ORANGE COUNTY, California (NV) – Bạn đang nghĩ đến việc mua nhà trước khi năm 2025 kết thúc?
Dù giá nhà ở California nổi tiếng cao ngất ngưỡng, tuy nhiên nếu chịu khó tìm kiếm người mua vẫn có thể tìm thấy các căn nhà có giá khoảng $250,000, theo Hiệp Hội Môi Giới Địa Ốc California (CAR).
Một khu dân cư Rancho Cucamonga, California. (Hình minh họa: Mario Tama/Getty Images)
Báo The Sacramento Bee trích dẫn báo cáo mới nhất của nhóm này từ ngày 18 Tháng Mười Một cho thấy giá nhà trung vị (median) trên toàn tiểu bang đạt đến $886,960 trong Tháng Mười.
Con số này tăng 0.4% so với $883,640 vào Tháng Chín, nhưng vẫn thấp hơn 0.2% so với mức trung vị $888,740 của Tháng Mười năm 2024.
“Giá nhà đang tăng ở mức kiểm soát được,” Tamara Suminski, chủ tịch của CAR, cho biết trong báo cáo ngày 18 Tháng Mười Một.
Cùng với mức giá dễ thở hơn, bà Suminski nói: “Nhu cầu nhà ở tại California đang dần dần cải thiện.”
“Dù lãi suất vay thế chấp có nhích lên kể từ cuối Tháng Mười, nhưng thị trường vẫn sôi động, và người mua vẫn còn cơ hội tốt,” bà Suminski nói thêm. “Khi bước sang 2026, những xu hướng này mở ra thời điểm hứa hẹn cho bất kỳ ai cân nhắc tham gia thị trường địa ốc California.”
Lãi suất vay thế chấp hiện nay ở California
Lãi suất vay thế chấp tại California bắt đầu tăng trở lại kể từ Tháng Mười, theo CAR.
“Lãi suất, từng chạm đáy thấp nhất trong vòng 12 tháng vào Tháng Mười, nay đã quay đầu tăng khi Fed thận trọng hơn trong thời gian chính phủ tạm ngừng hoạt động,” Jordan Levine, Phó chủ tịch cấp cao kiêm kinh tế gia trưởng của hiệp hội, cho biết.
Dù Fed mới vừa giảm lãi suất chính 0.25%, nhưng các chuyên gia tài chính cho rằng hầu hết người vay sẽ không thấy nhiều thay đổi khi mua nhà.
Nguyên nhân là lãi suất vay thế chấp không gắn trực tiếp với lãi suất chuẩn của Fed, mà chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố khác như thị trường trái phiếu.
Mức lãi mục tiêu của Fed giảm từ 4.25% – 4.5% xuống 4% – 4.25%, có thể giúp lãi suất vay thế chấp giảm nhẹ. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo không nên kỳ vọng rằng sẽ có sự thay đổi lớn.
“Không có gì đảm bảo,” Matt Schulz, chuyên gia tài chính người tiêu dùng của LendingTree, từng nói với The Sacramento Bee. “Khác với thẻ tín dụng, lãi suất vay thế chấp không gắn trực tiếp với hành động của Fed. Ai nói điều đó là chắc chắn được thì sẽ chỉ đoán mò.”
Tính đến ngày 1 Tháng Mười Hai, lãi suất vay thế chấp cố định 30 năm trung bình ở California vào khoảng 6%, theo Zillow.
“Với thị trường nhà ở bước vào giai đoạn suy giảm nhịp độ theo mùa, nhu cầu nhà ở sẽ vẫn yếu, và California khả năng kết thúc 2025 với chỉ tăng nhẹ trong số lượng nhà bán so với năm ngoái,” Levine nói trong báo cáo ngày 18 Tháng Mười Một.
Nơi nào có giá nhà dễ chịu nhất ở California
Theo báo cáo mới nhất của CAR, các căn nhà rẻ nhất chủ yếu nằm ở miền Bắc California và Central Valley.
Dựa trên báo cáo bán nhà và giá nhà Tháng Mười, công bố ngày 18 Tháng Mười Một, 10 quận có giá nhà trung vị thấp hơn mức trung vị toàn tiểu bang $886,960 là:
Trinity County – $250,000
Lassen County – $251,500
Siskiyou County – $286,000
Glenn County – $325,000
Lake County – $340,000
Tehama County – $353,880
Kings County – $357,500
Del Norte County – $360,000
Tuolumne County – $360,000
Shasta County – $360,500
Nơi nào có giá nhà cao nhất ở California
Hiệp Hội Môi Giới Địa Ốc California cho biết những căn nhà đắt đỏ nhất chủ yếu tập trung ở Bay Area.
Trong Tháng Mười năm 2025, giá nhà biệt lập trung vị ở khu vực này là $1,300,000, theo dữ liệu mới nhất.
Năm quận có giá nhà biệt lập trung vị cao nhất là:
San Mateo County – $2,189,500
Santa Clara County – $1,950,000
San Francisco County – $1,850,000
Marin County – $1,680,000
Orange County – $1,391,000. (Ng.Tr) [kn]
ABU DHABI, United Arab Emirates (NV) – Trong đêm rực rỡ của Abu Dhabi Grand Prix 2025, Lando Norris về thứ ba chặng cuối, thành tích vừa đủ để tay đua trẻ người Anh bước lên bục danh giá và cũng là thắng lợi kép của đội đua McLaren, theo ESPN ngày 8 Tháng Mười Hai.
Trước chặng đưa cuối, ngôi “vua” của đường đua F1 2025 là cuộc đua tam mã căng thẳng giữa Norris, Verstappen và Piastri. Tình thế với yêu cầu bắt buộc đối với Norris là phải về đích trong top 3. Một thách thức không nhỏ với một tay đua trẻ cảm nhận được “cờ đến tay.”
Tân vô địch đường đua F1, Lando Norris hạnh phúc trong sự chúc mừng của các cộng sự sau khi kết thúc chặng cuối Abu Dhabi Grand Prix (Hình: Clive Mason/Getty Images)
Norris, thành viên trẻ trong đội đua McLaren trước chặng cuối luôn mang trong mình suy nghĩ đến danh hiệu quán quân cho cá nhân mình và cũng là ngôi vô địch cùng đội McLaren mà suốt từ năm 2008 đến nay vẫn bỏ ngỏ sau khi Lewis Hamilton đăng quang.
Mùa giải 2025 đã khép lại như một kịch bản phim hành động. McLaren sau nhiều năm lỡ hẹn với chức vô địch, nay giành lại danh hiệu đội đua số 1 cùng ngôi quán quân trao cho tay đua trẻ 26 tuổi người Anh – Norris.
Norris đã có khởi đầu mạnh mẽ ở mùa giải 2025 khi giành chiến thắng ngay chặng mở màn. Chiến thắng mà bất kỳ tay đua nào dù kỳ cựu hay non trẻ cũng đều bị các đối thủ soi rất kỹ giống như chiếc áo vàng trong đua xe đạp luôn bị “đánh” và bị hăm he “xé.”
Nhưng với một tay đua trẻ giàu khát vọng như Norris thì việc giành “pole + win” sớm đã giúp anh định hình cho cá nhân mình và tạo đà tâm lý tốt cho cả mùa.
Sang giai đoạn giữa mùa, Norris luôn giữ được sự cân bằng áp lực và sự ổn định bất kể các đối thủ thay nhau áp sát và đánh chiếm ngôi đầu.
Đến giai đoạn cuối mùa thì bất ngờ Norris có những màn thể hiện “bùng nổ” qua các chiến thắng quan trọng chiếm lại lợi thế trong bảng tổng sắp. Giai đoạn này có cả thăng, trầm khi lần lượt Norris rồi Piastri bị loại khỏi kết quả chặng Las Vegas vì vi phạm kỹ thuật.
Chính lúc đấy, bản lĩnh và sự táo bạo của một tay đua trẻ đã thể hiện mạnh mẽ. Rõ nhất là đêm chung kết ở Abu Dhabi Grand Prix. Áp lực cực lớn khi rơi vào cuộc đua tam mã, nhưng Norris vẫn giữ bình tĩnh để về đích thứ ba đủ để đăng quang.
Chiến thắng kép của McLaren vừa có ngôi quán quân của Norris vừa có danh hiệu đội đua số 1. (Hình: Clive Rose/Getty Images)
Xuất phát P2, bị Piastri vượt ngay lap 1, đã thế Norris phải chống đỡ các cuộc tấn công từ phía sau. Đối mặt với tình huống “pit-stop” kẹt trong nhóm xe phía sau, Norris chen lên đầy táo bạo có lúc tưởng vượt vạch giới hạn
Chính các bình luận viên trực tiếp cũng hú hồn tường thuật Norris qua Lance Stroll, qua Liam Lawson, sau đó ép vượt Yuki Tsunoda bằng một pha xử lý táo bạo “phá bẫy” làm người xem nín thở.
Cú vượt đấy đã đưa Norris trở thành tân vô địch thế giới F1 với 423 điểm hơn người về nhì là Verstappen 2 điểm. (Yến Nhi) [kn]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Thị trường nhà ở vẫn đang khó tiếp cận, khi giá nhà cao gần mức kỷ lục và lãi suất thế chấp vẫn duy trì trên 6%. Nhưng tình hình có thể thay đổi vào năm 2026, khi giá địa ốc được dự báo giảm sẽ ở 22 trong 100 thành phố lớn nhất của Mỹ và lãi suất thế chấp được kỳ vọng giảm nhẹ, theo phân tích mới từ Realtor.com.
CBS News cho hay, thị trường địa ốc được dự báo sẽ biến đổi theo hướng “có lợi cho người mua” vào năm tới, tạo nên một “thị trường cân bằng nhất kể từ đại dịch,” nghĩa là cả người bán và người mua đều khó chiếm ưu thế trong đàm phán, Jake Krimmel, kinh tế gia trưởng cấp cao của Realtor.com, cho biết.
Bảy trong tám thành phố lớn nhất Florida dự báo giá nhà sẽ giảm trong năm 2026. (Hình minh họa: Joe Raedle/Getty Images)
Lãi suất thế chấp trung bình dự kiến giảm xuống còn 6.3% vào năm tới, thấp hơn một chút so với mức 6.6% năm 2025. Chi phí vay thấp hơn cùng với mức tăng lương mạnh sẽ khuyến khích nhiều người mua tham gia thị trường nhà ở hơn, Krimmel nói thêm.
“Năm 2026 sẽ là năm thị trường nhà ở ổn định trở lại,” Krimmel nhận định. “Nó sẽ cho thấy nhiều dấu hiệu trở lại quỹ đạo bình thường.”
Điều này sẽ thúc đẩy doanh số nhà cũ, dự kiến tăng chưa đến 2%, đạt 4.13 triệu căn trong năm 2026, theo báo cáo của Realtor.com. Đây chỉ là mức tăng nhẹ so với dự kiến 4.07 triệu căn của năm nay, nhưng đáng chú ý vì giao dịch gần như đi ngang suốt năm 2025.
Zillow, một nền tảng địa ốc trực tuyến khác, cũng dự báo người mua nhà sẽ có nhiều lựa chọn hơn trong năm 2026. Công ty dự kiến doanh số nhà cũ sẽ tăng lên gần 4.3 triệu căn, tăng 4.3% so với dự kiến của năm 2025. Lãi suất thế chấp dự kiến dao động trên 6%, mặc dù cao hơn các năm gần đây nhưng vẫn được cho là vừa phải nếu tính theo tiêu chuẩn lịch sử.
Những thành phố nào sẽ giảm giá?
Hầu hết 22 thành phố dự báo giảm giá nhà năm tới nằm ở miền Đông Nam và miền Tây. Ví dụ, bảy trong tám thành phố lớn nhất Florida dự kiến giảm giá nhà, chỉ riêng Miami ngoại lệ, theo báo cáo.
Khu vực đô thị Cape Coral-Fort Lauderdale dự kiến ghi nhận mức giảm giá lớn nhất nước Mỹ với 10.2%, tiếp theo là vùng North Port-Sarasota-Bradenton, Florida với 8.9%.
Những thành phố có giá giảm chủ yếu là nơi nguồn cung mở rộng, mang đến nhiều lựa chọn hơn cho người mua, Krimmel giải thích. Một số khu đô thị này hiện cũng ít nhu cầu hơn so với cơn sốt địa ốc thời COVID, vốn được thúc đẩy bởi lãi suất thấp và chính sách được làm việc tại nhà.
“Những nơi này từng chứng kiến cơn sốt lớn trong đại dịch, vì vậy một phần dự báo của chúng tôi là nhu cầu nhà ở đang quay trở lại mức thực tế,” Krimmel nói với CBS News.
Ở 78 thành phố lớn còn lại, giá nhà dự kiến tăng, nhưng mức tăng sẽ nhỏ, với mức tăng trung vị (median) tại các địa phương này khoảng 4%.
Để đưa ra dự báo, Realtor.com đã xem xét dữ liệu về nguồn cung, xây dựng mới, tăng giá, tăng lương và việc làm, cùng tỷ lệ thất nghiệp ở 100 thành phố. (Ng.Tr) [kn]
Sau khi đánh bại phát xít Đức và quân phiệt Nhật trong Thế Chiến II, Hoa Kỳ trở thành nhà lãnh đạo của thế giới tự do ngăn chặn sự bành trướng của chủ nghĩa cộng sản. Hoa Kỳ cùng đồng minh Tây Âu đã thiết lập một trật tự thế giới mới, trong đó pháp quyền và nhân quyền được tôn trọng, độc tài bị lật đổ, kinh tế thị trường được đề cao. Trật tự này là nền móng tạo ra một thế giới tương đối hòa bình và phát triển thịnh vượng suốt 80 năm qua.
Phó Tổng Thống J.D. Vance đến Munich, Đức, hồi Tháng Hai, 2025, và kêu gọi “tự do ngôn luận” trong khi chính quyền Trump liên tục chà đạp Tu Chính Án Thứ Nhất về quyền tự do ngôn luận. (Hình minh họa: Sean Gallup/Getty Images)
Nhưng ngày nay, chính quyền Trump, và rộng hơn là phong trào MAGA đang muốn thay đổi cái trật tự đó, từ bỏ vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ để nhường chỗ cho các chế độ độc tài cựu cộng sản Nga và Trung Quốc.
Bản Chiến Lược An Ninh Quốc Gia 2025 (National Security Strategy for the United States – NSS) mà ông Trump công bố tối Thứ Năm vừa qua thể hiện ý đồ ấy. Đáng lo ngại là chiến lược này đề ra sự đối kháng giữa Mỹ và Châu Âu chung quanh chủ nghĩa dân chủ và tự do vốn là hệ giá trị được chia sẻ ở hai bờ Đại Tây Dương suốt tám thập niên qua.
Lý Thuyết Thay Thế từ Âu sang Mỹ
Trong phần “Thúc Đẩy Sự Vĩ Đại Châu Âu” (Promoting European Greatness), NSS nhận định châu lục này đang đối mặt với “triển vọng u ám khi bị xóa sổ nền văn minh,” cảnh báo một tương lai u ám trong đó “một số quốc gia thành viên NATO sẽ có đa số là dân phi-Châu Âu (non-European).”
Nói trắng ra, chính quyền Mỹ lên án Châu Âu đang đi sai đường qua việc tiếp nhận người nhập cư từ các nước nghèo, hậu quả là dân số da màu sẽ lấn át dân da trắng, khiến cho “nền văn minh” bị xóa sổ. NSS cho rằng vài thập niên nữa, Châu Âu sẽ không còn vì chính sách di trú hiện hành đang xói mòn bản sắc của người Châu Âu.
Cách đánh giá này không mới, nó lặp lại quan điểm của Lý Thuyết Thay Thế (The Replacement Theory). Viễn cảnh diệt chủng người da trắng được báo động và trình bày một cách hệ thống trong cuốn sách Cuộc Thay Thế Vĩ Đại xuất bản năm 2012 của lý thuyết gia người Pháp Renaud Camus (sinh 1946). Ông ta cho rằng người nhập cư da màu kéo tới Châu Âu ngày càng đông, sinh đẻ nhiều con hơn là mối đe dọa đối với người da trắng, vị thế thống trị về chính trị, văn hóa và kinh tế của người da trắng ở Châu Âu hiện nay sẽ bị mai một dần và sẽ bị diệt chủng.
Trước Camus, “thuyết thay thế” và ý tưởng về “cuộc diệt chủng người da trắng” đã là trụ cột trong hệ tư tưởng của Đức Quốc Xã. Adolf Hitler tin rằng người Đức là dân tộc thượng đẳng, không thể để dòng máu Đức bị pha trộn bởi các sắc dân khác và ông ta đã giết chết sáu triệu người Do Thái trong Thế Chiến II.
Từ 2012, thuyết Thay Thế trở thành nền tảng tư tưởng của một số đảng dân tộc chủ nghĩa châu Âu, chủ trương chống người nhập cư như đảng Reform UK của Anh, Mặt Trận Quốc Gia của Pháp hay đảng Sự Thay Thế Đức (AfD) của Đức.
Tại Mỹ, Lý Thuyết Thay Thế được hỗ trợ bởi quan niệm người da trắng thượng đẳng được quảng bá rộng rãi trên các kênh truyền thông bảo thủ như Fox News và trở thành cốt lõi của chính sách chống người nhập cư của đảng MAGA.
MAGA liên tục tố cáo đảng Dân Chủ mở cửa biên giới, khuyến khích người di dân đến Mỹ để thay đổi cơ cấu dân số, số cử tri da trắng theo Cộng Hòa sẽ giảm và sẽ bị thay thế bởi những cử tri da màu từ Thế Giới Thứ Ba. Người da màu nhập cư từ Châu Á, Nam Mỹ bị biến thành cái bung xung để người dân Mỹ trút nỗi tức giận và lo sợ của họ vì tin người nhập cư là thủ phạm gây ra những nỗi thống khổ của họ và một ngày nào đó sẽ thay thế nền văn minh da trắng thượng đẳng.
Đây là chủ trương dẫn dắt các cuộc bố ráp, bắt bớ, trục xuất tàn nhẫn của lực lượng cảnh sát di trú ICE hiện nay nhắm vào người da màu, hợp pháp hay bất hợp pháp.
“Tôi sẽ tạm dừng vĩnh viễn việc di cư từ tất cả Các Nước Thế Giới Thứ Ba để cho phép khôi phục hoàn toàn hệ thống của Mỹ, chấm dứt hàng triệu trường hợp tiếp nhận bất hợp pháp của Biden,” ông Trump tuyên bố hôm cuối Tháng Mười Một khi xảy ra vụ một người tị nạn Afghanistan nổ súng vào hai lính Vệ Binh Quốc Gia ở Washington, DC.
Xuất cảng chính sách di trú khắc nghiệt
Với NSS, chính quyền Trump đang bắt đầu “xuất cảng” chính sách di trú khắc nghiệt đó sang Châu Âu. “Chúng tôi muốn Châu Âu vẫn là Châu Âu, muốn Châu Âu duy trì niềm tự tin vào nền văn minh của mình và từ bỏ chính sách bóp nghẹt các phong trào cánh hữu,” văn bản dài 33 trang của NSS khẳng định.
Không ai phủ nhận Châu Âu đang đau đầu với bài toán người nhập cư, nhất là sau khi Nga tấn công xâm lược Ukraine năm 2022 làm hàng triệu người Ukraine phải tản cư sang các nước láng giềng. Năm 2023 là năm Châu Âu tiếp nhận nhiều người nhập cư nhất với 1.6 triệu người, gây sức ép nặng nề lên cơ sở hạ tầng, y tế, giáo dục của một số quốc gia, nhất là Ba Lan và Đức. Trước đây, khi các tổ chức khủng bố như Al-Qaeda, ISIS còn hoạt động mạnh, người nhập cư là Hồi Giáo cực đoan từ Trung Đông đã thực hiện nhiều vụ thảm sát ở Châu Âu gây chấn động khắp thế giới.
Nhưng dữ liệu cho thấy, làn sóng di cư sang Châu Âu đang bắt đầu giảm sau năm 2023, số người vượt biên bị chặn ở biên giới năm 2024 giảm 0.3% so với năm 2023, số người bị trục xuất giảm 7.3% và số người được hồi hương tăng 19.3%.
Kết quả là đến cuối năm 2024, toàn EU chỉ còn gần một triệu (918,925) người nhập cư bất hợp pháp đang sinh sống, giảm 27.4% so với năm 2023.
Theo nhiều chuyên gia, nhập cư là một thách thức sâu sắc về kinh tế xã hội nhưng không là mối đe dọa sinh tử của EU. Nhập cư là công cụ thiết yếu để duy trì lực lượng lao động và an sinh xã hội khi dân số có xu hướng lão hóa nhanh. Mặt tiêu cực không nằm ở người nhập cư mà ở thất bại của hệ thống trong việc quản lý tiến trình nhập cư một cách hiệu quả; điều đó gây ra những xáo trộn nội bộ về chính trị để các đảng cực hữu lợi dụng.
Thổi phồng mối đe dọa của người nhập cư đến mức “xóa sổ nền văn minh” Châu Âu chỉ là cách thể hiện nỗi căm ghét của giới lãnh đạo MAGA Mỹ mà không có căn cứ thực tế.
Chỗ dựa cho các đảng tân phát xít
Để xuất cảng hệ tư tưởng bảo thủ, người Mỹ cần các chính đảng cực hữu ở châu lục này.
Hồi Tháng Hai, 2025, chỉ vài ngày sau khi nhậm chức, Phó Tổng Thống Mỹ JD Vance đã gây kinh ngạc khi ông đọc diễn văn tại hội nghị an ninh Munich ở Đức. Ông Vance cho rằng thách thức an ninh lớn nhất của Châu Âu không phải là Nga hay Trung Quốc mà là “kẻ thù bên trong” – tức là người nhập cư và chính sách bóp nghẹt tự do ngôn luận.
Ông kêu gọi Châu Âu chấm dứt việc cô lập các đảng cực hữu như AfD – được coi là đảng tân phát xít – và công khai ủng hộ các đảng này như là người cùng chí hướng với phong trào MAGA ở Mỹ, cùng chống nhập cư, bảo vệ bản sắc dân tộc.
Ông Vance thậm chí còn bỏ các cuộc tiếp xúc với thủ tướng Đức khi ấy, ông Olaf Scholz, để đi gặp và trò chuyện với bà Alice Weidel, lãnh đạo đảng AfD – hành động bị người Đức coi là can thiệp vào chính trị nội bộ của nước này.
Ông Vance cũng không hài lòng với các đạo luật kiểm soát Internet của Châu Âu, chống đưa lên mạng những phát ngôn thù ghét và kỳ thị chủng tộc, mà theo ông đang bóp nghẹt tiếng nói của giới bảo thủ cực hữu.
Điều buồn cười là trong lúc ông Vance đi chê trách tự do ngôn luận ở Châu Âu thì ở Mỹ, Tu Chính Án thứ Nhất về quyền ngôn luận của người Mỹ liên tục bị chính quyền của ông chà đạp, từ kiện tụng báo chí, chửi mắng nữ phóng viên đến việc đòi “xử tử” các thượng nghị sĩ, dân biểu liên bang chỉ vì họ dùng video để nhắc nhở quân đội Hoa Kỳ nghĩa vụ không chấp hành các mệnh lệnh phi pháp.
Thứ Sáu tuần trước EU ra lệnh phạt mạng X của tỷ phú Elon Musk $140 triệu do phạm luật Châu Âu càng làm cho những người như ông Vance thêm tức tối; ông viết trên mạng X rằng EU nên “hỗ trợ tự do ngôn luận thay vì tấn công các công ty Mỹ vì chuyện rác rưởi.” Bản thân ông Musk đã lên mạng kêu gọi giải tán EU và đe dọa trả thù cá nhân đối với “những ủy viên Stasi thức tỉnh của EU” chịu trách nhiệm cho lệnh phạt này.
Ông Musk, cũng như ông Vance và các tác giả của NSS, đều muốn EU tan rã để các nước thành viên tự định đoạt đường lối của mình. Ở điểm này, ý tưởng của họ trùng với chiến lược của Nga và Trung Quốc.
Giáo Sư Henry Farrell, người Ái Nhĩ Lan, đang giảng dạy tại Đại Học Princeton nói thẳng, NSS của Mỹ là một chương trình thay đổi chế độ ở Châu Âu, biến nó thành một chính thể phi tự do, làm suy yếu các chính phủ tiến bộ hiện nay và câu kết với phe cực hữu.
Còn theo Giáo Sư Paul Krugman, giải Nobel Kinh Tế, Đại Học New York, “Rõ ràng MAGA ghét Châu Âu vì Châu Âu tự do. Họ đang cố biến nước Mỹ thành quốc gia chuyên chế, da trắng thượng đẳng, muốn chúng ta từ bỏ các lý tưởng dân chủ để đi theo chủ nghĩa dân tộc dựa trên đất đai và huyết thống, và họ muốn châu Âu đi theo con đường tương tự.”
Chỉ có lợi cho Nga, Trung
Thổi phồng mối đe doạ của người nhập cư da màu với “văn minh” Châu Âu, ủng hộ các đảng “tân phát xít,” Chiến Lược NSS của Mỹ có hậu quả gì? Nó phá vỡ mối liên kết bền bỉ và lâu dài giữa hai bờ Đại Tây Dương dựa trên hệ giá trị chung về tự do, dân chủ. Nó làm suy yếu cả Mỹ và Châu Âu trước hai chế độ độc tài, cũng là hai đối thủ địa chính trị nguy hiểm nhất: Nga và Trung Quốc.
Sức mạnh vô đối của Mỹ là từ mối liên kết với các đồng minh. Chiến lược NSS 2025 coi Châu Âu là kẻ thù đang hủy hoại sức mạnh của chính nước Mỹ, không đợi đến lúc Mỹ rút ra khỏi NATO hay chuyển quân đội đồn trú ở Châu Âu về nước.
“Thực tế, ông Trump đã chọn chủ nghĩa da trắng thượng đẳng thay vì sự vĩ đại thực sự của quốc gia,” Giáo Sư Krugman nhấn mạnh. Theo nghĩa đó, NSS là một thất bại khó có thể cứu vãn cho trật tự tự do và dân chủ. [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Cuối Tháng Mười Một, chính quyền Tổng Thống Donald Trump đề nghị loại một số ngành nghề khỏi danh sách các bằng cấp chuyên môn, giới hạn khoản vay tiền học của sinh viên do liên bang trợ cấp. Đây là một phần của đạo luật “To và Đẹp” của tổng thống ký ban hành ngày 4 Tháng Bảy sau khi được đảng Cộng Hòa kiểm soát lưỡng viện Quốc Hội thông qua.
Một chuyên viên điều dưỡng chích vaccine cho người dân tại Central Falls High School, Central Falls, Rhode Island (Hình minh họa: Joseph Prezioso/AFP via Getty Images)
Trong danh sách các ngành bị hạn chế, có ngành y tá và kiến trúc sư – hai ngành nghề được xem là niềm hãnh diện, nỗ lực của người theo học cũng như sự hy sinh của gia đình, đặc biệt là các gia đình di dân.
Đóng cánh cửa cầu tiến
Một nữ chuyên viên điều dưỡng (Nurse Practitioner – NP) gốc Việt, đang làm cho bệnh viện UCI Medical Center, Orange County, chia sẻ những suy nghĩ của cô với nhật báo Người Việt về những hạn chế mới. Cô nói về mức học phí, thời gian học của một sinh viên nếu muốn trở thành y tá hoặc NP. Vì những lý do cá nhân, cô yêu cầu được ẩn danh.
Cô chia sẻ: “Hai năm đầu tiên, bạn sẽ học ‘pre-nursing’ và trường sẽ đánh giá điểm trung bình (GPA) cũng như trình độ của bạn. Sau đó, bạn lại nộp đơn xin học năm thứ hai và năm thứ tư chương trình điều dưỡng. Ví dụ, tại UCI, bạn được nhận vào học năm thứ nhất, nhưng điều đó không bảo đảm bạn sẽ tốt nghiệp chương trình điều dưỡng của UCI. Tỉ lệ trúng tuyển khoảng 1% thậm chí còn khó hơn cả sinh học. Năm thứ hai, bạn sẽ phải nộp đơn lại. Một số người nộp đơn vào nhiều chương trình vì đôi khi họ không thể vào được UCI và họ sẽ phải học ở đại học Cal State Long Beach hoặc các chương trình khác. Chương trình đào tạo khá nặng. Do đó, thực tế là bốn năm chỉ là con đường bắt đầu.”
Anh Alexander Nguyễn, đang làm y tá tại Valley Medical Center, San Jose, cho biết kế hoạch của chính quyền hiện tại sẽ khiến những người muốn theo đuổi sự nghiệp chăm sóc sức khỏe khó đạt được ước mơ của mình hơn.
“Các trường cao đẳng và đại học sẽ không bao giờ giảm học phí. Đó là thực tế của cung và cầu. Theo dự đoán, học phí có thể lên tới $50,000, hoặc hơn cho mỗi năm đối với một số trường, ví dụ như đại học Samual Merritt Unviersity hoặc đại học Unitek College. Điều này sẽ buộc sinh viên phải vay vốn tư nhân để theo học. Các công ty cho vay này sẽ được hưởng lợi rất nhiều từ đó,” anh nói.
Cô Vân Anh Đỗ, cư dân Sugarland, Texas, đang làm y tá toàn thời gian cho một bệnh viện chăm sóc người cao niên, cho biết: “Tôi học bốn năm để trở thành một y tá. Đầu vô cũng khó, mà đầu ra cũng không dễ. Chuyện đầu tiên để thấy rằng kế hoạch đó sẽ ảnh hưởng đến người làm nghề y tá là lương bổng. Lương theo kinh nghiệm là đã đành, và bắt buộc theo trình độ học vấn.”
Theo phân tích của cô Vân Anh, khi không công nhận y tá là một nghề chuyên môn, không hỗ trợ người học vay tiền liên bang thì một là sinh viên không có khả năng học, hai là họ phải vay các công ty tài chính tư nhân. Khi học xong, họ cần một mức lương thỏa đáng để có thể trả lại tiền nợ.
“Sẽ có những trường hợp không vay tiền được thì người ta không thể đi học được. Rồi sau đó, nếu mức lương không được trả theo ‘nghề’ thì họ sẽ không thể chọn ngành học này,” cô Vân Anh nêu vấn đề thực tế.
Theo cô, “y tá là xương sống của bệnh viện.” Khi không đủ y tá, bệnh viện không thể vận hành, bệnh nhân không ai chăm sóc, toàn bộ hệ thống làm việc của bệnh viện gặp trở ngại.
Trước đây, sinh viên ở Mỹ có thể vay tiền học bằng với chi phí bằng cấp của mình. Nhưng với quy định mới, từ ngày 1 Tháng Bảy, 2026, tùy thuộc vào việc chính quyền nhìn nhận bằng cấp đó thế nào, có phải “chuyên nghiệp” hay không.
Sinh viên trong các chương trình không được coi là chuyên môn chỉ có mức vay tối đa hàng năm là $20,500/năm và giới hạn tổng cộng là $100,000. Sinh viên theo học chương trình chuyên môn sẽ có thể vay $50,000/năm và giới hạn lên đến $200,000.
Bà Deborah Trautman, chủ tịch Hiệp Hội Các Trường Cao Đẳng Điều Dưỡng Hoa Kỳ, phát biểu với nhật báo The New York Times rằng “việc giảm mức vay liên bang của sinh viên cho các y tá theo đuổi bằng cao học và tiến sĩ có thể sẽ khiến nhiều người nản lòng trong việc nâng cao trình độ học vấn.”
Người nữ NP làm ở bệnh viện UCI Medical Center nói, nếu kế hoạch mới của chính quyền Tổng Thống Trump thông qua, thì cô nhìn thấy rõ nó ảnh hưởng lớn đến nghề nghiệp của mình.
Cô phân tích: “Khi chúng ta học lên cao hơn về điều dưỡng, nếu không được tiếp cận các khoản vay cho sinh viên, rất nhiều y tá sẽ không đủ khả năng để tiếp tục học lên cao hơn. Không có y tá muốn theo đuổi sự nghiệp lãnh đạo hoặc giáo dục, hoặc trở thành NP để nâng cao phẩm chất chăm sóc bệnh nhân,” cô nói thêm.
Bộ Trưởng Bộ Giáo Dục Linda McMahon (trái) trong một buổi họp báo tại Tòa Bạch Ốc ngày 20 Tháng Mười Một, 2025 (Hình: Win McNamee/Getty Images)
Kiến trúc sư cũng “ra rìa”
Bản kế hoạch của chính quyền Tổng Thống Trump ghi rõ 11 ngành nghề được gọi là chuyên nghiệp, gồm: Y Khoa, Dược Khoa, Nha Khoa, Luật Khoa, Thú Y, Nhãn Khoa, Y Học Chỉnh Hình, Y Học Bàn Chân, Nắn Xương, Thần Học, và Tâm Lý Học Lâm Sàng.
Trong danh sách này, không có những ngành nghề vốn từng là mục đích nỗ lực, cố gắng, thậm chí hy sinh của những thế hệ di dân để con cháu đời sau tốt đẹp, như kiến trúc sư, kỹ sư.
“Viện Kiến Trúc Sư Hoa Kỳ (AIA) phản đối bất kỳ đề xướng hoặc chính sách nào không công nhận kiến trúc sư là chuyên gia, đặc biệt là khi chỉ định bằng cấp nào đủ điều kiện được hưởng hạn mức vay nợ sinh viên,” AIA cho biết trong một tuyên bố.
“Danh hiệu ‘kiến trúc sư’ có được thông qua nhiều năm học tập nghiêm ngặt, các kỳ thi chuyên môn mở rộng, và quy trình cấp phép khắt khe,” cũng theo tuyên bố của AIA. “Việc phân loại theo cách khác sẽ phủ nhận trình độ chuyên môn, tiêu chuẩn nghề nghiệp, và sự tận tâm, vốn là những yếu tố định hình nên nghề nghiệp này.”
Anh Hùng Lê, cư dân của Orange County, đang làm thiết kế kiến trúc, cho biết để được gọi là kiến trúc sư thì ngoài bằng cấp, phải qua thời gian làm người hướng dẫn, phải làm nhiều nơi để có đủ kinh nghiệm về các thể loại cấu trúc tòa nhà, phải lấy đủ tất cả chứng chỉ do AIA quy định, thì mới đủ điều kiện dự thi lấy bằng kiến trúc sư.
“Năm năm, 10 năm, tùy từng người. Khi có bằng kiến trúc sư, lương cao, giỏi hơn là đấu thầu những dự án lớn,” anh Hùng nói.
Anh thêm: “Một kiến trúc sư đòi hỏi nhiều thứ, phải hiểu về khoa học kỹ thuật, nghệ thuật, quy hoạch. Đây là cái ngành thuộc về văn minh của nhân loại. Cho nên đòi hỏi phải huấn luyện rất nhiều. Qua thời gian học tập, hướng dẫn, luật đào thải sẽ nói cho mình biết mình phù hợp với chuyên ngành nào của kiến trúc.”
Theo trang ArchitectureCourses, một sinh viên học năm năm lấy bằng cử nhân kiến trúc sẽ tốn trung bình từ $100,000 đến $200,000 cho trường công. Trường tư chiếm khoảng từ $200,000 đến $300,000.
Do đó, AIA tin rằng những thay đổi về khoản vay nợ của kế hoạch mới sẽ làm giảm số lượng người có đủ khả năng theo học ngành kiến trúc.
Thiệt hại là người dân Mỹ
Hiệp Hội Điều Dưỡng Hoa Kỳ (American Nurses Association – ANA) cảnh báo nếu hạn chế số tiền sinh viên có thể vay để theo học lấy bằng cấp chuyên môn thì có thể làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt y tá trên cả nước.
Bà Jennifer Mensik Kennedy, chủ tịch ANA, lên án những kế hoạch mới của chính quyền Tổng Thống Trump, cho rằng sẽ làm cho tình trạng thiếu hụt NP, là những người đòi hỏi bằng cấp sau đại học, ngày càng nghiêm trọng. Trong số họ có các NP có khả năng chẩn đoán bệnh và kê đơn thuốc.
“Các NP cung cấp lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu (primary care) lớn nhất tại Hoa Kỳ,” bà Kennedy nói. “Hiện tại, chúng ta đang thiếu hụt NP.”
Bà Kennedy cho biết các quy định mới sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu điều dưỡng tại California và trên toàn quốc, bởi vì trong hầu hết các trường hợp, cần có bằng tiến sĩ để giảng dạy cho các điều dưỡng viên khác.
“Chúng ta đang thiếu hơn 2,000 giảng viên điều dưỡng tại Hoa Kỳ. Vì vậy, điều này sẽ gây ra chuỗi phản ứng tiêu cực,” bà cảnh báo.
Nữ NP gốc Việt ẩn danh đang làm cho bệnh viện UCI Medical Center, Orange County nói: “Điều này sẽ rất tệ. Điều này sẽ ảnh hưởng đến rất nhiều y tá trẻ, bởi vì, trong nghề của chúng tôi, chúng tôi muốn nâng cao trình độ cho các y tá trẻ. Và trong bối cảnh thiếu hụt, chẳng hạn như dịch vụ chăm sóc y tế cơ bản, chúng tôi muốn khuyến khích nhiều người quay lại làm điều dưỡng viên, đặc biệt là đến các vùng nông thôn, bảo đảm có đủ dịch vụ y tế cơ bản để chăm sóc người cao niên.”
Cũng theo cô, quan trọng hơn nữa, là nếu nói về phẩm chất, sẽ không đủ số lượng người đào tạo ngành điều dưỡng và xây dựng một chương trình cải thiện phẩm chất của ngành.
“Nếu không được huấn luyện, chúng ta không thể có những người lãnh đạo ngành y tá,” cô nói.
Anh Alexander Nguyễn đồng ý, cho rằng điều này sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nhân viên y tế, và người dân Mỹ lãnh hậu quả.
Kế hoạch mới của chính quyền Tổng Thống Trump đang trong giai đoạn lấy ý kiến công chúng. Nếu nó được áp dụng, thì có lẽ một phần không nhỏ của Giấc Mơ Mỹ sẽ muôn phần khó hơn với phần lớn những gia đình lao động di dân. Vì khi ấy, “người nghèo khó, dân tộc thiểu số khó học cao hơn,” theo lời anh Alexander Nguyễn. [đ.d.]
Lưỡng đảng Quốc Hội buộc Bộ Quốc Phòng đưa video gốc bắn chết 2 người Venezuela
Lưỡng đảng tại Quốc Hội Mỹ vừa đưa điều khoản buộc Bộ Quốc Phòng đưa video gốc vụ tấn công thuyền Venezuela bị tình nghi chở ma túy vào trong dự luật quốc phòng trị giá $900 tỷ.
TEGUCIGALPA, Honduras (NV) – Ông Johel Antonio Zelaya, bộ trưởng Tư Pháp Honduras, đã ban hành lệnh bắt giữ quốc tế đối với cựu Tổng Thống Juan Orlando Hernandez, ông cho biết trên X hôm Thứ Hai, 8 Tháng Mười Hai, USA TODAY đưa tin.
Ông Hernandez mới được Tổng Thống Donald Trump ân xá và được thả ra khỏi tù, nơi ông đang thụ bản án 45 năm tù về tội buôn ma túy.
Cựu Tổng Thống Juan Orlando Hernandez của Honduras. (Hình minh họa: Orlando Sierra/AFP via Getty Images)
Ông Hernandez bị tòa án liên bang Mỹ kết án tội âm mưu với các trùm ma túy để buôn lậu một lượng lớn cocaine vào Mỹ. Cáo trạng cho biết hàng triệu đô la tiền thu được từ buôn bán ma túy và tiền hối lộ giúp ông vươn lên trong nền chính trị Honduras.
Khi ân xá ông Hernandez, ông Trump tuyên bố rằng cựu tổng thống Honduras bị chính quyền Biden “gài bẫy.”
Trên X, bộ trưởng Tư Pháp Honduras viết: “Chúng ta đã bị những kẻ tham nhũng và các mạng lưới tội phạm vốn chi phối sâu sắc đất nước chúng ta xé nát.”
Ông cho biết lệnh bắt này được cố tình đưa ra nhân “Ngày Quốc tế Chống Tham Nhũng” vào ngày 9 Tháng Mười Hai.
Ông Luis Santos, giám đốc Đơn Vị Chuyên Trách Chống Tội Phạm Tham Nhũng của Honduras, nói với CNN vài ngày trước đó rằng Tối Cao Pháp Viện nước này đang mở một vụ án nhằm vào ông Hernandez “về tội rửa tiền và gian lận.”
Ông Santos nói thêm rằng nếu ông Hernandez không trở lại Honduras, nước này sẽ yêu cầu Mỹ dẫn độ ông.
Các công tố viên Mỹ cáo buộc ông Hernandez âm mưu với các băng đảng ma túy khi ông còn làm tổng thống, để cho họ vận chuyển hơn 400 tấn cocaine qua lãnh thổ Honduras tới Mỹ. Đổi lại, ông Hernandez nhận được tiền hối lộ hàng triệu đô la. (NNL) [đ.d.]
LONDON, Anh (NV) – Tổng Thống Volodymyr Zelensky của Ukraine lặp lại rằng ông sẽ không nhượng đất cho Nga hôm Thứ Hai, 8 Tháng Mười Hai, một ngày sau khi ông bị Tổng Thống Donald Trump chỉ trích trong bối cảnh Washington áp lực Kiev phải chấp nhận những nhượng bộ đau đớn để chấm dứt chiến tranh, theo NBC.
“Chúng ta có cân nhắc từ bỏ bất kỳ lãnh thổ nào không? Chúng ta không có quyền hợp pháp – theo luật pháp Ukraine, theo Hiến Pháp Ukraine, theo luật pháp quốc tế – và thật lòng mà nói, chúng ta cũng không có quyền về mặt đạo đức,” ông Zelensky nói trong đoạn ghi âm do văn phòng ông công bố.
Tổng thống Ukraine, ông Volodymyr Zelensky (thứ hai từ phải) ngồi cùng với các nhà lãnh đạo Anh, Pháp, Đức tại số 10 phố Downing ở London khi ông tới Anh để tranh thủ sự ủng hộ của các đồng minh Châu Âu. (Hình: Toby Melville – WPA/Getty Images)
Phát biểu này của ông Zelenskyy được đưa ra sau khi ông Trump nói rằng ông “hơi thất vọng vì Tổng Thống Zelensky vẫn chưa đọc đề xuất hòa bình (của Washington)”.
“Người dân của ông ấy thích. Nhưng ông ấy đã không đọc. Nga không có vấn đề gì với nó,” ông Trump phát biểu tại Kennedy Center ở thủ đô Washington, DC.
Bất chấp phát biểu của ông Trump rằng Moscow “không có vấn đề gì” với phiên bản mới nhất của thỏa thuận, Điện Kremlin lại nói ngược lại.
Ông Zelensky cũng nói rằng các cuộc đàm phán do Mỹ dẫn dắt đã giảm 28 điểm trong thỏa thuận ban đầu xuống còn 20 điểm và mặc dù ông tin tưởng cam kết chấm dứt chiến tranh của ông Trump, ông không tin Nga.
“Tổng Thống Trump chắc chắn muốn chấm dứt chiến tranh – đó là sự thật,” ông nói. “Nhưng đối với chúng tôi, điều quan trọng là chiến tranh sẽ kết thúc như thế nào và theo các điều kiện nào, để không có nguy cơ cuộc chiến bùng phát trở lại – bởi vì chúng tôi không tin Nga. Chỉ thế thôi.”
Ukraine đặt mục tiêu gửi đến Mỹ lập trường về 20 điểm hiện tại vào tối Thứ Ba, 9 Tháng Mười Hai, ông Zelensky cho biết.
Trước đó, ông Yuri Ushakov, phụ tá chính sách đối ngoại Tổng Thống Vladimir Putin của Nga, nói phía Mỹ sẽ phải có “những thay đổi triệt để” về “một số vấn đề” trong dự thảo thỏa thuận.
Nga không công khai rút lại các yêu cầu cứng rắn đòi Kiev nhượng lại một phần năm lãnh thổ mà Nga đang chiếm đóng và đòi Kiev giảm quy mô quân đội. Ông Zelensky cho biết hôm Thứ Hai rằng các nhà đàm phán vẫn bị chia rẽ trên vấn đề cốt lõi là nhượng bộ lãnh thổ và bảo đảm an ninh.
Trước đó, ông Zelensky thể hiện hình ảnh thống nhất với các nhà lãnh đạo Pháp, Đức, và Anh tại văn phòng thủ tướng Anh trên phố Downing ở thủ đô London. Ông đến London để tranh thủ sự ủng hộ từ các đồng minh Châu Âu. (NNL) [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump không loại trừ khả năng triển khai quân đến Venezuela khi ông trả lời một cuộc phỏng vấn của tờ Politico được công bố hôm Thứ Ba, 9 Tháng Mười Hai, trong lúc căng thẳng giữa Washington và Caracas tăng lên.
“Tôi không bình luận về chuyện đó. Tôi sẽ không nói kiểu này hay kiểu khác,” ông Trump nói với nhà báo Dasha Burns của Politico khi được hỏi liệu Mỹ có triển khai bộ binh đến quốc gia Nam Mỹ này trong tương lai hay không.
Người dân Venezuela xuống đường để dự tang lễ một lãnh đạo chính trị đối lập chết trong tù hôm 8 Tháng Mười Hai. (Hình minh họa: Giam León/AFP via Getty Images)
Chính quyền Trump đã tiến hành một loạt các cuộc tấn công vào tàu bè mà họ cáo buộc là buôn lậu ma túy ở biển Caribbean trong nỗ lực chặn dòng ma túy bất hợp pháp như fentanyl tuồn vào Mỹ.
Washington cũng tăng cường đáng kể sự hiện diện quân sự ở vùng Nam Mỹ, và điều này đặt ra nghi vấn liệu Mỹ sẽ có thêm hành động quân sự nhằm vào Venezuela hay không.
Ông Trump quy trách nhiệm cho ông Nicolas Maduro, tổng thống Venezuela, về điều mà ông cho là vai trò của ông Maduro việc buôn lậu ma túy vào Mỹ.
Ông Trump không nói rõ ông sẽ có hành động đến đâu để lật đổ ông Maduro, nhưng khi được hỏi liệu ông có muốn đảo chính nhà lãnh đạo Nam Mỹ hay không thì ông nói “ông ấy không còn được mấy ngày nữa.”
Ông Trump lảng tránh khi được hỏi về khả năng Mỹ đưa quân vào lãnh thổ Venezuela với lý do ông không muốn bàn về chiến lược quân sự.
“Một mục tiêu là tôi muốn người dân Venezuela được đối xử tốt. Tôi muốn người dân Venezuela, nhiều người trong số họ sống ở Hoa Kỳ, được tôn trọng,” ông Trump nói. (NNL) [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump lập luận rằng an ninh quốc gia của Mỹ sẽ bị đe dọa nếu Tối Cao Pháp Viện ra phán quyết chặn chương trình thuế quan sâu rộng của ông, báo mạng The Hill đưa tin hôm Thứ Ba, 9 Tháng Mười Hai.
“Mối đe dọa lớn nhất trong lịch sử đối với an ninh quốc gia của Mỹ sẽ là phán quyết tiêu cực về thuế quan của Tối Cao Pháp Viện. Chúng ta sẽ mất khả năng tự vệ về tài chính,” tổng thống viết trên Truth Social.
Bên ngoài Costco ở Chicago, Illinois. Costco là một trong các tập đoàn Mỹ kiện chính quyền Trump để đòi hoàn lại thuế quan mà họ cáo buộc ông Trump áp đặt sai. (Hình minh họa: Scott Olson/Getty Images)
“Bây giờ Châu Âu sẽ áp thuế quan nhằm vào Trung Quốc, như họ đã làm với các nước khác. Chúng ta lại không được phép làm những gì các nước khác đã làm!” ông nói thêm.
Hồi tháng trước, Tối Cao Pháp Viện đã nghe các bên tranh luận trong một vụ kiện về việc tổng thống sử dụng quyền hạn khẩn cấp để áp dụng thuế quan.
Việc chính quyền Trump tăng thuế các đối tác nước ngoài ảnh hưởng đến ngành công nghiệp xe hơi và bán lẻ của Mỹ với chi phí tăng cao chưa từng thấy. Nếu thuế quan bị Tối Cao Pháp Viện bác bỏ, các công ty bị ảnh hưởng có thể được quyền đòi chính phủ hoàn tiền lại.
Hàng chục tập đoàn đã đệ đơn kiện yêu cầu bồi thường cho việc chính quyền Trump áp thuế đối ứng lên các đối tác thương mại nước ngoài.
Ông nói thêm rằng chỉ có “thế lực đen tối và độc ác” mới muốn thấy chương trình thuế quan của ông kết thúc.
Tuy nhiên, các công ty Mỹ đã phản bác mạnh mẽ lập luận của Tòa Bạch Ốc rằng Đạo Luật Quyền Lực Kinh Tế Khẩn Cấp Quốc Tế (IEEPA) cho phép tổng thống ấn định các mức thuế quan mà không cần sự phê chuẩn của Quốc Hội.
“Bởi vì IEEPA không ủy quyền rõ ràng cho tổng thống đề ra thuế quan… các sắc lệnh về thuế quan bị thách thức không thể đứng vững và phía bị đơn không được phép áp đặt và thu thuế,” một luật sư của Costco viết trong đơn kiện chính quyền Trump về thuế quan. (NNL) [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump thông báo ông bật đèn xanh cho hãng Nvidia bán con chip H200 lợi hại hơn cho Trung Quốc, Reuters cho biết hôm Thứ Hai, 8 Tháng Mười Hai.
Trước đó, ông Trump dỡ bỏ các hạn chế bán chip AI H20 mà Nvidia thiết kế để dành riêng cho thị trường Trung Quốc và có thể giải quyết vấn đề thấp hơn H200, nhưng Trung Quốc đã tạm dừng nhập cảng các sản phẩm bị hạn chế.
Một con chip của Nvidia được chiếu trên màn hình. Nvidia là hãng chế tạo chip AI lớn nhất thế giới. (Hình minh họa: Ina Fassbender/AFP via Getty Images)
Viết trên Truth Social, ông Trump cho biết Chủ Tịch Tập Cận Bình của Trung Quốc phản ứng “tích cực” trước hành động này.
Ông Trump cũng nói rằng Nvidia sẽ trả cho Mỹ 25% doanh thu bán chip cho Trung Quốc, tăng từ mức 15% ban đầu.
Ông Jensen Huang, tổng giám đốc Nvidia, nói rằng việc bán chip năng lực cao cho Trung Quốc sẽ mang lại lợi thế cho Mỹ trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo bằng cách bảo đảm rằng các nhà phát triển trí tuệ nhân tạo Trung Quốc phụ thuộc vào các công nghệ của Mỹ.
Khi không có chip của Nvidia, các công ty công nghệ của Trung Quốc tìm cách phát triển các con chip và phần mềm AI của riêng họ.
Ông Huang cho biết Mỹ buộc phải tham gia vào thị trường AI của Trung Quốc, nơi có gần một nửa số lập trình viên AI toàn thế giới.
Nhưng những người phản đối cho rằng bán chip cao cấp cho Trung Quốc sẽ cho phép các công ty và quân đội nước này phát triển các mô hình AI lợi hại hơn.
Chính quyền Biden ban đầu cấm bán chip AI cho Trung Quốc, nhưng ông Trump sau đó đã dỡ bỏ lệnh cấm đối với các chip năng lực xử lý thấp.
Tuy nhiên, chip H200 đi sau dòng chip Blackwell, dòng chip AI tân tiến của Nvidia, bao gồm B200 và B300, đến một thế hệ. Tập đoàn này có kế hoạch tung ra chip Rubin AI vào năm 2026.
Thượng Nghị Sĩ Elizabeth Warren (Dân Chủ-Massachussetts) ra tuyên bố chỉ trích hành động này của chính quyền Trump và cho rằng việc Nvidia góp tiền vào việc xây dựng phòng dạ vũ của Tòa Bạch Ốc giúp họ có thể bán chip sang thị trường Trung Quốc.
“Việc này có nguy cơ đẩy nhanh nỗ lực thống trị công nghệ và quân sự của Trung Quốc, đồng thời làm suy yếu nền kinh tế và an ninh quốc gia của Mỹ,” bà Warren nói. “Quốc Hội phải hành động nhanh chóng. Chúng ta nên thông qua luật lưỡng đảng kiềm chế chính quyền này, và Quốc Hội nên yêu cầu ông Huang ra điều trần trước Quốc Hội.” (NNL) [đ.d.]
TOKYO, Nhật (NV) – Tranh chấp ngoại giao giữa Nhật và Trung Quốc dường như ngày càng căng thẳng hơn vào cuối tuần qua sau khi các phi cơ quân sự Trung Quốc bị cáo buộc bật radar theo dõi các chiến đấu cơ của Nhật gần quần đảo Okinawa, tờ Guardian đưa tin hôm Thứ Ba, 9 Tháng Mười Hai.
Bà Sanae Takaichi, thủ tướng Nhật, tuyên bố sẽ “phản ứng bình tĩnh và kiên quyết” trước sự việc, và nói rằng Tokyo sẽ thực hiện tất cả các biện pháp có thể để tăng cường giám sát trên biển và không phận và theo dõi chặt chẽ các hoạt động quân sự của Trung Quốc.
Thủ Tướng Sanae Takaichi của Nhật trả lời câu hỏi của phóng viên về cuộc điện đàm của bà với Tổng Thống Donald Trump của Mỹ hồi Tháng Mười Một. Khi đó ông Trump khuyên bà nên hạ giọng với Trung Quốc. (Hình minh họa: Jiji Press/AFP via Getty Images)
Bộ Ngoại Giao Nhật cũng triệu tập đại sứ Trung Quốc hôm Chủ Nhật, 7 Tháng Mười Hai. Bắc Kinh bác bỏ các cáo buộc này của Nhật.
Sự việc xảy ra ở Đông Nam các đảo chính của Okinawa, nơi Giải Phóng Quân Nhân Dân Trung Quốc (PLA) cho biết họ đang tiến hành “huấn luyện trên biển xa.” Cục Phòng Vệ Nhật cho biết họ ghi nhận khoảng 100 chiếc chiến đấu cơ cất cánh từ hàng không mẫu hạm Liêu Ninh của Trung Quốc.
Phía Nhật cho biết chiến đấu cơ J-15 của Trung Quốc xuất phát từ mẫu hạm này nhắm radar điều khiển hỏa lực của họ vào các máy bay F-15 của Nhật hai lần – vào lúc 4 giờ 32 phút chiều và một lần nữa khoảng hai giờ sau đó vào Thứ Bảy, 6 Tháng Mười Hai. Không thể xác nhận bằng mắt thường do khoảng cách xa và không có thiệt hại hoặc thương tích nào.
Nhắm radar điều khiển hỏa lực là một trong những hành động mang tính đe dọa nhất trên chiến đấu cơ vì nó báo hiệu máy bay sắp tấn công, buộc mục tiêu bị nhắm tới phải né tránh.
Đây là lần đầu tiên Nhật tiết lộ bị chiến đấu cơ Trung Quốc khóa mục tiêu, hãng thông tấn Kyodo đưa tin.
Ông Shinjiro Koizumi, bộ trưởng Quốc Phòng Nhật, gọi vụ này là “nguy hiểm và cực kỳ đáng tiếc.”
Hôm Chủ Nhật, ông Funakoshi Takehiro, thứ trưởng Ngoại Giao Nhật, triệu tập đại sứ Trung Quốc để “phản đối mạnh mẽ rằng những hành động nguy hiểm như vậy là vô cùng đáng tiếc.”
Trung Quốc cho rằng những gì Nhật tuyên bố là “hoàn toàn không phù hợp với thực tế,” thay vào đó cáo buộc lực lượng phòng vệ Nhật đã “theo dõi và quấy rối một cách ác ý” nhóm tàu mẫu hạm Liêu Ninh trong khi họ đang có các cuộc tập trận huấn luyện.
Phía Nhật đã “liên tục điều máy bay xâm nhập vào các khu vực tập trận và huấn luyện mà Trung Quốc đã phân định và công bố trước,” ông Trương Hiểu Cương, phát ngôn viên Bộ Quốc Phòng Trung Quốc, cho biết hôm Chủ Nhật.
Một phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Trung Quốc yêu cầu Nhật “ngay lập tức ngừng các hoạt động nguy hiểm là quấy rối cuộc tập trận và huấn luyện quân sự bình thường của Trung Quốc.”
“Phía Nhật, bằng cách thổi phồng cái gọi là vấn đề ‘chiếu radar,’ đang cố tình đưa ra cáo buộc sai trái nhằm vào Trung Quốc để gây căng thẳng và đánh lừa cộng đồng quốc tế,” phát ngôn viên này nói.
Trước đó, bất chấp lời kêu gọi của ông Trump rằng bà Takaichi nên tránh leo thang hơn nữa trong tranh chấp với Trung Quốc, bà từ chối rút lại lời của mình và nói rằng lập trường của Nhật không thay đổi. (NNL) [đ.d.]
JEFFERSON CITY, Missouri (NV) – Một nhóm phản đối bản đồ địa hạt của tiểu bang Missouri được đảng Cộng Hòa vẽ lại đang tiến gần hơn đến khả năng bãi bỏ bản đồ này thông qua con đường trưng cầu dân ý, NBC đưa tin.
People Not Politicians, nhóm vận động được đảng Dân Chủ hậu thuẫn, hôm Thứ Ba, 9 Tháng Mười Hai, đệ trình hơn 300,000 chữ ký vào bản kiến nghị ngăn chặn các địa hạt mới vốn có hiệu lực trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào năm tới.
Quốc Hội Missouri, nơi đặt trụ sở Thượng Viện và Hạ Viện tiểu bang. (Hình minh họa: Michael B. Thomas/Getty Images)
Tuy nhiên, kiến nghị này cần được bộ trưởng hành chánh tiểu bang, người của đảng Cộng Hòa, chứng nhận trước khi được đưa ra bỏ phiếu.
“Tiến trình này là sự kiểm tra quan trọng mang tính lịch sử đối với quyền lực hay việc tiếm quyền của các vị dân cử tiểu bang,” ông Richard von Glahn, giám đốc điều hành của People Not Politicians, nói trong một cuộc phỏng vấn trước khi các chữ ký được đệ trình.
Hồi Tháng Chín, Quốc Hội Missouri do đảng Cộng Hòa kiểm soát thông qua bản đồ địa hạt mới để tổ chức lại một trong hai địa hạt hiện do một dân biểu Dân Chủ, ông Emanuel Cleaver đại diện, để biến nó thành địa hạt ngả về Cộng Hòa.
Nhóm chống đối viện dẫn một điều khoản trong luật của Missouri cho phép trưng cầu dân ý toàn tiểu bang để cho phép cử tri có tiếng nói cuối cùng về bản đồ địa hạt. Họ có thời hạn cho đến Thứ Năm, 11 Tháng Mười Hai, để thu thập khoảng 107,000 chữ ký từ sáu trong số tám địa hạt của tiểu bang.
Nhưng chưa đến thời hạn chót, People Not Politicians cho biết họ đã có được gần gấp ba lần số chữ ký vào Thứ Ba.
“Để có được số chữ ký nhiều như vậy trong khoảng thời gian nhanh như thế là tuyệt vời. Nó thực sự cho thấy người dân trong tiểu bang không muốn tấm bản đồ này được áp dụng,” ông Doug Beck, lãnh đạo phe thiểu số của đảng Dân Chủ tại Thượng Viện Missouri, nói.
Theo luật của Missouri, việc đệ trình các chữ ký hợp lệ trên thực thế tế sẽ tạm dừng đạo luật vẽ ra bản đồ mới này.
Tiếp theo, ông Denny Hoskins, bộ trưởng Hành Chánh Missouri, sẽ phải xác minh liệu họ đã gửi đủ số chữ ký hợp lệ hay chưa. Thời hạn chót để làm công việc này là Tháng Bảy năm sau, mặc dù quá trình này có thể xong sớm hơn nhiều.
Nếu kiến nghị được chứng nhận, Quốc Hội tiểu bang sau đó sẽ lên lịch một cuộc trưng cầu dân ý để các cử tri thể hiện quan điểm về bản đồ địa hạt mới này. (NNL) [đ.d.]
SACRAMENTO, California – Một cuộc khảo sát mới từ Viện Chính Sách Công California cho thấy Thống Đốc Gavin Newsom giành được sự ủng hộ của đa số cử tri tiểu bang, Politico đưa tin hôm Thứ Ba ngày 9 Tháng Mười Hai.
Bước nhảy vọt về sự ủng hộ này diễn ra sau khi ông Newsom và phe Dân Chủ vận động vẽ lại địa hạt bầu cử để đẩy lùi ông Trump và đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào năm tới.
Thống Đốc Gavin Newsom phát biểu trong một cuộc họp tại New York hôm 3 Tháng Mười Hai. (Hình: Michael M. Santiago/Getty Images)
Tỉ lệ ủng hộ ông Newsom tăng 10 điểm, từ 46% trong Tháng Sáu lên 56% trong Tháng Mười Hai, theo kết quả cuộc thăm dò.
Và lần đầu tiên kể từ năm 2021, đa số cử tri – 51% – trong những tháng liên tiếp cho rằng tiểu bang California đang đi đúng hướng.
Kết quả này cho thấy các cử tri Dân Chủ đang ngày càng sôi nổi trong lúc các lãnh đạo đảng đang có lập trường ngày càng quyết liệt với ông Trump, đỉnh điểm là chiến thắng vang dội hồi tháng trước khi Prop. 50 vẽ lại địa hạt bầu cử được thông qua.
Đảng Dân Chủ ở tiểu bang California cũng nhận được sự ủng hộ từ các cử tri độc lập, vốn chiếm một phần tư số cử tri trong tiểu bang, cũng theo kết quả cuộc thăm dò. Gần 2/3 cử tri độc lập cho biết việc cử tri thông qua vẽ lại địa hạt bầu cử “là điều tốt,” và đa số cho rằng cuộc bầu cử đặc biệt hồi đầu Tháng Mười Một để thông qua đề luật này “đáng tiền” với cái giá $251 triệu.
“Mọi người đang ở trong trạng thái hậu Prop. 50,” ông Mark Baldassare, giám đốc thăm dò ý kiến của tổ chức này, cho biết. “Công chúng cảm thấy rằng lợi ích của thống đốc và Quốc Hội tiểu bang phù hợp với lợi ích của họ hơn là tổng thống, Quốc Hội liên bang và Tối Cao Pháp Viện.”
Giờ đây, ông Newsom đang ca ngợi chiến thắng của Prop. 50, cùng với chiến thắng của đảng Dân Chủ trên nhiều tiểu bang hồi đầu tháng trước như bằng chứng cho thấy đảng Dân Chủ đang có thời cơ.
Đa số cử tri Dân Chủ cho biết vấn đề quan trọng nhất mà đất nước hiện đối mặt là “chủ nghĩa cực đoan chính trị hay các mối đe dọa đối với nền dân chủ,” các chủ đề mà ông Newsom nhấn mạnh khi ông cảnh báo đất nước đang “có khuynh hướng ủng hộ mạnh chủ nghĩa độc tài.” (NNL) [đ.d.]
LONDON, Anh (NV) – Kate Winslet tự hào tuyên bố cô thích lão hóa một cách tự nhiên, theo New York Post hôm Chủ Nhật, 7 Tháng Mười Hai.
Ngôi sao phim “Titanic,” 50 tuổi, nói về đề tài giải phẫu thẩm mỹ, xác nhận “chưa từng làm gì” hoặc bơm thứ gì vô mặt.
Diễn viên Kate Winslet dự buổi chiếu phim “Goodbye June” của Netflix tại Whitby Hotel ở thành phố New York hôm Thứ Hai, 8 Tháng Mười Hai. (Hình: Stephanie Augello/Getty Images)
“Ôi, thật đáng sợ. Tôi nghĩ, ‘Không, không còn là mình! Để làm gì?” Winslet cho hay trong cuộc phỏng vấn đăng trên nhật báo The Times ở London, Anh, hôm Thứ Bảy qua.
|
Cô chỉ trích những người “bị ám ảnh với chuyện làm cho mình trông hoàn hảo để nhận thêm nhiều ‘like’ trên Instagram.”
“Tôi rất lo ngại,” cô thêm.
Winslet nói cô thấy “tàn khốc” khi quá nhiều người, đặc biệt nữ diễn viên ở Hollywood, hiện nay làm giải phẫu thẩm mỹ và dùng thuốc giảm cân.
“Nếu lòng tự trọng của người nào đó quá tập trung vào bề ngoài thì thật đáng sợ,” nữ tài tử từng đoạt giải Oscar cho hay.
Winslet lưu ý cô không lo ngại về “mấy cô diễn viên” mà về “những người dành dụm tiền chích Botox hoặc những thứ tào lao mà họ bơm vô môi.”
“Thứ mà tôi thích nhất là khi bàn tay mình già đi,” cô nói, sau khi cho phóng viên The Times xem nếp nhăn trên mặt cô để chứng minh cô không dùng Botox. “Đời là vậy, trong bàn tay mình.”
“Một số phụ nữ thuộc loại đẹp nhất mà tôi quen biết đều trên 70 tuổi, mà điều mà tôi lo ngại là phụ nữ trẻ bây giờ không hề có khái niệm nét đẹp thực sự là gì,” cô chia sẻ. (Th.Long) [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Ngôi sao nhạc pop Sabrina Carpenter hôm Thứ Ba, 2 Tháng Mười Hai, chỉ trích Tòa Bạch Ốc sau khi họ đăng video có sử dụng bài hát của cô, theo NBC News.
Đoạn video trên trương mục mạng xã hội X của Tòa Bạch Ốc bao gồm một loạt cảnh có vẻ cho thấy Cảnh Sát Di Trú (ICE) rượt đuổi và còng tay người khác. Đi kèm với đoạn video là ca từ “Muốn thử một số vị trí lạ lùng không? Có bao giờ thử cái này chưa?” trong bài hát “Juno” của Carpenter.
Ca sĩ Sabrina Carpenter. (Hình minh họa: Noam Galai/Getty Images for MTV)
“Video này xấu xa và ghê tởm,” Carpenter viết trên X phản hồi đoạn video. “Đừng bao giờ lôi kéo tôi hay nhạc của tôi để làm lợi cho kế hoạch vô nhân đạo của quý vị.”
Khi NBC News hỏi về bài viết của Carpenter, bà Abigail Jackson, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, đáp: “Đây là thông điệp ngắn và ngọt ngào cho Sabrina Carpenter: Chúng tôi sẽ không xin lỗi vì trục xuất bọn giết người, hiếp dâm và ấu dâm nguy hiểm ra khỏi đất nước chúng ta. Bất cứ ai bênh vực đám quái vật bệnh hoạn này có lẽ đều ngu dốt, hay là chậm chạp?”
Khi NBC News yêu cầu cho biết thêm ý kiến, người đại diện Carpenter chỉ đài này qua bài viết của cô trên X.
Đây không phải lần đầu tiên chính quyền Tổng Thống Donald Trump bị chỉ trích vì dùng nhạc hoặc tài sản trí tuệ của người khác để đăng lên mạng xã hội.
Hôm Thứ Hai tuần này, Kids Can Press, nhà xuất bản nhân vật truyện tranh Rùa Franklin, lên án việc ông Pete Hegseth, bộ trưởng Quốc Phòng, đăng tấm hình có tiêu đề “Franklin tấn công Bọn Khủng Bố Buôn Lậu Ma Túy.”
Hồi Tháng Chín, Bộ Nội An (DHS) dùng ca khúc chủ đề “Gotta Catch ‘Em All” (“Phải Bắt Hết Chúng Nó”) của chương trình truyền hình “Pokémon” và hình ảnh trong chương trình này, cho đoạn video tương tự đoạn video có dùng bài hát của Carpenter. Nintendo, công ty sở hữu Pokémon, tuyên bố họ “không liên hệ với việc sáng tạo hay phân phối nội dung này, và không cho phép dùng tài sản trí tuệ của chúng tôi.”
Tính tới Thứ Ba tuần này, đoạn video đó vẫn còn nằm trên trương mục X của DHS.
Celine Dion, ban nhạc Foo Fighters, Bruce Springsteen và Beyoncé nằm trong số nhiều nghệ sĩ mấy năm qua phản đối Tổng Thống Trump dùng nhạc của họ. (Th.Long) [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump hôm Thứ Ba, 9 Tháng Mười Hai, chỉ trích Âu Châu là nhóm quốc gia “mục nát” do những người “yếu đuối” lãnh đạo, theo Politico.
Trong cuộc phỏng vấn của Politico, Tổng Thống Trump coi thường những đồng minh lâu đời này của Mỹ vì không kiểm soát được di dân và chấm dứt được cuộc chiến Nga-Ukraine. Ông tỏ ý cảnh báo sẽ ủng hộ ứng cử viên chính trị nào ở Âu Châu cùng quan điểm với ông.
Tổng Thống Donald Trump. (Hình: Aaron Schwartz/Getty Images)
Đây là lời công kích mạnh nhất của Tổng Thống Trump từ trước tới nay đối với đồng minh của Mỹ ở Âu Châu, đe dọa phá vỡ mối quan hệ giữa Mỹ với những quốc gia, như Pháp và Đức, trong khi những nước này hiện đã có mối quan hệ căng thẳng với chính quyền ông Trump.
“Tôi nghĩ họ yếu đuối,” ông Trump nói về giới lãnh đạo Âu Châu. “Nhưng tôi cũng nghĩ họ muốn làm rất đúng về mặt chính trị.”
“Tôi nghĩ họ chẳng biết làm gì,” ông thêm. “Âu Châu chẳng biết làm gì.”
Tổng Thống Trump chỉ trích Âu Châu vào thời điểm khó khăn trong tiến trình đàm phán kết thúc cuộc chiến của Nga ở Ukraine, vì giới lãnh đạo Âu Châu gia tăng báo động có thể ông Trump sẽ bỏ mặc Ukraine và đồng minh của nước này Âu Châu cho Nga xâm lăng.
Trong cuộc phỏng vấn của Politico, ông Trump không bảo đảm điều gì cho Âu Châu về vấn đề đó, đồng thời tuyên bố Nga rõ ràng đang ở vị thế mạnh hơn Ukraine.
Cũng trong cuộc phỏng vấn, Tổng Thống Trump đề cập những vấn đề gần với Mỹ hơn: Ông sẽ coi việc ủng hộ giảm lãi suất ngay lập tức là bài kiểm tra đối với người mà ông chọn làm chủ tịch Ngân Hàng Trung Ương (Fed) kế tiếp.
Ông cho hay có thể sẽ cho mở rộng chiến dịch quân sự chống ma túy qua Mexico và Colombia. Và ông kêu gọi hai thẩm phán bảo thủ của Tối Cao Pháp Viện – ông Samuel Alito và ông Clarence Thomas, cả hai đều trong độ tuổi 70 – tiếp tục giữ chức vụ này. (Th.Long) [kn]
HELSINKI, Phần Lan (NV) – Các quốc gia Bắc Âu không hề xa lạ mùa Đông âm u, kéo dài, theo AP hôm Thứ Hai, 8 Tháng Mười Hai.
Mặc dù rất ít hoặc không có ánh sáng ban ngày (cộng với nhiều tháng lạnh cóng), từ lâu người dân sống ở Bắc Âu và bên trên Vòng Bắc Cực học được cách đối phó về tinh thần lẫn thể chất với giai đoạn thường gây trầm cảm mùa Đông, có thể bắt đầu ngay vào Tháng Mười và kéo dài tới Tháng Tư đối với một số người.
Người đi bộ và xe cộ chạy ở Manhattan, thành phố New York, trong lúc tuyết rơi tối 11 Tháng Hai, 2025. (Hình minh họa: Spencer Platt/Getty Images)
Đông chí xảy ra vào ngày 21 Tháng Mười Hai, ngày ngắn nhất và đêm dài nhất trong năm ở Bắc Bán Cầu. Mặc dù sau đó, ánh sáng tăng lên từng ngày, nhưng mùa Đông chỉ mới bắt đầu.
Hãng thông tấn AP phỏng vấn chuyên gia ở Na Uy, Thụy Điển và Phần Lan về “nỗi buồn mùa Đông.” Sau đây là cách họ khuyên tìm kiếm ánh sáng, cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, vào những tháng âm u nhất trong năm:
Ngủ điều độ và duy trì thói quen giao tiếp
Bác sĩ Timo Partonen, giáo sư nghiên cứu tại Viện Sức Khỏe và Phúc Lợi Phần Lan, cho hay mùa Đông âm u ảnh hưởng tới nhịp sinh học của con người.
Thiếu ánh sáng ban ngày, đồng hồ sinh học của chúng ta không thể hoạt đồng bình thường, làm rối loạn giấc ngủ. Có thể chúng ta ngủ lâu hơn vào mùa Đông, nhưng thức dậy không sảng khoái và có thể vẫn mệt suốt ngày, ông Partonen cho biết.
Ông Partonen khuyên dùng đèn báo thức làm cho phòng ngủ sáng lên từ từ để dễ tỉnh dậy.
Ngoài việc mệt hơn, vào mùa Đông, chúng ta có thể ít giao tiếp với người khác, dễ cáu gắt hơn, dễ cãi nhau với bạn bè hơn, theo ông Partonen.
Phải duy trì những mối quan hệ của chúng ta vì cứ thui thủi một mình thì triệu chứng khó cải thiện, ông Partonen cho hay.
Và do tập thể dục cũng góp phần chống “nỗi buồn mùa Đông,” ông Partonen đề nghị rủ bạn bè cùng tập thể dục.
Tập thể dục còn có thể giúp tránh tăng cân trong mùa Đông – trung bình 4 tới 11 pound một năm, ông Partonen lưu ý.
Dùng liệu pháp ánh sáng
Theo ước tính, hàng triệu người khắp thế giới bị trầm cảm mùa Đông (SAD). Bệnh nhân thường bị trầm cảm từ mùa Thu và tới mùa Xuân hoặc mùa Hè thì khỏi.
Đối với trường hợp nặng, bệnh nhân phải được điều trị và dùng thuốc chống trầm cảm. Ông Christian Benedict, giáo sư dược lý đại học Uppsala University ở Thụy Điển, đề nghị dùng liệu pháp ánh sáng cho bệnh nhân SAD.
Hiện nay, giới khoa học gia biết được một số tế bào đặc biệt trong mắt chúng ta biến ánh sáng xanh trong quang phổ thành tín hiệu thần kinh ảnh hưởng tới trạng thái và sự tỉnh táo. Ánh sáng mặt trời chứa đầy ánh sáng xanh, nên khi những tế bào đó hấp thụ ánh sáng xanh, những trung tâm tỉnh thức trong não được kích hoạt, làm chúng ta tỉnh táo hơn và thậm chí có thể vui vẻ hơn.
Dùng đèn chiếu sáng mạnh hơn đèn bình thường trong nhà khoảng 20 lần mỗi buổi sáng có thể có lợi cho cả người bị lẫn người không bị SAD.
Liệu pháp này giúp kích hoạt nhịp sinh học và tăng chất dẫn truyền thần kinh serotonin trong não, ông Benedict giải thích.
Theo kết quả nghiên cứu, nên dùng đèn có độ sáng khoảng 10,000 lux trong 30 phút mỗi buổi sáng. Đèn đặc biệt có giá từ $70 tới $400, nhưng một số loại đèn được quảng cáo chống SAD lại không đủ sáng để hiệu nghiệm. Công ty bảo hiểm có thể chịu ít nhất một phần tiền mua đèn cho người nào được chẩn đoán mắc SAD.
Ông Partonen đề nghị dùng cả đèn báo thức lẫn liệu pháp ánh sáng trước buổi trưa mỗi ngày.
Suy nghĩ tích cực
Đừng quên suy nghĩ tích cực. Hãy chấp nhận đón mùa Đông chứ đừng sợ hãi, theo bà Ida Solhaug, giáo sư đại học Arctic University of Norway. Đó là cách người Na Uy đối phó với mùa Đông u ám, bà cho biết.
“Đó là một phần văn hóa của chúng tôi,” bà Solhaug cho hay.
Và cũng đừng quên tận dụng cả thói quen trong nhà lẫn ngoài trời, như lên lên sofa trùm mền xem phim, đi bộ nhanh ngoài trời, bà gợi ý. (Th.Long) [kn]
Trump lại gặp trở ngại với Ukraine, ‘dũa’ lãnh đạo Châu Âu yếu kém
Tổng Thống Donald Trump “dũa” các lãnh đạo Châu Âu là yếu kém, sau khi họ họp với tổng thống Ukraine, và quốc gia Đông Âu này tuyên bố không nhượng đất cho Nga theo ý ông Trump muốn.
