Luật Sư LyLy Nguyễn chuyên về Hoạch Ðịnh Tài Sản, Luật Sư LyLy chuyên thảo Di Chúc và Tín Mục (trust), ủy quyền điều hành tất cả tài sản, dặn dò săn sóc y tế khi bất lực và hoạch định kế nghiệp. Về Luật Thương Mại, Luật Sư LyLy giúp thành lập công ty và tổ hợp hùn hạp. Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở địa chỉ: 17151 Newhope Street, Suite 113, Fountain Valley, California 92708. Điện thoại: (714) 531-7080, website: www.lylylaw.com

Luật Sư LyLy Nguyễn

Tiếp theo vài bài tìm hiểu kỳ trước về hôn ước theo luật hôn nhân Hoa Kỳ, chúng tôi xin trình bày thêm một số tác dụng quan trọng của hôn ước.

Cũng xin nhắc lại định nghĩa “hôn ước” – nói ngắn của “khế ước tiền-hôn-nhân” (“Prenuptial Agreement” gọi tắt “prenup”) – là một văn kiện ký kết giữa một cặp nam nữ trước khi thành hôn. Hôn ước có mục đích minh định quyền hạn và trách nhiệm giữa vợ chồng sau này đối với vấn đề tài sản và tiền bạc của từng người kể cả những gì sẽ xẩy ra khi ly dị. Tuy nhiên không hẳn bất cứ thỏa thuận nào giữa hai vợ chồng sắp cưới cũng có thể đem vào hôn ước. Tác dụng của hôn ước gồm những điều luật pháp chấp nhận được cũng như những điều hôn ước không có hiệu lực. 

Những điều có thể làm được với hôn ước:

Hôn ước thường được sử dụng cho những mục đích sau:

Vợ chồng giữ tài sản riêng rẽ – Tất cả mọi tiểu bang đều có luật lệ chi phối vài loại của cải, tiền bạc tạo mãi trong thời gian vợ chồng chung sống dưới danh nghĩa “tài sản do hôn nhân” (marital property) hay “tài sản cộng đồng” (community property) cho dù những tài sản này chỉ do một người đứng tên. Trường hợp cặp vợ chồng ly dị hoặc có người qua đời thì “tài sản hôn nhân” hay “tài sản cộng đồng” sẽ phân đôi do thỏa thuận hay do án tòa. Nếu người nào muốn tránh một phần hoặc toàn bộ tài sản do riêng cá nhân mình tạo ra trong thời gian chung sống vợ chồng khỏi bị chia xẻ thì có thể thực hiện được ý muốn này bằng ký kết hôn ước.

Bảo vệ khỏi vướng nợ của nhau – Khi thành hôn cả hai vợ chồng đương nhiên đem cả của cải lẫn nợ nần vào cuộc sống chung. Nếu không có hôn ước thì chủ nợ hay giới tài trợ có quyền nhắm vào“tài sản hôn nhân” hay “tài sản cộng đồng” để thanh thỏa nợ cho dù món nợ ấy chỉ do một người mắc phải. Vì thế ai muốn chắc chắn khỏi bị vướng lây thì có thể dùng hôn ước giới hạn trách nhiệm đối với những nợ nần riêng của vợ hay chồng trước ngày cưới.

Trợ cấp con riêng – Hôn ước rất đắc dụng khi một trong hai vợ chồng đã có con riêng với quan hệ tình cảm cũ và muốn bảo đảm cho những đứa trẻ đó được thừa hưởng phần gia tài của cha hay mẹ ruột để lại. Trong bản hôn ước, một hoặc cả hai người hôn phối có thể nhượng bộ không đòi phần chia của mình khi người kia qua đời để trao đổi lấy phần tài sản thỏa thuận dành cho con riêng.

Giữ lại tài sản gia đình – Nếu tài sản của hai người có những món muốn giữ riêng cho gia đình cha mẹ, cho dù đó là gia tài hay phần chia của doanh nghiệp gia đình, cả hai vợ chồng có thể thỏa thuận bằng hôn ước dành lại những món ấy cho gia đình phía mình. Thỏa thuận này cũng bao gồm luôn cả tài sản dự tính sẽ thừa kế trong tương lai.

Theo dõi thi hành dự trù tài sản (estate planning) – Ngoài việc sử dụng hôn ước cho ai muốn khước từ quyền thừa kế và dự tính truyền lại của cải khi qua đời, điều quan trọng cần phải soạn thảo những văn kiện dự trù tài sản như di chúc, tín mục ủy thác (living trust),… để thực hiện việc sang chuyển tài sản theo dự tính.

Ấn định phần chia khi ly dị – Nếu không có hôn ước thì luật tiểu bang sẽ nắm quyền phân chia tài sản khi ly dị. Luật này có thể đưa đến kết quả do phán quyết của tòa mà cả hai bên đều không muốn. Vợ chồng có thể sử dụng hôn ước tự đặt ra cách chia tài sản theo ý mình vì vậy sẽ tránh khỏi bất đồng ý kiến hay tranh chấp có thể xẩy ra trong trường hợp ly dị. Tại nhiều tiểu bang hai bên còn có thể lập giao ước trước có đòi trợ cấp hay không. Tuy nhiên một số tiểu bang khác ngăn cấm không cho quyền thỏa thuận với nhau về vấn đề trợ cấp cho hôn phối cũ mà bắt buộc phải để tòa án định đoạt.

Minh định trách nhiệm khi lấy nhau – Thêm vào những lý lẽ đề cập trên, ngoài ra còn vô số cách sử dụng hôn ước tùy theo từng tình huống riêng biệt. Sau đây là vài thí dụ thường thấy kê trong các bản hôn ước.

• Nên hay không nên khai thuế lợi tức chung với nhau hoặc xếp đặt lợi tức hay các mục khai giảm (tax deductions) nếu muốn khai thuế cá nhân riêng biệt.
• Ai phải lo trả bill trong gia đình và trả ra làm sao?
• Có nên đứng trên tên chung trong các trương mục ngân hàng hay không, và nếu đứng chung thì ai là người quản lý những trương mục đó?
• Thỏa thuận với nhau về những dự định mua sắm rõ rệt thí dụ như cùng đứng chung mua nhà hay lập kinh doanh thương mại.
• Lề lối thanh toán các thẻ tín dụng, thí dụ như có nên dùng mỗi loại thẻ cho mỗi món chi dụng khác nhau; cách kết toán các mục mua bằng thẻ và thanh toán hàng tháng như thế nào.
• Thỏa thuận dành dụm tiền tiết kiệm hàng tháng.
• Thỏa thuận giúp nhau trau dồi học vấn theo học thêm trên đại học hoặc các trường chuyên nghiệp.
• Thỏa thuận xếp đặt cấp dưỡng cho vợ hay chồng còn lại sau khi mình qua đời, thí dụ như lập dự trù tài sản, di chúc, hay mua bảo hiểm nhân thọ.
• Thỏa thuận lề lối giải quyết bất đồng có thể xảy ra trong tương lai – thí dụ cùng đồng ý mướn người đứng ra hòa giải hoặc mướn trọng tài tư đứng ra phân xử nếu có tranh chấp. 

Những điều hôn ước không làm được: 

Có một số điều hôn ước không thể giải quyết được hoặc không nên làm qua hôn ước. Luật lệ các tiểu bang rất khác biệt cho nên có những vần đề bị coi như vượt quá giới hạn thẩm quyền. Tuy nhiên nói chung tất cả những thỏa thuận trong hôn ước có tính cách vi phạm luật pháp hoặc đi ngược lại chính sách công cộng thì đều coi như vô hiệu hóa và còn có thể làm hỏng lây đến những khía cạnh đứng đắn của bản hôn ước. Tại nhiều tiểu bang những điều kể sau không thể làm được theo hôn ước:

Hạn chế trợ cấp trẻ thơ, quyền giám hộ, và quyền thăm viếng – Không có tiểu bang nào chấp nhận các thỏa thuận có mục đích giới hạn hoặc khước từ trợ cấp con thơ trong tương lai. Điều này cũng áp dụng tương tự đối với các thỏa thuận giới hạn quyền giám hộ và thăm viếng con thơ về sau. Sở dĩ như vậy vì các nhà lập pháp tiểu bang theo chính sách công cộng rất coi trọng phúc lợi của trẻ thơ cho nên không cho phép vợ chồng lập thỏa thuận riêng tư có tác dụng làm hại đến quyền của trẻ thơ hưởng trợ cấp và liên lạc với cha mẹ trong tương lai.

Từ bỏ quyền cấp dưỡng hôn phối cũ – Tại một số tiểu bang có luật tương tự như nhau cùng hạn chế quyền khước từ trợ cấp cho hôn phối cũ (alimony hay spousal support) trong trường hợp ly dị. Ngược lại cũng có một số tiểu bang khác thì chấp nhận cho từ bỏ cho nên muốn rõ điều này cần phải biết rõ luật lệ tiểu bang nơi mình ở ấn định ra sao.

“Khuyến khích” ly dị – Thời trước nhiều tòa án tiểu bang xử hôn ước vô hiệu không chấp hành được vì coi đó là môt phương cách phân chia tài sản trong trường hợp chia tay nên sẽ gây tác dụng “khuyến khích” ly dị. Ngày nay với quan niệm mới cho phép vợ chồng khi không còn ăn ở yên lành với nhau nữa thì nên ly dị. Tuy nhiên tại một số tiểu bang vẫn còn nhiều vị chánh án xét.xử ly dị bằng một cặp mắt khắt khe.  Nếu bản hôn ước có vẻ ưu đãi một bên về mặt tài chánh thì những thỏa thuận trong hôn ước có thể bị gạt sang bên không được cứu xét tới.

Đặt lệ riêng ngoài vấn đề tiền bạc – Vì lý do thực tiễn đôi bên hôn phối nên giữ những thỏa thuận riêng ra khỏi hôn ước. Sau đây là một số vấn đề hoàn toàn có tính cách cá nhân nên giải quyết riêng rẽ thì tốt hơn. Dĩ nhiên vô vàn chuyện có thể xảy ra bất tận cho nên cặp vợ chồng sắp cưới nên nghĩ thêm những điều không đề cập ở đây:

• Ai là người lo việc vặt trong nhà – từ giặt giũ cho đến rửa xe chẳng hạn.
• Có muốn đổi họ theo chồng sau khi cưới?
• Thỏa thuận với nhau về vấn đề con cái trong tương lai: muốn ngừa hay không ngừa thai, sinh con, đặt tên con, trách nhiệm trông nom và giáo dục trẻ thơ.
• Đối xử ra sao với gia đình hai bên cũng như với con riêng của vợ hay chồng hay con riêng cả hai.
• Có nuôi súc vật như chó, mèo, các loại sinh vật khác không và ai trách nhiệm săn sóc các súc vật này?

Các loại thỏa thuận không dính dáng đến tiền bạc kể trên đều không có tính cách pháp lý nên không ràng buộc được khi ra tòa. Nói tóm lại các việc đó dễ làm cho quan tòa nghĩ là “tào lao” cho nên sẽ coi toàn bộ bản hôn ước một cách hời hợt không đáng để xử. Do đó thay vì gom các đề mục liên quan đến cá nhân vào bản hôn ước, giản dị hơn nên lập ra một danh sách những điều mình muốn lưu ý đến rồi hai người ngồi lại thảo luận với nhau. Ai muốn tiến hành thêm bước nữa thì có thể nhấn mạnh điều mình muốn bằng cách viết vào văn kiện riêng biệt, thí dụ viết thư cho nhau và minh định trong thư những dự tính và ý muốn của mình. 

Hậu Hôn Ước 

“Hậu hôn ước” (“Postnuptial agreement” gọi tắt là “postnup”) là một văn kiện lập ra giữa hai vợ chồng sau ngày cưới nhưng trước ngày định ly dị. Cũng giống như hôn ước, một hay cả hai bên vợ chồng muốn bảo vệ tài sản hoặc lợi tức riêng của mình trong trường hợp ly dị hay qua đời. Một cặp vợ chồng đã chính thức thành hôn có thể lập ra bản hậu hôn ước với nhau sau khi đã cùng trải qua một biến đổi lớn về tiền bạc hoặc một thời kỳ xung đột.

Tính tới nay luật lệ liên quan đến giá trị pháp lý của hậu hôn ước vẫn chưa phát triển cho lắm. Hiện tại tiêu chuẩn dùng để chấp hành “hậu” hôn ước cũng tương tự như tiêu chuẩn trình bày ở trên đối với “tiền” hôn ước. Giá trị pháp lý của hậu hôn ước cũng gồm các yếu tố chính yếu là tiết lộ cho nhau rõ ràng trọn vẹn tài sản riêng, không áp bức và phải công bằng.

Khi một người đàn ông và một người đàn bà thành hôn với nhau – thay vì mới chỉ “dự định” – mặc nhiên họ đã có ràng buộc với nhau với tiêu chuẩn công bằng cao hơn lúc lập hôn ước khi chưa cưới. Khi ký kết hậu hôn ước, tốt hơn hết cả hai vợ chồng nên nói rõ ràng bằng cách viết ra giấy lý do tại sao muốn lập hậu hôn ước và cùng chắc chắn rằng các điều khoản lập ra đều công bằng cho cả hai bên.

Cũng như thường lệ người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật pháp này chỉ có mục đích sử dụng với tính cách thông tin (information) giúp quý độc giả một vài kiến thức tổng quát về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó nếu có vấn đề liên quan đến luật, quý độc giả vẫn cần thảo luận với một luật sư chuyên môn về trường hợp của quý vị.