(Nguồn: Google)

Việt Nam đã là đề tài của hơn 1,200 cuốn sách, hàng nghìn bài báo, mấy chục cuốn phim và tài liệu truyền hình, đa số kết luận như sau:

– Cuộc chiến VN chỉ là nội chiến.
– Hồ Chí Minh trước hết là người quốc gia sau đó là người CS, được đa số người hai miền ủng hộ.
– Ngô Ðình Diệm là bù nhìn của thực dân Pháp.
– Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam là một phong trào cách mạng không phụ thuộc vào Bắc Việt.
– Việt Cộng được lòng dân làng quê với chính sách nhân đạo của họ.
– Lời tuyên bố của Hiệp Ðịnh Genève 1954 đòi hỏi chính phủ Diệm và Mỹ phải tuyển cử thống nhất hai miền.
– Phần nhiều lính Mỹ (ở VN) nghiện ngập, tàn ác vô nhân đạo…
– Mỹ bại trận về quân sự.
– Trận Mậu Thân 1968 là thất bại quân sự của Mỹ
– Người Mỹ cố ý oanh tạc các mục tiêu thường dân ở BV
– Thuyết Domino được chứng tỏ là sai.
– Cuộc sống tại Ðông Dương tốt đẹp hơn sau khi Mỹ rút đi…

Và Nixon kết luận tất cả những nhận định trên đây đều sai lạc.

Không riêng gì người Mỹ, nhiều người Pháp, người Âu Châu khác cũng nhận định sai về cuộc chiến VN. Tôi xin đề cập một số trường hợp điển hình như dưới đây:

Hai sử gia người Pháp Jean Lacouture và Philippe Deviller cùng viết La Fin d’une Guerre Indochine 1954, (Kết Thúc một Cuộc Chiến Ðông Dương 1954) in 1960. Năm 1969 cuốn sách được dịch và xuất bản bằng tiếng Anh End of a War Indochina 1954, trong phần đề tựa bản dịch này Jean Lacouture nói: Hai cuộc chiến (Ðông Dương lần I và II) rất giống nhau.

1- Trong cả hai trường hợp các cường quốc Tây phương (tức Pháp, Mỹ) đã muốn biến đổi chế độ cai trị người Việt, cũng như sự lãnh đạo và mức sống tiến bộ như họ muốn chọn cho VN, nhưng đều thất bại.

2- Trong cả hai trường hợp, các cường quốc Tây phương đã không biết tới tinh thần thống nhất cơ bản, sâu xa của dân tộc VN và đã dai dẳng cố giữ cái biên giới về địa lý cũng như ý thức hệ mà người VN bác bỏ.

3- Trong cả hai, người Tây phương nói là họ chống CS xâm lăng do Mạc Tư Khoa và Bắc Kinh xúi giục nhưng họ không chịu nhìn nhận nguyên do cơ bản mà Việt Minh hay Việt Cộng chiến đấu.

4- Trong cả hai, đoàn quân viễn chinh rõ ràng là người ngoại quốc xa lạ đối với đất nước (VN) và bị đại đa số người dân (VN) chống đối, cộng thêm vào đó là thủy thổ bất phục như rừng già, đầm lầy, sốt rét ngã nước…

Ðiểm thứ nhất Jean La Couture nói người Tây phương áp đặt một chế độ hay sự lãnh đạo lên nước VN là hoàn toàn sai. Người quốc gia VN tự nguyện theo chế độ dân chủ thân Tây phương và lựa chọn người lãnh đạo để chống CS xâm lược.

Ðiểm thứ hai ông ta nói tinh thần thống nhất sâu xa của dân tộc VN là cơ bản cho sự chiến đấu, thực ra đây chỉ là luận điệu tuyên truyền của CS: Người Việt Nam thời ấy nông vi bản, họ ngày ngày vác cuốc ra đồng mà chẳng cần biết thống nhất là gì. Chẳng ai muốn thống nhất bằng núi xương sông máu, chẳng ai muốn con em họ phải vác súng vượt Trường Sơn, mười người vô Nam chỉ có một người quay trở về. Tại sao không thống nhất bằng hòa bình mà phải chém giết nhau? Ðó là tội ác chứ không thể gọi là tinh thần dân tộc.

Nỗ lực thống nhất đất nước năm 1975 đã được cựu đảng viên Bùi Tín gọi là “Cuộc Ăn Cướp Vĩ Ðại,” các đảng viên CS tranh nhau cướp nhà, cướp tài sản của người miền Nam công khai, xua đuổi dân đi kinh tế mới để đưa bè đảng vào ăn trên ngồi trốc, nay hầu hết nhà mặt đường Sài Gòn đã đổi chủ. Các chức vụ béo bở hái ra tiền đều vào tay băng đảng viên từ miền Bắc đổ vào. Máy móc, xe cộ, lúa gạo bị cướp mang đi hàng loạt. Cựu đảng viên Dương Thu Hương nói năm 1975 một nước mọi rợ đánh chiếm một nước văn minh, thể hiện đó không phải là thống nhất đất nước mà là một nước nghèo đói lạc hậu đi ăn cướp một nước giầu, trù phú.

Ðiểm thứ ba ông ta ngụ ý ca ngợi mục tiêu cao đẹp của Việt Minh hay Việt Cộng chiến đấu giành độc lập và thống nhất tổ quốc. Sự thực thì họ chẳng có nguyên do chính đáng nào ngoài việc áp đặt chủ nghĩa chuyên chính vô sản Ðệ Tam quốc tế lên đầu lên cổ toàn dân VN và chiếm đoạt vựa lúa miền Nam.

Ðiểm chót cùng, theo Lacouture, đoàn quân viễn chinh Pháp và sau này Mỹ là người ngoại quốc đều bị đại đa số dân Việt chống đối; sự thực thì chỉ có những người CS chống đối mà thôi. Trong cuộc chiến 1946-1954, những năm đầu người Pháp bị thù ghét vì họ tái chiếm Ðông Dương, lập lại chế độ thực dân nhưng sau đó họ hợp tác và giúp đỡ người VN chống Việt Minh, tay sai CS quốc tế. Cuộc chiến VN lần thứ hai, người Mỹ giúp đỡ miền nam tận tình để chống CS tàn ác bảo vệ tự do, không có lý do gì người VN lại thù ghét họ.

Stanley Karnow đề tựa cuốn “Dien Bien Phu, The epic Battle America Forgot” (Ðiện Biên Phủ, Trận Ðánh Oai Hùng Người Mỹ Ðã Quên) của tác giả Mỹ Howard Simpson. Tại trang XI Karnow cho biết ông đã hỏi Võ Nguyên Giáp tại Hà Nội: Các ông chiến đấu chống Mỹ tới bao giờ thì ông ta trả lời là hai mươi năm nữa, có thể một trăm năm nữa, bất kể thiệt hại bao nhiêu. Và Karnow kết luận, Mỹ cũng như Pháp trước đây đã đương đầu với một kẻ địch coi mục tiêu thiêng liêng là sẵn sàng hy sinh ghê rợn để đạt tới, và ông khuyên Mỹ phải quan tâm bài học này.

Sự thực không phải người Mỹ chịu thua chiến lược cố đấm ăn xôi bằng cách đẩy thanh niên vào chỗ chết của Võ Nguyên Giáp, của CSVN mà vì TT Johnson sai lầm đã áp dụng chiến lược hạn chế (limited war) không dám làm mạnh năm 1965, 1966… để cho cuộc chiến kéo dài và cuối cùng thua ở mặt trận tại đất nhà chứ không phải thua VC.

Trong lời mở đầu tác phẩm, tác giả Simpson nói về trận Ðiện Biên Phủ, ông chỉ trích Pháp chủ quan khinh địch nên đã thảm bại, ông cũng nói thập niên 60 & 70 người Mỹ cũng khinh địch (BV, VC) như Pháp trước đây (trang XX).

Thật ra Pháp thất trận Ðiện Biên Phủ vì yếu hơn Việt Minh đã được Trung Cộng viện trợ ồ ạt về quân sự. Thập niên 60 & 70 hỏa lực Mỹ đã đè bẹp CSBV, VC tại miền Nam VN và đã giết được mấy trăm ngàn tên địch nhưng thua vì mặt trận ở tại đất nhà

Trang XXIV ông nói: Mặc dù đạo quân thực dân là quá khứ nhưng di sản của nó vẫn còn, quân đội VNCH không bao giờ phủ nhận được cái gốc gác của nó là quân đội thuộc địa do người Âu Châu huấn luyện. Nay Mỹ thay Pháp, cái màu thực dân vẫn còn và đã tạo cho VC có đề tài tuyên truyền đây là quân đội tay sai. Ðối với chúng ta, “thực dân” vẫn là nhãn hiệu lịch sử đối với nhiều nước thế giới thứ ba, nó vẫn là một biểu tượng xấu.

Ðây chỉ là sự tưởng tượng của một người không tiếp xúc gần gũi với miền nam VN trong thời kỳ chiến tranh: Quân đội Mỹ không được quyền bắt bớ người dân như thời Pháp thuộc, trái lại họ giúp đỡ và bảo vệ người Việt. Người dân thường bỏ chạy về phía VNCH và quân đội Mỹ khi bị VC tấn công

Trang XXV ông viết: lính Mỹ không biết mục đích chiến đâu, đó là điều bất lợi; trong khi kẻ địch (VC) tin vào mục đích chiến đấu nên chịu gian khổ, chết nhiều cho mục tiêu

Hoàn toàn sai, tác giả ca ngợi đối phương quá đáng, con người ta chẳng có ai xương đồng da sắt, ai cũng sợ chết, những người theo Việt Minh thập niên 40, 50 và theo VC thập niên 60, 70 phần nhiều vì sợ mà phải theo, hoặc bị ép buộc tham gia, biết là gian khổ, nguy khốn cũng không dám bỏ trốn.

Neil Sheehan đặc phái viên UPI và New York Times trong đề tựa cuốn The Battle of Dien Bien Phu (Trận Ðiện Biên Phủ) của Jules Roy (cựu đại tá Không Quân Pháp) đã viết: năm 1963, 9 năm sau trận ÐBP, các tướng lãnh… nhà ngoại giao Mỹ cũng sẽ chịu chung số phận người Pháp trước đây. Bảo Ðại suy đồi bị đầy sang Pháp, Ngô Ðình Diệm quan liêu, xa lánh người dân… Người CS đã đuổi quân Pháp khỏi VN nên được người dân tin tưởng, Hồ Chí Minh là nhà lãnh đạo quốc gia lớn nhất được lòng dân. Mỹ trợ giúp Miền Nam thực chất chỉ là tàn tích từ thời thực dân để lại, tham nhũng có từ thời Bảo Ðại,… Mỹ thất bại ở VN cũng nhiều cái giống như Pháp.

Sheehan một ký giả nổi tiếng được giải thưởng Pulitzer nhưng đã trắng trợn xuyên tạc sự thật, khuynh tả rõ ràng không một chút khách quan. Nếu nói người CS đuổi thực dân ra khỏi VN nên được người dân tin,… Hồ Chí Minh là người quốc gia được lòng dân thì sao năm 1954, người CS và Hồ Chí Minh về tiếp thu Hà Ðông, Hà Nội, Hải Phòng thì đã có hàng triệu người bỏ xứ vào nam. Nếu người CS và Hồ Chí Minh là người quốc gia thì tại sao phải yêu Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, họ là người quốc gia hay thực sự họ là tay sai của CS quốc tế?

Sheehan ca ngợi đối phương lộ liễu: Về trận Ðiện Biên Phủ ông chê Tướng Pháp Navarre và bộ tham mưu không nhận thức được là lý thuyết quân sự Tây phương thất bại trước chiến lược của địch (Việt Minh) nên đã thảm bại.

Sự thực là do Trung Cộng trợ chiến khiến lực lượng VM tại đây quá đông đảo, gấp 4 hoặc 5 lần Pháp, hỏa lực pháo binh và phòng không của VM quá mạnh đã chế ngự và đè bẹp quân Pháp, chẳng có gì liên hệ tới chiến thuật… chiến lược.

Chỗ khác ông ta nói: người Mỹ không biết rằng dân quê VN thắng chế độ Diệm, một chế độ cũng thối nát độc ác như bọn tay sai thực dân trước đây. Nguyên do CS lan rộng ở miền quê miền Nam VN từ 1957 tới 1961 là do sự thối nát, gia đình trị của ông Diệm,… Mỹ không thực tâm muốn chế độ Diệm phải cải tổ.
Nhà báo Sheehan không hiểu gì về tình hình quân sự và cuộc chiến tại miền Nam:
Trước khi tập kết ra Bắc năm 1954, họ đã để lại nhiều cán binh nằm vùng chờ thời. Năm 1957 sau khi đã hoàn thành Cải Cách Ruộng Ðất, đấu tố mà CS Nga Tầu ép phải thực hiện, Hà Nội phát động cuộc chiến tranh du kích để chiếm vựa lúa miền Nam mà họ thèm khát từ trước. Kế đó họ cho những đảng viên tập kết băng qua vùng khu phi quân sự tại sông Bến Hải vào Nam hàng đàn hàng lũ chứ chẳng có ai tại miền nam muốn nổi dậy chống chính phủ, VC bắt ép thanh niên miền quê gia nhập các đơn vị Mặt trận giải phóng miền nam, ai từ chối thường bị sát hại để làm gương.

Tác giả Jules Roy nói về sự thất bại của Pháp tại Ðiện Biên Phủ(trang 289): Lý do tại sao kẻ thắng trận ÐBP lại là kẻ trang bị yếu hơn? Suy cho cùng một bên có và một bên không có niềm tin của người dân muốn chiến đấu hay họ muốn bác bỏ. Ông này đã từng là đại tá trong quân đội Pháp mà không nắm vững tình hình chiến sự tại ÐBP: Trong khi Việt Minh (VM) đưa 6 sư đoàn chính qui thiện chiến nhất của họ bao vây ÐBP, đông gấp 4 hoặc 5 lần Pháp. Hỏa lực pháo binh của VM bắn như mưa đè bẹp quân Pháp, cao xạ VM chế ngự bầu trời và vô hiệu hóa không quân quá yếu của Pháp, toàn bộ chiến trường Ðông Dương Pháp chưa có tới 200 máy bay cánh quạt và vận tải. Trong một trận đánh qui ước bên nào lực lượng mạnh, đông thì nắm chắc phần thắng trong tay.

Trang 294 ông nói: Nhiều năm sau trận đánh, Jules Roy trong chuyến viếng thăm ÐBP ông quan sát cảnh người dân làm ruộng, sinh sống, chắt chiu kiếm lúa gạo… và tìm ra nguyên do: men chiến đấu khiến họ liều thân lao vào súng máy, hàng rào kẽm gai là vì lý tưởng tự do và danh dự được làm bộ đội cụ Hồ.

Sự thật thì chẳng ai muốn lao vào chỗ chết, chẳng có ai xương đồng da sắt, ai cũng sợ chết nhưng kỷ luật khắt khe của bộ chỉ huy CS không cho phép người chiến sĩ lùi bước. Nhiều nhà báo, chính khách, giới quân sự Tây phương ca ngợi tinh thần chiến đấu của Việt Minh, VC, họ có mất gì đâu một lời khen ngợi, ta thường nói “được tiếng khen thì ho hen chẳng còn.”

Không những truyền thông báo chí mà ngay cả các chính khách tên tuổi cũng nhận định sai về tình hình chính trị quân sự của VN. Tác giả Fredrik Logevall trong cuốn Ember of war… (2) trang 478 có nói về ÐBP: Thượng Nghị Sĩ Kennedy cho biết đổ tiền của và người vào những khu rừng núi Ðông Dương một cách vô ích vì không có hy vọng thắng. Dù Mỹ có giúp đỡ cũng không thể thắng địch khi chúng ở khắp mọi nơi… được người dân có cảm tình và che chở.

Sự thực thì người dân sợ cả Việt Minh và thực dân Pháp, họ sợ VM hơn Pháp vì VM ghê rợn hơn, thu thuế, theo dõi và thường thủ tiêu họ. Tại hậu phương VM, người dân trốn về vùng Quốc gia do Tây kiểm soát rất nhiều. Họ phải che chở VM vì nếu không sẽ bị trả thù thê thảm, chứ không phải vì có cảm tinh

Trang 484 sách kể trên nói: Ngoại Trưởng Eden (Anh) không tin là viện trợ của Trung Cộng (TC) cho Việt Minh là quyết định, theo tin tức của tình báo thì lượng viện trợ của Mỹ cho Pháp lớn hơn của TC cho VM rất nhiều. Ông cho rằng dù Mỹ can thiệp để TC không còn viện trợ cho VM, ông và những người Anh khác vẫn tin VM là một đe dọa lâu dài. Ông Ngoại Trưởng Eden nói, dù VM không nhận được giúp đỡ của TC họ vẫn là mối đe dọa, thế thì họ lấy súng đạn ở đâu? chắc họ mua súng lậu? Ông nói Pháp được Mỹ viện trợ nhiều hơn là VM được Tầu viện trợ, nhưng Tướng tư lệnh Navarre lại nói những năm 1953, 54 Ðông Dương lâm vào tình trạng hấp hối, chẳng lẽ Pháp mạnh hơn VM mà lại sắp thảm bại sao? Tướng Navarre, tư lệnh quân Pháp tại Ðông Dương cho biết rằng những năm 1953 & 1954, quân lưu động VM rất mạnh, khoảng 9 sư đoàn, gấp ba quân lưu động Pháp gồm 7 Liên đoàn lư động và 8 tiểu đoàn nhẩy dù (3).

Trang 495 nói:Walter Robertson, phụ tá bộ trưởng Ngoại Giao Hoa Kỳ đặc trách Viễn đông sự vụ có nói với ký giả Sulzberger tờ New York Times ngày 22-4-1954: Người VN ghét thực dân nhưng Mỹ lại kết với ông vua bù nhìn của Pháp đó là ông Bảo Ðại gớm ghiếc, Robertson chán nản lẩm bẩm “chỉ cần Hồ Chí Minh về phía chúng ta thì có thể thay đổi tình hình nhưng tiếc rằng ông ta là kẻ địch.”

Nhiều sử gia và chính khách Tây phương, trong đó có TT Eisenhower, cho rằng ông Bảo Ðại theo Tây nên bị dân VN oán ghét, ông Hồ Chí Minh chống Pháp nên được dân quí trọng. Ðó chỉ là những nhận định chủ quan… hoàn toàn sai lạc, họ nghĩ người Việt ghét thực dân, ai chống thực dân sẽ được coi như anh hùng, ái quốc.

Người dân ghét Tây, điều này không ai có thể phủ nhận được nhưng đồng thời họ cũng sợ hãi Việt Minh: Giữa Pháp và Việt Minh, thực tế đa số họ vẫn chọn sống trong vùng quân Pháp kiểm soát vì sống với Việt Minh chẳng khác nào sống trong cơn ác mộng, đói khát, hà khắc, tàn bạo. Người Tây phương không hề biết rằng người ta theo VM hay VC vì sợ hãi hoặc bị ép buộc hơn là tự nguyện. Theo tờ tường trình của Tướng Leclerc gửi chính phủ Pháp ngày 27 tháng 3, 1946 thì tính tới cuối năm 1945, VM đã thủ tiêu, giết hại tổng cộng khoảng 50, 000 người. (4)

Người bị trị đều ghét thực dân, nhưng giữa thực dân và CS họ vẫn thích sống với thực dân hơn: Năm 1997 chính phủ Anh trao trả nhượng địa Hồng Kông cho Trung Cộng nhưng dân Hồng Kông đã biểu tình phản đối, có người nhẩy lầu tự tử, họ đòi được sống dưới ách nô lệ của thực dân hơn là chuyển sang sống với CS vô nhân.

Theo lời kể của ông Ðoàn Thêm (5), chính phủ Bảo Ðại chấp chính từ tháng 7, 1949 đến đầu năm 1950, cựu hoàng về nước trị vì đã gây được niềm tin tưởng nơi người dân y như nhà có nóc. Từ đấy, dân chúng tại hậu phương Việt Minh hồi cư tấp nập về thành thị, các tỉnh Bắc Ninh, Hà Ðông, Hà Nội, Sơn Tây… Trong tháng 7, 1949 mỗi ngày có vài nghìn người, riêng ngày 30 tháng 10 tại Bắc Ninh, Hà Nội, Hà Ðông, Sơn Tây…, số người trở về lên tới 35 ngàn người. Giải pháp Bảo Ðại đem lại thắng lợi, người dân bõ già Hồ về với cựu hoàng.

Diện tích vùng thuộc Pháp tại Trung châu tăng lên gấp ba, số ruộng cầy cấy tăng lên nhiều. Gạo xuất cảng từ 59 ngàn tấn năm 1945 tăng lên 379 ngàn tấn năm 1950, nhân công dồi dào, an ninh bảo đảm hơn, các ngành sản xuất than đá, vải sợi, xi măng, đường… đều tiến bộ. Trị giá nhập cảng năm 1946 là 16 tỷ đồng quan Pháp đến năm 1949 tăng lên 73 tỷ đồng. Hàng hóa tràn ngập các cửa hiệu, chợ búa, các ngành sản xuất cũng tiến hẳn lên, lương bổng công tư chức khá cao. Cựu hoàng về nước đem theo nhiều thuận lợi, hàng nhập cảng ngày càng nhiều. Mỹ, Anh, Úc… và nhiều nước trên thế giới tự do thừa nhận chính phủ Quốc gia, tình hình kinh tế, chính trị, ngoại giao, quân sự đều sáng sủa. Thủ đô chính trị là Sài Gòn, các phái đoàn ngoại giao đều thiết lập ở đó. Người dân bỏ hậu phương Việt Minh vì quá gian khổ và vô lý: Giành độc lập bằng bạo lực, đưa đất nước vào cảnh núi xương sông máu. Họ kéo nhau về vùng quốc gia thuộc Pháp vì cuộc sống ở đây dễ thở và sung túc hơn nhiều. Ðối với người hồi cư, hình ảnh của Hồ Chí Minh, của đảng Lao Ðộng là những biểu hiện gớm ghiếc, ghê sợ…

Tóm lại, những nhận định sai lạc như trên của truyền thông báo chí Tây phương có nhiều ác ý và ảnh hưởng tai hại, nó đã thúc đẩy phong trào phản chiến lên cao đưa cuộc chiến Ðông Dương tới chỗ sụp đổ tan tành.

Chú thích:

(1) Richard Nixon: No More Vietnams, chương 1 The Myths of Vietnam, trang 9.

(2) Fredrik Logevall: Embers of War, The Fall of An Empire And The Making Of America’s Vietnam, Sụp Ðổ Của Ðế Quốc Pháp Và Sự Khởi Ðầu Cuộc Chiến Của Người Mỹ tại Việt Nam.

(3) Henri Navarre, Agonie de l’Indochine trang 47.

(4) Quân sử 4, Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa trong giai đoạn hình thành 1946-1955, Bộ Tổng Tham Mưu VNCH năm 1972.

(5) Ðoàn Thêm: Những Ngày Chưa Quên, quyển thượng trang 138-140, 173-174, 206-210
(Nguồn: datnguyen2750@att. net)

Hình minh hoạ.

Rồi nhà tôi bỗng xuất hiện một vị khách không mời. Ðó là một con chó đen tuyền, gầy gò ngồi trực trước cửa. Ngó bộ dạng chẳng mấy khi được no của hắn tôi thấy thương ném cho mấy mẩu xương. Hôm sau, hắn lại xuất hiện, mắt dán vào tôi. Không cầm lòng được, tôi lại cho ăn. Cứ thế ngày lại ngày, giữa hắn và tôi bỗng hình thành một mối dây buộc chặt. Có xương tôi để dành cho hắn. Ði ăn giỗ ở nhà mẹ tôi cũng nghĩ đến hắn và nhặt cả túi xương về. Tôi mở cửa cho hắn vào nhận quà. Hắn nhìn đống xương ứa nước dãi nhưng chưa ăn ngay. Hắn nằm soài trước hiên, gối đầu lên hai chân trước thở hắt ra sung sướng như một kẻ được nằm nghỉ trên chiếc giường thân thuộc của mình, mắt vẫn ngó tôi đợi chờ một cái vuốt ve. Bao giờ ăn hắn cũng chừa lại một mẩu to nhất tha về. Thế rồi một lần hắn đang ăn bỗng có tiếng huýt gió. Lập tức hắn bỏ bữa rồi len lén tha một chiếc dép chạy ra cổng. Thì ra thủ phạm trộm dép nhà tôi chính là hắn. Nói đúng hơn là tên huýt gió. Thấy tôi cảnh giác, nó huấn luyện con chó thành tòng phạm.

Hắn vẫn ngồi trước cổng nhà tôi dẫu cổng và cả lòng tôi đã khép. Thấy tôi, hắn vẫy đuôi. Tôi bỏ đi, hắn tru lên thảm thiết. Giận dữ tôi ném chiếc dép còn lại mà hắn đã tha mất một chiếc qua rào nhưng hắn không thèm nhặt. Ném một mẩu xương hắn cũng không buồn ăn. Hắn chỉ nhìn tôi và cái cổng đóng chặt như muốn hỏi tại sao không mở cho hắn.

Tôi gặp hắn đi cùng một thằng nhóc ra chợ. Tôi lơ hắn còn hắn chạy đến vẫy đuôi tíu tít mừng tôi “Win. Lại đây!” Thằng nhóc gọi. Thì ra hắn tên Win. Còn thằng kia chắc là Tí bụi vì trông hắn rất “bụi.” Loắt choắt, bẩn thỉu, ranh ma. Mua xong, ra đến cửa chợ tôi bỗng nghe tiếng chân sầm sập và tiếng la í ới: “Trộm… trộm… bắt lấy…” Một con chó đen miệng ngậm tảng thịt lao ra khỏi chợ, ngang qua tôi bỗng dừng lại. Chỉ cần tích tắc khựng lại ấy, người đuổi theo đằng sau đã kịp quật một gậy. Ðau quá hắn khuỵu xuống. Chiếc gậy lại nhắm đầu hắn vút tới. Tôi kịp thấy đôi mắt hắn nhìn tôi da diết… Không nghĩ, tôi đưa chiếc giỏ thức ăn đỡ đòn cho hắn. Con chó thoát hiểm gượng dậy lảo đảo chạy tiếp, còn tôi ngồi giữa đống đồ ăn tung tóe với bao câu rủa ráy: “Ðiên. Tự nhiên hứng!” Chắc là chủ. Ngó thế mà chủ của con chó ăn cắp! Ðền đây! Ba chục ngàn! Hơn một ký thịt đấy!… Mất toi tiền vô duyên.

Trưa hôm ấy, một đôi dép phiêu bạt bỗng về lại mái nhà xưa. Từ đó cổng nhà tôi hay mở và con Win vào nằm xoài trước mái hiên đầy nắng. Nó ăn, lơ mơ ngủ rồi sực nhớ đến chủ lại tất tả ra về. Thỉnh thoảng tôi gói cái gì đó trong bao nylon. Con chó thật khôn, thấy đưa bao nylon là biết ngay quà của chủ lập tức ngậm ở miệng chạy về. Trong bao nylon đôi khi còn là mấy chiếc áo cũ. Soạn đồ của con, tôi chạnh nghĩ đến chiếc áo bẩn ngắn cũn cỡn không cài khuy của Tí bụi…

Con Win ngày càng nặng nề. Thì ra hắn sắp làm mẹ. Một lần có giỗ, đợi hắn không ra, tôi cầm bịch thức ăn hỏi nhà Tí bụi. Hắn ở tuốt xóm trong, bên hồ rau muống của bà Tư… Không ai thấy cha hắn. Hai mẹ con sống lăn lóc ở hè phố bụi bờ. Bà Tư cho che tạm túp lều bên hồ rau muống để vừa canh rau cho bà vừa có chỗ chui ra chui vào. “Nhà” Tí bụi mùa Hè mát nhưng mùa Ðông lạnh lùng! Túp lều đầy rác, nhỏ nhoi như tai nấm, không biết tựa vào đâu để trốn gió. Những tấm nylon che chắn tạm bợ cứ lật lòng khoe túp lều nát rác đuổi nhau loăng quăng. Bà mẹ tâm thần của Tí bụi ngày nào cũng đi kiếm rác rồi tẩn mẩn đếm như người ta đếm tiền, thỉnh thoảng phì cười một mình. Con Win có nhiệm vụ không cho người lạ vặt rau muống của bà Tư, không cho bà điên ra khỏi nhà ban đêm và theo Tí bụi kiếm ăn. Thấy tôi, hắn nhổm dậy mừng rồi lại nằm xuống hãnh diện liếm mấy chú cún bé xíu trên chiếc bao tời rách như muốn khoe rằng con hắn đấy! Còn Tí bụi đang luộc rau muống bằng rác, chùi tay vào quần giương mắt ngó tôi.

Trong túp lều rách nát ấy, những sinh vật khốn cùng lại rất thương nhau. Thấy cách Tí bụi săn sóc bà mẹ điên và bầy chó, tôi nhận ra sau lớp bụi đời và cáu bẩn, tâm hồn hắn vẫn lóng lánh những sắc mầu đáng quý. Bầy chó con dễ thương lên từng ngày. Tí bụi bảo con đẹp nhất sẽ tặng tôi. Nhiều đêm tôi thức giấc, túp lều ngập rác mà không thiếu tình yêu ấy bỗng hiện ra… Cả những dự tính. Chẳng hạn chuyện Tí bụi học chữ, đi bán vé số thay vì moi rác và ăn cắp… .

Sáng ấy, tôi có tiết thao giảng. Vừa dắt xe ra đã thấy Tí bụi đợi cổng:

– Cô ơi! Con Win…

Tí bụi không nói hết nổi câu, nghẹn ngào… Con Win xong đời rồi! Nạn đập chó, bắt mèo đang hoành hành. Tôi đoán ra ngay cớ sự, nhưng tiết dạy đang chờ. Tôi đạp xe đi, Tí bụi, con Win và bầy con chưa mở mắt của nó theo tôi đến tận cổng trường.

Bà mẹ điên của Tí bụi đang lang thang khắp xóm tìm con Win, gặp ai cũng hỏi: “Thấy hắn mô không? Ðêm qua tui trốn hắn đi chơi… Chừ hắn trốn tui đi chơi…”

Dấu máu con Win vẫn còn trên lối xóm. Hắn bị bọn bắt chó quật gậy sắt vào đầu khi chạy theo bà điên…

Trời trở lạnh. Túp lều bên hồ rau muống đầy gió và im lặng. Những mảnh nylon rách te tua vẫn cuồng loạn trong vũ khúc gió. Rác loăng quăng chơi trò đuổi nhau. Không thấy Tí bụi. Lù lù trong túp lều trống hoác là ổ chó chưa mở mắt. Chúng đang đói lạnh vì thiếu mẹ. Tôi cầm đĩa sữa đến và thấy lũ chó châu đầu rúc vào một đống đen đen. Nhìn kỹ thì Tí bụi… Nó trùm bao tời, khoanh người ủ ấm cho lũ chó con.

Tí bụi ngủ. Bầy chó con cũng ngủ. Còn tôi… bầm lòng!

(Nguồn: Việt Nam Thư Quán, qua sangtao@org)

Còn đâu những con đường thanh lịch xưa của Sài Gòn. (Lan Huong’s photo)

Nhắc đến người yêu của bác phải kể đến tên đường Nguyễn Thị Minh Khai, xưa là đường Hồng Thập Tự. Người nữ đồng chí này là vợ của chàng đồng chí Lê Hồng Phong, bác đã mượn vợ của chàng trong thời kháng chiến. Không biết đến khi cách mạng thành công bác có chịu trả vợ lại cho chàng không, chứ trường Gia Long đến giờ vẫn giữ tên người yêu của bác. Còn chàng Lê Hồng Phong đi chiếm trường của cụ Petrus Ký, chiếm luôn tên đường của cụ ở gần ngã bảy Sài Gòn.

Tôi phải cần rất nhiều thời gian mới có thể làm quen với các tên anh Tám chị Bảy trên những con đường ở Sài Gòn. Nào là công viên Lê Văn Tám, phở gà Hiền Vương với những con gà treo béo ngậy bị chị Võ Thị Sáu thay tên. Không biết các chị đã làm gì cho đất nước, hay chỉ là các chị giao liên bán hột vịt lộn, giấu vài quả mìn, quả lựu đạn trao cho các anh đặc công đi giật cầu sập cống giết hại dân lành.

Ra đến trung tâm của hòn ngọc Viễn Ðông, tôi nhớ ngay đến câu vè của dân gian sau ngày “giải phóng,” hay nói trắng ra là ngày Cộng Sản nuốt trọn miền Nam:

Nam Kỳ Khởi Nghĩa tiêu Công Lý.
Ðồng Khởi vùng lên mất Tự Do.

Nếu đi tà tà đến nhà thờ Ðức Bà, vòng quanh công trường Alexandre de Rhodes, tôi sẽ bị dội cơ vì tên đường Lê Duẩn. Cái tên làm tôi nhớ đến hai câu thơ của một nhà thơ đỏ sắt máu nịnh thần:

Chúng muốn biến ta thành quỷ đỏ.
Ta sẽ vươn lên như một thiên thần.

Nghe đâu phong phanh tên đường Lê Duẩn sắp bị đổi tên, vì các viên chức cao cấp nhà nước tối nào cũng nằm mơ thấy bác hiện về đòi bóp cổ, nếu không lập tức hạ ngay cái tên đã hạ thủ bắt bác phải chết tức tưởi một cách dần mòn.

Từ quận một, chạy dọc theo con đường Cách Mạng Tháng Tám dài hun hút dẫn đến xa lộ xuyên Á. Con đường ngày xưa mang tên Ðức Tả Quân Lê Văn Duyệt chạy ngang ngã ba Ông Tạ. Dọc đường treo đầy những chú cầy tơ quay vàng óng mà mới thoạt nhìn cứ tưởng là những con heo sữa. Ðấy! Biểu tượng của nền văn hóa vùng ngoài đã xâm nhập vào đây cho dân Sài Gòn biết nhâm nhi câu Sống ở trên đời…

Ra đến xa lộ xuyên Á thì hỡi ơi, đại lộ hoàng hôn đã đổi thành đại lộ Trường Chinh. Nghe đến tên này con cháu các tay đại điền chủ, đại tư sản mại bản như tôi đều bị dị ứng…

Nhóm trẻ hậu bối họ tụ lại trong khu đô thị mới của Phú Mỹ Hưng. Con đường Nguyễn Văn Linh ngang qua bệnh viện Pháp-Việt, huyết mạch của những mô hình xây theo lối sống hiện đại của nước ngoài, là con đường chạy ẩu nhất thế giới.

Trở lại tên những con đường ở Phú Mỹ Hưng, chả biết lúc còn sinh thời các đồng chí đàn em này có thắm thiết huynh đệ chí tình hay không mà lúc chết được tụ lại một khối làm hàng xóm láng giềng với nhau. Thú thật với các bạn, nếu có ai tặng tôi căn hộ ở Phú Mỹ Hưng chưa chắc gì tôi đã nhận (nói vậy mà không phải vậy). Vì không muốn ngày nào cũng phải đọc tên những đồng chí để nổi tính sân cho hại đến thân tâm.

Từ đại lộ Nguyễn Văn Linh đến đèn đỏ quẹo phải ra đường Nguyễn Hữu Thọ, cứ thế chạy mãi đến đường Lê Văn Linh. Nguyên một bộ chính trị nằm chình ình giữa phố, cứ tưởng rằng người chết đi là yên chuyện, nhưng người vẫn hiện về nhát ma thiên hạ trong các bảng tên đường.

Theo thói quen cứ 6 giờ sáng tôi phải dậy đóng đồ thể thao vào để chạy bộ, cho dù ở công viên 23 tháng 9 gần New World hay những con đường rợp bóng mát của Phú Mỹ Hưng. Ðặc biệt ở khu đô thị mới thiên hạ hơi bị cổ cao, mặt người nào cũng hếch lên cho ra dáng Việt kiều lắm bạc nhiều tiền mới ở được nơi đây.

Ra tập thể thao phải dắt theo hai con chó ngoại lai, một to lớn mặt thật có ngầu như chó Ngao, một bé tí tẻo teo như con chuột nhắt. Giá tiền có khi lên đến hai ngàn đô cho một cậu chó, hơn cả giá một cô gái Việt Nam nghèo phải gả cho người nước ngoài như Ðài Loan hay Hàn Quốc.

Thôi giã từ khu đô thị mới cho người nước ngoài, tôi tìm về khu dân dã chính cống Việt Nam chay. Khu giáp ranh Phú Nhuận, Bình Thạnh và Tân Bình. Có những con đường nghe tên rất gợi hình, gợi cảm ở gần bên nhau như những nguyên liệu tạo nên một sản phẩm hữu ích cho người. Chẳng hạn đường Huỳnh Văn Bánh ở gần đường Nguyễn Văn Ðậu, chạy xa xa gặp đường Ðoàn Văn Bơ. Nếu nhào nặn các vị Bánh, Bơ, Ðậu ta sẽ có tên đường Nguyễn Thị Bông Lan.

Ôi lịch sử Việt Nam ngày xưa tôi đã học, sao quá oai hùng! Mỗi lần đọc lên tôi thấy hào khí nổi lên bừng bừng, nhiều khi muốn ứa nước mắt vì cảm động. Cảm xúc này đã trỗi dậy khi tôi đọc được tên một vị anh hùng nào ghi trên bảng tên đường như Trần Hưng Ðạo, với chiến công hiển hách trên sông Bạch Ðằng, hình ảnh ngài rút gươm chỉ dòng sông Bạch Ðằng thề rằng: Chưa tan lũ giặc ta chưa về. Hay những anh hùng áo vải Lê Lợi, Nguyễn Huệ mơ thành người Quang Trung. Một Lê Lai liều mình cứu chúa, đổi áo cẩm bào. Một Phạm Ngũ Lão ngồi đan giỏ, nghĩ chuyện cứu nước, bị ngọn giáo của quân giặc xuyên vào đùi mà vẫn không nhúc nhích…

Nhưng nay Sài Gòn yêu mến của tôi đã bị đổi tên, đổi theo một số con đường thân thương khác bằng những cái tên “nhà quê” nào lạ hoắc.

Tôi hoàn toàn bị dị ứng rồi các bạn ạ!

(Nguồn: [email protected])

Nhà thơ Nguyễn Bắc Sơn, thời trẻ.

Thổ Cúc

1.
Cúc vàng sân ga
Con tầu mất hút
Tiếng còi trong ta
Nhoi nhói dội về
Cùng gió nồm
Ðau buốt.

2.
Lắng nghe hồn hoa
Loài cây tịch tịnh
Cây có nói gì đâu
Mà nở ra con bướm sầu

3.
Cúc mọc lên từ đất
Ðất là mẹ của ngàn hoa
Thy sỹ hồn nhiên đi qua
Mỉm cười chào cánh hoa thổ cúc

4.
Kẻ làm thơ chết đi
Sẽ biến thành hoa cỏ
Chờ những cơn mưa nhỏ
Biến thành hạt vô vi

Ba về trước nhé
(Khóc Ba, thi sĩ Nguyễn Bắc Sơn)

*Thái Bình

Ðời là cuộc nhẹ nhàng
Ðời chỉ là buông bỏ
Ra đi cũng nhẹ nhàng
Ra đi trong lãng đãng

Ðọc ba nghìn cuốn sách
Bảy năm hiểu Thích Ca
Cũng để về đâu đó
Ðâu cũng đất hán hồ

Thôi Ba về trước nhé!
Sá chi hạt bụi trần
Nhìn Ba cười mãn nguyện
Sao lòng vẫn rưng rưng.

(4.8.2015)
(Nguồn: sangtao@org)