đất. Các chiến hạm Hạm đội 7 của Mỹ thường xuyên di chuyển và thăm viếng các nước ở khu vực Á Châu Thái Bình Dương.
Những năm gần đây, nhiều dấu hiệu căng thẳng giữa các nước trong khu vực từ tranh chấp biển đảo đến khai thác tiềm năng dầu khí dưới lòng biển, bên cạnh quyền tự do hải hành và phi hành ở khu vực rộng lớn hơn 3 triệu km2, nhiều phen đã nổi sóng. Tuy nhiên chiến tranh chưa xảy ra một phần nhờ sự hiện diện thường xuyên của Hạm đội 7 cùng với hải quân một số nước đồng minh với Mỹ.
“Theo tôi, chúng ta sẽ nhìn thấy có thêm nhiều chiến hạm Mỹ đến thăm Việt Nam những năm tới đây, đồng thời sẽ thấy có nhiều cơ hội hơn cho các lãnh đạo quân đội chúng ta đến thăm.” Đại sứ Knapper cho hay như vậy bên lề một buổi lễ tiếp nhận, hồi hương di hài người Mỹ mất tích trong chiến tranh Việt Nam (MIA).
Trong năm nay, nhiều lần giới lãnh đạo Hà Nội bắn tiếng cho biết họ sẵn sàng mua thêm nhiều mặt hàng trị giá cao, gồm cả trang bị an ninh quốc phòng, để giảm bớt thâm thủng mậu dịch cho Mỹ mà năm ngoái đã lên đến $123.5 tỉ USD. Mức độ thâm thủng lớn như vậy đã là cơn cớ làm cho Tổng thống Trump loan báo “thuế quan đối ứng” với hàng nhập cảng từ Việt Nam tới 46% rồi sau đó hạ xuống còn 20% sau nhiều lần đàm phán.
Hiện hai bên vẫn còn dang tiếp tục thương thuyết để hoàn thành bản thỏa hiệp thương mại mà cái khung theo đó Tòa Bạch Ốc dùng làm căn cứ để đàm phán, đưa ra từ Tháng Mười. Hà Nội đã thỏa thuận cho hầu hết các sản phẩm Mỹ, từ kỹ nghệ cao đến nông nghiệp, ưu đãi thâm nhập Việt Nam, trong khi Mỹ cũng cho một số hàng của Việt Nam được hưởng thuế quan bằng không (0).
Nhiều vấn đề quan trọng hiện chưa được quyết định, bao gồm cả việc Mỹ định nghĩa thế nào là hàng “trung chuyển” và bị áp thuế quan tới 40%. Washington đang muốn ngăn chận hàng hóa Trung Quốc đội lốt hàng nước khác, gồm cả từ Việt Nam, đưa vào Mỹ đế trốn thuế quan cao.
Hợp tác quốc phòng Việt Nam với Mỹ đã thấy tiến triển hơn sau khi Tổng thống Joe Biden đến Hà Nội năm 2023 nâng cấp quan hệ lên thành Đối tác Chiến lược Toàn diện ngang với Nga, Trung Quốc. Tháng Sáu năm nay, Mỹ đã chuyển giao cho Cảnh sát biển Việt Nam tàu tuần tra thứ ba, trọng tải 3,200 tấn. Trước đó Mỹ cũng đã chuyển giao cho Việt Nam một số tàu tuần tra nhỏ, hoạt động ven bờ trị giá $12.5 triệu USD và năm ngoái cũng đã chuyển giao máy bay huấn luyện phi công quân sự.
Tàu chuyển quân và yểm trợ tác chiến USS Tripoli chở theo các khu trục F-35B cùng tuần dương hạm USS Robert Smalls đến thăm cảng Đà Nẵng ngày 8 Tháng Mười Hai. (Hình: Tiền Phong)
Đầu Tháng Mười Một vừa qua, Bộ trưởng quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đến Hà Nội, gặp cả Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang và Tổng bí thư Tô Lâm. Ông nói với báo chí trước các cuộc họp đó là “Hợp tác (quân sự) giữa hai nước sâu xa hơn sẽ có lợi cho cả hai bên”. Tuy nhiên người ta vẫn không thấy có gì về một thương vụ quốc phòng nào được loan báo.
Không bao lâu trước đó, hai nguồn tin Việt Nam từng nói với hãng tin Reuters là khi ông Hegseth đến Hà Nội, hai bên thảo luận về thương vụ mua máy bay vận tải quân sự C-130 Hercules và trực thăng S-92 của hảng Lockheed Martin. Đồng thời họ còn muốn mua cả trực thăng vận tải hạng nặng Chinook của Boeing nữa. Hồi Tháng Tư vừa qua, lại còn có tin CSVN muốn mua ít nhất 24 khu trục F-16 Fighting Falcon của hãng Lockheed Martin nhưng đến nay chẳng có tin tức gì thêm.
Nguyễn Khắc Giang, một phân tích gia về thời sự Việt Nam tại ISEAS-Yusof Ishak Institute Singapore, cho rằng chuyện mua máy bay C-130 có vẻ ỳ ạch vì một phần thủ tục hành chánh, phần khác còn có dấu hiệu về sự tin cậy lẫn nhau trong khi có tin bị xì ra là Hà Nội đang mua 40 chiến đấu cơ của Nga.(NTB)
WASHINGTON, DC (NV) – Một tổ chức phi lợi nhuận có sứ mạng bảo tồn các di tích lịch sử của Mỹ kiện Tổng Thống Donald Trump, nhằm ngăn chặn việc xây dựng phòng dạ vũ ở Tòa Bạch Ốc, cho đến khi dự án nhận được sự chấp thuận thích hợp của liên bang, hôm Thứ Sáu 12 Tháng Mười Hai, theo CNBC.
“Không tổng thống nào được quyền phá bỏ một phần của Tòa Bạch Ốc mà không có bất kỳ sự xem xét nào, không phải Tổng Thống Trump, không phải Tổng Thống Biden và cũng không phải bất kỳ ai khác,” Qũy Bảo Tồn Di Sản Lịch Sử Quốc Gia Hoa Kỳ (National Trust for Historic Preservation in the United States) cho biết trong vụ kiện tại tòa án liên bang ở thủ đô Washington.
West Wing ở Tòa Bạch Ốc tiếp tục bị phá dỡ vào ngày 8 Tháng Mười Hai để xây dựng phòng khiêu vũ. (Hình: Chip Somodevilla/Getty Images)
“Và không có tổng thống nào được phép xây dựng phòng dạ vũ trên tài sản công mà không cho người dân cơ hội có ý kiến,” đơn kiện viết.
Đơn kiện lập luận rằng về mặt pháp lý, ông Trump có nghĩa vụ phải xin phép và được phê duyệt trước khi phá hủy East Wing lịch sử của Tòa Bạch Ốc để xây dựng phòng dạ vũ rộng 90,000 foot vuông.
Những đánh giá đó “lẽ ra phải diễn ra trước khi bị đơn phá hủy East Wing, và trước khi họ bắt đầu khởi công phòng dạ vũ,” cũng theo đơn kiện.
Quỹ này yêu cầu thẩm phán ra phán quyết là dự án này vi phạm nhiều luật, bao gồm cả Luật Thủ Tục Hành Chính.
Họ cũng muốn tòa ra lệnh ngừng xây dựng “cho đến khi các ủy ban liên bang xem xét và phê duyệt dự án; có tiến hành đánh giá môi trường đầy đủ; và được Quốc Hội cho phép xây dựng phòng dạ vũ.”
Vào cuối ngày Thứ Sáu, Thẩm Phán Richard Leon ấn định một phiên xử vào Thứ Ba tuần sau lúc 3 giờ 30 chiều về kiến nghị ra lệnh ngăn chặn tạm thời (TRO) và lệnh cấm sơ bộ để ngăn chặn việc chính quyền tiếp tục xây dựng phòng dạ vũ.
Ngoài ông Trump, các bị đơn khác trong vụ kiện còn có Sở Công Viên Quốc Gia, Bộ Nội Vụ, Cơ Quan Quản Lý Dịch Vụ Tổng Hợp.
Phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, ông David Ingle, trả lời CNBC như sau: “Tổng Thống Trump có đầy đủ thẩm quyền pháp lý để hiện đại hóa, sửa sang và làm đẹp Tòa Bạch Ốc, giống như tất cả những người tiền nhiệm của ông đã làm”. (NNL)[dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump một lần nữa cam kết đưa ra ứng viên thách thức bầu cử sơ bộ nhằm vào các dân cử Cộng Hòa ở tiểu bang Indiana đã phản đối vẽ lại địa hạt bầu cử, vào Thứ Bảy 13 Tháng Mười Hai, và nêu đích danh ông Rodric Bray, một lãnh đạo Cộng Hòa và là thượng nghị sĩ tiểu bang, The Hill đưa tin.
ông Trump viết trên Truth Social: “Các thành viên Cộng Hòa tại Thượng Viện tiểu bang Indiana, những người bỏ phiếu chống lại đa số (của Cộng Hòa) trong Hạ Viện liên bang nên tự thấy xấu hổ. Đứng đầu là một kẻ thua cuộc toàn diện tên là Rod Bray, mỗi người trong số những người này nên được đưa ra bầu cử sơ bộ, và tôi sẽ ở đó để hỗ trợ!”
Thống đốc tiểu bang Indiana, ông Mike Braun phát biểu trong một cuộc họp báo hồi Tháng Mười. Ông Braun là đồng minh của ông Trump trong việc vẽ lại địa hạt bầu cử. (Hình minh họa: Jamie Kelter Davis/Getty Images)
Ông Trump đả kích các thượng nghị sĩ Indiana kể từ khi Thượng Viện không thể phê chuẩn tấm bản đồ địa hạt mới được phe Cộng Hòa ủng hộ. Kết quả bỏ phiếu là 19-31 để chặn lại bản đồ địa hạt trước đó được Hạ Viện tiểu bang thông qua – với 21 thượng nghị sỹ Cộng Hòa chung tay cùng 10 thượng nghị sỹ Dân Chủ bỏ phiếu chống.
Trước cuộc bỏ phiếu, Phó Thống Đốc Indiana, ông Micah Beckwith, cảnh báo các thượng nghị sĩ rằng chính quyền Trump đe dọa sẽ găm lại tiền tài trợ liên bang cho Indiana nếu việc vẽ lại địa hạt bầu cử thất bại.
“Chúng tôi sẽ đưa ra những ứng viên thách thức trong bầu cử sơ bộ nhằm vào mọi kẻ phản bội đã bỏ phiếu chống, có hiệu lực ngay lập tức! Hãy gói ghém hành lý đi, thời gian của các người đã hết!” cố vấn của ông Trump, ông Alex Bruesewitz, viết trên X, sau khi có kết quả bỏ phiếu.
Thống Đốc Indiana, ông Mike Braun, hôm Thứ Năm đề nghị giúp đỡ chính quyền Trump trong khi tổng thống tìm cách cho về vườn những ai mà ông coi là không trung thành.
“Tôi rất thất vọng khi một nhóm nhỏ các thượng nghị sĩ tiểu bang sai lầm đã hợp tác với đảng Dân Chủ để từ chối cơ hội bảo vệ Indiana bằng bản đồ công bằng và bác bỏ sự lãnh đạo của Tổng Thống Trump. Cuối cùng, những quyết định như thế này mang lại hậu quả chính trị,” ông Braun viết trên X.
“Tôi sẽ hợp tác với tổng thống để thách thức những người không đại diện cho lợi ích tốt nhất của tiểu bang Indiana,” ông nói thêm.
Tuy nhiên, ông Mitch Daniels, cựu thống đốc và cũng là người Cộng Hòa, lại phản đối nỗ lực vẽ lại địa hạt bầu cử.
“Tôi nghĩ họ nên được tư vấn tốt hơn là dành thời gian để cố gắng mang lại kết quả cho những điều đang khiến người dân Mỹ phiền lòng, thay vì bắn vào lưng các đồng minh,” ông nói thêm. (NNL)[dt]
Công chúng chưa biết ai, nơi nào sẽ gánh trách nhiệm trong vụ kè bê tông dài 15 mét che chắn cho dự án The Maris Vũng Tàu bị nứt, sập.
Phối cảnh tổng quan dự án The Maris Vũng Tàu. (Hình minh họa: Themarisvungtaus)
Dự án The Maris Vũng Tàu tọa lạc tại phường 10 và 11 thành phố Vũng Tàu (giờ là phường Phước Thắng, TP.HCM), có diện tích 23 hecta. Theo thông tin thu lượm được từ Internet thì chủ đầu tư là một nhóm doanh nghiệp tư nhân bỏ vào dự án này 12,000 tỷ đồng để xây dựng “tổ hợp bất động sản nghỉ dưỡng” (khoảng 1,800 căn hộ, 190 biệt thự, shophouse, khách sạn năm sao) được phép khai thác đoạn bờ biển dài 600 mét để xây dựng bãi biển riêng, cầu tàu, bến đậu du thuyền, quảng trường, sân golf,…
The Maris Vũng Tàu khởi công từ 2022 và khi hoàn tất thì… sinh chuyện. Chủ đầu tư cho biết, do chân của khối bê tông dài 15 mét bị nước biển khoét rỗng nên giờ móng trở thành lộ thiên, phần thân bị nứt, gãy và lún. Một vài khối nhà không còn an toàn.
Thực trạng càng ngày càng tồi tệ. Do nước khoét sâu vào móng, các biệt thự có thể sẽ sập. Chủ đầu tư đã báo cáo UBND phường nhưng chính quyền địa phương chỉ có thể ghi nhận hiện trạng, đề nghị các bên có liên quan “phối hợp khắc phục” và báo cáo với Sở Xây dựng TP.HCM, để nơi này xem xét.
Theo chủ đầu tư dự án The Maris Vũng Tàu, tình trạng vừa kể xuất hiện sau khi nhà thầu của dự án Khu Đô Thị Đường 3 Tháng 2 san hạ đồi cát khiến nước biển tràn sâu vào đất liền. Đó chính là “bên có liên quan.” Tìm kiếm thông tin trên Internet thì dự án Khu Đô Thị Đường 3 Tháng 2 cũng tạo lạc tại phường 10 và phường 11 thành phố Vũng Tàu (giờ cũng thuộc phường Phước Thắng, TP.HCM). Đầu năm nay, chính quyền thành phố Vũng Tàu tổ chức đấu giá khoảng 60 hecta ở đường 3 Tháng 2 để tìm nhà đầu tư cho dự án này (kết hợp nhà và dịch vụ cộng đồng, thương mại).
Sau đó một doanh nghiệp thuộc tập đoàn Sun Group giành được quyền sử dụng đất của dự án này. Trên giấy tờ Khu Đô Thị Đường 3 Tháng 2 sẽ là một mảng đô thị hiện đại, thông minh, kết hợp thương mại và du lịch – sinh thái, song trên thực tế, kể từ khi nhà thầu “triển khai xây dựng theo kế hoạch đã được phê duyệt,” không chỉ những dự án liền kề như The Maris Vũng Tàu bị đe dọa mà nước biển còn xâm lấn khu vực tập đoàn Sun Group vừa giành được quyền sử dụng đất để thực hiện Khu Đô Thị Đường 3 Tháng 2!
Phối cảnh tổng quan Khu Đô Thị Đường 3 Tháng 2. (Hình minh họa: Sun Property)
Chắc chắn nhà thầu dự án Khu Đô Thị Đường 3 Tháng 2 không thể tùy tiện san hạ đồi cát. Việc san hạ đồi cát là một phần trong “kế hoạch đã được phê duyệt.” Cứ như báo chí Việt Nam từng loan báo, công quỹ thu vào khoảng 7,628 tỷ nhưng với biến cố vừa xảy ra, thiệt hại chưa biết bao nhiêu.
Cần nhớ, ngoài vốn tự có, chủ đầu tư The Maris Vũng Tàu thực hiện dự án này bằng vốn vay của nhiều ngân hàng trong nước (VietcomBank, TPBank, BIDV,…), nếu họ phá sản vì hệ thống công quyền cho phép “san hạ đồi cát,” phân định trách nhiệm sẽ trở nên phức tạp hơn nhiều.
Về lý thuyết, việc san hạ đồi cát chỉ có thể diễn ra nếu nằm trong quy hoạch đã được phê duyệt, có báo cáo đánh giá tác động môi trường, dự án được khai triển theo quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, do vậy, cơ quan phê duyệt quy hoạch, cơ quan thẩm định môi trường, cơ quan cấp giấy phép xây dựng không thể phủi bỏ trách nhiệm. Tiền thu được từ đấu giá đất, sử dụng đất có thể bù đắp những thiệt hại mà hệ thống công quyền phải khắc phục do sạt lở, xói mòn, gia cố hạ tầng. Đó là chưa kể những thiệt hại khó có thể đo đếm về môi trường (xâm thực, hệ sinh thái biến đổi).
Nếu dự án The Maris Vũng Tàu, thậm chí dự án Khu Đô Thị Đường 3 Tháng 2 đổ vỡ vì chủ đầu tư không đón đỡ được hậu quả từ việc cho phép san hạ đồi cát, các khoản vay ngân hàng sẽ biến thành nợ xấu. Theo “truyền thống,” các ngân hàng sẽ phải “xin cơ chế” để giải quyết. Cũng theo “truyền thống,” hệ thống công quyền sẽ lại giao hậu quả cho dân gánh thông qua đủ kiểu “hỗ trợ,” kể cả “hỗ trợ tái cấu trúc.” Đó là chưa kể đến việc dân chúng phải oằn lưng gánh thêm đủ loại chi phí dài hạn như chi phí phòng chống thiên tai, chi phí bảo vệ bờ biển,…
Câu chuyện vừa kể chỉ là một ví dụ trong vô số ví dụ liên quan đến những công bộc hoặc do kém cỏi, hoặc vì có gian ý hay có cả hai yếu tố này mà đưa ra những quyết định hết sức quái gở đối với việc sử dụng tài nguyên là đất đai và tạo ra những chuỗi rủi ro có tính hệ thống: Từ quy hoạch sai hoặc phê duyệt sai tạo ra những thiệt hại nghiêm trọng đối với kinh tế, tài chính, môi trường, hệ sinh thái.
Thay vì bị trừng phạt, nhiều công bộc lại có cơ hội thăng tiến nhờ tạo ra những số liệu đẹp cho tài khóa, còn các ẩn họa thì đẩy vào tương lai cho dân chúng và con cháu họ gánh hết! [dt]
Trump, Clinton lộ diện trong loạt ảnh mới của tỷ phú ấu dâm Epstein
Tổng thống Trump và cựu Tổng thống Bill Clinton đều xuất hiện trong loạt ảnh vừa được phía Dân Chủ tại Hạ Viện công bố ngày 12 tháng 12, 2025.
Đáng chú ý, sự hiện diện của các đồ chơi tình dục và những chiếc bao cao su bên cạnh một tấm bảng ghi: “Bao cao su Trump” (Trump Condom) giá $4,50 usd, trên bao cao su có in khuôn mặt của Trump và dòng chữ in hoa “I’m Huuuge!”
Trong nhiều năm qua, các nhà lãnh đạo cao cấp CSVN liên tục nhắc đi nhắc lại một cụm từ, mà thoạt nghe, tưởng như rất “kinh tế học” nhưng thực chất lại rất “chính trị học”: “Tiền trong dân còn rất nhiều”.
Khi còn sinh tiền, Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư đảng CSVN nói “Các đồng chí nói “Tiền trong dân còn nhiều” như thế là không đúng, thậm chí, rất lệch lạc. Dân không mang tiền ra làm ăn là vì họ không yên tâm, không có môi trường thuận lợi chứ đâu phải vì họ không muốn phát triển? Chính cán bộ yếu kém, quản lý chồng chéo, thủ tục nhiêu khê, hết kiểm tra lại thanh tra… mới làm dân sợ rủi ro, đành để tiền nằm một chỗ…”.
Các nhân viên (bên trái) một ngân hàng thương mại tại Hà Nội tiếp khách hàng trong dịch vụ thường lệ từ ký thác, chuyển khoản, đến tín dụng. (Hình: Nhạc Nguyễn/AFP/Getty Images)
Sau khi kế nhiệm chức vụ Tổng Bí thư, Tô Lâm cũng đã lập lại câu nói này với lời chê trách nhân dân “…vì nhân dân không biết kinh doanh, không biết sản xuất, không mở được doanh nghiệp, thì tỉnh làm sao có thuế được, thu được thuế ở đâu được”.
Cho thấy, tuy cùng một câu nói “Tiền trong dân còn rất nhiều”, nhưng ít ra, Nguyễn Phú Trọng còn nói được về nguyên nhân “dân sợ rủi ro”, nên chưa huy động được nguồn tiền trong dân, khác với Tô Lâm chỉ nói về lợi ích của tiền sinh ra tiền một cách đầy thực dụng.
Nhưng nói cách nào đi nữa, hàm ý phía sau câu nói ấy không phải để suy tư về niềm tin xã hội, mà là để ám chỉ một điều khác, rằng dòng tiền đang nằm im trong túi dân, chúng chưa được huy động cho mục tiêu phát triển, và vì thế, chế độ muốn “khai thông”.
Nhưng vấn đề của người dân lại không nằm ở đồng tiền, lại càng không phải ở chỗ khơi thông, mà nằm ở niềm tin. Điều mà chế độ đã sớm “phung phí” đến cạn kiệt từ lâu! Thú vị là chính Nguyễn Phú Trọng, người cứ hay bị công chúng đùa với hỗn danh “Trọng lú” lại công khai thừa nhận nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này. Dĩ nhiên, với ông Trọng, đây không phải lời “tự diễn biến”, chúng là lời tự thú chính trị.
Nó cho thấy ông ấy hiểu khá rõ bản chất vấn đề, rằng dân không thiếu tiền, mà là dân sợ hãi, dân thiếu niềm tin. Khiến cho nguồn lực tài chính khổng lồ trong dân phải ngủ yên, chúng chưa được khai thác hiệu quả. Đó là sự lãng phí nguồn lực khi không tạo ra được giá trị gia tăng trong bối cảnh thiếu vốn đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, y tế, giáo dục… làm chậm sự phát triển chung.
Thế nhưng, thay vì chữa bệnh từ gốc, người kế nhiệm Tổng Bí thư, Tô Lâm, lại nhìn vấn đề theo hướng ngược lại, rằng “Tiền trong dân rất nhiều… nhân dân không biết kinh doanh, không biết sản xuất…”. Cách tư duy này đánh dấu một sự trượt dài nhận thức, thay vì tự kiểm điểm cấu trúc quyền lực lại quay sang đổ lỗi cho người dân! Đó là vấn đề của chế độ CSVN lúc này.
Nước Anh thế kỷ XVII và giải pháp dân chủ hóa tài chính
Lịch sử thế giới cũng từng có dịp ghi nhận về giải pháp huy động nguồn lực tài chính trong dân rất hiệu quả, đó là Anh quốc vào thế kỷ thứ XVII.
Năm 1689, ngay trong cuộc Chiến tranh Chín Năm (Nine Years’ War) nổ ra giữa Anh và Pháp. Tình thế tài chính của Anh lúc đó vô cùng kiệt quệ, nhà vua không có uy tín để đi vay tiền, ngân khố trơ khốc. Chiến tranh đã gây tiêu hao các nguồn lực của nước Anh một cách khủng khiếp.
Giải pháp mà họ chọn không phải là tịch thu tài sản nhân dân bằng các chiến dịch “Đánh tư sản mại bản”, “Tư sản công thương nghiệp”, quốc hữu hóa, cũng không phải vận động nhân dân đóng góp, mà là một bước đột phá bằng tạo dựng lòng tin thể chế.
Đó là việc thành lập Ngân hàng Anh (Bank of England) vào năm 1694. Đây là ý tưởng của một nhà quý tộc Scotland, ông tên William Paterson, được giao thành lập ngân hàng tư nhân Anh quốc. Theo đó, ông có quyền thành lập Ngân hàng Anh với những đặc quyền ngân hàng của chính phủ bao gồm phát hành giấy bạc.
Sắc lệnh hoàng gia hợp thức các quyền này ngày 27 Tháng Bảy 1694. Thị trường tài chính lúc đó rất nghèo nàn nên khoản vay bị tính lãi suất tới 8% một năm cộng thêm phí quản lý của khoản vay là £4.000 mỗi năm.
Bản chất của ngân hàng này là một công trình của niềm tin. Khi ấy, người dân góp vốn, nhưng đổi lại họ có: Quyền sở hữu rõ ràng, được bảo đảm pháp lý và một thể chế buộc phải tôn trọng cam kết của mình. Kết quả hết sức ngoạn mục, chỉ trong chưa đầy hai tuần, nước Anh huy động được 1,2 triệu bảng Anh, một số tiền khổng lồ ở thế kỷ XVII.
Câu chuyện không nằm ở chỗ người Anh ít hay nhiều tiền hơn người Việt hôm nay, mà điều quan trọng nhất là họ đã đồng ý góp rất nhiều tiền vào ngân hàng khi có lòng tin rằng tài sản của họ được bảo vệ bởi luật pháp.
Bài học từ Anh quốc và sự bất khả thi trong thể chế độc đảng Việt Nam
Chúng ta sẽ tự hỏi, liệu chăng mô hình huy động tài chính thành công tại Anh quốc có thể áp dụng tại Việt Nam hay không? Câu chuyện của Anh quốc là một lý thuyết rất đẹp. Nhưng hoàn cảnh thực tế tại Việt Nam hiện nay lại đối lập hoàn toàn với những tiền đề căn bản của mô hình này.
Để huy động được tiền trong dân theo cách văn minh như Anh, cần tối thiểu 5 điều kiện nền tảng: Chính quyền có tính chính danh, nếu ở Anh Quốc là sự truyền ngôi chính đáng thì ở Việt Nam cần thông qua bầu cử tự do; Một nền tư pháp độc lập tuyệt đối để có thể ban phát công bằng, công lý mà không bị tác động bởi chính trị, đảng phái; Quyền tài sản được Hiến pháp bảo đảm thực chất; Minh bạch hóa ngân khố và chi tiêu công; Không có nỗi sợ bị tước đoạt tài sản tùy tiện.
Nhưng Việt Nam hiện nay có gì?
Chính quyền không chính danh, do độc tài đảng trị; Tư pháp bị đặt dưới sự “lãnh đạo toàn diện của đảng Cộng Sản”, tác động bởi những cơ chế như Ban An ninh Nội chính và tình trạng hối lộ, tham nhũng; Quyền tài sản không được bảo đảm, như nhà đất bị giải tỏa bất công mà không được bồi thường đầy đủ; Tình trạng công an trị và tham nhũng có hệ thống; Doanh nhân vi phạm pháp luật để có thể tồn tại và trở thành con tin của công an.
Trong môi trường ấy, khuyên người dân mang tiền ra kinh doanh, sản xuất, làm dịch vụ chẳng khác nào bảo người ta bước ra khỏi nhà mà không khóa cửa, không có công an bảo vệ, không có tòa án độc lập, rồi trách họ sao “không dám ra đường!?
Tiền nằm trong dân là phản ứng phòng vệ
Một thực tế cần được thẳng thắn, rằng người dân Việt Nam gửi tiền tiết kiệm vì không phải không biết làm ăn, mà họ gửi tiền tiếp kiệm vì đó là phương thức phòng vệ cuối cùng trước một hệ thống bất định, bất lương và đầy rủi ro.
Họ hiểu rất rõ xã hội, nơi chế độ CSVN tạo ra môi trường, mà: Làm ăn lớn ⇒ dễ bị thanh tra. Mở rộng doanh nghiệp ⇒ dễ “va chạm” lợi ích. Thành công quá ⇒ có thể trở thành mục tiêu chính trị. Trong xã hội như vậy, lựa chọn an toàn nhất không phải là “khởi nghiệp”, mà là trú ẩn tài sản. Đó không phải tâm lý tự ti, đó là phản ứng sinh tồn.
Bài học cốt lõi từ Anh quốc — Niềm tin
Nhiều người nhầm tưởng rằng bài học huy động tài chính trong dân từ giải pháp của nước Anh là “hãy tạo lập một ngân hàng mới”. Điều này sai một cách cơ bản. Vì lẽ, bài học thật sự là: Hãy lập một thể chế mang lại cho dân niềm tin mới.
Người dân tại Việt Nam tới nay vẫn quen dùng tiền mặt trong mọi giao dịch trong khi trị giá đồng bạc CSVN thì rất thấp nên số tiền bỏ vào hay rút ra đều chồng đống như những cục gạch. (Hình: Hoàng Đình Nam/AFP/Getty Images)
Thể chế đó chỉ có thể là: Một chính quyền dân chủ được hình thành từ bầu cử tự do. Một nền tư pháp hoàn toàn độc lập . Một hệ thống quyền lực chính trị có thể kiềm chế, giám sát được. Quyền tài sản, quyền tự do được bảo đảm bởi luật pháp … thì “Tiền trong dân còn nhiều” sẽ được huy động vào nền kinh tế một cách tự nhiên mà không cần đến lời kêu gọi.
Nhưng trong một thể chế độc tài, đảng trị, nơi công an mạnh hơn tòa án, nơi hiến pháp có hiệu lực thấp hơn nghị quyết, nơi luật pháp yếu hơn chỉ thị, nơi tài sản có thể bị “thu hồi” chỉ bằng một quyết định hành chính bất kỳ, nơi tham nhũng tràn lan, thì vĩnh viễn, “Tiền trong dân còn nhiều” đến mức nào đi nữa, sẽ vẫn mãi mãi nằm trong hầu bao của họ.
Nước Anh đã trở thành đế quốc, nơi được xưng danh “Mặt trời không bao giờ lặn”, không phải vì họ giàu hơn dân tộc khác, mà vì họ tạo được một thể chế để dân dám tin.
Còn Việt Nam hôm nay, nơi được hứa hẹn “Kỷ nguyên vươn mình”, không phải vì giàu, vì mạnh, mà vì chế độ nơi ấy rất hào phóng hứa hẹn điều mà họ và dân của họ đều quá hiểu nhau, rằng chẳng có cơ sở gì để kỷ nguyên hão huyền ấy trở thành sự thật.
Vì lẽ, “Tiền trong dân còn rất nhiều” nhưng niềm tin trong dân đã cạn.
Hoa Thịnh Đốn, ngày 9 Tháng Mười Hai 2025
Đặng Đình Mạnh.
LÂM ĐỒNG, Việt Nam (NV) – Hai bị can Phan Đình Lộc và Đoàn Quang Huy, đều là cán bộ Sở Y Tế tỉnh Lâm Đồng, bị bắt, khởi tố với cáo buộc ăn hối lộ, bảo kê chuỗi phòng khám nha khoa “chui.”
Theo báo Lao Động hôm 13 Tháng Mười Hai, một nhóm gồm bảy bị can góp vốn thành lập chuỗi sáu phòng khám nha khoa “chui,” không được cấp phép tại hai tỉnh Lâm Đồng và Đắk Lắk.
Công an khám nhà bị can Đoàn Quang Huy, trưởng Phòng Pháp Chế, Sở Y Tế tỉnh Lâm Đồng, tại Đà Lạt. (Hình: Lao Động)
Các phòng khám với các bảng hiệu “Nha Khoa Quốc Tế Sài Gòn Smile Dental,” “Nha Khoa Mỹ Anh,” “Nha Khoa Nguyên Trinh Sài Gòn,” “Nha Khoa Thủy Nguyên”… chủ yếu nhắm vào người cao niên để làm tiền họ.
Các phòng khám này tìm khách hàng bằng cách nhờ các hội, đoàn thể liên quan đến người cao niên, người nghỉ hưu tại địa phương.
Hồ sơ của Công An Lâm Đồng ghi nhận, có hơn 1,000 người, chủ yếu là người cao niên, tại hai tỉnh Lâm Đồng và Đắk Lắk, là nạn nhân bị chiếm đoạt hàng tỷ đồng (hàng chục ngàn đô la) khi đến trám răng, nhổ răng…
Nhằm tránh bị nhà chức trách kiểm tra, xử phạt, chủ chuỗi phòng khám nha khoa “chui” đưa hối lộ tổng cộng 85 triệu đồng ($3,231) cho hai bị can Phan Đình Lộc và Đoàn Quang Huy.
Bị can Lộc giữ ghế cán bộ thanh tra Sở Y Tế Lâm Đồng, còn bị can Huy làm trưởng Phòng Pháp Chế của cơ quan này.
Hai bị can hiện đã bị quy tội “nhận hối lộ” nhưng hình ảnh lúc họ bị bắt chưa được công bố.
Liên quan vụ này, một bản tin khác cũng của báo Lao Động cho biết thêm, chuỗi sáu phòng khám “chui” thuê bác sĩ “dỏm” để trồng, nhổ răng cho khách hàng.
Chuỗi phòng khám nha khoa “chui” nhắm vào người cao niên. (Hình: Lao Động)
“Đây không phải sai phạm nhỏ lẻ trong lĩnh vực y tế mà là một mô hình lừa đảo có tổ chức, được dựng lên bài bản, kéo dài nhiều tháng, từ hồi đầu năm nay đến khi bị bắt,” bản tin viết.
Hồi đầu tháng trước, tờ Người Lao Động đưa tin công an khám nhà ông Đoàn Quang Huy nhưng không cho biết nguyên do.
Phóng viên báo này cho biết họ cố gắng gọi điện thoại cho lãnh đạo Sở Y Tế tỉnh Lâm Đồng, nhưng người đứng đầu cơ quan này “bấm máy bận” còn một số phó giám đốc thì “không đưa ra phát ngôn.” (N.H.K)[dt]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Việt Nam chi $67 triệu để nhập cảng dừa từ Thái Lan và Indonesia, $56 triệu để nhập cau từ Miến Điện và Indonesia, từ Tháng Giêng đến Tháng Mười, theo dữ liệu của hải quan.
Báo VnExpress hôm 13 Tháng Mười Hai đưa tin này và cho biết, lượng dừa và cau nhập về Việt Nam được ghi nhận tăng hơn 300% so với cùng kỳ năm ngoái.
Thu mua dừa tại tỉnh Bến Tre, nay là tỉnh Vĩnh Long. (Hình: Đình Tùng/VnExpress)
Đây là hai mặt hàng có tốc độ tăng cao nhất trong 19 loại trái cây được thống kê, trái ngược với xu hướng giảm hoặc tăng chậm của nhiều mặt hàng khác trong cùng nhóm.
Ông Cao Bá Đăng Khoa, tổng thư ký Hiệp Hội Dừa Việt Nam, cho biết, đầu năm nay giá dừa nguyên liệu trong nước tăng đột biến, có thời điểm gần gấp đôi, do nhiều quốc gia trong khu vực đẩy mạnh thu mua.
Do vậy, doanh nghiệp Việt Nam khó chủ động nguồn nguyên liệu ổn định, nếu tiếp tục mua trong nước với mức giá cao thì rủi ro thua lỗ gia tăng.
Nguồn nhập cảng dừa chủ yếu đến từ Indonesia và một số tỉnh miền Nam Thái Lan, nhằm bổ sung nguồn cung và hạ nhiệt giá nguyên liệu.
Trong khi đó, ông Đặng Phúc Nguyên, tổng thư ký Hiệp Hội Rau Quả Việt Nam, xác nhận rằng lượng nhập cảng cau tăng mạnh dù Việt Nam có sản lượng lớn, do nhu cầu từ Trung Quốc gia tăng.
Phần lớn cau được Việt Nam nhập từ Miến Điện và Indonesia, sau đó chế biến và xuất cảng sang thị trường Trung Quốc.
Việt Nam nhập cảng cau từ Miến Điện và Indonesia rồi xuất cảng sang Trung Quốc. (Hình: Tiền Phong)
Ngoài dừa và cau, thị trường Việt Nam bất ngờ chứng kiến lượng lớn ớt Trung Quốc “đổ bộ” vào các chợ với giá bán khá cao.
Điều đó cho thấy nhiều mặt hàng tưởng chừng là “thế mạnh” của Việt Nam với nguồn cung ứng dồi dào, không chỉ đủ tiêu dùng mà còn xuất cảng, nay lại phải nhập cảng khá nhiều.
Theo báo Người Lao Động hôm 10 Tháng Mười Hai, nổi bật phải kể đến là ớt tươi khi mười tháng đầu năm 2025, các doanh nghiệp Việt Nam đã chi gần $15.5 triệu để nhập hàng từ Trung Quốc, tăng 80% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, chỉ riêng Tháng Mười, số ớt tươi Trung Quốc nhập cảng lên đến gần $2.05 triệu.
Tại chợ đầu mối Thủ Đức, Sài Gòn, ớt Trung Quốc bán lẻ hiện ở mức cao với 150,000 đồng ($5.7) mỗi kg, còn giá sỉ 130,000 đồng ($4.9)/kg.
Ngoài ớt tươi, tính đến Tháng Mười, Việt Nam còn chi hơn $8 triệu để nhập cảng ớt chế biến, tính chung lên đến $23.5 triệu.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp Việt Nam xuất cảng ớt các loại được $95.2 triệu, tăng 21.2% so với cùng kỳ năm ngoái.
Hàng xuất cảng được thu gom từ “vựa ớt lớn nhất miền Tây” ở huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp và các xã vùng cù lao, vùng ven sông Tiền là những khu vực tập trung nhiều diện tích trồng ớt tại Việt Nam, với sản lượng ớt tươi hơn 22,500 tấn mỗi năm. (N.H.K)[dt]
GIA LAI, Việt Nam (NV) – Nghi can Đinh Mộng Duy, 26 tuổi, ở xã Xà Phiên, thành phố Cần Thơ, bị bắt với cáo buộc lập danh khoản Facebook giả làm nam Việt kiều để lừa tình, tiền hai bà Hà Nội, Hải Phòng.
Báo Pháp Luật hôm 13 Tháng Mười Hai dẫn kết quả điều tra của Công An Hà Nội cho hay, hai nạn nhân trong vụ này cùng 30 tuổi, được nêu tên tắt là bà H. ở Hà Nội và bà L. ở Hải Phòng.
Nghi can Đinh Mộng Duy lúc bị bắt. (Hình: Công An Hà Nội)
Hồi năm 2019, nghi can Duy quen biết bà L. khi cùng tham gia một khóa học về quản trị kinh doanh.
Thấy bà L. hiền lành, nữ nghi can nảy sinh ý định lừa đảo.
Nghi can Duy lập danh khoản Facebook một Việt kiều Mỹ, nam giới, để làm quen với bà L.
Sau khi trao đổi qua lại, danh khoản này thường xuyên dựng lên các màn kịch như có người nhà bị bệnh hiểm nghèo hoặc qua đời, cần tiền gấp để lo liệu.
Do tin tưởng “người tình online,” bà L. nhiều lần chuyển khoản cho nghi can Duy tổng cộng 400 triệu đồng ($15,205).
Khi bà L. tâm sự nhờ giới thiệu bạn trai cho người bạn mình là bà H., nghi can Duy tiếp tục lập một danh khoản Facebook Việt kiều Úc, đăng tải hình nhà lầu, xe sang để “làm màu.”
Danh khoản Facebook này nhắn tin tán tỉnh, hứa hẹn sẽ về Việt Nam để cưới bà H.
Hồi Tháng Chín, sau khi bị Facebook Việt kiều Úc nhắn tin hỏi mượn 2 triệu đồng ($76), bà H. nảy sinh nghi ngờ rằng đây là một vụ lừa đảo nên báo công an.
Cùng thời điểm, bà L. cũng nhận ra mình đã bị “người tình online” lừa suốt năm năm qua.
Dựa vào dấu vết những lần chuyển khoản của nạn nhân và định vị Facebook của nghi can, Công An Hà Nội lần ra danh tính của Đinh Mộng Duy và bắt giữ cô ta.
Trước vụ này, cứ vài tháng báo chí trong nước lại đưa tin có vụ giả làm Việt kiều để lừa đảo.
Báo Công Lý hồi Tháng Tám năm ngoái cho hay, bị cáo Đào Thị Mộng Thường, 46 tuổi, quê Đồng Tháp, ra tòa với cáo buộc giả làm nữ Việt kiều Canada để lừa một ông Nghệ An.
Theo cáo trạng, bị cáo Mộng Thường lập Facebook Đào Ngọc Minh để làm quen nạn nhân là ông NVH, người mới ly thân.
Mộng Thường (bên phải) và hình ảnh xinh đẹp trên mạng xã hội dùng để lừa tình, lừa tiền nạn nhân (Hình: Công An)
Nữ bị cáo tự giới thiệu mình có cha là Việt kiều Canada, mẹ gốc Hồng Kông, gia đình sở hữu một hãng vận tải lớn ở Canada…
Do nảy sinh tình cảm với cô Việt kiều, ông H. đã chuyển khoản tổng cộng 12.2 tỷ đồng ($463,773) trước khi nhận ra mình bị lừa.
Hội Đồng Xét Xử phiên tòa phúc thẩm tuyên hoãn phiên tòa để nữ bị cáo nhờ gia đình trả lại tiền đã chiếm đoạt của nạn nhân. (N.H.K)[dt]
GIA LAI, Việt Nam (NV) – Ba tháng sau khi gây ra tội ác là giết và phi tang xác mẹ ruột, bị cáo Nguyễn Văn Tiến, 19 tuổi, ở huyện Chư Pưh trước đây, tỉnh Gia Lai, lãnh án chung thân.
Theo VnExpress hôm 13 Tháng Mười Hai, bản án nêu trên được tuyên sau khi tòa nhận định, bị cáo Tiến “phạm tội nghiêm trọng, tước đoạt mạng sống của chính mẹ ruột, thể hiện sự tàn độc, coi thường tính mạng người khác, có tính chất côn đồ nên cần xử nghiêm.”
ị cáo Nguyễn Văn Tiến tại phiên tòa. (Hình: Nhật Linh/VnExpress)
Tại phiên xử, bị cáo Tiến thừa nhận hành vi phạm tội và khai rằng mình nghiện game từ năm học lớp Sáu.
Nam bị cáo nghỉ học năm lớp Mười, hằng ngày chỉ quanh quẩn chơi game, thỉnh thoảng mới phụ mẹ chăn bò gần nhà.
Cáo trạng vụ án cho hay, trong vụ án mạng xảy ra vào sáng 18 Tháng Chín, bị cáo Tiến cùng mẹ đi phát cỏ vườn điều sau nhà.
Một lát sau, anh ta xin tiền mẹ đi chơi game nhưng bà không cho và còn la rầy về tội ham chơi.
Do không kiềm được cơn tức giận, bị cáo Tiến dùng dao rựa sát hại mẹ.
Sau đó, nam bị cáo đào một cái hố trong vườn điều rồi chôn xác mẹ mình xuống dưới.
Anh ta gọi người đến bán hết đàn bò, dê trong nhà được 45 triệu đồng ($1,710), rồi mua thẻ nạp game và iPhone trước khi bỏ trốn lên Sài Gòn.
Một tuần sau, thi thể nạn nhân được người dân địa phương phát giác bị chôn vùi trong vườn.
Công an khám nghiệm hiện trường tại vườn nhà bị cáo Nguyễn Văn Tiến ở huyện Chư Pưh trước đây, tỉnh Gia Lai. (Hình: VnExpress)
Giảo nghiệm tử thi, công an xác nhận thi thể nạn nhân có dấu hiệu bị sát hại dã man, với nhiều thương tích ở vùng đầu.
Trong một bi kịch tương tự, báo Tiền Phong hồi Tháng Bảy đưa tin, bị cáo Vũ Văn Vương, 52 tuổi, ở huyện Phú Xuyên trước đây, Hà Nội, bị kết án tử hình với cáo buộc giết mẹ già, vợ và hai con.
Theo bản tin, bị cáo Vương làm nghề đan mây tre, ốm yếu, cuộc sống rơi vào khó khăn, bế tắc do mẹ ruột bệnh nằm liệt giường.
Bị cáo nảy sinh ý định giết toàn bộ người trong nhà rồi tự sát để “giải thoát.”
Hôm 15 Tháng Giêng, bị cáo giết lần lượt hai đứa con, vợ, trước khi hạ sát mẹ ruột vào rạng sáng hôm sau.
Khi nói lời sau cùng trước tòa, bị cáo Vương bày tỏ mong muốn được thi hành án tử sớm. (N.H.K)[dt]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Nghi can Trần Quốc Huy, 26 tuổi, ở xã Châu Pha, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu trước đây, nay thuộc Sài Gòn, bị bắt giữ với cáo buộc đột nhập nhà cha vợ, trộm 200 triệu đồng ($7,600).
Theo báo Người Lao Động hôm 13 Tháng Mười Hai, vào trưa hôm 11 Tháng Mười Hai, nghi can Huy nói với vợ rằng mình đi đám ma người quen nhưng lại ghé qua nhà cha vợ để thăm con đang gởi ở đây.
Nghi can Trần Quốc Huy bên tủ quần áo chứa tiền tại nhà vợ. (Hình: Công An TP.HCM)
Thấy cả nhà vợ đi vắng, nam nghi can nảy sinh ý định trộm cắp, giấu chiếc xe gắn máy bên đường rồi đột nhập vào nhà bằng cách chui qua cửa thông gió phía sau.
Do thường xuyên qua lại nhà cha vợ, nghi can Huy biết chỗ cất tiền trong tủ quần áo nên tìm chìa khóa mở tủ, lấy bọc tiền 200 triệu đồng rồi bỏ trốn. Sau đó, nam nghi can dùng 30 triệu đồng ($1,140) trong khoản này để tiêu xài cá nhân, chuộc giấy tờ cầm cố. Số tiền còn lại được anh ta cất giấu phía sau nhà mình.
Cha mẹ vợ của Huy mau chóng phát giác vụ mất tiền, liền báo công an. Nghi can bị bắt giữ.
Trong một vụ tương tự, trang tin Công An Đồng Tháp hôm 11 Tháng Mười Hai cho hay, bị can Nguyễn Hoàng Anh, 39 tuổi, ở tỉnh Tây Ninh, bị khởi tố với cáo buộc trộm một cái điện thoại di động và tiền tại nhà mẹ vợ.
Theo bản tin, vào ngày 1 Tháng Mười Một, bị can Hoàng Anh về chơi nhà mẹ vợ tại xã Bình Phú, tỉnh Đồng Tháp.
Vào lúc nửa đêm, trong lúc mọi người trong nhà đang ngủ say, nam bị can lấy trộm một cái iPhone 12 Pro Max và 1.7 triệu đồng ($64), rồi đem cất giấu dưới gầm tủ lạnh.
Đến đầu giờ sáng hôm sau, bị can Hoàng Anh đem cái điện thoại đi bán lấy tiền tiêu xài.
Sau khi nhà vợ tố cáo, bị can Hoàng Anh bị lật tẩy hành vi ăn trộm nhưng không bị bắt mà chỉ bị cấm đi khỏi nơi cư trú.
Trong một vụ khác, theo tờ Tuổi Trẻ hồi giữa Tháng Sáu, nghi can Nguyễn Văn Mỹ, 36 tuổi, ở tỉnh Bình Dương, bị bắt vì trộm két sắt chứa cả trăm lượng vàng cùng nhiều “sổ đỏ” (giấy chứng nhận sở hữu nhà đất) tại nhà anh vợ.
Nghi can Mỹ đem bán 96 lượng vàng trộm được rồi bỏ tiền vào tài khoản ngân hàng trước khi bị công an lần ra dấu vết và bắt giữ. (N.H.K)[dt]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Ý tưởng về khoản vay thế chấp 50 năm mà Tổng Thống Donald Trump đề xuất khi mới nghe qua thì có vẻ rất hấp dẫn với người mua nhà, bởi vì giúp giảm khoản tiền phải trả hàng tháng và tạo cơ hội cho nhiều người bước vào thị trường hơn. Tuy nhiên, thực tế thì thị trường lại không vận hành đơn giản như vậy.
Theo trang GOBankingRates, khi nhiều người mua cùng tranh giành để mua một số lượng nhà hạn chế, sự cạnh tranh có thể đẩy giá lên cao. “Khoản vay thế chấp 50 năm sẽ làm tăng sức mua, thường khiến giá nhà tăng vì mở rộng nhóm người mua đủ điều kiện,” Matt Brown, địa ốc viên của William Raveis Real Estate, giải thích.
Một góc trung tâm Austin, Texas. (Hình minh họa: Brandon Bell/Getty Images)
Ở các thị trường có nhu cầu cao, khi người mua có khả năng trả nhiều hơn, họ sẽ xuống tiền để mua. Nhưng câu hỏi đặt ra là: liệu khả năng chi trả cũng được cải thiện ở một số nơi khác?
Phoenix
Có vài thành phố đã tăng nguồn cung nhà ở nhanh hơn tốc độ tăng dân số, giúp kéo giá nhà giảm xuống. Zillow báo cáo giá nhà trung bình ở Phoenix đã giảm 4.5% trong năm qua.
“Những nơi dễ dàng xây nhà mới để đáp ứng nhu cầu thị trường sẽ duy trì khả năng chi trả tốt hơn,” Brown nói thêm. “Các đô thị như Phoenix là ví dụ điển hình cho thấy nguồn cung nhà ở rất linh hoạt.”
Austin, Texas
Austin có thể trở nên dễ mua hơn vì lý do tương tự.
Austin là thành phố bùng nổ trong đại dịch và ngay sau đó là làn sóng xây dựng ồ ạt nở rộ. Một báo cáo của Redfin trong năm 2025 cho thấy Austin ghi nhận mức tăng nguồn cung nhà xây mới cao thứ hai so với thời điểm trước đại dịch, tăng 69.0%.
Điều này lý giải nguyên nhân chính của việc giá nhà tại đây đã bị giảm 6.7% trong năm qua.
Denver
Nhiều người thắc mắc rằng thành phố nào có mức tăng nguồn cung nhà mạnh nhất kể từ trước đại dịch? Thành phố đó chính là Denver, nơi lượng nhà rao bán đã tăng 100.0%.
Sự bùng nổ này không phải ngẫu nhiên. Giá nhà Denver từng vượt xa mức thu nhập của người dân bản địa, và đó cũng là nguyên do góp phần khiến giá nhà nơi này giảm 4.3% trong năm qua.
“Người mua không những đã kéo căng khả năng tài chính hết mức có thể, hơn nữa giá trị nhà thì tăng nhanh hơn thu nhập rất nhiều,” Brett Johnson, địa ốc viên kiêm chủ sở hữu của New Era Home Buyers, cho biết. “Nếu thời hạn khoản vay kéo dài thành 50 năm, thoạt trông thì có vẻ như giúp tăng khả năng chi trả, nhưng thực chất chỉ làm phơi bày khoảng cách rộng lớn giữa giá nhà và thu nhập thực tế của người dân.”
Orlando, Florida
Một xu hướng cũng diễn ra tương tự tại nhiều thành phố ở Florida, nơi nguồn cung nhà tăng nhanh hơn dân số. Điều này có thể ngăn giá nhà tăng mạnh, ngay cả khi khoản vay 50 năm giúp người mua dễ chạm tay tới thị trường hơn.
Hai thành phố là Tampa và Miami đều chứng kiến mức tăng nguồn cung nhà ở đáng kể. Nhưng không nơi nào khác ở Florida bùng nổ như đã xảy ra ở Orlando, nơi Redfin ghi nhận nguồn cung tăng 44.2% so với giai đoạn trước đại dịch. Orlando đứng thứ 8 ở Mỹ, và điều này góp phần khiến giá nhà giảm 4.5% trong năm qua.
Cleveland
Cleveland không chứng kiến có sự bùng nổ xây dựng mới. Nhưng thành phố này đã mất dân cư trong gần 75 năm và chỉ mới chấm dứt đà giảm dân số vài năm trở lại đây theo dữ liệu của Sở Thống kê.
Nói cách khác, Cleveland đang “dư nhà” và có mức giá rất dễ chịu. Giá nhà trung bình ở đây chỉ $111,728, chưa đến một phần ba mức bình quân quốc gia là $360,727 theo Zillow.
“Một khoản vay 50 năm có thể khiến các thành phố vốn đã dễ mua trở nên càng dễ mua hơn nữa, trong khi các thành phố đắt đỏ lại càng đắt hơn. Điều đó có thể khiến người dân chuyển đến những nơi họ thật sự muốn sống, từ đó giảm nhu cầu ở các khu vực vốn đã rẻ và ít người muốn đến,” Adam Hamilton của REI Hub nhận định. (Ng.Tr) [kn]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Một chương trình trị giá $3.2 triệu từ Cơ Quan Dịch Vụ Lâm Nghiệp Texas A&M hoàn trả chi phí cho các dự án trồng rừng. Theo đó, chủ đất ở Texas có thể nhận tối đa $80,000 để trồng thêm cây xanh trên đất của họ.
Theo báo San Antonio Express News, chương trình, mang tên “Sáng kiến cảnh quan kiên cường Texas,” tập trung vào việc trồng rừng trên toàn tiểu bang, đặc biệt tại những khu vực dễ bị thiên tai.
Ủi đất rừng ở Palo Pinto, Texas. (Hình minh họa: Tom Pennington/Getty Images)
Người nộp đơn phải từng bị mất cây trên đất của mình do cây bị bệnh, do thiên tai hoặc hiện tượng thời tiết cực đoan trong 10 năm qua, bao gồm cả những khu đất bị ảnh hưởng bởi đợt lũ lụt dữ dội mùa Hè ở sông Guadalupe.
“Các hệ sinh thái rừng và ven sông ở Texas đang ngày càng bị đe dọa bởi thiên tai và thời tiết cực đoan,” Erin Davis, điều phối viên chương trình của Cơ quan Dịch vụ Lâm nghiệp Texas A&M, cho biết. “Sáng kiến chia sẻ chi phí này sẽ giúp chủ đất trồng lại cây trên đất của họ bằng các loài cây bản địa, tạo nên rừng bền vững và kiên cường hơn trong tương lai.”
Các bộ lạc và chính quyền địa phương, ngoài các chủ đất tư nhân không sử dụng cho mục đích công nghiệp, đều đủ điều kiện tham gia. Diện tích đất phải rộng từ 10 đến 150 acres.
Chương trình trị giá $3.2 million sẽ hoàn trả cho các chi phí phục hồi nhất định. Bao gồm giai đoạn chuẩn bị đất với băm nhỏ hoặc nghiền thảm thực vật, hoàn trả khoảng $169 mỗi acre, hoặc dùng lửa có kiểm soát để dọn dẹp hay tái tạo hệ sinh thái, hoàn trả khoảng $28 mỗi acre.
Chương trình cũng hỗ trợ chi phí trồng cây, bao gồm trồng cây giống ươm từ vườn ươm, trả $5.60 mỗi cây; trồng cành dọc bờ sông hoặc suối để chống xói mòn, $375 mỗi acre; hoặc gieo hạt trực tiếp trên đất, khoảng $338 mỗi acre.
Chương trình hoàn trả $4.90 mỗi cây để dựng rào tạm ngăn động vật ăn cây non.
Vòng đầu tiên của chương trình bắt đầu nhận hồ sơ từ ngày 1 Tháng Mười Hai, hạn cuối nộp đơn là ngày 23 Tháng Giêng năm 2026.
Các chủ đất nhận khoản trợ cấp sẽ có một năm để hoàn tất dự án. (Ng.Tr) [kn]
