ĐẮK LẮK, Việt Nam (NV) – Một rạp cưới ở xã Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk, bất ngờ đổ sập trong lúc đang diễn ra tiệc chiêu đãi làm ba người bị thương.
Theo báo Người Lao Động, chiều 5 Tháng Năm, một gia đình ở thôn Tân Lập, xã Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk, tổ chức tiệc chiêu đãi trước ngày cưới cho con trai và mời họ hàng, chòm xóm đến chung vui.
Hiện trường rạp cưới ở xã Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk, bị sập khiến ba người bị thương. (Hình: Chụp từ màn hình)
Đến khoảng 8 giờ 30 phút tối cùng ngày, khi đang mở nhạc để mọi người vui chơi phấn khích thì rạp cưới lợp tôn bất ngờ đổ sập khiến ba người khách bị thương.
“Nguyên nhân được xác định do xe vận tải của đơn vị tổ chức tiệc cưới lưu động kéo dây neo của rạp đang buộc vào xe. Trong lúc không chú ý, chủ xe vô tình lái xe dịch chuyển kéo sập rạp cưới,” ông Nguyễn Thanh Cảnh, trưởng thôn Tân Lập, cho biết.
Cũng may thời điểm xảy ra sự việc, phần lớn khách mời tham dự tiệc đã ra về, chỉ còn một số người ở lại ăn uống, hát hò nên thiệt hại không lớn.
Sau sự việc, phía đơn vị tổ chức tiệc cưới đã dựng lại rạp mới để vào trưa 6 Tháng Năm tổ chức lễ rước dâu, đồng thời hỗ trợ chi phí chữa trị cho những người bị nạn.
Rạp cưới lợp tôn đổ sập gây cảnh ngổn ngang bên trong đám tiệc. (Hình: Người Lao Động)
Trong một vụ tương tự, trước đó, hôm 11 Tháng Năm, 2025, tại huyện Vĩnh Linh trước đây, nay là xã Trung Nam, tỉnh Quảng Trị, cũng xảy ra một vụ sập rạp cưới do mưa dông và lốc xoáy.
Nói với báo VTC News, cô Tô Thị Tam, chị gái cô dâu, cho biết khi gia đình tổ chức lễ cưới cho em gái Hoài Thu, trong lúc phía nhà hàng tiệc cưới đang soạn mâm cỗ để đãi 400 khách mời thì một cơn mưa và dông lốc kéo tới giật sập rạp cưới.
“Dù sự việc không mong muốn xảy ra nhưng đám cưới vẫn được tổ chức rất vui vẻ và ấm áp,” cô Tam cho biết. (Tr.N) [kn]
CẦN THƠ, Việt Nam (NV) – Nhiều trụ điện chiếu sáng công cộng, công trình của doanh nghiệp ở thành phố Cần Thơ bị đào bới, lấy cắp dây điện, bù lon, hộp chứa thiết bị… gây thiệt hại tài sản, ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Báo Tuổi Trẻ hôm 6 Tháng Năm, kể: “Những ngày qua, ở khu vực đường Võ Nguyên Giáp và hai bên cầu Vành Đai 2, thuộc phường Phú Lợi và phường Sóc Trăng,… thành phố Cần Thơ, đã xảy nhiều vụ trộm cắt dây điện của các trụ đèn cao áp, đào hư hỏng vỉa hè, xô ngã trụ đèn, lấy bù lon, hộp chứa thiết bị… Trong đó, nhiều nhất là bên phường Phú Lợi, khu vực quy hoạch khu hành chính trước đây.”
Một trụ đèn chiếu sáng công cộng bị trộm xô ngã cắt lấy dây điện ở Cần Thơ. (Hình: K.T/Tuổi Trẻ)
Xác nhận với báo này, một lãnh đạo phường Phú Lợi, cho biết: “Trước mắt, chúng tôi nhanh chóng sửa chữa những nơi bị hư hại, lấy trộm. Giải pháp lâu dài, phường sẽ lắp đặt camera giám sát và tăng cường bố trí lực lượng tuần tra, không để tình trạng trộm cắp dây điện tái diễn.”
Trong khi đó, một lãnh đạo công ty Cổ Phần Công Trình Đô Thị Sóc Trăng cũng cho biết, thời gian gần đây tình trạng trộm cắp dây điện của hệ thống đèn chiếu sáng công cộng “rất lộng hành.”
“Sự việc xảy ra ban đêm, khu vực ít người. Không chỉ lấy cắp dây điện mà họ trộm lấy đủ thứ. Chúng tôi phải liên tục khắc phục, muốn xỉu luôn. Việc trộm cắp dây điện của hệ thống đèn chiếu sáng công cộng tìm ẩn nhiều rủi ro,” vị này cho biết.
Trước đó, một doanh nghiệp ở phường Vĩnh Châu, thành phố Cần Thơ, cũng đã làm đơn trình báo giới hữu trách công trình của mình đã bị trộm cắt lấy dây cáp điện trị giá gần 98 triệu đồng ($3,722).
Cùng ngày, một lãnh đạo phường Vĩnh Châu cho hay đã chỉ đạo công an vào cuộc kiểm tra, xử lý sự việc.
Một nghi can bị Công An Phường Cái Răng bắt giữ khi đang cắt trộm dây cáp điện giữa ban ngày. (Hình: Hải Dương/Pháp Luật TP.HCM)
Trước đó, báo Pháp Luật TP.HCM cho hay khoảng 1 giờ 30 phút trưa 17 Tháng Tư vừa qua, trong lúc tuần tra, lực lượng Công An Phường Cái Răng đã phát hiện nghi can VTH, 46 tuổi, ở xã Vị Thủy, Cần Thơ, đang dùng dụng cụ cắt trộm dây cáp điện tại trụ đèn ở chốt giao thông IC3, thuộc khu vực 1, phường Cái Răng.
Tang vật thu giữ tại hiện trường gồm một đoạn dây cáp điện dài khoảng 1.07 mét, một xe gắn máy cùng nhiều dụng cụ dùng để cắt dây điện.
Khai với cơ quan công an, nghi can H. cho biết chuẩn bị sẵn dụng cụ, lợi dụng khu vực vắng người để cắt trộm dây cáp điện, sau đó mang đi bán lấy tiền tiêu xài. (Tr.N) [kn]
CANNES, Pháp (NV) – Hai diễn viên ngôi sao trong “The Fast and The Furious” – Vin Diesel và Jordana Brewster – sẽ tái ngộ ở Liên Hoan Phim Cannes nhân dịp chiếu kỷ niệm 25 năm bộ phim này ra đời, ban tổ chức Cannes loan báo hôm Thứ Tư, 6 Tháng Năm, theo UPI.
Tập đầu tiên của loạt phim “Fast and Furious” này sẽ được chiếu lại vào nửa đêm ngày 13 Tháng Năm tại rạp Grand Lumière thuộc trung tâm Palais des Festivals.
Jordana Brewster (trái) và Vin Diesel phát biểu trên sân khấu tại CTAOP’s Night Out ở Universal City, California, hôm 26 Tháng sáu, 2021. (Hình: Rich Fury/Getty Images for CTAOP)
Ngoài Diesel và Brewster, buổi chiếu còn có Neal H. Moritz, nhà sản xuất bộ phim này, và cô Meadow Walker, con của tài tử quá cố Paul Walker, một trong những ngôi sao của phim.
Ra mắt vào Tháng Sáu, 2001, “The Fast and the Furious” do Rob Cohen làm đạo diễn và còn có nữ diễn viên Michelle Rodriguez. Tới nay, bộ phim này tạo cảm hứng cho 10 tập tiếp theo, bao gồm tập 11 – “Fast Forever” – dự trù ra rạp vào năm 2028.
Tyrese Gibson, Ludacris, Sung Kang, Nathalie Emmanuel, Dwayne Johnson, Gal Gadot, Jason Statham, Eva Mendes, John Cena, Kurt Russell, Jason Momoa, Helen Mirren, Brie Larson và Charlize Theron nằm trong số những ngôi sao xuất hiện trong loạt phim này.
“Vượt ra khỏi rạp chiếu phim, loạt phim ‘Fast’ trở thành hiện tượng văn hóa pop thực sự,” ban tổ chức Cannes nhận xét.
Theo dự trù, “Fast Forever” sẽ là tập thứ 11 và cũng là tập cuối cùng của loạt phim này. (Th.Long)
ORANGE COUNTY, California (NV) – Orange County rộng rãi thừa nhận và ủng hộ quyền lợi văn hóa và kinh tế do di dân tạo ra, và có khoảng 60% cư dân quận hạt không đồng tình với cách Tổng Thống Donald Trump giải quyết vấn đề di dân hiện nay.
Nhật báo The Orange County Register hôm Thứ Ba, 28 Tháng Tư, cho biết như vậy dựa theo cuộc thăm dò UCI-OC Poll.
Biển báo tại hàng rào biên giới Mỹ – Mexico cảnh báo du khách không xâm phạm lãnh thổ Hoa Kỳ. (Hình minh họa: Storyblocks.com)
Thăm dò 1,202 người hồi Tháng Ba cho thấy phần lớn số người được hỏi ủng hộ việc trục xuất các trường hợp liên quan đến tội phạm bạo lực hoặc đe dọa an ninh quốc gia.
Là nơi có các cộng đồng nhập cư lớn và đa dạng – với gần 40% cư dân được cha mẹ sinh ra bên ngoài nước Mỹ nuôi dưỡng – Orange County, một quận hạt đang trở thành “màu tím” về mặt chính trị, được coi là một “mô hình thu nhỏ” của cuộc tranh luận mang tính quốc gia về vấn đề nhập cư, cho thấy vẫn tồn tại các quan điểm khác biệt dựa theo sắc tộc, thế hệ và khác biệt lập trường chính trị của đảng phái.
Phần lớn cư dân, khi được hỏi về tác động của nhập cư, ghi nhận những lợi ích mà di dân tạo ra cho Orange County. Trong đó, 76% cho rằng người nhập cư đảm nhận các công việc lương thấp cần thiết, 56% nói họ bổ sung lực lượng lao động có kỹ năng, 67% nhận định họ làm phong phú đời sống xã hội, và 48% cho rằng họ tạo ra doanh nghiệp mới cùng cơ hội việc làm.
“Đây không phải là một quận hạt giáp biên giới, nhưng cũng không phải là nơi chống người nhập cư hay muốn trục xuất phần lớn những người đang sinh sống tại đây,” ông Jon B. Gould, giám đốc UCI-OC Poll, nói.
Ông cho biết cử tri độc lập, tức những người không ghi danh theo đảng phái, đang có xu hướng gần hơn với đảng Dân Chủ trong vấn đề này. Khảo sát ghi nhận khoảng 44% cư dân Orange County cho rằng nhập cư mang lại lợi ích cho nước Mỹ. Tỉ lệ này là 64% trong số cử tri Dân Chủ, trong khi 52% cử tri Cộng Hòa cho rằng nhập cư gây tác động tiêu cực. Nhóm cử tri độc lập cũng nghiêng về phía đánh giá tích cực, qua đó cho thấy đảng Cộng Hòa ngày càng ít nhận được sự ủng hộ hơn trong vấn đề nhập cư.
Ở cấp địa phương, quan điểm về thực thi chính sách liên bang tiếp tục chia rẽ theo đảng phái, nhưng nhìn chung, nghiêng về việc hạn chế mở rộng việc chống nhập cư. Khoảng 47% người được hỏi cho rằng chính quyền tiểu bang và địa phương không nên ủng hộ chính sách trục xuất, gồm 72% cử tri Dân Chủ và 22% cử tri Cộng Hòa. Sau khi cân nhắc các lập luận về “thành phố trú ẩn,” 51% cử tri ủng hộ áp dụng chính sách này tại Orange County, trong khi 37% phản đối. Mức phản đối trong nhóm cử tri Cộng Hòa là 76%.
Gần hai phần ba người được hỏi ở Orange County phản đối các hoạt động hiện tại của Cảnh Sát Di Trú (ICE), gồm 90% cử tri Dân Chủ và 69% cử tri độc lập, trong khi khoảng 75% cử tri Cộng Hòa vẫn ủng hộ. Tuy vậy, chỉ hơn 50% một chút số cử tri phản đối việc bãi bỏ hoàn toàn cơ quan này; 86% cử tri Cộng Hòa và 48% cử tri độc lập muốn giữ ICE, còn khoảng hai phần ba cử tri Dân Chủ ủng hộ bãi bỏ.
Khoảng 57% người được thăm dò cho rằng các tổ chức tôn giáo nên được phép từ chối hỗ trợ trục xuất; tỉ lệ này là 75% cử tri Dân Chủ và 57% cử tri độc lập. Trong khi đó, 59% cử tri Cộng Hòa cho rằng các tổ chức này vẫn phải hợp tác với chính phủ. Ông Jon B. Gould nhận định kết quả này đi ngược dự đoán thông thường, cho thấy lập trường về nhập cư đang lấn át quan điểm về tự do tôn giáo trong nhóm cử tri Cộng Hòa.
Khảo sát cũng ghi nhận 67% người được hỏi ủng hộ cho phép người không có giấy tờ được hợp thức hóa tình trạng cư trú. Có 76% cử tri cho rằng người nhập cư lấp đầy các công việc lương thấp thiết yếu, 61% ủng hộ hạn chế nhập cư từ các quốc gia bị xem là nguy hiểm hoặc bất ổn, và 81% ủng hộ trấn áp các đường dây buôn người. Ngoài ra, 72% ủng hộ trục xuất tự động đối với tội phạm bạo lực, trong khi chỉ có 23% ủng hộ trục xuất các trường hợp vi phạm không bạo lực.
Khi được hỏi về cách giải quyết vấn đề nhập cư, khoảng 63% phản đối việc sử dụng quân đội hỗ trợ trục xuất, theo kết quả khảo sát. Ngoài ra, 64% phản đối chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh, 67% phản đối việc từ chối người xin tị nạn tại biên giới, và 73% phản đối việc tiến hành các hoạt động thực thi trục xuất tại bệnh viện hoặc trường học.
Khoảng một nửa số người được hỏi từ 18 đến 45 tuổi có cả cha lẫn mẹ sinh ra ở nước ngoài, trong khi ở nhóm từ 46 tuổi trở lên tỉ lệ này chỉ khoảng một phần tư. Theo ông Jon B. Gould, sự khác biệt giữa hai nhóm tuổi này cho thấy thái độ đối với vấn đề nhập cư có thể làm thay đổi cục diện chính trị trong khoảng một thập niên tới.
Ông cho rằng nếu chỉ xét nhóm cư dân dưới 46 tuổi, Orange County sẽ trở thành một khu vực cử tri ủng hộ mạnh người nhập cư và phản đối các biện pháp thực thi chính sách di trú hiện nay. Khi đó, xu hướng chính trị sẽ nghiêng về phía đảng Dân Chủ với số lượng ngang bằng, thậm chí còn hơn, so với phần còn lại của California. (T.C.) [đ.d.]
QUẢNG TRỊ, Việt Nam (NV) – Hôm 6 Tháng Năm, Cơ Quan Cảnh Sát Điều Tra Công An Tỉnh Quảng Trị đã bắt giữ khẩn cấp nghi can Nguyễn Viết Hoàng, 28 tuổi, ở xã Tân Gianh, tỉnh Quảng Trị, để điều tra về tội “giết người.”
Theo báo VnExpress, trưa 5 Tháng Năm, nghi can Hoàng chạy xe đạp, mang theo một cây rựa dài khoảng 70 cm, bất ngờ xông thẳng vào trụ sở Công An Phường Ba Đồn, tỉnh Quảng Trị.
Nghi can Nguyễn Viết Hoàng bị bắt giữ sau khi vào trụ sở chém trọng thương cán bộ Công An Phường Ba Đồn, tỉnh Quảng Trị. (Hình: T.G/Tuổi Trẻ)
Tại đây, anh ta dùng dao chém liên tiếp nhiều nhát vào đầu, chân của Đại Úy Hoàng Trung Hoài, cán bộ Tổ Cảnh Sát Trật Tự, Công An Phường Ba Đồn, rồi bỏ trốn.
Nghe tiếng hô hoán của đồng nghiệp, các cán bộ Phòng Trực Ban Hình Sự đã chạy đến đưa ông Hoài đi cấp cứu, đồng thời truy bắt hung thủ.
Nói với báo Người Lao Động, đại diện bệnh viện Hữu Nghị Việt Nam-Cuba Đồng Hới cho biết bệnh nhân Hoàng Trung Hoài được đưa vào viện trong tình trạng nguy kịch, khi vết chém sâu vùng đầu gây xuất huyết não và khoảng 1/3 bàn chân phải bị đứt lìa.
Sau khi tiếp nhận, các bác sĩ đã lập tức tiến hành mổ sọ não để hút máu tụ, xử lý tổn thương vùng đầu, đồng thời giải phẫu nối lại phần bàn chân bị đứt.
Theo lãnh đạo bệnh viện Hữu Nghị Việt Nam-Cuba, đây là ca mổ “đặc biệt phức tạp” do bệnh nhân tổn thương nặng, đứt nhiều mạch máu và gân cơ.
Nạn nhân cấp cứu tại bệnh viện Hữu Nghị Việt Nam-Cuba Đồng Hới. (Hình: Hoàng Phúc/Người Lao Động)
“Các bác sĩ của bệnh viện phải nhờ sự hỗ trợ của êkíp từ bệnh viện Trung Ương Huế ra nối lại các vi mạch máu để duy trì sự sống, hoàn tất ca ghép. Hiện bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch nhưng chưa tỉnh táo trở lại, đang được hồi sức tích cực và theo dõi đặc biệt,” vị đại diện bệnh viện Hữu Nghị Việt Nam-Cuba cho biết thêm.
Nhà chức trách bước đầu xác định, nghi can Hoàng và cán bộ Hoài “không có mâu thuẫn hay quen biết từ trước.” Do say rượu quá mức dẫn đến mất kiểm soát hành vi, nên nghi can Hoàng đã “hành động liều lĩnh” như trên. (Tr.N) [kn]
NEW YORK, New York (NV) – Taylor Swift cuối cùng cũng bị soán ngôi nữ hoàng nhạc đồng quê hiện đại sau 14 năm giữ danh hiệu này. Người soán ngôi của Swift là ca sĩ-nhạc sĩ mới nổi: Ella Langley, theo Yahoo Entertainment hôm Thứ Ba, 5 Tháng Năm.
Bài hát “Choosin’ Texas” của Langley đứng đầu bảng xếp hạng âm nhạc Billboard Hot 100 bốn tuần – trở thành ca khúc của nghệ sĩ nữ giữ vị trí này lâu nhất từ trước tới nay. Swift lập kỷ lục này năm 2012 bằng bản “We Are Never Getting Back Together” – một trong những bài hát ăn khách cuối cùng của cô không phải nhạc pop.
Ella Langley trình diễn tại Omni Nashville Hotel ở Nashville, Tennessee, hôm 20 Tháng Ba. (Hình: Jason Kempin/Getty Images)
Cuối Tháng Tư, trên thảm đỏ lễ trao giải dành cho nghệ sĩ nữ Billboard Women in Music Awards năm 2026, Langley cho ký giả Taryn Ryder của Yahoo hay thành tích đó khiến cô cảm thấy “đầu óc quay cuồng.”
“Cô có bao giờ bị như vậy chưa? Hơi đáng sợ. Không tin được. Tôi vui quá,” Langley cho biết.
Đó không phải kỷ lục duy nhất Langley vượt qua mới đây. Theo tạp chí Forbes, “Choosin’ Texas” còn đứng đầu bảng xếp hạng Hot Country Songs 21 tuần tính tới Tháng Tư, phá kỷ lục bản “10,000 Hours” của Justin Bieber và đôi ca sĩ Dan + Shay, trở thành bài hát thứ tám giữ vị trí số một lâu nhất trên bảng xếp hạng này từ trước tới nay.
“Choosin’ Texas” mang chủ đề quen thuộc: Cảm giác khi thấy người yêu cũ đi với người mới. Langley kết hợp khả năng sáng tác dễ đồng cảm của cô với giọng mũi đặc trưng của nhạc đồng quê mà Swift đã bỏ mấy năm qua khi chuyển qua nhạc pop.
“Nhạc đồng quê là kể chuyện, rồi mình thêm một chút giọng mũi,” Langley cho hay trong mẫu quảng cáo cho American Eagle.
Langley năm nay 26 tuổi, sống ở Alabama. Cô sáng tác nhạc từ khi còn là thiếu nữ, nhưng bước ngoặt trong sự nghiệp xảy ra năm 2024 khi bài hát cô song ca với Riley Green, “You Look Like You Love Me,” nổi đình đám trên TikTok.
Langley ít khi trả lời phỏng vấn, cô sống khá kín đáo và ít xài mạng xã hội, điều hiếm hoi trong thế hệ người nổi tiếng như cô. (Th.Long)
Cuộc bầu cử thị trưởng Garden Grove năm 2024 để lại một kết quả phũ phàng. Bốn ứng cử viên gốc Việt cộng lại được hơn 33,000 phiếu – hơn gấp đôi số phiếu của người thắng cuộc, bà Stephanie Klopfenstein.
Cộng đồng người Việt không thiếu phiếu. Điều còn thiếu là kỷ luật để tập hợp phiếu thành quyền lực thực sự.
Quyền ra tranh cử là quyền cá nhân thiêng liêng, không ai cấm được. Nhưng quyền cá nhân không đồng nghĩa với chiến lược tập thể. Muốn thấy sự khác biệt, chỉ cần nhìn sang hai cộng đồng khác ngay tại Nam California.
Bài học từ người Hàn: Ủng hộ khối khi đã chọn người
Cộng đồng người Hàn tại Nam California nhỏ hơn cộng đồng Việt, nhưng họ đã đưa được hai thị trưởng gốc Hàn liên tiếp vào Irvine, một trong những thành phố lớn nhất Orange County. Đó là ông Sukhee Kang (Dân Chủ, 2008-2012) và ông Steven Choi (Cộng Hòa, 2012-2016). Điều đáng chú ý là hai ông này thuộc hai đảng đối lập nhau, nhưng cộng đồng Hàn đều đồng lòng ủng hộ cả hai.
Họ không hỏi “người này theo đảng nào,” mà hỏi “người mình có vào được ghế không?” Đằng sau đó là nền tảng tổ chức bền vững. Korean American Coalition (thành lập 1983) là một tổ chức phi đảng phái chuyên vận động dân sự, đào tạo lãnh đạo, và xây dựng liên minh. Sau bạo loạn ở Los Angeles năm 1992, cộng đồng Hàn nhận ra họ gần như không có tiếng nói chính trị, nên họ quyết tâm thay đổi. Kết quả là họ xuất phát với khối phiếu cộng đồng ổn định, rồi mở rộng ra ngoài thay vì tự chia rẽ từ đầu.
Mô hình này không phủ nhận bài học mà bà Janet Nguyễn đã chứng minh năm 2007 tại Orange County, rằng người thắng là người biết rời vùng an toàn và thuyết phục cử tri ngoài cộng đồng mình. Điều này chỉ bổ sung cho bài học đó: Khối phiếu cộng đồng ổn định là điều kiện cần, khả năng mở rộng ra ngoài là điều kiện đủ. Nếu không có bước một, bước hai, không thể thực hiện được.
Bài học từ người Hoa: Nhường nhịn vì lợi ích chung
Cộng đồng người Hoa tại Nam California (đặc biệt ở Monterey Park – “suburban Chinatown” đầu tiên) tuy dân số ít hơn và phân tán hơn so với người Việt ở Little Saigon, nhưng đã đạt thành tựu chính trị ổn định và bền vững. Từ những năm 1980, họ đưa được nhiều lãnh đạo vào ghế thị trưởng và hội đồng thành phố như Lily Lee Chen (nữ thị trưởng người Hoa đầu tiên của Mỹ năm 1983 tại Monterey Park) và Betty Chu. Rồi bà Judy Chu, từng là nghị viên Monterey Park, thị trưởng, dân biểu tiểu bang, ủy viên hội đồng thuế tiểu bang, và bây giờ là dân biểu liên bang, và cũng là phụ nữ Mỹ gốc Hoa đầu tiên được bầu vào Quốc Hội Hoa Kỳ.
Bí quyết không nằm ở số lượng phiếu đông đúc mà ở kỷ luật tổ chức. Họ xây dựng các hội đoàn và tổ chức phi đảng phái sớm, ưu tiên đánh giá năng lực thắng cử và khả năng liên minh với các cộng đồng khác (Hàn, da trắng, Latino) thay vì chỉ dựa vào “người mình.” Dù có chia rẽ nội bộ (giữa Đài Loan, Trung Hoa Đại Lục, thế hệ, giai cấp), họ vẫn duy trì khối phiếu tương đối ổn định nhờ tập trung vào vấn đề thực tế: giáo dục, nhà ở, kinh doanh.
Cử tri gốc Việt ở Little Saigon đi bầu. (Hình minh họa: Đằng-Giao/Người Việt)
Người Hoa chứng minh rằng có tổ chức điều phối uy tín và văn hóa nhường nhịn vì lợi ích chung, cộng đồng có thể chuyển từ “có mặt” thành “có quyền lực” mà không cần một khu người Hoa tập trung đông đúc. Đây chính là bài học quý giá cho người Việt trước mùa bầu cử 2026.
Tại sao người Việt chưa làm được?
Không phải vì thiếu tổ chức. Little Saigon có hàng trăm hội đoàn, hội ái hữu, cựu quân nhân. Tuy nhiên, khá nhiều những hội đoàn này mang tính xã hội – văn hóa, chưa đủ uy tín và thực quyền để điều phối chính trị. Nhiều tổ chức, nhưng lay thiếu quyền lực tổ chức.
Sự khác biệt quan trọng hơn có thể nằm ở lịch sử. Người Hàn có bạo loạn ở Los Angeles năm 1992 như một cú sốc tập thể, đủ đau để buộc cộng đồng nhìn thẳng vào sự bất lực và thay đổi. Người Việt tại Orange County cũng có ký ức chấn thương tập thể, nhưng đó là ký ức về chiến tranh và mất nước, mang theo những vết thương chính trị sâu sắc giữa các thế hệ, ý thức hệ, và phe phái.
Thay vì là chất keo kết dính, ký ức đó đôi khi lại là nguyên nhân của chia rẽ, đặc biệt là khi nó bị “vũ khí hóa” trong các cuộc tranh cử nội bộ, như những cáo buộc mang tính chụp mũ như “có cảm tình với Cộng Sản” hoặc “chống Cộng Sản còn yếu,” từng xuất hiện ngay giữa các ứng cử viên gốc Việt với nhau.
Ba việc phải làm ngay
Không cần sao chép người Hàn hay người Hoa, nhưng cộng đồng Việt Nam có thể học ba bài học cụ thể và thích nghi cho hoàn cảnh riêng của mình tại Orange County.
Thứ nhất, cần xây dựng một thiết chế điều phối thực sự – không phải thêm hội đoàn xã hội, mà là một tổ chức có khả năng đánh giá ứng cử viên dựa trên năng lực thắng cử, không phải quan hệ cá nhân hay đảng phái. Khi tổ chức này lên tiếng, cộng đồng có điểm tựa để hội tụ.
Thứ hai, cần tổ chức diễn đàn sàng lọc sớm trước mùa bầu cử – không phải để “chọn vua,” mà để làm rõ ai có khả năng xây dựng liên minh ngoài cộng đồng Việt. Điều này không có nghĩa là hạn chế quyền ra tranh cử, vì đó là quyền công dân thiêng liêng mà không ai có thể ngăn cản. Tuy nhiên, việc này là tạo điều kiện để mỗi ứng cử viên có đủ thông tin và áp lực minh bạch để tự đưa ra quyết định khôn ngoan.
Và thứ ba là điều khó nhất. Đó là phải thay đổi nhận thức trong cộng đồng – rằng rút lui để ủng hộ người mạnh hơn không phải thất bại hay phản bội, mà là quyết định khôn ngoan và đáng tôn trọng.
Cử tri là chìa khóa cuối cùng
Mọi tổ chức, diễn đàn, hoặc cơ chế, đều vô ích nếu cử tri vẫn bỏ phiếu theo cảm tính. Mỗi cử tri gốc Việt cần tự hỏi trước khi đánh dấu lá phiếu. Đó là, “Lá phiếu này có tạo ra quyền lực thực sự, hay chỉ là cử chỉ cảm xúc?”
Khi cử tri thay đổi, ứng cử viên buộc phải thay đổi. Chiến lược “xây bong bóng riêng” sẽ không còn chỗ dung thân.
Ông Bảo Nguyễn, người gốc Việt đầu tiên đắc cử thị trưởng Garden Grove hồi năm 2014. (Hình: Bảo Nguyễn cung cấp)
Đừng chờ cú sốc mới hành động
Người Hàn mất một khu phố bị thiêu rụi năm 1992 để thức tỉnh. Người Hoa cũng từng trải qua những bài học đắt giá. Người Việt không cần phải trả giá đắt đến vậy.
Con số hơn 33,000 phiếu bị phân tán trong cuộc tranh cử thị trưởng Garden Grove năm 2024 đã đủ đau. Câu hỏi không còn là liệu cộng đồng người Việt có đủ sức mạnh để giành ghế thị trưởng vào năm 2026 hay không. Câu trả lời là có! Câu hỏi thực sự là liệu cộng đồng có đủ kỷ luật để không tự triệt tiêu sức mạnh ấy một lần nữa?
Lần cuối cùng cộng đồng Việt Nam ở Garden Grove làm được điều này là năm 2014, tức là cách đây 12 năm.
Lúc đó, ông Bảo Nguyễn, ủy viên Học Khu Garden Grove, là người gốc Việt duy nhất tranh cử thị trưởng thành phố với hai đối thủ người Mỹ nặng ký là ông Bruce Broadwater và ông Albert Ayala, trong đó, ông Broadwater là đương kim thị trưởng. Cuối cùng, ông Bảo Nguyễn về nhất, hơn người thứ nhì là ông thị trưởng chỉ có 15 phiếu, trong tổng số 27,789 phiếu cho cả ba ứng cử viên.
Trong chính trị, quyền lực không thuộc về cộng đồng có nhiều phiếu nhất. Quyền lực thuộc về cộng đồng biết cách tập hợp phiếu thành một sức mạnh. Người Việt tại Orange County có tất cả những thứ cần thiết, nhưng trừ một thứ. Đó là kỷ luật để không lãng phí những lá phiếu giá trị đó. [đ.d.]
—
Nguồn: Văn Phòng Bầu Cử Orange County (Tháng Mười Một, 2024), AAPI Data, Korean American Coalition Los Angeles, CalMatters, và The Orange County Register.
MEXICO CITY, Mexico (NV) – Mexico City, thủ đô Mexico, đang lún nhanh tới mức có thể nhìn thấy từ không trung, theo CNN hôm Thứ Ba, 5 Tháng Năm.
Hình chụp bằng hệ thống radar rất mạnh của Cơ Quan Hàng Không và Vũ Trụ Quốc Gia của Mỹ (NASA) cho thấy Mexico City đang lún hơn nửa inch một tháng – trở thành một trong những thủ đô lún nhanh nhất thế giới.
Đường sá bị nứt tại quảng trường Zocalo ở Mexico City, Mexico. (Hình: Hector Vivas/Getty Images)
Mexico City, cũng là một trong những thành phố lớn nhất thế giới, trải dài khắp một hồ nước ở trên cao và nằm bên trên tầng nước ngầm cổ, cung cấp khoảng 60% lượng nước uống cho 22 triệu cư dân siêu đô thị này.
Qua nhiều năm, tầng nước ngầm bị bơm quá mức, làm đất bên trên bị lún. Tình trạng bơm nước quá mức còn góp phần gây ra khủng hoảng nước triền miên, khiến Mexico City có nguy cơ không lâu nữa sẽ hết nước uống.
Tình trạng sụt lún nhanh của Mexico City càng thêm trầm trọng do việc đô thị hóa không ngừng vì cơ sở hạ tầng mới làm tăng sức nặng đè lên lớp đất đầy đất sét của thành phố này.
Tình trạng sụt lún của Mexico City được lưu vào hồ sơ lần đầu tiên vào những năm 1920. Kể từ đó, cư dân bắt đầu chứng kiến hậu quả: Đường sá bị nứt, nhà cửa bị nghiêng và hệ thống đường rầy bị hư hại.
Hình ảnh mới từ vệ tinh NISAR, dự án của NASA với Tổ Chức Nghiên Cứu Vũ Trụ Ấn Độ, cho thấy thành phố này lún nhanh tới mức đáng giật mình.
Từ Tháng Mười, 2025 tới Tháng Giêng, 2026, giữa mùa khô ở Mexico City, hình ảnh do NISAR chụp cho thấy nhiều nơi ở thành phố này lún khoảng 0.8 inch một tháng, tương đương hơn 9.5 inch một năm.
Trong những nơi bị lún nặng nhất, có Phi Trường Quốc Tế Benito Juarez, phi trường chính của Mexico City.
Tượng đài Thiên Thần Độc Lập, công trình biểu tượng của Mexico City, cho thấy rõ hậu quả. Được xây dựng năm 1910 để kỷ niệm 100 năm ngày Mexico độc lập khỏi Tây Ban Nha, công trình cao 114 foot này phải xây thêm 14 bậc thềm dưới chân do mặt đất bị lún. (Th.Long) [kn]
SAN FRANCISCO, California (NV) – Năm năm sau khi Hoa Kỳ ký đạo luật chống thù ghét vào năm 2021, những vấn đề thù ghét người gốc Á tại Mỹ xảy ra nhiều hơn trước đại dịch COVID-19. Đó là chủ đề của buổi hội thảo do Truyền Thông Cộng Đồng Mỹ (ACoM) tổ chức hôm Thứ Sáu, 1 Tháng Năm.
Tình trạng thù ghét người gốc Á vẫn gia tăng tại Mỹ. (Hình minh họa Timothy A. Clary/AFP via Getty Images)
Vào Tháng Năm, 2021, Tổng Thống Joe Biden ký Đạo Luật Tội Thù Ghét COVID-19, có mục đích làm báo cáo tội thù ghét dễ dàng hơn tại địa phương và tiểu bang khi tình trạng thù ghét người gốc Á tăng vọt.
Tuy nhiên, sau đó năm năm, tình trạng thù ghét đối với nhóm người này vẫn cao – gần gấp ba lần so với trước đại dịch.
Vì vậy, vào Tháng Di Sản Người Mỹ Gốc Á, ACoM hợp tác với tổ chức Thăng Tiến Công Lý Người Mỹ Gốc Á (AAJC) thảo luận tình trạng thù ghét vẫn tiếp tục gia tăng. Buổi hội thảo còn có các chuyên gia nói về tình hình trong nhiều cộng đồng Châu Á-Thái Bình Dương và còn nói về cách nhìn của Tổng Thống Donald Trump góp phần gây gia tăng thù ghét.
Diễn giả đầu tiên là ông John C. Yang, tổng giám đốc AAJC. Mở đầu, ông nói về tình trạng kỳ thị người nhập cư đang cao kỷ lục, có Tổng Thống Trump “đổ dầu vào lửa” bằng cách lan truyền các thông điệp gọi người Ấn Độ và Trung Quốc nhập cư là “băng đảng có máy laptop” đến từ “những nước khốn cùng.”
Trong khi đó, chính phủ liên bang thì đang tìm cách xóa bỏ các quỹ hỗ trợ chống thù ghét khi vẫn còn hợp đồng, khởi tố những tổ chức bảo vệ quyền công dân và gây áp lực cho các công ty mạng xã hội, bắt họ phải giảm xóa bỏ các nội dung mang tính chất thù ghét.
Sau đó, ông nói về tình trạng thù ghét hiện nay. Ông cho biết tội thù ghét cao gần gấp ba lần so với trước đại dịch, trong đó có thù ghét các tôn giáo như Sikh Giáo (của người Sikh), Ấn Độ Giáo, và Phật Giáo, cao ở mức kỷ lục được FBI ghi chú. Thù ghét người Latino cao nhất trong hơn một thập niên. Tuy nhiên, tội thù ghét không được báo cáo nhiều vì thiếu cơ chế để thực hiện.
Ông Yang cũng nhắc đến một số xu hướng thù ghét người gốc Á từng xảy ra trong lịch sử như nhốt người gốc Nhật vào trại tập trunng trong Đệ Nhị Thế Chiến, thù ghét người Ả Rập, người Hồi Giáo, người Trung Đông, và người Nam Á sau vụ tấn công 9/11, cũng như Đạo Luật Loại Trừ Người Hoa.
Tổng Thống Donald Trump giúp lan truyền nhiều suy nghĩ thù ghét. (Hình minh họa: Andrew Caballero-Reynolds/AFP via Getty Images)
Ngoài ra, ông còn nhắc đến suy nghĩ coi người Châu Á “mãi mãi là người ngoại quốc” đang “quay” trở lại.
Theo ông, những giải pháp đối phó với thù ghét gồm có sự bù đắp của chính phủ tiểu bang và địa phương vào những chỗ trống của liên bang, thông qua đạo luật Cải Tiến Báo Cáo Để Chặn Thù Ghét, bảo đảm các khoản tiền trợ cấp từ Quốc Hội được đến các tổ chức cộng đồng, và tăng cường nguồn lực cho các đường dây báo cáo thù ghét không phải của nhân viên công lực.
Diễn giả thứ hai là bà Mannimal Kaur, quản lý chính sách liên bang của Liên Đoàn Sikh. Bà cho biết liên đoàn được thành lập gần 25 năm trước để phản ứng với tình trạng thù ghét sau 9/11. Cái chết liên quan đến thù ghét đầu tiên xảy ra trong giai đoạn đó là vụ ông Balbir Singh Sodhi, một người Sikh bị bắn chết bên ngoài cây xăng của ông vào ngày 15 Tháng Chín, 2001.
Chỉ trong một tháng sau 9/11, có đến hơn 300 vụ bạo lực và kỳ thị người Sikh được ghi nhận. Tuy nhiên, thù ghét người Sikh không bắt đầu sau 9/11, mà xảy ra trước đó gần 100 năm, như vụ tấn công nhiều công nhân người Sikh vào năm 1907 ở Bellingham, Washington.
Theo bà Kaur, thù ghét người Sikh liên tục thay đổi vì sự kỳ thị xuất hiện rõ rệt trong chính trị dòng chính. Thêm vào đó là Tòa Bạch Ốc và các cơ quan liên bang ủng hộ các suy nghĩ da trắng thượng đẳng và Phát Xít mới trên mạng xã hội.
Bà nhấn mạnh thù ghét người gốc Nam Á gia tăng trên mạng sau cuộc bầu cử tổng thống năm 2024. Tháng Năm và Tháng Sáu của năm 2025 là hai tháng có những vụ đe dọa bạo lực nhắm vào người Nam Á cao thứ ba và thứ tư từ năm 2023.
Diễn giả thứ ba là ông Sameer Hossain, giám đốc điều hành của Hội Đồng Quan Hệ Công Chúng Hồi Giáo. Ông nhắc đến vụ giết những người Nam Á ở Dallas sau 9/11 và vụ giết một cậu bé người Hồi Giáo 6 tuổi vào năm 2023 sau khi Hamas từ dải Gaza tấn công miền Nam Israel.
Theo ông, trong một tháng vừa qua, những vụ đả kích người Mỹ Hồi Giáo và đền thờ của họ tăng 11 lần so với nhiều giai đoạn trước. Nhiều dân cử còn nói Hoa Kỳ không có chỗ cho người Hồi Giáo, cho rằng tôn giáo đó không phù hợp với giá trị của người Mỹ, cũng như kêu gọi trục xuất và tước quốc tịch của họ.
Tuy thù ghét xảy ra nhiều, ông Hossain cho biết, các cộng đồng Hồi Giáo không báo cáo vì không biết cách, cũng như bị các rào cản ngôn ngữ và không đủ thông tin. Họ còn thiếu tin tưởng vào nhân viên công lực, và không nhận được giúp đỡ sau khi báo cáo.
Nhiều người Nam Á đang đối mặt với thù ghét. (Hình minh họa: Patrick T. Fallon/AFP via Getty Images)
Ông đưa ra một số giải pháp để đối phó với thù ghét là sử dụng nhiều nguồn lực quan trọng, tạo quan hệ với nhân viên công lực địa phương qua các nhà hoạt động cộng đồng, tiếp xúc với các dân cử địa phương qua nhiều tổ chức cộng đồng, và báo cáo mọi vấn đề thù ghét, qua số điện thoại 911 nếu nguy hiểm tức thời hoặc qua các tổ chức cộng đồng.
Diễn giả cuối cùng là bà Stephanie Chan, giám đốc thông tin và nghiên cứu của Stop AAPI Hate. Bà nói về cách tổ chức này lấy thông tin về thù ghét. Đầu tiên là trang web cho ai cũng có thể báo cáo, tiếp theo là khảo sát mỗi năm với đại học University of Chicago, và cuối cùng là sử dụng công ty Moonshot để theo dõi thù ghét trên mạng xã hội.
Sau đó, bà nói về tình hình thù ghét hiện nay. Bà cho biết thù ghét người gốc Á vẫn xảy ra nhiều và vẫn được lan truyền rộng rãi từ năm 2023 đến nay. Trong năm 2025, theo báo cáo xuất bản ngày 1 Tháng Năm, 50% người Châu Á được khảo sát cho biết họ từng đối diện với thù ghét vì chủng tộc, quốc tịch, hay sắc dân. Những thù ghét đó còn gắn liền với kỳ thị tôn giáo.
Bà cũng nhắc đến thay đổi trong suy nghĩ thù ghét người gốc Á, từ việc đổ thừa họ là nguyên nhân của đại dịch COVID-19 thành đe dọa trục xuất, như một phụ nữ gốc Nam Hàn bị xô đẩy trong một tiệm thức ăn nhanh rồi bị đe dọa trục xuất, và một người gốc đảo Thái Bình Dương bị đe dọa báo Cảnh Sát Di Trú (ICE) tuy ông có quốc tịch Mỹ.
Một vấn đề khác là báo cáo thù ghét chưa đủ. Bà Chan cho biết thông số của FBI còn thiếu vì không phải cơ quan công lực nào cũng cung cấp thông tin. Một điểm khác là chỉ có 22% người gặp vấn đề thù ghét báo cáo với một cơ quan đàng hoàng vì họ nghĩ sẽ không được giúp đỡ. [đ.d.]
WESTMINSTER, California (NV) – Buổi tiệc chay cúng dường để tổ chức Đại Lễ Phật Đản chung của Tăng Đoàn Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hải Ngoại, đồng thời hỗ trợ cho khóa An Cư Kiết Hạ và Hội Nghị Thường Niên năm 2026, vừa được tổ chức thành công mỹ mãn tại hội trường chùa Điều Ngự, Westminster, chiều Chủ Nhật, 26 Tháng Tư.
Hà Tiên (trái) và Ngọc Huyền song ca bài “Nụ Cười” tại tiệc chay gây quỹ của chùa Điều Ngự, Westminster. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Buổi tiệc diễn ra trong không khí hoan hỷ ấm cúng, với sự tham dự của chư tôn đức tăng ni thuộc tăng đoàn, đại diện các tự viện, các hội đoàn Phật Giáo, mạnh thường quân, nhà hảo tâm, cùng đông đảo đồng hương Phật tử và quan khách.
Hòa Thượng Thích Viên Huy, phó chủ tịch thường trực Hội Đồng Điều Hành kiêm tổng vụ trưởng Xã Hội của tăng đoàn và là trụ trì chùa Điều Ngự, khai mạc buổi tiệc.
Hòa Thượng Thích Viên Lý,chủ tịch Hội Đồng Điều Hành của tăng đoàn, viện chủ chùa Điều Ngự, và trụ trì chùa Diệu Pháp, tri ân đạo tâm, chí quyện cao quý của quan khách tham dự như chính những vị Cấp Cô Độc thời đại.
Cô Lê Chuyên (giữa) hoan hỉ nhận 1 ounce vàng do Hòa Thượng Thích Viên Huy (thứ hai từ trái) trao trong tiệc gây quỹ. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Hòa thượng cũng kêu gọi sự chung tay đóng góp của Phật tử cho buổi tiệc tạo thuận duyên cho mọi người chung tay hỗ trợ tổ chức Đại Lễ Phật Đản được thành tựu viên mãn, góp phần duy trì mạng mạch Phật Giáo được lâu dài trong khóa an cư kiết hạ hàng năm.
Theo ban tổ chức cho biết, ngoài ra, tiệc chay cũng nhằm kêu gọi sự phát tâm ủng hộ của mọi người nhằm tạo ngân khoản để tặng quà cho học sinh giỏi, xuất sắc trong cộng đồng, khuyến khích các em trên con đường học vấn, cũng như thăm viếng tặng quà cho người cao niên trong viện dưỡng lão…
Hòa Thượng Thích Viên Lý ban đạo từ. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Chương trình gồm có đấu giá các vật phẩm Phật Giáo và vé số may mắn với nhiều giải thưởng. Trong đó, giải cao nhất 1 ounce vàng được trao cho cô Lê Chuyên ở Westminster trong sự hân hoan của cô và gia đình về sự may mắn lớn này.
Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn của Westminster chia sẻ: “Rất vui gặp đông đảo Phật tử tham dự tại chùa Điều Ngự nằm ngay trong thành phố Westminster với rất nhiều sinh hoạt, và rất hãnh diện có ngôi chùa thuộc địa bàn nơi tôi đang phục vụ.”
Ông chúc mừng buổi tiệc gây quỹ thành công và cúng dường $500.
Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn (trái) và ông Andy Nguyễn trong tiệc gây quỹ Đại Lễ Phật Đản. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Ông Andy Nguyễn, một Phật tử, chủ nhân A&D Auto Center, Westminster, và là ủy viên quy hoạch thành phố, chia sẻ: “Phước và đức của con người luôn song đôi, như hạt giống trồng xuống đất, sẽ thành cây biến thành hàng trăm trái. Giống như vậy, con người vun bồi phước, phước sẽ nhân đôi, người tạo phước càng nhiều, phước sẽ bảo vệ giúp lướt qua nhiều nguy nan. Nhiệm vụ người Phật tử là phải bảo vệ Tam Bảo mãi trường tồn, để chúng sinh hiểu biết giáo lý nhà Phật, nương theo đó mà tu tập.”
“Bố thí cao thượng, nhất là bố thí Pháp (giáo pháp của Phật), và sự tương trợ cho các vị tu hành cũng như bố thí Pháp đó là cao quý nhất, sanh vào đời nào cũng gần gũi Phật pháp, luôn được nghiệp lành. Như vậy, có phước phải vun bồi lộc, có lộc lại càng phải bồi phước hơn nữa. Tiệc chay hôm nay rất đông Phật tử đến cúng dường, đó là việc đáng mừng vì họ đang tạo phước, có khi quý vị không nhớ nghĩ đến.”
Tượng Đức Quán Âm bằng ngọc xanh được giới thiệu trong tiệc gây quỹ. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Dr. Kimberly Hồ, cựu nghị viên Westminster, đang ứng cử thị trưởng thành phố, kính chúc ngày Phật Đản sắp đến trong mùa an cư kiết hạ an lành, và bà cúng dường $260.
Dược Sĩ Trần Nghĩa Đời, hội trưởng Hội Thân Hữu Gò Công, chia sẻ: “Tôn giáo là lãnh vực tâm linh giúp cho những gì thiếu sót ở ngoài đời, như nhà dưỡng lão, nuôi nguời tàn tật, để xóa bớt những đau khổ của thế gian. Phật tử làm việc từ thiện giúp xã hội, giúp người nghèo già yếu bệnh tật thiếu những điều kiện vật chất trong cuộc sống. Nhờ những kinh nghiệm qua sự giác ngộ giúp người Phật tử nhìn thấu suốt những gì thực tế và rất hữu dụng, không phải chỉ có chùa và Đức Phật lớn là đủ. Cầu mong Đại Lễ Phật Đản sắp tới được thành công viên mãn, để duy trì truyền thống Phật Giáo Việt Nam nơi hải ngoại.”
Phái đoàn Hội Thân Hữu Gò Công trong tiệc chay gây quỹ ở chùa Điều Ngự. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Nhân dịp này, ban tổ chức thành tâm tri ân mọi người chung tay góp sức để chương trình được viên mãn. là nguồn động lực lớn lao cho ban tổ chức cũng như chư Tôn Đức trong công tác Phật sự chung, hộ trì Tam Bảo của cộng đồng Phật tử tại hải ngoại.
Chương trình văn nghệ cúng dường qua các tiết mục ca múa nhạc Phật Giáo đặc sắc với các ca sĩ Hương Thủy, Ngọc Huyền, Lay Minh, Vũ Quang Vinh, Hà Tiên, nghệ sĩ saxophone Sáu Hoàng, Nhật Năng, cùng MC Tuyết Nha điều hợp chương trình. [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Hai dân biểu liên bang Hoa Kỳ của California – Derek Trần (Địa Hạt 45) và Lou Correa (Địa Hạt 46) – vừa giới thiệu Dự Luật “Tôn Trọng Cam Kết Của Chúng Ta” (Honor Our Commitment Act) nhằm ngăn chặn việc trục xuất những người tị nạn Việt Nam đến Hoa Kỳ trước ngày 12 Tháng Bảy, 1995, thời điểm bình thường hóa quan hệ ngoại giao Mỹ-Việt, hôm 1 Tháng Năm, theo văn phòng của hai vị dân biểu Dân Chủ này cho biết.
Những người tị nạn này hiện đối diện nguy cơ bị trục xuất dưới các chính sách di dân mạnh mẽ của chính quyền đương nhiệm.
Một cuộc biểu tình trước thương xá Phước Lộc Thọ, Westminster, chống trục xuất người Việt đến Mỹ trước năm 1995. (Hình minh họa: Người Việt)
Dự luật được Dân Biểu Henry Johnson (Dân Chủ-Georgia) đồng bảo trợ.
“Là con của người tị nạn Việt Nam và là người Mỹ gốc Việt đầu tiên đại diện vùng Little Saigon thuộc Orange County tại Quốc Hội, tôi cam kết bảo vệ cộng đồng mình,” Dân Biểu Derek Trần phát biểu. “Nhiều người trong số họ xuất thân trong gia đình từng sát cánh cùng quân đội Hoa Kỳ, đến đây để tìm kiếm tự do và dân chủ. Họ làm việc chăm chỉ để xây dựng ‘Giấc Mơ Mỹ’ và hy sinh để thế hệ con cháu có một cuộc sống tốt đẹp hơn. Chúng ta phải bảo đảm những người tị nạn Việt Nam này được bảo vệ và có thể tiếp tục phát triển trên đất nước mà họ gọi là quê hương suốt nhiều thập niên qua.”
Dân Biểu Lou Correa nhấn mạnh: “Orange County là nơi có cộng đồng người Việt lớn nhất bên ngoài Việt Nam, một cộng đồng đóng góp đáng kể vào đời sống văn hóa và sự phát triển kinh tế của khu vực. Nhiều người tị nạn từ thời Chiến Tranh Việt Nam đến Hoa Kỳ với hai bàn tay trắng, nhưng bằng ý chí, sự cần cù và khát vọng tự do, họ đã xây dựng cuộc sống mới, đóng góp cho xã hội và trở thành một phần không thể thiếu của cộng đồng chúng ta. Nhiều người trong số họ làm việc cùng người Mỹ và sát cánh cùng quân đội Hoa Kỳ trong cuộc chiến. Việc đưa họ trở lại Việt Nam không chỉ là bất công, mà còn đặt sinh mạng, sự an toàn và tự do của họ vào vòng nguy hiểm. Họ xứng đáng được ở lại Hoa Kỳ và không nên bị ép trở về một đất nước mà họ đã rời bỏ từ nhiều thập niên trước.”
Luật hóa cam kết cũ, đảo ngược thay đổi gây tranh cãi
Dự Luật “Tôn Trọng Cam Kết Của Chúng Ta” sẽ luật hóa các biện pháp bảo vệ dành cho người tị nạn Việt Nam tại Hoa Kỳ theo Bản Ghi Nhớ (MOU) ký năm 2008 giữa Hoa Kỳ và Việt Nam, trong đó quy định không trục xuất những người đến Hoa Kỳ trước năm 1995.
Thỏa thuận này được Tổng Thống Barack Obama duy trì, nhưng bị tái đàm phán và điều chỉnh vào những tháng cuối nhiệm kỳ đầu của Tổng Thống Donald Trump, mở đường cho các vụ trục xuất.
Theo dự luật mới, một công dân Việt Nam đến Hoa Kỳ trong hoặc trước ngày 12 Tháng Bảy, 1995, đã cư trú liên tục tại đây và ngay cả khi đã có lệnh trục xuất cuối cùng, vẫn sẽ không bị giam giữ hoặc trục xuất.
Dự luật cũng quy định các trường hợp ngoại lệ nếu cá nhân bị bộ trưởng nội an xác định gây hại cho an ninh quốc gia hoặc thuộc diện dẫn độ hình sự.
Little Saigon tại Orange County hiện là nơi cư ngụ của khoảng 100,000 người Mỹ gốc Việt. Kể từ khi nhậm chức vào Tháng Giêng, 2025, Văn Phòng Dân Biểu Derek Trần đã hỗ trợ giải quyết hơn 230 hồ sơ cử tri liên quan đến tình trạng di trú với các cơ quan liên bang. [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump hôm Thứ Tư, 6 Tháng Năm, tuyên bố Mỹ sẽ tấn công “với mức độ cao hơn nhiều” nếu Iran không chấp nhận bản đề nghị hòa bình của Mỹ, theo CNBC.
Sáng Thứ Tư, trên mạng xã hội Truth Social, Tổng Thống Trump cho hay cuộc chiến “sẽ kết thúc” nếu Iran chấp nhận bản đề nghị của Mỹ, nghĩa là eo biển Hormuz phải “mở cho mọi người.”
Người băng qua đường gần tấm bảng vẽ eo biển Hormuz cùng dòng chữ “Mãi Mãi Trong Tay Iran” trên tòa nhà tại Vanak Square ở Tehran hôm Thứ Tư, 6 Tháng Năm. (Hình: AFP via Getty Images)
Tổng Thống Trump đăng bài này sau khi thị trường phản ứng tích cực với bản tin của Axios nói Mỹ và Iran sắp đạt thỏa thuận kết thúc cuộc chiến kéo dài hơn hai tháng nay.
Hôm Thứ Tư, Axios đưa tin Mỹ đang chờ Iran trả lời trong vòng 48 tiếng tới về một vài điểm chính để hoàn tất bản ghi nhớ dài một trang.
Sau đó, Tổng Thống Trump nói với đài PBS cuộc chiến có “cơ hội rất tốt để kết thúc,” nhưng cảnh báo, “nếu không kết thúc, chúng tôi phải trở lại dội bom cho họ tan nát.”
Ông Abbas Araghchi, ngoại trưởng Iran, đang thăm Trung Quốc, cho biết cả Iran lẫn Trung Quốc đều “tái khẳng định Iran có quyền bảo vệ chủ quyền quốc gia và phẩm giá quốc gia.” Trên mạng xã hội X, ông Araghchi tuyên bố “Iran tin tưởng Trung Quốc,” đồng thời cho hay ông mong củng cố mối quan hệ hợp tác chiến lược giữa hai nước này.
Giá dầu giảm mạnh còn chứng khoán tăng vọt sau khi có những chi tiết đó.
Trong bài đăng trên Truth Social, Tổng Thống Trump đe dọa nếu Iran không chấp nhận thỏa thuận hòa bình, “chiến dịch dội bom sẽ bắt đầu, và đáng tiếc, với mức độ cao hơn nhiều và mạnh hơn nhiều so với lúc trước.”
Trước khi ông Trump đăng bài này, một giới chức chính phủ Pakistan cho MS NOW hay, “Triển vọng đạt thỏa thuận kết thúc cuộc chiến nhiều phần sẽ xảy ra trong mấy ngày tới.”
Trước đó hôm Thứ Tư, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Iran nói với CNBC nước này đang “đánh giá” bản đề nghị hòa bình gồm 14 điểm của Mỹ.
Axios đưa tin thỏa thuận này bao gồm Iran cam kết chấm dứt làm giàu uranium, Mỹ bỏ cấm vận Iran, và cả hai bên bỏ kiểm soát tàu đi qua eo biển Hormuz.
Trong cuộc phỏng vấn của PBS, Tổng Thống Trump cho biết thỏa thuận này còn bao gồm Iran gửi uranium đã làm giàu qua Mỹ và hứa không vận hành những cơ sở nguyên tử dưới lòng đất, theo CNN.
Mỹ và Iran đồng ý ngưng bắn từ hôm 7 Tháng Tư tới nay, nhưng thỏa thuận này rất mong manh.
Hồi đầu tuần, Iran tấn công lực lượng Mỹ hộ tống tàu thương mại đi qua Hormuz, và tiếp tục tấn công Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất (UAE). Trong khi đó, Mỹ loan báo bắn chìm sáu chiếc thuyền nhỏ của Iran cố cản trở tàu thương mại đi qua eo biển này.
Trong giai đoạn đầu tiên sau 1975, một trong những trở ngại mà báo chí và văn học hải ngoại phải đối phó là: không có máy đánh chữ Việt, không có nhà in Việt cũng không có máy vi tính Việt. May, chữ “quốc ngữ” sử dụng bảng chữ cái La Mã, nên không đến nỗi “vô kế khả thi” như chữ Hán, chữ Phạn. Chỉ cần in ra chữ Tây, bỏ dấu vào, thành chữ Ta.
Báo “Người Việt” (số ra mắt 15 Tháng Mười Hai, 1978, bỏ dấu bằng tay). (Hình: Trần Doãn Nho)
Báo “Người Việt” (California) chẳng hạn.
Năm 1978, khởi đầu với một máy chữ “IBM Selectric” đi mượn và bốn ngàn ($4,000) đô la tiền vốn, hai nhà báo Đỗ Ngọc Yến và Lê Đình Điểu đã lao vào một cuộc kinh doanh và cũng là một nghĩa vụ: thực hiện một tờ báo tiếng Việt cho cộng đồng di dân. Cũng như mọi tờ báo khác trong thời kỳ này, báo in ra bằng chữ không dấu, dùng bút mực bỏ dấu (sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng) từng chữ một, đồng thời cắt, dán để hoàn tất tờ báo trước khi sao ra nhiều bản, phân phát đi các nơi.
Mãi đến năm 1986, “Người Việt” mới thoát khỏi công việc tốn thời gian này nhờ “Việt Diplomat,” bộ gõ tiếng Việt do “VN Labs,” một công ty nhu liệu do kỹ sư Nguyễn Việt (Victor Nguyen) thành lập vào năm 1984, tọa lạc tại San Jose, tiểu bang California. Mời đọc một trích đoạn từ bài “Typing in Tongues” (Gõ phím ra Giọng nói) [1] của Maria L. La Ganga, ký giả báo “Los Angeles Times” ngày 16 Tháng Sáu, 1989, viết về công trình này của Victor Nguyễn:
“Đối với các nhân viên của Người Việt, tờ báo tiếng Việt quan trọng ở Quận Cam, việc xuất bản một số báo đã là công việc hết sức vất vả trước khi Victor Nguyen xuất hiện. Viết bài không phải là vấn đề; đánh máy chữ mới là vấn đề. Và chính tiếng Việt – với vô số dấu trên gần như mọi chữ – là nguyên nhân cốt lõi của sự phức tạp đó. Cho đến gần đây, chưa có phần mềm máy tính nào giải quyết được sự phức tạp của tiếng Việt. Vì vậy, các nhân viên của báo Người Việt phải gõ bài vào máy điện toán mà không có dấu, sau đó in ra bản chính của từng bài viết và quảng cáo, rồi tự tay bỏ dấu trước khi đem báo đi in. Ruth Talovich, một biên tập viên của tờ báo phát hành năm-ngày-một-tuần, nhận xét: ‘Nhìn tất cả những chữ trên trang báo và tưởng tượng phải đi xuyên suốt hết để thêm dấu vào trên từng chữ một. Hãy nhìn những dấu móc trên chữ U [Ư] và chữ O [Ô], những dấu mũ trên chữ E [Ê]. Chỉ cần lướt qua một trang thôi là sẽ thấy nó tốn thì giờ biết chừng nào.’”
Bài giới thiệu Victor Nguyễn trên báo “Los Angeles Times” (ngày 16 Tháng Sáu, 1989). (Hình: Trần Doãn Nho)
Người kỹ sư trẻ tài năng này không ngừng ngang đó. Maria L. La Ganga cho biết tiếp:
“Vào năm 1986, khi tạp chí Người Việt bắt đầu sử dụng Diplomat, nhu liệu này chỉ có tiếng Việt; ngày nay [1989], nó cho phép các nhu liệu tiếng Anh ‘nói’ được 23 ngôn ngữ khác nhau, từ tiếng Albania đến tiếng Urdu. Và ông Nguyen đã rời bỏ môi trường doanh nghiệp để dành thời gian cho VN Labs, công ty của ông tại Newport Beach chuyên sản xuất sản phẩm đa ngôn ngữ này. (…) Ông Nguyễn cho biết, với các nhu liệu và máy tính cá nhân trước đây, “người dùng muốn viết hoặc xuất bản bằng ngôn ngữ của mình thì không thể làm được. Nhưng giờ đây, với (các chương trình) của chúng tôi, họ có thể sử dụng tất cả tính năng của các bộ xử lý văn bản tiếng Anh hiện có – và quan trọng hơn nữa là nhu liệu dàn trang – để viết bằng ngôn ngữ của mình.”
1986 đúng là “năm bản lề” của báo chí tiếng Việt hải ngoại. Nó thay đổi hẳn cung cách viết lách và xuất bản sách vở báo chí mọi loại, góp phần quan trọng cho sự phát triển mạnh mẽ của một nền báo chí và văn học non trẻ ở ngoài xứ sở.
Tạp chí “thuần túy” văn học đầu tiên ở hải ngoại: “Văn Học Nghệ Thuật” (bỏ dấu bằng tay). (Hình: Trần Doãn Nho)
Ngoài Nguyễn Việt, còn có Hồ Thành Việt, tức John Hồ (1955-2003). Trước năm 1975, Việt là sĩ quan Tiểu Đoàn 7 Thủy Quân Lục Chiến, quân lực Việt Nam Cộng Hòa. Di tản sang Mỹ năm 1975, anh theo học California State University, Fullerton. Tốt nghiệp kỹ sư vi tính, anh thành lập “Công Ty Nhu Liệu VNI” (VNI Software Company). Gần như cùng thời điểm với Nguyễn Việt, anh phát hành bộ chữ VNI, lúc đầu được sử dụng với MS-DOS, về sau, dùng chung với những hệ điều hành khác như Microsoft Word, WordPerfect, Ventura Publisher… Năm 1995, công ty VNI phát hành nhu liệu “VNI-Tân Kỳ for Windows” bao gồm kiểu chữ và cách nhập dữ liệu dùng cho Windows Workstation 3.1 và Windows 95. Năm 2000, bộ “VNI-Tan Viet 2000 UNICODE” được cải tiến để sử dụng được trên mọi hệ điều hành.
Sau này, vào năm 1993, Hội Chuyên Gia Việt Nam (Vietnamese Professionals Society) cũng sản xuất ra một nhu liệu tiếng Việt mới, VPSKeys, thiết kế cho hệ điều hành Windows 3.1; nhu liệu này về sau cũng trở thành phổ biến trong ngành báo chí cũng như cho các máy vi tính cá nhân.
Ngoài ra, tưởng cũng nên nhắc đến “Vietnet”, một nhóm các nhà khoa học máy tính trẻ gốc Việt được thành lập vào năm 1986. Máy tính thời kỳ đó chỉ hỗ trợ tiêu chuẩn mã hóa ký tự ASCII (American Standard Code for Information Interchange = Mã tiêu chuẩn Mỹ trong trao đổi thông tin). Trong khi chưa có nhu liệu tiếng Việt, để liên lạc với nhau trong nhóm, các thành viên đã đã kiến tạo một danh sách điện thư, kết nối các cộng đồng người Việt hải ngoại thông qua giao tiếp điện tử, bằng cách sử dụng các ký tự có sẵn trong ASCII để biểu thị những dấu thanh trong tiếng Việt. Sau đó, họ chuyển danh sách email này đến một diễn đàn thảo luận có tên là: soc.culture.vietnamese (SCV).
Mẫu dưới đây là thư của một thành viên gửi cho các thành viên khác trong diễn đàn này, hỏi về cách đặt tên trong tiếng Việt:
Tiện lợi và đơn giản: biến chữ Tây thành chữ Ta, không cần bỏ dấu!
Những ai chưa từng biết qua cách viết này cũng có thể đọc và tạm hiểu nội dung của nó. Chẳng hạn câu trích ra sau đây:
-Okay, trong Tu+’ Ddu+’c, “Co^ng, Dung, Ngo^n, Ha.nh”, “Dung” co’ nghi~a gi` ha? ba` con? (Dung nhan?) = Okay, trong tứ đức “Công, Dung, Ngôn, Hạnh,” “Dung” có nghĩa gì hả bà con? (Dung nhan ?)
Quy tắc viết được gọi là quy ước “SCV” hoặc “VIQR” (Vietnamese Quoted-Readable) được quy định như sau:
Các nguyên âm đặc biệt: o+ = ơ; u+ = ư, a^ = â ; a( = ă dd = đ
Quy ước “VIQR đã trở thành tiêu chuẩn mà nhiều công dân trực tuyến Việt Nam trong thời hoàng kim của các nhóm tin và diễn đàn tin dùng, và vẫn còn được nhiều người sử dụng cho đến tận ngày nay.”
Khi vừa đến định cư (1993), tôi đã từng đọc khá nhiều tài liệu chính trị, xã hội và văn chương viết dưới dạng này, được gửi qua email, trong đó có “Tạp Chí Văn Chương Liên Mạng” của Phạm Chi Lan. Chính tôi cũng đã tập sử dụng hình thức này để trao đổi thư từ, cũng như ghi chép tài liệu cất giữ trong máy tính.
Lược qua vài nét như thế để thấy những khó khăn lớn lao của người viết văn làm báo hải ngoại trong thời gian đầu trước khi phát triển thành một nền báo chí hoàn chỉnh. [hp]
QUẬN CAM, California (NV) – Tháng Năm là tháng bắt đầu có nhiều ngày lễ quốc gia trong năm, đi kèm với nhiều chương trình khuyến mãi hàng hóa, trong đó có xe hơi. Trang mạng tin tức xe hơi https://cars.usnews.com có làm nghiên cứu và liệt kê một số chương trình khuyến mãi xe hơi tốt nhất trong Tháng Năm, bao gồm mức lãi suất thấp 0% và giảm giá tiền mặt hơn $10,000.
2025 Ram 1500 đang khuyến mãi với lãi suất 0% trong 60 tháng. (Hình minh họa: HD/Người Việt)
2026 Hyundai Santa Fe: Lãi suất 0% trong 60 tháng hoặc hoàn tiền mặt $3,500.
Santa Fe không nhận được nhiều cải tiến lớn kể từ đợt tái thiết kế cách đây vài năm, nhưng vẫn là một mẫu xe xuất sắc trong phân khúc SUV cỡ trung. Xe có không gian rộng rãi, thoải mái, được trang bị nhiều tính năng tiên tiến, có mức giá khởi điểm thuộc hàng thấp nhất trong phân khúc. Mẫu xe này mang lại cảm giác lái thú vị. Những ai muốn khả năng tiết kiệm nhiên liệu tốt hơn, phiên bản Santa Fe Hybrid là lựa chọn tốt, cũng với lãi suất 0%, hoặc hoàn tiền mặt $4,000.
2025 Jeep Wagoneer S: Lãi suất 0% trong 72 tháng.
Jeep chính thức gia nhập cuộc đua xe điện (EV) khi giới thiệu mẫu Wagoneer S cho năm 2024. Mẫu xe này vẫn chưa thực sự tìm được chỗ đứng vững chắc trên thị trường. Xe được trang bị hệ dẫn động bốn bánh, có khả năng tăng tốc nhanh từ 0-60 mph chỉ khoảng 4 giây. Xe có phạm vi di chuyển gần 300 dặm cho mỗi lần sạc đầy.
2026 Mazda3: Lãi suất 1.9% trong 60 tháng hoặc hoàn tiền mặt lên tới $2,000.
Đây là một trong những mẫu xe cỡ nhỏ được US News đánh giá cao nhất. Xe mang lại cảm giác lái hứng khởi, có hai tùy chọn kiểu dáng thân xe: sedan hoặc hatchback. Xe có khả năng tăng tốc khá tốt. Dù hệ thống treo có phần cứng cáp, xe vẫn vận hành êm ái và mượt mà. Bên trong, chiếc Mazda này mang lại cảm giác thoải mái và sang trọng.
2025 Ram 1500: Lãi suất 0% trong 60 tháng.
Những ai đang tìm kiếm một chiếc xe pickup với chất lượng cabin cao cấp, cảm giác vận hành sánh ngang với một số mẫu SUV hạng sang, thì hãy chú ý đến Ram 1500, một trong những chiếc pickup tốt nhất trên thị trường. Xe có khả năng vận hành mạnh mẽ, cảm giác lái êm ái. Mẫu xe này không cung cấp các tùy chọn hệ truyền động hybrid hay diesel.
2025 Kia EV6: Hoàn tiền lên đến $11,500, hoặc lãi suất 0% trong 72 tháng cộng thêm giảm giá tiền mặt lên đến $5,000.
EV6 là một mẫu SUV điện đầy phong cách, có năng lực vượt trội trong một phân khúc rất cạnh tranh. Với ưu đãi khoản vay không lãi suất, Kia còn hào phóng tặng thêm $5,000 để gia tăng sức hấp dẫn. Những ưu đãi này áp dụng cho các phiên bản Light Long Range AWD, Wind RWD hoặc Wind AWD.
2025 Ford F-150: Lãi suất 0% trong 62 tháng và miễn thanh toán trong 90 ngày đầu.
Mẫu xe Ford F-150 đời 2026 sẽ không có bất kỳ cập nhật lớn nào đáng kể, cho nên mua đời 2025 vẫn không có nhiều khác biệt. F-150 có sức mạnh vượt trội cùng khả năng kéo và chở tải lớn. Đặc biệt, xe có phiên bản Raptor, một trong số ít những mẫu xe pickup off-road thực thụ trên thị trường hiện nay. Nội thất mang lại cảm giác thoải mái.
2025 Mazda CX-5: Lãi suất 0.9% trong 60 tháng hoặc hoàn tiền $2,500.
Là một trong những mẫu xe xuất sắc nhất thuộc phân khúc xe SUV, Mazda CX-5 là một lựa chọn hấp dẫn đối với khách hàng đang tìm mua một mẫu crossover cỡ nhỏ. Xe có khả năng tăng tốc khá nhanh, hệ thống lái linh hoạt, cho cảm giác lái thú vị hơn so với nhiều đối thủ. Mặc dù mang phong cách thể thao đầy năng động, xe vẫn êm ái khi vận hành; hệ dẫn động bốn bánh (AWD) được trang bị tiêu chuẩn trên mọi phiên bản.
2026 Hyundai Tucson: Lãi suất 0% trong 60 tháng hoặc hoàn tiền mặt lên đến $3,000.
Hyundai Tucson thiết lập chuẩn mực mới trong phân khúc SUV cỡ nhỏ. Chiếc xe này dễ lái, được trang bị nhiều tính năng tiên tiến, có không gian rộng rãi cho cả hành khách lẫn hành lý. Xe có tùy chọn hệ truyền động hybrid. Tucson vinh dự nhận giải thưởng “SUV cỡ nhỏ đáng tiền nhất năm 2026” do US News bình chọn.
2025 Toyota Tundra: Lãi suất 0% trong 60 tháng hoặc hoàn tiền mặt $5,000.
Theo đánh giá của các chuyên gia US News, Toyota Tundra là một mẫu xe pickup mang lại cảm giác thoải mái khi đi lại hàng ngày, đồng thời vẫn đáp ứng xuất sắc các công việc đặc thù của xe pickup. Xe có ba tùy chọn hệ truyền động, trong đó có một phiên bản hybrid. Tundra có khả năng kéo tải trọng lên tới 12,000 pound, cho cảm giác lái dễ dàng dù kích thước to lớn. (HD)
ORANGE COUNTY, California (NV) – Lãi suất vay mua nhà giảm tuần thứ ba liên tiếp, kéo nhu cầu của cả người mua lẫn chủ nhà tăng trở lại. Sau giai đoạn trầm lắng đầu mùa Xuân, thị trường địa ốc bắt đầu xuất hiện tín hiệu phục hồi.
Tổng số đơn vay mua nhà tăng 7.9% trong tuần qua so với tuần trước, theo chỉ số điều chỉnh theo mùa của Mortgage Bankers Association.
Sở hữu ngôi nhà luôn là niềm ao ước của hầu hết người dân. (Hình minh họa: Storyblocks.com)
Lãi suất trung bình đối với khoản vay mua nhà cố định 30 năm, áp dụng cho khoản vay tối đa $832,750, giảm từ 6.42% xuống 6.35%. Điểm phí cũng giảm nhẹ từ 0.62 xuống 0.61, đã bao gồm phí khởi tạo, với giả định người vay trả trước 20%.
Ông Mike Fratantoni cho biết lãi suất hạ trong tuần qua khi thị trường tài chính phản ứng tích cực với thỏa thuận ngừng bắn tại Trung Đông và xu hướng giá dầu giảm.
Đơn ghi danh vay để mua nhà tăng 10% trong tuần và cao hơn 14% so với cùng kỳ năm trước. Trước đó, nhu cầu từng rơi xuống dưới mức của năm ngoái. Đợt tăng lần này chủ yếu đến từ các khoản vay truyền thống, tăng 11% theo tuần.
Theo ông Fratantoni, dù vẫn còn nhiều bất định về địa chính trị, nhu cầu nhà ở vẫn được hỗ trợ bởi thị trường lao động ổn định. Đồng thời, tại nhiều khu vực, cán cân đang nghiêng về phía người mua do nguồn cung cao hơn so với năm trước.
Nhu cầu tái cấp vốn, vốn là vấn đề nhạy cảm với biến động lãi suất, nay tăng 6% so với tuần trước và cao hơn 52% so với cùng kỳ năm trước. Cùng thời điểm này năm ngoái, lãi suất cố định 30 năm cao hơn khoảng 55 điểm cơ bản.
Theo khảo sát của Mortgage News Daily, lãi suất tăng nhẹ vào đầu tuần này nhưng vẫn biến động mạnh, do các tín hiệu liên quan đến căng thẳng giữa Mỹ và Iran còn thiếu rõ ràng.
Ông Matthew Graham cho biết dữ liệu việc làm tích cực đang tạo áp lực khiến lãi suất nhích lên. Tuy nhiên, thị trường hiện vẫn theo sát diễn biến đàm phán giữa Mỹ và Iran, yếu tố còn nhiều bất định và có thể tiếp tục chi phối hướng đi của lãi suất. (Ng.Tr) [kn]
Nếu không thay đổi vào phút chót, Tổng Thống Mỹ Donald Trump sẽ viếng thăm Trung Quốc trong hai ngày 14 và 15 Tháng Năm và họp thượng đỉnh với Chủ Tịch Tập Cận Bình. Đây là chuyến thăm Bắc Kinh đầu tiên của ông Trump trong tám năm và là cuộc họp trực tiếp thứ sáu giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ-Trung kể từ năm 2017.
Tổng Thống Donald Trump trong lần gặp Chủ Tịch Tập Cận Bình tại Busan, Nam Hàn, ngày 30 Tháng Mười, 2025. (Hình: Andrew Caballero-Reynolds/AFP via Getty Images)
Hơn một tuần nữa cuộc họp mới diễn ra nhưng các nhà bình luận thời sự đã bàn tán sôi nổi, nhiều người nhận định ông Tập sẽ có vị thế “thượng phong.” Thực tế như thế nào?
Hãng tin Reuters nhận định, chuyến đi rất quan trọng với ông Trump; ông hy vọng sẽ được Bắc Kinh nhượng bộ về thương mại để ông thuyết phục cử tri trước cuộc bầu cử giữa kỳ Tháng Mười Một. Nhưng Trung Quốc không dễ ăn; họ không nhắm tới những thắng lợi nhỏ, trước mắt, mà muốn một mối quan hệ lâu dài ổn định hơn giữa hai đối thủ kinh tế và quân sự mạnh nhất thế giới.
Thuế quan hết “linh”
Điểm nóng nhất trong quan hệ Mỹ-Trung, trung tâm của cuộc họp thượng đỉnh Trump-Tập, vẫn là thương mại; các bộ trưởng thương mại hai nước đã họp nhiều ngày tại Paris để chuẩn bị nội dung cho hai nhà lãnh đạo.
“Lá bài tủ” của ông Trump vẫn là thuế quan, cấm vận và hạn chế xuất cảng công nghệ cao; còn ông Tập chơi bài hạn chế xuất cảng đất hiếm, hạn chế nhập cảng hàng hoá Mỹ, nhất là nông sản. Sau một thời gian căng thẳng do ông Trump đánh thuế hàng Trung Quốc lên tới 145% và ông Tập phản pháo bằng cách cắt nguồn cung đất hiếm, hai bên đã thỏa hiệp và “đình chiến” từ Tháng Chín năm ngoái.
Nhưng trong vài tháng qua, tình hình đã thay đổi.
Do thuế quan cao, thương mại song phương Mỹ-Trung giảm khoảng 30% so với cuối năm 2024; hàng Trung Quốc bán vào Mỹ giảm khoảng $130 tỷ. Nhưng thương nhân Trung Quốc đã nhanh chóng chuyển hướng: đưa hàng sang một số nước khác, thay đổi xuất xứ, rồi từ đó đưa đến Mỹ; đồng thời gia tăng bán hàng vào các thị trường Châu Âu, Châu Phi, Trung Đông và Đông Nam Á.
Nhiều dữ kiện cho thấy thuế quan khắc nghiệt của ông Trump không làm cho Trung Quốc giảm xuất cảng ra thế giới, mà ngược lại nhiều quốc gia đang lo sốt vó trước cơn sóng thần hàng giá rẻ của Trung Quốc tràn ngập thị trường, bóp chết các nhà sản xuất và thương mại nội địa.
Biện pháp hạn chế xuất cảng kỹ thuật cao cũng không có kết quả. Không tiếp cận được các sản phẩm bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) tân tiến nhất của Mỹ, Trung Quốc đã tự lực phát triển, tự nghiên cứu chế tạo hoặc đánh cắp.
Hồi Tháng Tư 2026, Tòa Bạch Ốc tố cáo Trung Quốc thực hiện một chiến dịch ăn cắp quy mô lớn các tài sản trí tuệ liên quan đến AI và cảnh báo các doanh nghiệp Mỹ đề phòng.
Không ngăn được Trung Quốc nhưng biện pháp hạn chế này lại gây khó cho chính các công ty Mỹ. Một nghiên cứu của Trung Tâm Nghiên Cứu Chiến Lược và Quốc Tế (CSIS) hồi Tháng Ba ghi nhận 56% các công ty bán dẫn và công nghệ thông tin phải chờ hơn 180 ngày mới xin được giấy phép xuất cảng, 33% phải chờ hơn 300 ngày; hậu quả là 54% mất cơ hội kinh doanh, và 58% mất bạn hàng vào tay đối thủ cạnh tranh.
Nghiên cứu của CSIS kết luận, hạn chế xuất cảng như một công cụ cưỡng bức kinh tế đang gây ra những tốn thất thương mại không định trước và khuyến khích các biện pháp ứng phó.
Lá bài cưỡng bức kinh tế bằng thuế quan và cấm vận mà ông Trump dùng để đấu với ông Tập đang mất tác dụng.
Đài Loan – điểm nóng
Đài Loan là ưu tiên cốt lõi của Bắc Kinh và nhiều nhà phân tích dự đoán ông Tập sẽ gây sức ép buộc ông Trump nhượng bộ. Gần đây Bắc Kinh cho thấy họ rất bực bội với quyết định của Mỹ bán cho Đài Loan một lô vũ khí tân tiến có giá trị tới $11 tỷ. Quyết định được thông qua cuối năm ngoái nhưng hợp đồng vẫn nằm ở Bộ Ngoại Giao Mỹ, chưa khai triển.
Ông Trump vốn đã không ưa Đài Loan; ông thường miêu tả đảo quốc dân chủ này là đối thủ cạnh tranh kinh tế hơn là một đồng minh thân thiện, một đối tác chiến lược. Đầu năm nay, ông Trump thậm chí còn muốn “tham vấn” ý kiến ông Tập trước khi quyết định bán vũ khí cho Đài Loan, điều mà chưa tổng thống tiền nhiệm nào làm! Ông Trump cũng nhiều lần nói rằng ông tin ông Tập sẽ không tấn công hòn đảo, ít nhất là trong thời gian ông còn ngồi trong Tòa Bạch Ốc!
Thời ông Trump, chính sách của Mỹ đã gần gũi hơn với lập trường của Trung Quốc và nhiều người lo sợ Mỹ sẽ không phản đối mạnh hành động cưỡng bức của Bắc Kinh đối với Đài Bắc.
Có điều, trong cuộc họp sắp tới, ông Tập sẽ không cố ép ông Trump thay đổi chính sách Đài Loan vì có thể phản tác dụng. Ông Trump chỉ muốn bàn về thương mại hơn là Đài Loan, còn mục đích trước mắt của ông Tập là duy trì sự ổn định trong quan hệ Mỹ-Trung để ông Tập có thêm thời gian củng cố sự tự chủ về công nghệ cao, thoát khỏi sự phụ thuộc vào Mỹ cả về công nghệ lẫn nhân lực khoa học.
Trung Đông: Tọa sơn quan hổ đấu
Hai nhà lãnh đạo chắc chắn sẽ bàn về cuộc chiến đang diễn ra ở Trung Đông và vai trò của Trung Quốc. Ngay sau khi Iran bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz, ông Trump đã đề nghị ông Tập can thiệp với Tehran vì một lượng lớn dầu khí nhập cảng của Trung Quốc đi qua con đường này. Rồi sau đó ông Trump dọa tăng thuế thêm 50% lên hàng hóa Trung Quốc khi có tin Bắc Kinh cung cấp hoả tiễn phòng không vác vai cho Iran.
Thế rồi ông Trump tuyên bố ông Tập đã cam kết với ông rằng Trung Quốc không cung cấp vũ khí cho Iran, và quyết định tăng thuế đó rơi vào quên lãng. Thông tin tình báo về việc Trung Quốc cung cấp cho Iran hình ảnh vệ tinh về các căn cứ và tài sản quân sự của Mỹ ở khu vực Trung Đông để Tehran tổ chức tấn công, về năm con tàu Trung Quốc chở hóa chất cho Tehran làm nguyên liệu hoả tiễn cũng bị chìm xuồng, không ai nhắc tới nữa sau khi ông Trump khẳng định ông đã có “sự thông cảm” với ông Tập, nhất là sau khi Tehran chịu ngồi vào bàn đàm phán với Mỹ ở Islamabad, Pakistan – được cho là do có sự vận động của Bắc Kinh.
Nhiều chuyên gia cho rằng, ông Tập sẽ không bỏ qua những hành động gần đây của Mỹ gây tổn hại sâu sắc tới lợi ích ở hải ngoại của nước này. Mất nguồn dầu khí và các dự án đầu tư khổng lồ ở Venezuela, Cuba và Iran làm cho Trung Quốc rất bẽ mặt. Lạnh lùng và thâm hiểm, ông Tập trả đũa bằng cách tọa sơn quan hổ đấu ở Trung Đông, chỉ phản đối khi lợi ích của Trung Quốc bị đe dọa trực tiếp, cứ để Mỹ sa lầy vào một cuộc chiến không có lối ra, đủ để Bắc Kinh yên tâm và ung dung hưởng lợi.
Cái lợi trước mắt, cái hại lâu dài
Trong khi không có những át chủ bài để đấu nhau, cả Washington lẫn Bắc Kinh đều không muốn tỏ ra mình bị lép vế.
Những ngày trước cuộc gặp, cả Washington và Bắc Kinh đều tung đòn, chừng như để thăm dò phản ứng của đối thủ. Thông tin mới nhất là Mỹ chuẩn bị hạn chế thị thực (visa) cấp cho người Trung Quốc nếu Bắc Kinh không tích cực tiếp nhận những công dân của họ bị trục xuất vì nhập cảnh vào Mỹ trái phép.
Một nguồn tin của Reuters cho biết hiện có khoảng 100,000 người Trung Quốc sinh sống bất hợp pháp tại Mỹ, trong đó có 30,000 người đã có lệnh trục xuất. Từ khi trở lại Tòa Bạch Ốc đầu năm ngoái, ông Trump đã đe dọa tăng thuế quan và cấm vận thương mại đối với những nước không nhận lại công dân, nhưng Bắc Kinh vẫn “từ chối hợp tác với Mỹ, vi phạm nghĩa vụ quốc tế của Trung Quốc và trách nhiệm đối với công dân,” theo quan chức này.
Biện pháp mạnh nhất có lẽ là Bộ Thương Mại Mỹ đưa vào danh sách đen để trừng phạt công ty lọc dầu Hằng Lực (Hengli) và 40 công ty vận tải biển tham gia chở dầu từ Iran cung cấp cho các nhà máy lọc dầu kiểu “ấm trà” này giữa lúc thị trường dầu khí thế giới chao đảo mạnh. (Xem chi tiết trong bài “Những ‘ấm trà’ của Trung Quốc,” Người Việt 4 Tháng Năm, 2026).
Nhưng ngay lập tức, Bắc Kinh phản pháo bằng việc ban hành lệnh cấm các công ty đa quốc hoạt động tại Trung Quốc thực thi lệnh trừng phạt của Mỹ, chẳng hạn như từ chối thanh toán, từ chối bảo hiểm, từ chối vận chuyển dầu khí… Lệnh cấm của Bắc Kinh còn cho phép các công ty Trung Quốc bị Mỹ trừng phạt được khởi kiện lên tòa án Trung Quốc những hành vi gây hại cho lợi ích của họ, dù chỉ là tuân thủ biện pháp cấm vận của Mỹ.
Tháng trước, Trung Quốc ra lệnh cho tập đoàn Meta Platforms của Mỹ phải từ bỏ vụ mua lại công ty Manus – một công ty khởi nghiệp nhỏ trong lĩnh vực AI của nước này – với giá $2 tỷ, hợp đồng ký cuối năm ngoái. Meta đang tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo của Manus vào mạng Facebook. Lệnh của Uỷ Ban Cải Cách và Phát Triển Quốc Gia Trung Quốc (NDRC) chỉ có một câu ngắn gọn: “NDRC quyết định cấm nước ngoài thâu tóm dự án Manus, yêu cầu các bên liên quan hủy bỏ thương vụ sáp nhập,” không giải thích lý do và cũng không nêu điều kiện để thương vụ được xúc tiến.
Xem ra, trong tay ông Trump chỉ có những quân bài cũ: thuế quan và cấm vận, trong khi ông Tập đã âm thầm tích lũy một “kho công cụ” để đối phó, đặc biệt là khuyến khích các thương nhân trong nước phớt lờ lệnh cấm của Mỹ và trừng phạt những ai thực thi các lệnh trừng phạt đó.
Ván bài chưa khai mở nhưng lợi thế dường như đã có phần nghiêng về phía Tập. Một quan chức trong đoàn đàm phán thương mại của Trung Quốc nói với báo The Wall Street Journal ông Tập càng ngày càng tin chắc rằng ông ta đã “giải mã” được ông Trump, ông Trump như người chạy tốc độ, trong khi ông Tập là lực sĩ đường trường chạy marathon.
Các nhà phân tích dự đoán, tại cuộc họp sắp tới, ông Tập có thể sẽ cam kết mua hàng trăm phi cơ thương mại Boeing, hàng tỷ đô la nông sản, đủ để ông Trump tuyên bố thắng lợi trên đài Fox News và mạng xã hội, đổi lại sẽ yêu cầu ông Trump nhượng bộ trong một số vấn đề liên quan tới kỹ thuật cao, trí tuệ nhân tạo, Đài Loan và một số vấn đề địa chính trị khác.
“Cái được” của ông Trump rất dễ thấy, còn “cái được” của ông Tập kín đáo hơn nhưng có hậu quả lâu dài hơn. Hai nhà lãnh đạo sẽ còn gặp nhau vào Tháng Chín khi ông Tập thăm Mỹ, ông Trump sẽ trở lại Thâm Quyến dự Diễn đàn APEC Tháng Mười Một và ông Tập sang Miami dự hội nghị thượng đỉnh G20 vào Tháng Mười Hai. Sẽ còn nhiều bất ngờ ở phía trước. [kn]
QUẬN CAM, California (NV) – Tất cả mọi người lái xe đều biết rằng việc uống rượu trong khi đang lái xe, hoặc lái xe trong tình trạng say rượu là bất hợp pháp. Tuy nhiên, có người thắc mắc rằng hành khách (không phải tài xế) có được phép uống rượu trên một chiếc xe hay không? Trang mạng tin tức www.sacbee.com đã liên hệ với Sở Cảnh sát Sacramento để tìm lời giải đáp cho thắc mắc này.
Luật California quy định không được phép mang theo bình chứa đồ uống có cồn đã mở nắp trên xe. (Hình minh họa: HD/Người Việt)
Theo Sở Cảnh sát Sacramento, Bộ luật Giao thông California quy định rằng tài xế không được phép mang theo bình chứa đồ uống có cồn đã mở nắp trên xe. Chúng hoàn toàn không được đặt trong cabin của xe, bất kể nó thuộc về người lái hay bất kỳ hành khách nào khác. Ngoài ra, theo nhóm luật sư Eisner Gorin LLP có trụ sở tại Los Angeles, việc cất giữ ngay cả một chai rượu bia đã uống hết trong xe cũng bị coi là bất hợp pháp. Theo các bản tin của tờ The Sacramento Bee, người lái xe và hành khách được phép cất giữ các bình chứa rượu bia đã mở nắp trong cốp xe hoặc trong các ngăn chứa có khóa, nhưng tuyệt đối không được để trong hộc đựng đồ phía trước (glove box) hay bất kỳ khu vực nào khác nằm trong tầm tay với.
Thêm nữa, việc uống rượu trong một chiếc xe đang đậu tại California nhìn chung là bị cấm. Cụ thể, theo các Điều 23220 và 23221 thuộc Bộ luật Giao thông California, người lái xe và hành khách đều không được phép uống rượu bia, cũng như hút cần sa khi đang ở bên trong xe. Mục đích của các điều luật này là nhằm ngăn chặn người lái xe và hành khách uống rượu bia, sau đó nảy sinh ý định lái xe trong tình trạng say xỉn.
Hành khách có được phép uống rượu khi đi xe Uber (hay Lyft) không? Theo Quy định của Uber, hành khách hoàn toàn không được phép uống rượu khi trên xe Uber tại California theo Điều 23222 thuộc Bộ luật Giao thông California. Các tài xế dịch vụ chia sẻ chuyến đi (rideshare) được xem là những người làm hợp đồng độc lập, sử dụng xe cá nhân để chở hành khách. Do đó, quy định về “Vật chứa đồ uống đã mở nắp” (Open Container law) vẫn được áp dụng đối với tất cả các loại xe này. Những hành khách vi phạm luật sẽ bị phạt; các tài xế “rideshare” cũng có thể bị xử phạt nếu họ cho phép hành khách uống hoặc mang theo các chai rượu bia đã mở nắp.
Có được phép uống rượu trên xe taxi không? Theo Điều 23229 của Bộ luật Giao thông California, hành khách được phép uống rượu trên xe taxi, xe limousine, xe buýt chuyên dụng cho tiệc tùng (party buses), là các loại xe được thiết kế đặc biệt, có vách ngăn giữa khoang lái và khoang hành khách. Các loại xe này được xếp vào nhóm xe thương mại, phải tuân thủ đầy đủ các yêu cầu pháp lý như các quy định về an toàn, bảo hiểm, giấy phép kinh doanh hợp lệ mới được phép hoạt động.
Tiền phạt liên quan đến việc mang trái phép các chai rượu bia đã mở nắp lên xe có thể lên tới $363 (bao gồm cả các khoản phụ phí như án phí tòa án, phí cấp bang và cấp hạt). Người vi phạm cũng có thể bị ghi điểm phạt vào hồ sơ lái xe. Theo một số luật sư, đối với tài xế hoặc hành khách dưới 21 tuổi, hành vi chứa rượu trên xe được coi là một khinh tội (misdemeanor), có thể bị phạt tiền tới $1,000; phải thực hiện nghĩa vụ phục vụ cộng đồng bắt buộc; bị treo bằng lái xe trong thời hạn lên tới một năm. (HD)
Chưa hết ‘nhức đầu’ vì Hormuz và uranium của Iran, Trump lại bị ‘nát óc’ vì nguyên tử của Israel
30 nhà lập pháp Dân Chủ ở Hạ Viện đòi Tổng Thống Donald Trump công khai chương trình nguyên tử của Israel, nếu không thì Mỹ bị coi là “tiêu chuẩn kép.”
