KINGSTON, New York (NV) – “Sống” là chủ đề triển lãm nhiếp ảnh đầu tiên của nhà văn Ocean Vương, như một kho lưu trữ anh đã xây dựng trong suốt hai thập niên, vốn ban đầu “không hề định sẵn để công chúng chiêm ngưỡng,” theo lời Ocean Vương nói trong cuộc trò chuyện với tờ British Journal Photography (BJP.)
Cuộc triển lãm này mang đến một góc nhìn hiếm hoi về thế giới nội tâm của một nhà văn mà các tác phẩm của anh từ lâu đã xoáy sâu vào những chủ đề về ký ức, bản sắc và sự gần gũi thân tình.

Theo nhận định của 1854 Photpgraphy, Ocean Vương chịu ảnh hưởng từ các bậc thầy nhiếp ảnh gia như Elliott Erwitt, Chris Killip, Gordon Parks và LaToya Ruby Frazier. Ocean đã bấm máy ở những khoảnh khắc tạo nên một dòng chảy kết nối những trải nghiệm của người Mỹ gốc Việt với những truyền thống rộng lớn hơn về sự quan sát tinh tế và lòng trắc ẩn trong văn hóa thị giác.
Triển lãm Sống vừa mang tính khai mở, vừa thấm đẫm dấu ấn cá nhân: những hình ảnh về gia đình, bạn bè và các văn hóa nhỏ trong đời sống hàng ngày đã góp phần tạo nên con người của Ocean. Đó là những buổi biểu diễn nhạc punk, các sân trượt ván, những cuộc trò chuyện trong tiệm nail, cho đến những sân bóng rổ trên đường phố, đã cùng nhau phác họa nên bản sắc sáng tạo của ông. Từ đó cho thấy, chính những cộng đồng sơ khai ấy đã định hình quan niệm nghệ thuật của Ocean Vương, như một sự tôn vinh cuộc sống, chứ không nhất thiết phải tuân theo những khuôn phép hay lễ nghi cứng nhắc.
Ocean Vương chia sẻ với Dalia Al-Dujaili của BJP, nhiếp ảnh đã trở thành một hình thức giúp anh giải mã và thấu hiểu thế giới của chính mình. Chụp ảnh là một thực hành song hành cùng công việc viết lách của nhà văn. Cả hai đều hướng tới sự gần gũi, trân trọng những điều kiện vật chất hiện hữu, và thách thức những khuôn khổ vốn mặc định rằng câu chuyện của ai mới xứng đáng được nhìn nhận.
Với triển lãm Sống, Ocean Vương mời gọi người xem bước vào một bức chân dung đa chiều, khắc họa những câu chuyện về gia đình, về lao động, về bản sắc và về sức mạnh của giây phút con người nghỉ ngơi. Riêng ý tưởng nghỉ ngơi này, qua hình của Ocean Vương, có vẻ như đó là giây phút quý giá nhất, riêng tư nhất mà con người trên trái đất này đều có quyền được nhận lãnh.
“Tôi chưa từng sống trong một khu phố nào mà việc trở thành nghệ sĩ lại là một sự lựa chọn. Đó thậm chí còn chẳng phải là điều mà người ta nghĩ mình có thể trở thành. Tôi từng nghĩ rằng bạn cần phải có một tấm thẻ nghệ sĩ trong ví. Một ngày nọ, tôi mở ví ra và chẳng thấy tấm thẻ nào cả, thế là tôi đinh ninh rằng mình không được ‘chọn.’ Những lựa chọn quanh tôi chỉ vỏn vẹn là tiệm làm móng, nhà máy, chương trình Job Corps – một chương trình đào tạo nghề cho những nhóm người yếu thế – hoặc gia nhập quân đội. Bức tranh cuộc sống quanh tôi là thế đấy. Và nghệ thuật hoàn toàn vắng bóng trong bức tranh ấy” – nhà văn Ocean Vương chia sẻ với Dalia Al-Dujaili của BJP.
Trong các tác phẩm ở buổi triển lãm của Ocean Vương, có những hình được bấm máy ngẫu nhiên, có những hình được dàn dựng theo chủ ý.
Theo lời anh nói với BJP, bố cục trong những hình dàn dựng là do anh học từ những cuốn sách ảnh. “Khi mới bén duyên với nhiếp ảnh vào khoảng năm 2008, cuốn Sleeping by the Mississippi của Alec Soth vừa mới ra mắt. Màu sắc trong tác phẩm ấy thật rực rỡ, còn những tầng nghĩa gợi mở thì lại đầy mơ hồ. Khi ấy, tôi đã tự nhủ: ‘Mình sẽ theo đuổi nhiếp ảnh,’” Ocean Vương nói.
“Ngay cả bức ảnh chụp mẹ tôi tại tiệm làm móng cũng là một sự dàn dựng. Bà đang nghe điện thoại, và tôi đã mời bà ngồi xuống. Tôi nói với bà rằng: ‘Con muốn mẹ hiện diện thật rạng rỡ, đúng như cách con vẫn luôn ngưỡng vọng về mẹ.’ Trước đó, tôi đã chụp rất nhiều bức ảnh ghi lại cảnh bà làm việc với dáng vẻ cúi đầu – những hình ảnh đầy day dứt và toát lên sự khiêm nhường, lặng lẽ. Thế nhưng, tôi lại muốn tiếp cận nghệ thuật nhiếp ảnh chân dung theo mạch nguồn của Gordon Parks – tôn vinh vẻ đẹp đầy phẩm giá trong đời sống của người da đen tại nước Mỹ giữa thế kỷ XX.”
Một bức hình khác Ocean Vương chụp anh của anh, quấn băng quanh đầu và cầm một quốc kỳ Mỹ. Ocean Vương nói:
“Bức hình lá cờ Mỹ ra đời một cách tình cờ. Anh tôi chuyển đến sống cùng tôi sau khi mẹ tôi qua đời năm tôi 22 tuổi. Tôi đang ghi lại sự thay đổi trong cuộc sống của mình. Một ngày nọ, anh ấy quấn băng quanh đầu vì chứng đau nửa đầu, giống như cách mẹ tôi vẫn thường làm. Trời nóng. Anh ấy xuống nhà với một chiếc khăn có hình lá cờ Mỹ. Tôi nhìn thấy nó và nghĩ, mình phải biến điều này thành một thứ gì đó.”
Những ai theo dõi trang mạng xã hội Instagram của nhà văn gốc Việt từng đoạt giải thưởng Thiên Tài MacArthur 2019 đều biết anh có niềm đam mê nhiếp ảnh. Những tấm ảnh do Ocean Vương chụp được anh thỉnh thoảng chia sẻ trên trang Instagram. Mặc dù Ocean Vương nổi tiếng từ những thành tựu văn học, nhưng đây lại là lần đầu tiên, anh bước ra công chúng với vai trò của một nhiếp ảnh gia.
Triển lãm nhiếp ảnh chủ đề “Sống” của nhà văn gốc Việt Ocean Vuong đang diễn ra tại Trung Tâm Nhiếp Ảnh Woodstock (Center for Photography at Woodstock), kéo dài đến 10 Tháng Năm, 2026. (K.L)































