WESTMINSTER, California (NV) – Các cựu Học Sinh Di Cư 1954, vào tạm trú tại các trại Gia Long, Phú Thọ, có cuộc họp mặt hằng năm vào trưa Chủ Nhật, 14 Tháng Bảy, tại phòng hội của nhật báo Việt Báo, Westminster, để hàn huyên chuyện cũ vào những năm tháng sau ngày đất nước bị chia đôi do Hiệp Định Geneve ký kết vào 1954, và biến cố lịch sử vào cuối Tháng Tư Đen 1975.

Theo ban tổ chức, 65 năm về trước, vì không chịu sống chung với chế độ độc tài Cộng Sản, rất nhiều đồng bào miền Bắc đã di cư vào Nam. Trên đường vào Nam, có rất nhiều gia đình bị ly tán, trong đó có những cô cậu thiếu niên khi ấy chỉ khoảng mười ba đến mười chín tuổi bị thất lạc cha mẹ, bơ vơ nơi xứ lạ được đưa về những khu trại tập trung Gia Long và Phú Thọ dưới thời Tổng Thống Ngô Đình Diệm, và họ được chính phủ VNCH cho ăn học. Các cậu bé sống thiếu thốn tình cảm gia đình đã đùm bọc nhau trải qua những ngày tháng cơ hàn.

Họ được nung đúc trong tinh thần yêu chuộng tự do và ý chí phấn đấu trong sự khổ cực từ thuở nhỏ, nên có nhiều người đã thành công trong cuộc sống, và gắn bó như anh em một nhà trong giai đoạn lịch sử đau thương đó. Sau biến cố cuối Tháng Tư, 1975, một lần nữa, nỗi đau thương lại trở về, một số người phải chịu đọa đày trong kiếp sống tù binh của Cộng Sản, và một số phải lưu vong trên xứ người.

Ông Nguyễn Thái Hanh, trưởng ban tổ chức, kể: “Nói thật ra thì anh em nào cũng có cha mẹ cả, nhưng mẫu số chung thì chúng tôi đều là con nhà nghèo, thành ra khi di cư vào Nam thì chúng tôi tìm đến với nhau trong hoàn cảnh côi cút. Trong buổi ban đầu đó cho đến bây giờ thì chúng tôi đã trải qua hai thời kỳ. Thứ nhất, từ lúc đầu chúng tôi còn trong lứa tuổi học sinh, và tình yêu thì cũng mới chớm nở, đời sống thì rất vô tư. Còn thời kỳ thứ hai là trong lúc này, chúng tôi gặp lại nhau thì đã trong tuổi hạc, nghĩa là chúng tôi đã già hết rồi, đều trong tình trạng ba cao, đó là cao tuổi, cao máu và cao mở.”

Theo ông Nguyễn Ngọc Hoán, những người trẻ di cư 54 sau khi tạm ổn định cuộc sống, các học sinh di cư được chia ra tùy theo học lực từ Đệ Nhất đến Đệ Nhị cấp được vào các trại Gia Long và Phú Thọ, còn số nữ sinh thì được chuyển về nhà kiếng trên đường Lê Văn Duyệt bên cạnh vườn Bờ Rô. Họ được chính phủ VNCH cấp dưỡng cho mỗi người 300 đồng một tháng, đóng tiền ăn cho nhà thầu hết hơn 200 đồng, còn lại bao nhiêu thì để tiêu vặt.

Ông kể: “Khoảng hơn hai năm sau thì chương trình này không còn ngân khoản tài trợ, nên hai trại Gia Long, Phú Thọ phải giải tán sau khi đã cấp cho mỗi người được một số tiền từ 1,800 đồng đến 3,600 tùy theo trường hợp. Nhưng nếu ai còn khó khăn thì chính phủ giúp cho họ tập trung vào trại mới lập ở Búng và Lái Thiêu, nhưng số này cũng ít thôi.”

Thời gian trôi qua, những cậu thiếu niên năm nào giờ đã thành những cụ ông đầu tóc bạc phơ, trên xứ người kẻ còn, người mất. Còn bao nhiêu thì họ cứ về họp mặt hàng năm trong những lúc Hè sang, Xuân đến. Khi gặp nhau, họ vẫn nói cười, chọc ghẹo nhau như ngày còn trai trẻ. Vì biết đâu, sẽ không còn bao nhiêu cơ hội để họ được quây quần bên nhau nữa.

Được biết Gia Đình Cựu Học Sinh Di Cư 54 được thành lập từ năm 1992. Các thành viên trong gia đình phần nhiều là những anh em cựu sĩ quan và công chức Việt Nam Cộng Hòa, trong số có Tướng Bùi Đức Lạc, đạo diễn Đỗ Tiến Đức, nhà báo Trọng Minh, cựu chánh án Nguyễn Quốc Súy, các giáo sư Lê Chính Long, Phạm Quân Hồng, Lê Quý An, nhà văn Viên Linh, và nhiều viên chức cao cấp trong Quân Lực VNCH.

Giáo Sư Phạm Quân Hồng, cựu học sinh Trung Học Ngô Quyền Hải Phòng, Trung Học Chu Văn An Sài Gòn và cựu sinh viên Đại Học Sư Phạm Sài Gòn, kể: “Trường Ngô Quyền Hải Phòng là nơi cựu Đại Tá Nguyễn Xuân Vinh xuất thân tại đó, và ông đã học trước tôi mấy năm, nên chúng tôi không được quen biết với ông, nhưng có nghe danh ông ta rất nhiều. Tại miền Nam, trong thời của chúng tôi, trường Chu Văn An lúc bấy giờ còn nằm trong một căn phòng nội trú của trường Petrus Ký, vì thế, chúng tôi phải đi vào trường bằng đường Trần Bình Trọng. Tôi còn nhớ, trong khu vực này chỉ có một tòa nhà ba tầng với một dãy nhà trệt, mà trước kia là nhà để xe đạp của trường Petrus Ký. Khi chúng tôi ra trường khá lâu thì trường Chu Văn An được xây dựng một cơ sở mới ở khu Ngã Sáu Chợ Lớn.”

Dược Sĩ Bùi Khiết, cư dân Huntington Beach, một trong số cựu học sinh di cư 54, kể: “Khi mới vào trong Nam thì tôi đã học lớp Đệ Tam rồi. Lúc đó, đời sống chúng tôi rất vất vả. Tuy nhiên, chúng tôi cũng được chính phủ Ngô Đình Diệm giúp đỡ và lập ra các trại học sinh, gọi là trại học sinh di cư bị thất lạc gia đình, thuộc lớp từ tú tài trở xuống được vào học tại trung tâm Sài Gòn là trại Gia Long (khám lớn cũ), sau là nơi xây dựng trường Đại Học Văn Khoa và một trại trong Phú Thọ, còn được gọi là ‘Phú Thọ Lều.’”

“Tôi tốt nghiệp tú tài vào năm 1958. Cùng lứa với tôi, các học sinh di cư đã cố gắng vượt qua hoàn cảnh khó khăn, nên hầu hết họ đã tốt nghiệp trung học. Người có điều kiện thì tiếp tục lên đại học, còn không thì ra đi làm công chức hoặc thi vào các quân trường Bộ Binh Thủ Đức, Võ Bị Đà Lạt hay các đại học chuyên nghiệp như Quốc Gia Hành Chánh, Đại Học Sư Phạm, Trường Quân Y,…” dược sĩ cho biết thêm.

Ông Đặng Khắc Hữu, cư dân Santa Ana, cựu sĩ quan Cảnh Sát Quốc Gia, định cư tại Hoa Kỳ 1992 cũng thố lộ tâm tình: “Nhiều anh em chúng tôi đã thất lạc gia đình, đi vào trong Nam trên các con tàu ‘há mồm’ thì ai cũng hoang mang, không biết tương lai rồi đây sẽ như thế nào nữa. Nhưng rất may, anh em chúng tôi được chính phủ VNCH đón tiếp và nuôi dưỡng chúng tôi trong một thời gian khá dài. Khi vào trong Nam thì chúng tôi bắt đầu học văn hóa tiếp tục, trong đó có những người học từ lớp Đệ Nhất, Đệ Nhị, và cũng có những người học từ Lớp Nhất, Lớp Nhì,… tại những trại học sinh dư cư. Sau đó, chúng tôi cũng được chính phủ cho vào học các trường trung học công lập như Chu Văn An, Hồ Ngọc Cẩn, Trần Lục, Nguyễn Trãi…”

Bà Hoàng Phạm, một trong những học sinh di cư vào Nam với người mẹ nên bà không có ở những trại Gia Long hay Phú Thọ, kể: “Trước khi vào Nam thì tôi học trường St.Tone Hải Dương của các soeur. Lúc đó tôi mới 14 tuổi. Sau khi học xong trung học tại Sài Gòn thì tôi học vào học trường Nữ Hộ Sinh Quốc Gia. Khi ra trường, tôi đi làm một thời gian khoảng ba năm tại tỉnh Quảng Đức rồi về sống chung với chồng.” (Lâm Hoài Thạch)

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút phía góc phải bên dưới của khung video.

FOUNTAIN VALLEY, California (NV) – Người Trà Vinh vừa có buổi hội ngộ ấm tình đồng hương tại công viên Mile Square Regional Park, Fountain Valley, hôm Chủ Nhật, 15 Tháng Bảy.

Dưới bóng mát hàng cây là nơi tụ họp, với bàn ghi nhận người tham dự, bà con đồng hương Trà Vinh đến ghi danh, nhận những bản tin Hè, và những tiếng cười nói rôm rả, tay bắt mặt mừng, thăm hỏi và trao đổi mọi thứ chuyện, râm ran thỏa lòng sau một năm gặp lại.

Kế bên là gian hàng ẩm thực với nồi bún nước lèo thơm lừng, do anh Kiên Phi Bằng đứng nấu, cùng lúc là hai dãy bàn dài bày sẵn tô bún, cùng rau thơm, rau ghém để lát nữa mọi người cùng mời nhau thưởng thức món bún nước lèo đậm hương vị quê nhà.

Một dãy bàn kế bên là bánh, trái cây mùa Hè tươi ngon, các mâm rau câu bắt mắt do các bà nội trợ làm từ nhà mang tới, cũng không thiếu món đậu đỏ bánh lọt nước cốt dừa truyền thống do bà Trần Ngọc Trân mang tới được chiếu cố nhiệt tình, và cũng có bánh pizza cho các em nhỏ.

Trong khi chờ đợi, bà con cùng lên hát cho nhau nghe những bài hát mà khi cất lên, đậm chất dân dã nơi đất Trà Vinh thương nhớ, với tình đồng hương thật nồng hậu nơi xứ người. Đặc biệt cụ Huỳnh Văn Lang, một nhân sĩ lớn đất Trà Vinh và cụ Hàng Công Thành, vẫn còn mạnh khỏe đến dự buổi hội ngộ.

Cô Thái Thanh, hằng năm đều phụ trách ẩm thực cho ngày Hè, tay thoăn thoắt chuẩn bị món rau ghém, nhìn mấy loại rau sống ăn bún mà thấy thèm, gồm bắp chuối, rau thơm các loại, hẹ, bông súng, trên từng tô bún tươi ngon hấp dẫn.

“Ba má em ngày xưa làm việc ở hai quận Tiểu Cần và Cầu Ngang, em học ở Trà Vinh bảy năm thời trung học, sau đó lên Sài Gòn học, qua Mỹ luôn tới giờ, nhưng dù xa bao nhiêu năm vẫn nhớ quê nhà với nhiều kỷ niệm,” cô nói.

Nói về bún nước lèo, cô Thanh chia sẻ: “Nguyên liệu chính là mắm cá linh và cá sặc, có khi là cá kèo, sau khi nấu, lọc lấy xương, làm nồi nước lèo chính. Sau đó cá lóc làm sạch, cắt khúc luộc chín, gỡ bỏ da xé lấy thịt, bỏ vô nấu chung với củ ngải bún, sả mới thành mắm nước lèo.”

Anh Kiên Phi Bằng, chuyên gia nấu món bún nước lèo 20 năm qua đều phụ trách món này để phục vụ bà con, chia sẻ: “Phải nói người Trà Vinh ai cũng biết nấu bún nước lèo. Khác với các món bún mắm ở các tỉnh miền Tây, coi vậy chứ không dễ, phải có bí quyết, nấu bằng mắm bò hóc, nhất là củ ngải bún và củ sả phải giả nát, bỏ bao cột lại cho vô nồi nước lèo. Ở quê nhà nấu với cá lóc nhưng ở Mỹ thế bằng cá catfish, rỉa thịt bỏ sau cùng để khỏi bị nát và nước lèo trong vắt hấp dẫn, ăn chung với thịt heo quay, chả giò, nêm chút muối ớt, quan trọng nhất là nêm nếm cho vừa khẩu vị.”

Giây phút sôi nổi rộn ràng nhất là lúc phát giải khuyến học. Lần lượt các em học sinh giỏi trong năm, được lên lãnh bằng khen và tưởng thưởng công sức học tập, cùng với các bậc phụ huynh cùng lên lãnh giải chia vui trong không khí thật náo nhiệt, ai cũng chen nhau đứng trước cột mốc Trà Vinh, tuy thật xa mà cũng thật gần quê hương mến yêu.

Tiếp theo là cuộc thi đố vui địa danh Trà Vinh, và thật hào hứng trong trò chơi như nhảy bao bố dành cho các em thiếu nhi, thiếu niên.

Giáo Sư Trần Sinh, người xã Lương Hòa, Trà Vinh, trên 15 năm dạy học tại các trường Quảng Đông, sau đổi tên Vĩnh Quang, sau đó dạy tại trường Minh Trí, nay là trưởng ban văn nghệ của hội, cho biết: “Dù nhớ quê hương nhiều lắm nhưng tôi cũng chưa có dịp về thăm sau bao năm xa cách. Hôm nay được gặp lại bạn cũ và học trò, thật xúc động, tôi hát bài ‘Liên Khúc Trà Vinh’ được ghép lại từ bài ‘Trà Vinh Thương Nhớ’ của Trần Ngọc, và bài ‘Em Về Thăm Anh’ của Trần Cao Thăng, để tặng bà con.”

“Chung quang làng tôi hay trồng tre, để làm hàng rào giữ làng, nhà tôi ngày xưa đất rộng lắm. Hồi đó lên học ở Sài Gòn, qua các trường Trường Sơn, Chu Văn An, học với thầy Trần Bích Lan, Đinh Tiến Lãng, Hoàng Lý Văn, cùng nhạc sĩ Lam Phương,” ông vui vẻ kể tiếp.

Giáo Sư Văn Tường, hội trưởng Hội Ái Hữu Trà Vinh USA, cho biết: “Hội luôn giữ gìn truyền thống hằng năm gặp nhau hai lần, để các thế hệ già và trẻ có dịp gặp nhau, duy trì cho các em hậu duệ luôn biết về cội nguồn, mong sao các em cố gắng phát triển nơi xứ người. Năm nay là năm thứ 20, các thế hệ trẻ nay đã lớn và thành đạt trong cuộc sống, phải cần có thời gian hòa nhập vào xã hội, sau đó sẽ chuyển giao công việc hội cho các em tiếp nối.”

“Giao phó công việc và chức vụ của hội cho giới trẻ là điều cần thiết, để hội vẫn là nơi quy tụ của người Trà Vinh tìm về hội ngộ, duy trì những sinh hoạt văn hóa truyền thống bao đời nay,” ông hội trưởng nhấn mạnh.

Nắng lên cao dần, bà con đồng hương cùng thưởng thức món bún nước lèo đậm tình quê hương, cùng trò chuyện tâm tình dưới bóng mát hàng cây mà ngỡ như bóng mát tàng cây sao, cây dầu hàng trăm năm tuổi nơi quê nhà.

Dù xa quê hương bao lâu, người Trà Vinh vẫn nhớ tình đồng hương qua hai lần gặp nhau trong năm, vào dịp mừng Tân Niên và Hè, mà trong những lần hội ngộ đều thấp thoáng tình nghĩa nơi làng quê bổn quán, đậm đà tình làng nghĩa xóm nơi xứ người.

Hội Ái Hữu Trà Vinh là một hội vững mạnh với hơn 600 hội viên rải rác khắp nơi trên thế giới, sinh hoạt với tôn chỉ giữ vững và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc nơi hải ngoại.

Mọi chi tiết cần biết về Hội Ái Hữu Trà Vinh, xin liên lạc Giáo Sư Văn Tường (714) 895-7080, ông Võ Trung Tín (714) 856-9202. (Văn Lan)

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút phía góc phải bên dưới của khung video.