California có thể sử dụng nguyên tử để đủ năng lượng cho AI

SACRAMENTO, California (NV) – Công nghệ trí khôn nhân tạo (AI) có thể khiến nhiều nơi ở Hoa Kỳ, trong đó có California, sử dụng lại năng lượng nguyên tử.

Theo CalMatters hôm Thứ Năm, 30 Tháng Giêng, sử dụng AI là một cách giúp tạo ra nhiều việc làm và lợi nhuận ở California, nơi sinh ra của công nghệ này. Tuy vậy, nó sử dụng rất nhiều năng lượng.

Lò nguyên tử San Onofre ở San Diego County. (Hình minh họa: David McNew/Getty Images)

Một câu hỏi cho ChatGPT sử dụng năng lượng như mở một bóng đèn 20 phút, một nhà nghiên cứu nói với NPR.

Sự lan truyền ngày càng rộng rãi của AI có thể làm hư kế hoạch xóa bỏ hết thải khí carbon từ đây đến năm 2045, cho dù các công ty AI cung cấp cho tiểu bang nhiều tiền thuế.

Vấn đề này đang làm các nhà lập pháp của tiểu bang cân nhắc về một giải pháp từng được cho rằng không thể tưởng tượng được là sử dụng lại năng lượng nguyên tử để tạo sự cải tiến và phát triển kinh tế như thập niên 1960.

Một số nhà lập pháp đang kêu gọi xây thêm lò nguyên tử, cũng như tìm cách cải tiến lò nguyên tử Diablo Canyon vẫn còn hoạt động ở vùng ven biển miền Trung California. Lò nguyên tử đó do công ty Pacific Gas & Electric giám sát, và họ cho biết sẵn sàng để mở lò nguyên tử này lâu hơn dự định.

Các nhà lập pháp và các cơ quan của California đang có những biểu hiện nhỏ của sự thay đổi suy nghĩ về năng lượng nguyên tử, từng quyết tâm dẹp hoàn toàn năng lượng nguyên tử ở tiểu bang. Họ đang bị ảnh hưởng bởi một số yếu tố ngoài tiểu bang như mục tiêu về môi trường; các tập đoàn công nghệ đang bắt đầu nỗ lực khôi phục năng lượng nguyên tử; và liên bang thông qua luật phát triển lò nguyên tử và chế tạo công nghệ nguyên tử mới do Tổng Thống Joe Biden ký vào mùa Hè năm ngoái.

Thượng Nghị Sĩ Henry Stern của California, thành viên của Ủy Ban Năng Lượng Thượng Viện và là một luật sư môi trường, được nhiều nhà hoạt động về môi trường chống nguyên tử nêu tên. Ông cũng là một người phản đối lò nguyên tử Diablo Canyon, nhưng cho rằng sẽ có nhiều dự luật ủng hộ năng lượng nguyên tử trong tương lai.

Công nghệ AI có thể sẽ phát triển và sử dụng năng lượng ít hơn, giảm nhu cầu cần khôi phục năng lượng nguyên tử lại. Công ty DeepSeek của Trung Quốc mới công bố một mẫu AI, và cho biết chỉ sử dụng một phần năng lượng so với các đối thủ cạnh tranh của Mỹ.  Tuy nhiên, những gì công ty đó nói có chính xác hay không vẫn còn được tranh cãi.

Các tập đoàn công nghệ đang kêu gọi sử dụng năng lượng nguyên tử như Tổng Thống Richard Nixon từng kêu gọi xây dựng 1,000 lò nguyên tử ở Hoa Kỳ vào năm 2000, nhưng thiếu 900 lò so với mục tiêu, và hiện nay nước Mỹ vẫn còn 90 lò nguyên tử hoạt động.

Một trung tâm dữ liệu cho AI. (Hình minh họa: Valentin Bontemps/AFP via Getty Images)

Các tập đoàn công nghệ cho biết họp muốn tăng số lò nguyên tử và đã có những giải pháp ra khỏi California để có thêm năng lượng.

Microsoft từng ký hợp đồng vào Tháng Chín năm ngoái để mở lại một lò nguyên tử ở Pennsylvania. Amazon và Google công bố ký thỏa thuận với các công ty năng lượng chuyên thiết kế lò nguyên tử nhỏ.

Meta cũng công bố vào Tháng Mười Hai, đang lấy ý kiến về năng lượng nguyên tử để giúp theo đuổi công nghệ AI.

Những tập đoàn công nghệ hầu hết muốn có những lò nguyên tử nhỏ, tạo năng lượng bằng 1/3 các lò bình thường, nhưng dễ xây dựng và tốn ít chi phí hơn. Tuy nhiên, những lò nguyên tử nhỏ này chỉ mới là thiết kế, và chưa được thử nghiệm.

Vào năm 1976, California đưa đạo luật ngưng xây lò nguyên tử mới cho đến khi chính phủ liên bang có kế hoạch bỏ chất thải nguyên tử lâu dài. Sau đó gần năm thập niên, chính phủ liên bang vẫn chưa nghĩ ra được cách bỏ chất thải.

Vào năm 2013, công ty điện lực Edison cho biết sẽ đóng cửa lò nguyên tử San Onofre ở San Diego County vì bị hư một số thiết bị, làm California chỉ còn hai lò ở Diablo Canyon.

Các tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới đang chạy đua để tạo ra những công cụ AI mới nhất, cần sử dụng rất nhiều điện, nhưng ít ai biết rõ cần bao nhiêu điện vì thế giới công nghệ không bao giờ rõ ràng về vấn đề này. Tuy vậy, ai cũng biết họ cần nhiều trung tâm dữ liệu để tạo năng lượng cho AI và những trung tâm đó cần rất nhiều năng lượng.

Nhật báo Los Angeles Times cho biết California có ít nhất 270 trung tâm dữ liệu, và đa số tọa lạc tại khu vực kỹ nghệ Silicon Valley. Các tập đoàn công nghệ còn đang có kế hoạch mở thêm nhiều trung tâm khắp tiểu bang.

Năm 2025 và 2026 sẽ là giai đoạn quan trọng về sự cân nhắc của các nhà lập pháp California về năng lượng nguyên tử. Những thay đổi chính sách ở California sẽ tạo ra một quá trình lựa chọn nơi xây lò nguyên tử chậm và lâu dài, khác với cách mà các tập đoàn công nghệ muốn hoạt động.

Ngoài thay đổi luật về nguyên tử ở California và xin được giấy phép từ nhiều cơ quan tiểu bang và liên bang, những công ty muốn xây lò nguyên tử có thể đối mặt với nhiều vụ kiện cũng như sự phản đối của các nhóm chống nguyên tử.

Công nghệ AI đòi hỏi rất nhiều năng lượng. (Hình minh họa: Frederic J. Brown/AFP via Getty Images)

Cũng trong giai đoạn này, các tập đoàn công nghệ sẽ làm rõ là họ muốn theo đuổi năng lượng nguyên tử ở California hay muốn giải quyết vấn đề năng lương tại các tiểu bang khác. Một lý do là vì nhiều công ty AI có trụ sở ở California, nhưng điều đó không có nghĩa là trung tâm dữ liệu của họ phải đặt tại tiểu bang này.

Những dự luật về nguyên tử được đưa ra trong những năm gần đây thất bại trước khi các tập đoàn công nghệ muốn đầu tư vào năng lương nguyên tử, nên không được vận động trong giai đoạn năm 2023 và 2024. Sự ủng hộ từ công chúng và vận động cho hai dự luật đến từ một số nhóm ủng hộ nguyên tử nhỏ cùng một số nhóm lao động và Học Viện Năng Lượng Nguyên Tử.

Một số nhà lập pháp nói với CalMatters, họ không phản đối chuyện các tập đoàn công nghệ muốn tham gia vào tranh cãi về năng lượng ở California, có thể tạo ra nhiều cuộc đối thoại thú vị, và có thể mang lại nhiều thay đổi tích cực cho tiểu bang. (TL) [kn]

Santa Ana bổ nhiệm ông Minh Thái làm phụ tá tổng quản trị

SANTA ANA, California (NV) – Thành phố Santa Ana vừa bổ nhiệm ông Minh Thái giữ chức phụ tá tổng quản trị, theo thông cáo báo chí của thành phố, hôm 30 Tháng Giêng. Ngoài ra, thành phố cũng bổ nhiệm bà Kathryn “Kat” Downs cho chức vụ này.

Theo thông cáo, ông Minh Thái có hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực quy hoạch đô thị, quản lý hành chính công, cũng như phát triển kinh tế và cộng đồng. Ông từng đảm nhiệm vai trò giám đốc điều hành của cơ quan Quy Hoạch Và Xây Dựng từ năm 2018.

Ông Minh Thái vừa được bổ nhiệm làm phụ tá tổng quản trị của Santa Ana. (Hình: santa-ana.org)

“Với chuyên môn sâu rộng trong phát triển kinh tế, quy hoạch cộng đồng và kinh nghiệm lãnh đạo hợp tác, ông Minh sẽ góp phần nâng cao nỗ lực của thành phố trong việc quản lý các chương trình quan trọng, bao gồm việc chấm dứt Đạo Luật Measure X và các sáng kiến nhằm tăng thuế bán hàng,” thông cáo cho biết.

Dưới sự lãnh đạo của ông Minh, thành phố ban hành bản cập nhật Kế Hoạch Tổng Thể Toàn Diện đầu tiên sau 40 năm. Năm ngoái, Hiệp Hội Quy Hoạch Hoa Kỳ, chi nhánh California, trao tặng cho Cơ Quan Quy Hoạch và Xây Dựng giải thưởng xuất sắc cho bản cập nhật này.

Ông Minh Thái có bằng cử nhân về Urban và Regional Planning.

Ông Alvaro Nunez, tổng quản trị thành phố, cũng cho biết: “Cùng nhau, chúng ta sẽ tiếp tục phát huy những thành công và vượt qua những thách thức để bảo đảm rằng Santa Ana luôn là một thành phố mà tất cả chúng ta tự hào gọi là nhà.”

Santa Ana là một trong những thành phố thuộc vùng Little Saigon, nơi có đông người Việt sinh sống nhất hải ngoại, và là thành phố đông dân thứ ba ở Orange County với hơn 350,000 cư dân, trong đó người gốc Việt chiếm khoảng 10%. (T.Nhiên) [kn]

VietJet Air chưa được cho phép dùng phi cơ Trung Quốc

HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Hãng hàng không VietJet Air của tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo đã không thể đưa phi cơ Comac của Trung Quốc để chuyên chở hành khách dịp Tết Ất Tỵ 2025 do bị Cục Hàng Không Việt Nam “tuýt còi.”

Theo báo Dân Trí hôm 9 Tháng Hai, từ một tuần trước Tết, chiếc phi cơ C909 của hãng Comac sơn màu đỏ và thương hiệu VietJet Air cùng một dòng chữ Trung Quốc được nhìn thấy đáp xuống phi trường Tân Sơn Nhất, Sài Gòn.

Phi cơ của hãng Comac được sơn chữ VietJet Air đáp xuống phi trường Tân Sơn Nhất trước Tết Ất Tỵ 2025. (Hình: Ngọc Tuấn/Dân Trí)

Cùng lúc, một số báo trong nước đưa tin hãng VietJet Air “thuê ướt” (thuê phi cơ kèm phi hành đoàn) hai chiếc C909 để chở khách tuyến từ Hà Nội và Sài Gòn đi Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu.

Báo Dân Trí cho biết, hai phi cơ Comac mau chóng phải rời Việt Nam do Cục Hàng Không Việt Nam xác nhận “vướng mắc nằm ở thủ tục chứng minh độ an toàn, tin cậy của một dòng máy bay khi nhập cảng vào Việt Nam.”

Cụ thể, phi cơ C909 chưa được Cục Hàng Không Liên Bang Mỹ (FAA) hoặc Cơ Quan An Toàn Hàng Không Châu Âu (EASA)FAA và EASA cấp chứng chỉ an toàn bay.

Thậm chí, phi cơ của Comac cũng chưa được Canada, Brazil và Nga công nhận về an toàn bay.

Trong khi đó, Cục Hàng Không Việt Nam được ghi nhận “chưa có đủ năng lực để cấp giấy chứng nhận cho loại phi cơ này.”

Ngoài ra, giới chức cục nêu trên cho biết họ “chưa nắm được thông tin chính thức về dữ liệu thiết kế, chế tạo và độ tin cậy khai thác, bảo dưỡng của phi cơ Comac nên chưa thể đưa ra đánh giá về độ an toàn, tin cậy trong khai thác.”

Trong một diễn biến khác, hồi trung tuần tháng trước, theo tờ Thanh Niên, Sở Thông Tin Truyền Thông Hà Nội loan báo việc xử phạt hai Facebooker với cáo buộc đăng bài “bịa đặt, sai sự thật, xuyên tạc xúc phạm uy tín, danh dự” bà Nguyễn Thị Phương Thảo.

Danh tính của hai người bị phạt được viết tắt là ông NQD và bà NTN, chủ hai danh khoản Facebook DzungArt Nguyen và Nga Nguyen. Số tiền phạt vạ hai người nêu trên không được tiết lộ.

Các phi cơ VietJet Air tại phi trường Tân Sơn Nhất. (Hình: Ngọc Tuấn/Dân Trí)

Theo ảnh chụp màn hình của bản tin, cả hai Facebooker bị phạt vì đăng một bài giống nhau, với nội dung “châm biếm” bà Thảo được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội hồi cuối Tháng Mười Hai năm ngoái.

Bài đăng không rõ tác giả, được cho là cải biên từ một bài tiếng Anh, châm biếm tổng giám đốc hãng hàng không AirAsia của Malaysia.

Khi được dịch sang tiếng Việt, bài đăng kể chuyện một phụ nữ được mô tả là “chị Thảo,” bước vào một tiệm ăn, gọi món mì với giá rất rẻ nhưng rồi phải trả thêm tiền cho đôi đũa, cái thìa, ghế ngồi cạnh cửa sổ…

Ít nhất hàng trăm Facebooker đã chia sẻ lại bài đăng nêu trên, thu hút nhiều lượt bình luận của những người từng có trải nghiệm không tốt khi bay với VietJet, do bị nhân viên hãng này cân ký hành lý xách tay để tính thêm tiền, các chuyến bay bị “delay” thường xuyên… (N.H.K) [kn]

Dân Việt Nam lại khổ với vụ đổi ‘sổ đỏ’ bất tiện hơn sổ cũ

HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Mẫu “sổ đỏ” mới, tức giấy chứng nhận sở hữu nhà đất ở Việt Nam theo Luật Đất Đai, được ghi nhận ít trang hơn sổ cũ và chỉ cần có thay đổi hai lần về quyền sở hữu hoặc thế chấp là phải đổi sổ mới.

Theo tờ Tuổi Trẻ hôm 9 Tháng Hai, nhiều người dân, kể cả công chứng viên, đều bày tỏ lo ngại khi nhìn thấy “sổ đỏ” mới được áp dụng từ đầu tháng này, với điểm khác biệt dễ nhận diện là có thêm QR code ở góc phải trên cùng trang đầu.

Mẫu “sổ đỏ” mới chỉ cần có thay đổi hai lần về quyền sở hữu hoặc thế chấp là phải đổi sổ mới. (Hình: Tuổi Trẻ)

Tuy những thông tin cơ bản giữa hai mẫu sổ đỏ cũ và mới tương đối giống nhau, nhưng mục số sáu về “những thay đổi sau khi cấp giấy chứng nhận” chiếm chưa tới một phần bốn diện tích so với sổ cũ.

Điều này khiến nhiều người lo ngại bất tiện khi thực hiện các thủ tục mua bán nhà hoặc thế chấp ngân hàng vay tiền.

Ông NTV ở thành phố Đà Nẵng, người vừa nhận “sổ đỏ” mới, nói: “Chỉ cần hai lần làm thủ tục liên quan ‘sổ đỏ,’ đóng hai con dấu là phải thay đổi sổ mới vì ô chỉnh lý biến động này đã hết chỗ đóng dấu. Như vậy tốn kém và phiền phức. Chưa kể thời gian cấp đổi sổ mới sẽ lâu hơn, ảnh hưởng đến việc giao dịch [mua bán nhà đất] của người dân.”

Một công chứng viên ở Đà Nẵng được viết tên tắt là bà N., cho biết, quy định mới không chấp nhận “sổ đỏ” mới có thêm tờ giấy A4 làm phụ lục mỗi khi chủ sở hữu nhà đất làm thủ tục thế chấp ngân hàng.

Mẫu “sổ đỏ” cũ. (Hình: Thanh Niên)

“Người dân có nhu cầu dùng sổ đỏ để thế chấp ngân hàng vay vốn là rất lớn. Nhưng nếu không chấp nhận có tờ A4 phụ lục khi thế chấp ngân hàng như trước kia mà điền thông tin thẳng vào sổ đỏ thì hầu như phải thay đổi sổ liên tục vì chỉ cần đáo hạn hai lần là phải thay sổ mới,” bà N. cảm thán.

“Đó là chưa kể sau này một loạt vấn đề phát sinh khi phải cấp ‘sổ đỏ’ mới liên tục. Mà khi cấp ‘sổ đỏ’ có tài sản gắn liền trên đất thì phải đi đo đạc và làm nhiều thủ tục phức tạp khác.”

Theo ghi nhận ở phòng công chứng của bà N., có những trường hợp người dân đến chỉnh lý biến động trong “sổ đỏ” tới hai, ba lần trong một tháng, do làm thủ tục “đáo hạn ngân hàng,” tức gia hạn thêm thời gian vay tiền ngân hàng có thế chấp bằng nhà đất.

Được biết chi phí một lần cấp đổi “sổ đỏ” hiện nay là 670,000 đồng ($26.5). (N.H.K) [kn]

‘Top 10’ thị trường nhà năm 2025 đều ở miền Nam và miền Tây

ORANGE COUNTY, California (NV) – Thị trường địa ốc Mỹ trong năm năm qua biến động như đi tàu lượn siêu tốc. Nhưng, năm 2025 có thể sẽ ghi nhận được một số cải thiện, đặc biệt tại các thị trường ở miền Nam và miền Tây.

Trang GOBankingRates trích dẫn báo cáo “Top Housing Markets for 2025” của “Realtor.com” cho biết, nguồn cung ứng nhà ở được dự báo sẽ cải thiện nhờ lãi suất thế chấp giảm và hiệu ứng “khóa lãi suất” thế chấp đối với chủ nhà hiện tại giảm dần theo thời gian.

Colorado Springs, Colorado là một trong “top 10” thị trường nhà ở Mỹ năm 2025. (Hình minh họa: Emily Kask/AFP via Getty Images)

Các công ty xây dựng cũng dự trù tăng sản lượng để giải quyết tình trạng thiếu hụt nhà ở. Doanh số bán nhà trên toàn quốc có thể tăng nhẹ nhờ tốc độ tăng giá nhà được kiểm soát, nhưng một số thị trường dự trù sẽ có mức tăng trưởng mạnh hơn cả về doanh số và giá nhà trong năm 2025.

“Top 10” khu vực đô thị dẫn đầu thị trường nhà ở

“Realtor.com” đã xếp hạng 100 khu vực đô thị lớn dựa trên tốc độ tăng trưởng dự kiến về doanh số và giá cả, và “top 10” thị trường hàng đầu đều nằm ở miền Nam và miền Tây. Dưới đây là danh sách 10 khu vực đô thị hàng đầu trong năm 2025.

1. Colorado Springs, Colorado
2. Miami-Fort Lauderdale-Pompano Beach, Florida
3. Virginia Beach-Norfolk-Newport News, Virginia-North Carolina
4. El Paso, Texas
5. Richmond, Virginia
6. Orlando, Kissimmee-Sanford, Florida
7. McAllen-Edinburg-Mission, Texas
8. Phoenix-Mesa-Chandler, Arizona
9. Atlanta, Sandy Springs-Alpharetta, Georgia
10. Greensboro-High Point, North Carolina

Tại sao các thị trường này lại dẫn đầu? 

“Không ngạc nhiên khi các thị trường nhà ở hàng đầu năm 2025 chủ yếu tập trung tại các tiểu bang như Texas, Florida, Virginia và Colorado. Vì những tiểu bang này có thuế thu nhập cá nhân thấp hoặc thậm chí không đánh thuế thu nhập cá nhân (Texas và Florida không có, Virginia từ 2% đến 5.75%, Colorado 4.4%),” bà Laura Adams, phân tích gia cao cấp trong lĩnh vực địa ốc của AceableAgent, nhận định.

Cư dân tại các thành phố như Colorado Springs (hạng 1), Miami (hạng 2), Virginia Beach (hạng 3), El Paso (hạng 4) và Richmond (hạng 5) thường được hưởng thời tiết dễ chịu, nhiều địa điểm vui chơi giải trí và chi phí sinh hoạt tương đối thấp, ngoại trừ Miami.

Bà Adams cũng cho biết, nhiều thị trường trong “top 10” có hoạt động xây dựng nhà mới sôi động và số lượng nhà bán ra đủ đáp ứng nhu cầu người mua tiềm năng.

“Các khu vực như McAllen và Miami có nhiều chủ nhà giàu có không cần vay thế chấp hoặc không chịu ảnh hưởng của hiệu ứng khóa lãi suất, điều này giúp họ dễ dàng đưa địa ốc ra thị trường hơn,” bà nói thêm.

Ông Holden Andrews, nhà đầu tư địa ốc kiêm sáng lập viên của Helpful Home Group, chỉ ra rằng thời tiết dễ chịu ở các tiểu bang miền Nam thu hút nhiều nhà đầu tư. Những tiểu bang này cũng thường thân thiện với chủ nhà cho thuê, giúp việc bảo vệ tài sản của họ dễ dàng hơn.

“Ví dụ, luật trục xuất của Texas thân thiện hơn nhiều so với California,” ông Andrews giải thích. “Điều này tiếp tục thu hút các nhà đầu tư, khiến nhu cầu nhà ở nơi này tăng cao.”

Ông cũng tin rằng sự đầu tư lớn của các công ty công nghệ đã đóng góp vào sự phát triển tại các tiểu bang này, đặc biệt là hai gã khổng lồ Microsoft và Amazon tại khu vực Miami-Dade County.

“Những khoản đầu tư này dẫn đến làn sóng di cư đến những khu vực này, cùng với đó là các công việc công nghệ có mức lương cao trong hai đến bốn năm qua. Nhu cầu nhà ở tăng trong khi nguồn cung ứng không đáp ứng kịp, khiến các thị trường này phát triển mạnh bởi sự cạnh tranh,” ông kết luận. (Ng.Tr) [kn]

Luật Thuế – Quyền hạn khi bị kiểm thuế

Luật Sư LyLy Nguyễn chuyên về Hoạch Ðịnh Tài Sản, Luật Sư LyLy chuyên thảo Di Chúc và Tín Mục (trust), ủy quyền điều hành tất cả tài sản, dặn dò săn sóc y tế khi bất lực và hoạch định kế nghiệp. Về Luật Thương Mại, Luật Sư LyLy giúp thành lập công ty và tổ hợp hùn hạp. Về Luật Khánh Tận Chương 7, 13 cho cá nhân và cơ sở thương mại. Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở địa chỉ: 17151 Newhope Street, Suite 113, Fountain Valley, California 92708. Điện thoại: (714) 531-7080, website: www.lylylaw.com

Luật Sư LyLy Nguyễn

Người thọ thuế có quyền không bị kiểm thuế liên tục với cùng một đề mục. (Hình minh họa: Gerd Altmann from Pixabay)

Tại Hoa Kỳ có rất nhiều người dân lên tiếng than phiền rằng, trong các vụ kiểm thuế (tax audit) viên chức thanh tra của IRS thường có thái độ và hành động làm cho người bị kiểm thuế cảm thấy như bị điều tra tội phạm. Thực ra thủ tục kiểm thuế tuy có khác biệt đáng kể so với thủ tục điều tra hình sự nhưng không đủ tác dụng che chở người thọ thuế.

Không giống như một vụ án hình sự, bị cáo được luật pháp coi như vô tội cho tới lúc vị chánh án tuyên án “phạm tội”; ngược lại trong một vụ kiểm thuế của IRS người thọ thuế (taxpayer) coi như có lỗi khai không đúng nên phải có bổn phận chứng minh với viên chức thanh tra IRS sao cho thỏa mãn để được công nhận rằng mọi dữ kiện khai trong tờ khai thuế là đúng sự thật thì lúc đó mới thôi. Lấy thí dụ nếu thanh tra IRS thắc mắc về khoản tiền khai giảm “chi phí du hành nghiệp vụ” (business-related travel expenses) thì người khai thuế phải chịu trách nhiệm trưng ra bằng cớ chứng minh rằng người ấy thực sự có trả chi phí cho một chuyến đi lo công việc như đã khai chứ không phải đi chơi hay đi du lịch. Nếu người ấy không xuất trình được các chứng từ xác nhận mục đích của chuyến đi cùng biên lai các chi phí liên hệ như vé máy bay, biên lai khách sạn, mướn xe, tiền ăn cùng các phí tổn liên hệ khác một cách hợp lý thì IRS có quyền bác bỏ khoản chi phí đó mà không cần đưa ra bằng cớ nào cả.

Theo luật thuế, khi người thọ thuế nhận được thư thông báo kiểm thuế thì trong thư bao giờ cũng có kèm một ấn bản IRS Publication 1 “Quyền hạn của người thọ thuế” (Taxpayer Bill of Rights”). Bản này có giải thích rõ ràng vài quyền hạn quan trọng như sau:

  • Quyền được đối xử công bằng – Nếu ai cảm thấy viên chức thanh tra IRS có vẻ không chuyên môn, thiếu đàng hoàng, lịch sự thì có quyền yêu cầu được gặp nói chuyện thẳng với giới chức giám thị trực tiếp của thanh tra ấy.
  • Quyền cử đại diện hay tháp tùng – Người thọ thuế có quyền cử đại diện thay thế mình trong cuộc phỏng vấn của IRS. Nhân vật này phải hội đủ khả năng lẫn tiêu chuẩn nghề nghiệp trong việc đại diện trước IRS và đồng thời phải có văn bản ủy nhiệm “luật quyền” (power of attorney) của người thọ thuế. Trừ một vài ngoại lệ đặc biệt, sở thuế IRS không có quyền ra lệnh bắt buộc người thọ thuế phải đích thân trình diện hoặc đòi tiếp xúc nếu người ấy đã cử người thay mặt tại nhà hay nơi làm việc của mình. Ngoài ra người thọ thuế cũng có quyền  đem một người khác tháp tùng để cùng tham dự vào cuộc phỏng vấn. Nhân vật này có thể là một luật sư, một chuyên viên kế toán công chứng (certified public accountant), một nhân vật giúp điền tờ khai thuế, hoặc một đại diện có đăng ký (enrolled agent).
  • Quyền được thâu băng -Theo luật người thọ thuế có quyền yêu cầu được thâu băng mọi đàm thoại trong buổi phỏng vấn kiểm thuế. Tuy nhiên chúng tôi có ý kiến không nên sử dụng quyền hạn này vì theo tâm lý chung việc thâu băng chỉ có tác dụng làm mất thiện cảm của người phỏng vấn khiến họ “làm việc” kỹ hơn chứ không đem lại lợi ích nào khác. Muốn thâu băng người thọ thuế phải thông báo cho IRS bằng thư ít nhất mười ngày trước buổi phỏng vấn để báo ý định muốn làm như vậy và phải cung cấp máy thâu lẫn băng trống. Ngược lại nếu sở thuế IRS quyết định thâu băng cuộc phỏng vấn thì cũng phải thông báo trước cho người thọ thuế ít nhất mười ngày. Người thọ thuế có quyền yêu cầu cho sang lại một bản những gì mà IRS đã thâu, tuy nhiên phải đài thọ chi phí sang băng.
  • Người thọ thuế có quyền không bị kiểm thuế liên tục với cùng một đề mục – Nếu đương sự đã bị kiểm liên tiếp trong vòng hai năm với kết quả sở thuế IRS không điều chỉnh tiền thuế gì thêm hoặc có điều chỉnh nhưng với số tiền rất ít thì người thọ thuế không thể bị kiểm thêm lần nữa cùng một đề mục. Tuy nhiên IRS có quyền đòi hỏi kiểm thuế với đề mục khác, do đó nếu người nào nghĩ rằng mình bị kiểm đi kiểm lại nhiều lần cùng một vấn đề thì phải khiếu nại ngay với sở thuế IRS. Chính sách miễn tái kiểm thuế không áp dụng với các người khai chi phí nghiệp vụ nhưng khai trong tờ khai lợi tức cá nhân.
  • Quyền được giải thích số tiền thuế điều chỉnh – Bản kết quả kiểm thuế bao giờ cũng mơ hồ không rõ ràng cho nên người thọ thuế được quyền yêu cầu giải thích chi tiết tỉ mỉ. Người này có thể liên lạc hỏi IRS qua điện thoại hay đến thẳng sở thuế. Nếu giới chức thanh tra IRS từ chối không cho gặp thì có thể xin gặp thẳng vị giám đốc IRS.
  • Quyền không bị ép buộc nhận lỗi – Hiến Pháp Hoa Kỳ có Tu Chính số 5 (Fifth Amendment) bảo đảm dân quyền trong bất cứ giao dịch nào với các cơ quan công quyền kể cả sở thuế IRS. Lấy thí dụ có kẻ sống bằng nghề… đạo tặc chuyên đánh cuớp nhà băng. Giả sử hàng năm gã khai thuế lợi tức đều đặn đúng hạn như mọi người thì sở thuế IRS không có quyền buộc hắn phải khai báo chi tiết về lợi tức. Dĩ nhiên gã đạo tặc này không thể nào nói dối IRS về nguồn gốc số tiền kiếm được nếu IRS hỏi tới. Trong tình huống này thì gã có quyền viện dẫn Tu Chính Hiến Pháp số 5 từ chối việc cung cấp chi tiết liên quan đến lợi tức trong tờ khai thuế hoặc trong cuộc phỏng vấn kiểm thuế mà giới chức IRS không làm gì được hơn. Tuy vậy tốt hơn hết gã đạo tặc nên tìm trước luật sư hình sự hoặc chuyên gia luật thuế trước khi muốn làm như vậy vì IRS và FBI sẽ có những biện pháp điều tra khác khéo léo hơn để câu lưu đương sự mà không vi phạm Tu Chính số 5.
  • Quyền yêu cầu hủy bỏ tiền phạt (tax penalty) – Trong vài trường hợp đặc biệt người thọ thuế có quyền yêu cầu IRS hủy bỏ khoản tiền phạt. Nếu người ấy đóng ít hơn số thuế đáng lẽ phải trả rồi để IRS khám phá ra và bắt phạt nếu nại lý do không rành luật thuế nên xin “khai lại” theo chỉ dẫn mới của viên chức IRS. Trong trường hợp này người thọ thuế có thể được IRS “tha tào” vì tỏ ra có thiện chí nhận sai sót để sửa đổi lại. Trường hợp khác người thọ thuế có thể yêu cầu IRS bỏ khoản tiền phạt vì lý do nhân viên sở thuế đã chỉ dẫn khai thuế sai. Trong tình huống này thì đương sự phải viết ra những gì mà nhân viên sở thuế chỉ dẫn qua điện thoại, thư tín, hay gặp trực tiếp, dĩ nhiên có ghi chú ngày giờ liên lạc cùng tên viên chức sở thuế đã đưa lời cố vấn.

Vấn đề xác định lời cố vấn của viên chức có hợp lý hay không thì rất phức tạp, rắc rối, nhưng làm sao phải nghe cho có lý bởi vì đôi khi IRS không chấp nhận và viện cớ người thọ thuế có quyền hỏi ý kiến thứ hai từ người khác. Hơn nữa cho dù IRS có thể hủy bỏ tiền phạt nhưng vẫn phải trả lãi trên khoản tiền thuế nợ thêm tính từ hạn chót ngày đóng thuế là 15 Tháng Tư.

  • Quyền được tôn trọng riêng tư (privacy) – Viên chức sở thuế IRS có bổn phận phải tôn trọng quyền riêng tư của người thọ thuế qua những dữ kiện và tài liệu mà họ cung cấp trong tờ khai thuế hoặc trong cuộc kiểm thuế. Chính quyền có nghĩa vụ tôn trọng tính chất bảo mật của những tài liệu mà người thọ thuế đã cung cấp trong việc đóng thuế. Không những chỉ có IRS mà ngay cả người soạn thảo bản khai thuế hoặc đại diện trong cuộc kiểm thuế cũng có trách nhiệm bảo mật và tôn trọng riêng tư của thân chủ. Theo luật định trong một vài trường hợp hạn chế sở thuế IRS được phép chia xẻ một số dữ kiện hay tin tức về thuế má của một cá nhân cho Bộ Tư Pháp, hoặc một số cơ quan liên bang hay cơ quan thuế vụ tiểu bang. Trong khi cuộc kiểm thuế đang diễn tiến, hoặc bất cứ lúc nào mà sở thuế IRS đòi hỏi tin tức hay tài liệu liên quan đến thuế, người thọ thuế có quyền hạn được biết rõ tại sao IRS muốn có tin tức đó và sẽ sử dụng tin tức ra sao, cũng như trường hợp người thọ thuế từ chối không muốn cung cấp tin tức đó thì hậu quả sẽ ra sao?

Trong bất cứ thời điểm nào của cuộc kiểm thuế nếu người thọ thuế cảm thấy diễn tiến không được tốt đẹp vừa ý thì họ bao giờ cũng được chọn một trong ba giải pháp. Thứ nhất, người thọ thuế đồng ý với quyết định của viên chức sở thuế, trả thêm tiền thuế sai biệt với lời hứa sẽ khai báo cẩn thận hơn trong những kỳ thuế tới. Thứ nhì, người thọ thuế có quyền yêu cầu IRS gửi giấy “thông báo khiếm khuyết” (notice of deficiency) để có bằng chứng đưa nội vụ ra tòa án thuế liên bang. Thứ ba, người thọ thuế vẫn trả số tiền đang tranh chấp rồi nộp đơn xin bồi hoàn lại (claim for a refund) đồng thời đưa nội vụ ra tòa án liên bang tại quận hạt (federal district court) hoặc tòa án thuế liên bang (the federal tax court), hoặc tòa khiếu nại thuế cũng của liên bang (federal claims court).

  • Quyền khiếu nại kết quả kiểm thuế – Chúng tôi sẽ đề cập đến đề mục này trong bài kỳ tới.

Kỳ tới chúng tôi sẽ tiếp tục trình bày kết quả những gì sẽ xảy ra sau một vụ kiểm thuế. Cũng như thường lệ người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật pháp này chỉ có mục đích sử dụng với tính cách thông tin (information) giúp quí độc giả một vài kiến thức tổng quát về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó nếu có vấn đề liên quan đến luật, quí độc giả vẫn cần thảo luận với một luật sư chuyên môn về trường hợp của quí vị.

Nằm nghe cái Tết vọng về – Thơ Thùy Vy

Thùy Vy

Nằm nghe cái Tết vọng về 

Nằm nghe cái Tết vọng về.(Hình: Triết Trần)

Nằm nghe cái Tết vọng về
chuyện xưa nội kể một mê bánh đầy
Sợi lạt buột, mỏng manh thay
mà sao gom cả dạn dày gió sương

Hương bầu, hạt nếp dễ thương
đậu xanh thịt mỡ lẫn hương vị vào
Ấm êm nồi bánh hôm nào
lá dong ôm trọn biết bao nhiêu điều

Mong manh nắng sớm mưa chiều
đắng cay bùi ngọt chắt chiu đến giờ
Con về ôm ấp tuổi thơ
gom bao kỷ niệm mịt mờ gió sương

Tết xưa hồn mãi vấn vương
theo con trên những dặm trường xa xôi
Cau trầu… thắm mép bình vôi
là con có cả một trời yêu thương.

 


LTS: Nhằm mục đích tạo thêm tình thân ái giữa bạn đọc và tòa soạn, nhật báo Người Việt trân trọng kính mời quý bạn đọc, thân hữu tham gia “Vườn Thơ Người Việt” Bài vở xin gửi về địa chỉ email: [email protected], hoặc “Vườn Thơ Người Việt” 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683
(Vì trang báo có giới hạn, toà soạn được quyền quyết định đăng bài cho phù hợp)


 

Lộ clip Phạm Minh Chính đi thị sát ở Cao Bằng với đoàn xe 100 chiếc

CAO BẰNG, Việt Nam (NV) – Một tuần sau khi ông Phạm Minh Chính, thủ tướng Việt Nam, đi thị sát công trường thi công tuyến cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh, tại tỉnh Cao Bằng, một đoạn video clip cho thấy đoàn xe của ông này lên đến cả trăm chiếc.

Trong đoạn clip được chia sẻ nhiều trên mạng xã hội hôm 9 Tháng Hai, đoàn xe của ông Chính dài cả cây số, hú còi inh ỏi và bật đèn ưu tiên trước khi rẽ vào một đoạn đường đất đỏ, nơi có hàng trăm công nhân cao tốc.

Ông Phạm Minh Chính (người cầm cây) tại công trường thi công cao tốc ở huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng. (Hình: Cao Bằng)

Khi xuống xe, ông Chính được một người đàn ông đi theo sau chải đầu giùm, trước khi bước vào khu vực có hai hàng người đang xếp hàng chờ.

Facebooker Lê Duy Khương bình luận bên dưới đoạn clip: “Một ông thủ tướng đi thị sát mà một đội quân đi hộ tống đông vậy? Hèn chi một đất nước đầy tài nguyên khoáng sản, vị trí địa lý thuận lợi, có một đảng sáng suốt lãnh đạo mà mãi sau khi giành được Sài Gòn gọi là thống nhất đất nước, mãi 50 năm rồi mà không chịu phát triển, biết đến bao giờ thì dân Việt Nam mới không qua Thái Lan làm thuê nữa.”

Một ý kiến khác bày tỏ thắc mắc: “Sao quan chức nào đi đến đâu cũng huy động một lực lượng công an và xe cộ nhiều đến như vậy trong khi lãnh đạo luôn tự hào Việt Nam an ninh và an toàn nhất thế giới, không có khủng bố này nọ như một số quốc gia khác.”

Trong khi đó, báo Lạng Sơn đăng bộ ảnh cho thấy ông Phạm Minh Chính “diễn” cảnh chỉ chỏ trên công trường và chỉ đạo nhà thầu “tăng năng suất, tăng ca kíp, tăng tốc hơn nữa để thông tuyến cao tốc huyết mạch từ hai tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn đến tỉnh Cà Mau trong năm 2025.”

Đoàn xe hộ tống ông Phạm Minh Chính hôm 2 Tháng Hai tại tỉnh Cao Bằng. (Hình: Chụp qua màn hình)

Ông Chính được dẫn lời yêu cầu nhà thầu thi công tuyến cao tốc “phấn đấu thi công vượt tiến độ, tích cực áp dụng kinh tế tuần hoàn, đào chỗ này, đắp chỗ kia, vừa làm vừa rút kinh nghiệm, mở rộng dần.”

Ngoài ra, ông Chính yêu cầu lãnh đạo tỉnh Cao Bằng “tiếp tục huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, phát huy sức mạnh đại đoàn kết, trong đó có các lực lượng cựu chiến binh, phụ nữ, thanh niên… hỗ trợ đẩy nhanh tiến độ thi công cao tốc…”

Vụ đoàn xe 100 chiếc của Thủ Tướng Chính được ghi nhận cùng lúc với đoàn xe 45 chiếc của ông Tô Lâm, tổng bí thư CSVN, đi viếng nghĩa trang Vị Xuyên ở tỉnh Hà Giang trong lúc đảng hô hào “tinh gọn bộ máy” và “chống lãng phí.” (N.H.K) [kn]

‘Ngủ’ với vợ người, phó công an thị xã ở An Giang bị cách chức

AN GIANG, Việt Nam (NV) – Ông Trần Tấn Tài, phó trưởng Công An Thị Xã Tân Châu, tỉnh An Giang, bị cách chức sau khi bị cáo buộc lén lút “ngủ” với vợ của một người bạn ở cùng địa phương

Theo tờ Tuổi Trẻ hôm 9 Tháng Hai, ông Tài mang lon trung tá, cặp bồ với bà NTMD, cán bộ công tác tại Sở Văn Hóa, Thể Thao và Du Lịch tỉnh An Giang, và đã có chồng.

Ông Trần Tấn Tài, phó trưởng Công An Thị Xã Tân Châu. (Hình: Công An Tỉnh An Giang)

Hồi Tháng Tư năm ngoái, bà D. nói với chồng, ông THD, là mình bận đi công tác tại tỉnh Trà Vinh.

Ông chồng nghi ngờ, âm thầm theo dõi và phát giác vợ mình cùng ông Tài hẹn vào hú hí với nhau ở khách sạn GH tại thành phố Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh.

Ông THD yêu cầu nhân viên khách sạn lập tức mở cửa phòng thì thấy vợ mặc đầm ngủ, còn ông Tài thì cởi trần, mặc quần đùi, núp trong nhà vệ sinh.

Ông chồng đã dùng điện thoại quay video clip vụ bắt ghen rồi gửi cho lãnh đạo Công An Tỉnh An Giang, Thị Ủy Tân Châu, làm bằng chứng tố cáo ông Tài về hành vi “vi phạm đạo đức cán bộ” và “quan hệ nam nữ bất chính.”

Mãi hơn năm tháng sau vụ tố cáo, Thị Ủy Tân Châu mới ra quyết định cảnh cáo ông Tài vì “tính chất vụ việc là nghiêm trọng.”

Ông THD tỏ ý bất bình, cho rằng mức kỷ luật cảnh cáo là “chưa đúng tính chất, mức độ, hành vi vi phạm của ông Tài.”

“Ông Trần Tấn Tài gây ra hậu quả thực tế là tôi và bà D. phải đi đến ly hôn, con của chúng tôi phải sống trong hoàn cảnh không đủ cả cha mẹ, làm ảnh hưởng rất lớn đến tinh thần, sức khỏe của bản thân tôi và các con. Con trai lớn của tôi phải bỏ học giữa chừng do phát giác ông Tài và bà D. đã lén lút qua lại tình cảm yêu đương làm cho gia đình tan nát. Tuy nhiên đến nay ông Tài và bà D. vẫn còn đương chức, chưa bị xử lý là không đúng quy định,” ông THD viết trong đơn.

Cũng theo bản tin, một giới chức Thị Ủy Tân Châu cho biết, khi người này hỏi Ủy Ban Kiểm Tra Tỉnh Ủy An Giang về việc có nên ra thông cáo báo chí về vụ kỷ luật ông Trần Tấn Tài hay không thì nhận được chỉ đạo “thông báo nội bộ là được rồi.” (N.H.K) [kn]

Dân Sài Gòn đổ xô chích ngừa cúm, được khuyến cáo đeo khẩu trang

SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Sở Y Tế ở Sài Gòn khuyến cáo người dân cần đeo khẩu trang trong khuôn viên các bệnh viện, phòng khám bệnh, trước bối cảnh nhiều nơi bùng phát dịch cúm.

Theo báo VNExpress hôm 9 Tháng Hai, đại diện sở nêu trên xác nhận hiện có 20 trường hợp cúm đang chữa trị nội trú tại các bệnh viện ở Sài Gòn. Tuy vậy, đến nay, thành phố chưa phát hiện dấu hiệu bất thường trong việc tiếp nhận, chữa trị bệnh nhân cúm.

Nhiều người đeo khẩu trang tại bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới. (Hình: Quỳnh Trần/VNExpress)

Bản tin cho biết, ngành y tế ở Sài Gòn được chỉ thị “giám sát chặt tình hình tại các cơ sở y tế và tăng cường phòng chống dịch cúm” và “không để xảy ra hoang mang, lo lắng, nhưng cũng không chủ quan.”

Đồng thời, các phòng khám bệnh, bệnh viện được yêu cầu thực hiện quy trình báo cáo các tình huống dịch bệnh khẩn cấp, giám sát các trường hợp cúm, nghi ngờ viêm phổi nặng do virus (SVP) tại Sài Gòn.

Người dân được khuyến cáo đeo khẩu trang, thường xuyên rửa tay bằng xà bông với nước sạch, hạn chế tiếp xúc với những trường hợp nghi ngờ mắc bệnh.

Cùng thời điểm, tạp chí Tri Thức (ZNews) cho biết, nhiều người dân Sài Gòn chủ động đi chích vaccine ngừa cúm sau Tết Ất Tỵ 2025.

Đại diện phòng khám Đa Khoa Viện Pasteur Sài Gòn, cho biết sau kỳ nghỉ Tết, số người đến chích vaccine ngừa cúm “tăng gần gấp đôi so với trước đó.”

Bà Thùy Vân, 31 tuổi, cho biết bà tranh thủ xin nghỉ một buổi để đến nơi này chích vaccine ngừa cúm.

Bà Vân nói thêm rằng trước đây mỗi khi bị cúm, bà thường chỉ mua thuốc kháng sinh uống là khỏi.

Tuy nhiên, sau khi nghe tin diễn viên Từ Hy Viên của Đài Loan bị cúm ở Nhật rồi thiệt mạng, cùng lúc với có tin một số bệnh viện ở miền Bắc có ca cúm nặng phải chạy ECMO (tim phổi nhân tạo), bà lo lắng và quyết định đi chích vaccine.

Một bác sĩ tại Viện Pasteur Sài Gòn khuyến cáo, bệnh cúm có thể gây nhiều biến chứng từ nhẹ như viêm tai giữa đến các biểu hiện nặng hơn như viêm phổi, nhiễm trùng huyết… dẫn đến nguy cơ thiệt mạng.

Nhiều người ở Sài Gòn chủ động đi chích vaccine ngừa cúm sau Tết Ất Tỵ 2025. (Hình: ZNews)

Đối với các bà bầu, bệnh cúm có thể gây đẻ non hoặc sảy thai. Người có bệnh tim mạch nếu bị cúm sẽ tăng nguy cơ bị đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.

Ngoài ra, bệnh cúm gây các triệu chứng nặng hơn cảm lạnh thông thường, có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi.

Các báo ở Việt Nam cho hay, tại miền Bắc, thời tiết gió mùa, nồm ẩm, thuận lợi cho các mầm bệnh lây truyền qua đường hô hấp phát triển.

Thời gian này cũng là mùa lễ hội đầu năm, nhu cầu giao thương, du lịch tăng cao, thường xuyên xảy ra việc tập trung đông người tại các địa điểm du lịch, khiến cho nguy cơ lây nhiễm bệnh cúm gia tăng. (N.H.K) [kn]

Thủ tướng Nhật ‘ôn bài kỹ ’ trước khi gặp Trump, đầu tư $1 ngàn tỷ cho Hoa Kỳ

WASHINGTON, DC (NV) – Nếu Nhật Bản muốn bảo đảm rằng họ vẫn là đồng minh hàng đầu của Hoa Kỳ tại một khu vực Châu Á – Thái Bình Dương ngày càng bất ổn, thì đó là điều họ đã nắm trong tay và thậm chí còn hơn cả như thế.

Nhưng những căng thẳng chực chờ trong cuộc tọa đàm giữa Tổng Thống Donald Trump và Thủ Tướng Shigeru Ishiba tại Tòa Bạch Ốc lại không xảy ra, BBC loan tin.

Không như phần lớn các quyết định trong nước và toàn cầu do Trump đưa ra cho tới nay, cuộc gặp gỡ không gây tranh cãi hay đối đầu.

Tổng Thống Donald Trump tặng Thủ Tướng Nhật Shigeru Ishiba một bức hình chụp chung tại cuộc họp báo ở Tòa Bạch Ốc ngày 7 Tháng Hai, 2025 tại Washington, DC. (Hình: Andrew Harnik/Getty Images)

“Trên truyền hình, ông ấy trông rất đáng sợ,” Ishiba nói với các phóng viên sau cuộc họp báo hôm Thứ Sáu, 7 Tháng Hai.

“Nhưng khi gặp gỡ trực tiếp, ông ấy rất chân thành, rất cương quyết và có một ý chí kiên cường,” Ishiba nói thêm.

Giữa Washington và Tokyo có rất nhiều điều gắn kết. Nhật Bản là nhà đầu tư ngoại quốc hàng đầu tại Hoa Kỳ trong năm năm liên tiếp, tạo ra hàng ngàn việc làm. Còn Hoa Kỳ thì đang có 54,000 quân nhân đồn trú tại Nhật Bản, theo BBC.

Nhưng Tổng Thống Trump là nhà lãnh đạo khiến cả đồng minh lẫn kẻ thù mất ăn mất ngủ: từ cuộc chiến thuế quan chống lại Trung Quốc, Canada và Mexico cho tới đề nghị “sở hữu” Gaza và ban hành lệnh trừng phạt chống lại Tòa Án Hình Sự Quốc Tế ICC.

“Trump đưa ra một số quyết định thất thường nhắm vào các quốc gia tự cho họ là đồng minh Hoa Kỳ,” Jeffrey Hall, giáo sư tại đại học Kanda University of International Studies tại Nhật Bản cho biết.

“Tokyo đang thấp thỏm rằng điều tương tự có thể xảy đến: Trump có thể đánh thuế Nhật Bản nặng tay hoặc khơi mào cho một số tranh chấp. Nhưng điều đó lại không xảy ra,” Hall nói thêm.

Trump không bỏ qua kế hoạch đánh thuế Tokyo nhưng đó không phải là chi tiết chính trong cuộc tọa đàm vừa qua giữa đôi bên.

Ishiba đã chuẩn bị kỹ càng cho chuyến viếng thăm Washington bằng cách nghiên cứu tường tận, theo đúng nghĩa đen. Ông tổ chức “các buổi học” với cấp dưới và nhờ Thủ Tướng tiền nhiệm Fumio Kishida đưa ra lời khuyên.

Ông cũng được góa phụ cố Thủ Tướng Shinzo Abe giúp đỡ, vốn có quan hệ thân thiết với Trump trên sân golf, trong nhiệm kỳ đầu tiên.

Những “buổi học” của Ishiba đã được đền đáp.

Ngoại trừ một lần Trump nhầm lẫn khi gọi Nippon Steel là “Nissan,” buổi tọa đàm không có nhiều khoảnh khắc giật gân như khi tổng thống phát biểu trong một số cuộc họp báo.

Với Nhật Bản, trên thực tế đây là một cuộc gặp gỡ vô cùng đáng tin cậy.

Cả hai nhà lãnh đạo dường như nhất quán về kế hoạch hợp tác thương mại và quốc phòng song phương, mở ra “thời kỳ hoàng kim” trong bang giao Nhật Bản-Hoa Kỳ.

Ishiba công bố kế hoạch gia tăng đầu tư cho Hoa Kỳ lên tới $1 ngàn tỷ khi hai cường quốc kinh tế hoạch định lại chính sách hợp tác thương mại.

Ishiba cho biết các nhà sản xuất xe hơi Nhật Bản sẽ không ngừng đầu tư, ngoài ra Tokyo cũng sẽ tăng cường nhập cảng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) từ Hoa Kỳ.

Đây sẽ là tin vui cho Trump và là động lực cho tuyên bố “khoan dầu khí cho bằng được” trong phần phát biểu nhậm chức.

Hai nguyên thủ quốc gia cũng tìm được tiếng nói chung liên quan tới vấn đề gây tranh cãi: Nippon Steel.

Trump cho biết Nippon sẽ “mạnh tay đầu tư” vào công ty sản xuất thép US Steel đặt trụ sở tại Pennsylvania nhưng không nắm giữ cổ phần đa số.

Việc công ty Nhật Bản từng nỗ lực thâu tóm US Steel bị cựu Tổng Thống Joe Biden ngăn chặn vì lý do an ninh quốc gia.

Ishiba đang nắm giữ vị thế chính trị căng thẳng tại Nhật Bản, trong đó chính phủ thiểu số của ông vẫn không nắm quyền đủ mạnh sau khi chịu nỗi ô nhục trong cuộc tổng tuyển cử vào Tháng Mười khi để mất khối đa số cầm quyền.

Cựu bộ trưởng quốc phòng Nhật Bản là một chính khách kỳ cựu có tiếng là phát biểu dông dài tại quốc hội. Các nhà quan sát cho biết những phần phát biểu lê thê có thể làm một số đối thủ bối rối và làm những người khác mệt mỏi.

Nhưng trong một “buổi họp giả định khi gặp gỡ Trump” với các nhân viên, lời khuyên lớn nhất dành cho thủ tướng Nhật Bản: “Trước tiên hãy đưa ra kết luận. Giữ cho mọi thứ trở nên đơn giản.”

Nhật Bản và Hoa Kỳ có thể không đồng thuận trong một số vấn đề. Trong đó có việc Trump đề nghị Hoa Kỳ nắm quyền quản lý Dải Gaza, vốn bị chính trường toàn cầu kịch liệt lên án.

Nhật Bản nhắc lại lập trường lâu nay rằng họ ủng hộ giải pháp hai nhà nước.

Tokyo cũng đang thấp thỏm theo dõi cuộc chiến thương mại giữa Trump và Trung Quốc. (TTHN)

Bóng của dòng sông

LTS: Nhật báo Người Việt mở mục ‘Bạn đọc viết’ nhằm mời gọi quý thân hữu ‘cùng làm báo’ với Người Việt, chia sẻ những rung cảm, ý tưởng, quan niệm, hồi ức, kiến thức, kinh nghiệm,… về đời sống và xã hội. Để tham gia, quý bạn đọc vui lòng gởi email: [email protected]

Vũ Ngọc Giao 

Tôi thức giấc trở mình quờ tay qua bên cạnh thấy trống trơn, mùi đinh lăng từ chiếc gối mềm mềm hãy còn âm ấm, thằng Mân lại chạy qua giường với nội, nó nói ngủ với nội thích hơn, đã ấm còn được nghe Tam Quốc Diễn Nghĩa, chuyện Tào Tháo với trận chiến Quan Độ kinh điển, chuyện Gia Cát Lượng với tài năng liệu sự như thần. Tôi quay vào vách dỗ giấc ngủ dở dang nhưng không cách gì chợp mắt. Dưới tấm phản ông nội nằm, mấy con chuột rích rích bấu chí đuổi nhau chạy đi chạy đi lại rột rột. Tôi ngồi dậy mở cửa ra hiên.

Rồi má chọn để chị em tôi ở lại với nội, (Tranh: Mai Thứ)

Ánh trăng muộn vằng vặc soi con đường làng thiêm thiếp ngủ, rót xuống vườn một dải sáng vàng huyền hoặc, nhìn kỹ thấy cả những giọt sương đọng trên cọng cỏ lan man bên thềm. Ngoài sông vọng vào tiếng chim vịt khắc khoải như tiếng thời gian đều đều, hiu quạnh. Khuôn mặt má lại hiện lên cùng ánh mắt thăm thẳm và dải tóc rập rờn chảy nghiêng bên chiếc cổ cao gầy mà còn nhớ ngày xưa chiếc cổ mịn màng đó tôi thường áp má vào, chun mũi hít hà hương bồ kết thoang thoảng từ gáy má. Má đứng nấp sau cái miếu thờ dưới cành bồ đề trụi lá đau đáu nhìn tôi đạp xe về nhà. Trên con đường đất lông chông ổ gà và phân trâu, tôi rướn người đạp nhanh mặt nghếch lên bất cần, đến khúc quanh vào làng tay lái loạng choạng khiến tôi ngã lăn quay, mấy gói thuốc nam bốc về cho nội tung tóe. Không ngoái lại nhưng tôi biết đứng sau cái miếu má nhấp nhổm muốn chạy tới đỡ tôi nhưng nào má dám bước tới, má vẫn đứng yên nhìn tôi lồm cồm ngồi dậy phủi bụi đất rồi lên xe đạp đi. Hai đầu gối trầy trụa rớm máu nhưng bụng tôi hả hê, cái hả hê của một đứa con hờn giận cho rằng mọi khổ sở đổ hết lên đầu hôm nay đều do má mà ra…

Ngoài sông vọng vào tiếng vạc buồn bã kêu sương, tiếng lòng của kẻ lẻ bạn một mình kiếm ăn trong đêm nhưng vẫn khắc khoải chợt nghe tiếng nước vỗ bãi bờ. Tôi lắc đầu xua tan hình bóng má chiều nay nhưng lại bắt gặp một hình bóng má ngày xưa, trong ánh trăng muộn thật lạnh của đêm mùa đông năm cũ, má ngồi bên bếp nhìn ra màn mưa chảy từng dòng từ mái tôn rớt xuống. Vào cái thời khắc đó tôi đâu hay lòng má rối bời giữa đi hay ở, giữa đem chị em tôi theo hay để lại nhà cho nội, để đến hôm nay má và tôi, đó đây mà chẳng thể chạm vào nhau.

Rồi má chọn để chị em tôi ở lại với nội, má về với người đàn ông có vết sẹo dài từ trán chảy xuống mang tai. Một năm… hai năm… rồi năm năm… bảy năm… má thưa về dần. Lần nào má về thăm, thằng Mân cũng quýnh quáng ôm cổ má hức hức, nước mắt nước mũi tèm lem nó mếu máo “Má ở lại luôn nhà mình, đừng đi nữa, đừng về nhà ông mặt sẹo nữa, được hông?” Lần nào nghe thằng Mân nói câu đó má cũng khóc, dụi vô ngực thằng Mân mà khóc. Đứng trong góc nhà tôi run lên muốn nhảy ra tát cho thằng Mân mấy cái nhưng tôi chỉ lẳng lặng ra sau hè ngồi ngó đàn kiến đi qua, lâu lâu dòm vô nhà canh chừng coi má về chưa. Má vẫn ôm thằng Mân mà sụt sùi thì sau hè tôi lại nhẩn nha ngồi đếm kiến. Nội cũng phủi đít đứng lên kiếm chuyện ra biền từ lúc chân má mới bước vô hiên.

Năm đó, sau tai nạn thảm khốc theo đám đàn ông trong xóm đi đãi vàng ở hồ thủy điện, ba tôi nằm một chỗ không lâu thì qua đời. Những ngày ba nằm, gương mặt vàng võ cứ ngơ ngác như đứa trẻ ngo ngoe trên tấm chiếu xơ tướp. Má bỏ gánh hàng chạy chợ ở nhà lo cho ba, nhìn má chăm ba như người mẹ chăm đứa con còn ẵm ngửa, ai cũng ngậm ngùi thương. Má không yên tâm khi chị em tôi thay má chăm ba. Chỉ má cắt cái móng tay ba mới không đau, đút muỗng sữa ba mới không sựa ra ngoài, chỉ má mới thay được cái áo mà ba không phải trở mình. Rồi ba cũng bỏ má mà đi. Sau cơn vật vã má ngồi dậy vấn mớ tóc rối nhùi mông lung nhìn ra con đường đất mấp mô những ổ voi còn đọng nước. Ánh mắt, miệng cười trên gương mặt dịu dàng ngày nào như đã vĩnh viễn đóng băng, má kéo thằng Mân vào lòng nhè nhẹ xoa cái lưng cộm lên những đốt xương sườn nhọn hoắt. Thằng Mân mới lên ba còn bi bô tập nói, nó ngọng nghịu kéo tay má đòi dắt đi tìm ba về cho nó.

“Khuyên, vô đây má biểu!” tiếng má gọi vào một chiều khi tôi vừa đi học về, cặp vác sau lưng và hai tay khệ nệ ôm mớ bèo về băm cho gà. “Má theo cô Xuân lên thị trấn mở quán ăn, chừng một tuần mới về một lần, con ở nhà phụ nội lo cho em nghe con!”

“Răng má không chạy chợ mà lên thị trấn chi cho xa?” tôi hỏi.

“Bán quán trên đó thì may ra nhà mình mới đỡ cực, chớ má chạy chợ bao nhiêu năm rồi nhà mình vẫn thiếu trước hụt sau, con với em cứ thiếu thốn” má nắm tay tôi như tìm nỗi sẻ chia.

“Má hỏi nội chưa?” tôi rút bàn tay lại nhìn má chăm chăm.

Má thở dài “Nội thì có hồi nào muốn má xa hai chị em con, nhưng giờ ba không còn nữa, má phải cáng đáng luôn cái gánh của ba” giọng má nghèn nghẹn nhưng không đủ khiến tôi mủi lòng.

Còn nhớ buổi sáng hôm đó má bỏ mấy bộ đồ vô cái túi vải nhàu nhĩ, xỏ đôi dép quai nhung để dành từ mấy năm trước, hấp tấp chạy ra đầu đường, cô Xuân đợi ngoài đó trên chiếc xe máy còi bim bim. Nội ngồi thu lu trên phản đốt thuốc thờ ơ nhìn mấy con vịt xiêm lạch bạch chạy đi chạy lại nghiêng đầu đứng ngó như hỏi “Ủa chớ để con cái ở nhà rồi đi đâu đó?” Má đi, ra tới hiên còn quay lại dặn “Cha ở nhà loanh quanh trong vườn với mấy luống rau thôi, đừng kham thêm ruộng như người ta mà ốm đau thì khổ. Con lên đó ráng làm kiếm ít đồng…” Nội không ư hử, day cái mặt vô vách bật ra mấy tiếng khùng khục ho.

Má đi, mỗi cuối tuần lại đều đặn về với ba ông cháu, lần nào má cũng tay xách nách mang quá chừng đồ ăn ngon, khi nửa con vịt quay còn tưa mỡ, lúc lại mấy cái đùi ếch chiên bơ, dĩa gỏi ăn dở, vài cái bánh bao chiên phồng… Thằng Mân khoái chí chạy quanh nhà hét lên “Từ hồi má lên thị trấn bán quán, cuối tuần nhà mình lại được ăn ngon, toàn những thứ xưa giờ có thấy đâu!” Miếng vịt quay trong miệng nghe đắng ngắt, tôi kiếm cớ xuống bếp rót chén mắm rồi đứng dưới đó thiệt lâu. Bên cái mâm ngồn ngộn thức ăn, nội ngồi chống đũa ngó ra, không và thêm được miếng cơm nào, nghe tôi nhắc “Nội ăn đi nội!” nội lại ờ mà tay run run gắp gì cũng chực rớt ra ngoài.

Cuối tuần nào thằng Mân cũng ngóng dù má thưa về dần, mỗi lần về lại mua cho nội bình thuốc bổ, cái áo ấm, mua cho chị em tôi đôi dép, bộ đồ mới, má còn đưa tiền dặn tôi vài ba bữa chịu khó ra chợ mua miếng thịt, mớ cá về kho cho em, cho nội. Lần nào má cũng đi một lượt từ nhà trên xuống nhà dưới, ra hiên, ra vườn rờ rẫm các thứ thiệt lâu rồi quay vô vội vàng bắt xe lên thị trấn.

Một buổi chiều tôi vừa về tới cổng đã thấy má ngồi trên phản cầm tay nội mà khóc, hai con mắt mọng đỏ cứ nhìn xuống không ngẩng lên cả khi nghe tiếng tôi về. Nội ngồi lặng thinh, hai đầu gối xương xẩu nhô lên nhọn hoắt, đôi vai móp sọp rung rung như đang ngồi ngoài tiết trời đông giá. Thoáng thấy bóng tôi ở cửa, chẳng đợi tôi thưa gởi gì nội đã đứng dậy thắp nén nhang lên bàn thờ, lầm rầm trong tiếng má cứ rấm rứt khóc. Tôi hoang mang hết nhìn nội lại nhìn má, lẽ nào điều tôi mơ hồ lo sợ lâu nay đã tới. Má ôm tôi sụt sịt “Con nay lớn rồi, thay má lo cho em, cho nội. Từ giờ má ít về hơn.” “Má đi đâu? Răng lại ít về?” tôi gỡ bàn tay má. Má sịt mũi thì thào “Mai kia lớn lên con sẽ hiểu mà cảm thông cho má. Thôi má đi!” Má đứng lên luýnh quýnh xỏ đôi dép, chụp cái nón lên đầu lao ra cửa. Tôi nhìn theo hai ống quần má phất phơ đầy bông cỏ, thằng Mân chạy chơi về nắm vạt áo nội ngơ ngác ngó theo bóng má bị nuốt chửng vào cuộn khói nhà ai đốt đồng chiều. Bao nhiêu năm tôi vẫn không quên bước chân má vào buổi chiều đó, những bước chân như trốn chạy của một kẻ tội đồ.

Mới chín tuổi, tôi đã là đứa con gái đánh mất tuổi thơ, nhìn tôi người ta nói già trước tuổi, tôi sẵn sàng xù lông lên nhảy bổ vào khi ai đó động vào thằng Mân, tôi sẵn sàng đội mưa đội gió ra chợ ngồi bán vài bó rau trong vườn để gom tiền bốc cho nội thang thuốc. Tôi cố làm thiệt tốt những gì ngày còn ở nhà má đã làm với một sự sân hận rằng, không có má, ba ông cháu tôi vẫn sống được bằng tình thương yêu đùm bọc. Nội mỗi ngày ra vườn cặm cụi với mấy luống rau, vồng khoai lang còm cõi, tới kỳ kêu người vô cắt, còn chừa khoảnh nhỏ nhỏ đủ ba ông cháu ăn, lần hồi cũng qua ngày.

Càng lớn, người ta càng nói tôi giống má, giống từ khuôn mặt, tướng đi, đến miệng cười, giống cho tới cái nết hay lam hay làm, cả cái nết nhẫn nhịn và chịu đựng. Người ta nói tôi giống má cũng đồng nghĩa với việc người ta khen tôi xinh đẹp nhưng không hiểu sao tôi chẳng thấy vui mà ngược lại càng buồn khi nghe điều đó. Đẹp để làm gì khi cuộc đời bao quanh chỉ toàn nước mắt? Nội cũng chẳng vui khi ai đó nói tôi giống má, mỗi lần nghe vậy nội lại hực lên một tiếng bỏ đi, có cuốc đám đất cũng bỏ đó vô hiên mà ngồi ngó mông lung lên trời xanh như tìm kiếm một thứ gì đã mất.

Má thôi không về nữa. Có người nói má đã có một gia đình mới, cũng có người nói thỉnh thoảng gặp má đâu đó trong những quán bia đèn mờ. Với tôi, từ bao giờ ký ức về má cũng phai nhạt dần, nó như những giọt nước mưa rơi xuống thềm rồi cũng nhòa đi. Từ bao giờ tôi không còn thấy thương nhớ má như ngày còn nhỏ, mặt tôi đanh lại khi có ai đó nhắc tới má, khen tôi xinh giống má.

Rồi chị em tôi cũng quen với cuộc sống thiếu vắng má. Không như những đứa trẻ đủ cha đủ mẹ trong làng, chúng tôi luôn mang nỗi buồn côi cút trên gương mặt vừa ngơ ngác, vừa lầm lũi. Mỗi khi má nhờ người quen từ thị trấn về gửi tiền cho tôi trang trải các thứ, đêm đó nội lại ho nhiều hơn để rồi hôm sau ra vườn cuốc đất tới tối mịt. Bên giếng nội trồng giàn mướp, tới mùa ăn không hết tôi lại cắt đem ra chợ đổi lấy mớ tôm đồng, mớ cá de. Tôi ngồi dưới giàn mướp ngó lên chờ xem những con ong đi hút mật, chúng cần mẫn siêng năng và hồn nhiên như thể cuộc đời này chẳng có gì đẹp hơn ngoài những bông hoa. Tôi có khác gì chúng đâu, mỗi ngày ngoài giờ học lại ra vườn tưới tắm, nhặt nhạnh từng ngọn bầu ngọn bí. Thằng Mân chiều chiều lại ra bến sông chờ mấy chiếc ghe đi lưới về bờ, nó chạy quanh coi có việc gì làm là nhào vô. Cuối buổi mấy bác ngư dân thương tình cũng cho vài con cá, đủ ba ông cháu nấu nồi canh hay kho mặn ăn vài bữa. Nhưng sao tôi lại chẳng hồn nhiên được như những chú ong kia. Tâm hồn tôi như luôn có một lớp sương giăng, lớp sương của nỗi niềm, của đứa trẻ nhà nghèo, của đứa trẻ thiếu vắng mẹ cha…

Nội đã bắt đầu bước vào cái tuổi nghễnh ngãng nói trước quên sau, đôi khi nội ngửa mặt lên trời mà cười một mình như vui thú điều gì nhưng chỉ cần ai nhắc đến ba tôi nội lại nhệch miệng ra mà khóc tu tu, khóc không cách gì dỗ được.

Hôm qua xóm bên chạp mả về gặp trời mưa, nội cứ vậy đội mưa mà về. Đêm đó nội ho rồi sốt li bì. Những cơn ho kéo dài cho tới ngày nội trở nặng, miếng cháo nuốt vào lại ộc ra. Nội gầy rộc nhưng mỗi khi nghe tôi đi bốc thêm thuốc nội lại gượng dậy thều thào “Con đừng đi! Tiền để dành lo cho em.” “Tiền má đưa, dặn con là nội đau thì lấy ra mua thuốc” tôi xòe xấp tiền ra cho nội yên tâm. Ai đời nội càng lên cơn ho tưởng như không thở được. Đêm nào tôi cũng chập chờn vì giấc ngủ dở dang. Tôi nằm nghe tiếng lào khào “Khuyên à…” tôi lại bật dậy cho nội vệ sinh, thay cái quần ướt nội lỡ tè ra chiếu.

Thằng Mân lên cấp hai, các khoản tiền cho nó nhiều hơn. Số tiền má đưa đã dần cạn kiệt. Ngoài giờ học tôi tới xưởng nhận đồ về may gia công để có thêm ít đồng mua sách vở cho em. Có cực khổ ra sao tôi cũng không còn nghĩ đến má, nghe đâu má đã có chồng và sinh con, cuộc sống vẫn lao đao, khổ cực. Tôi thương má bao nhiêu lại càng hận má bấy nhiêu. Má đi tìm hạnh phúc cho riêng mình nhưng bỏ lại chị em tôi trong căn nhà từng là một thời hạnh phúc của má, liệu có đáng không?

Có đôi khi chợt nhớ má đến khôn cùng tôi lại kiếm cớ đi qua làng bên, nơi ngày xưa là nhà ngoại tôi, má lớn lên ở đó rồi gặp ba. Mỗi lần đi, tôi phải qua một cây cầu gỗ bắc ngang sông. Những buổi chiều thưa người đi lại, tôi soi mình xuống sông thấy bóng mình in dưới đó. Gương mặt má, hình dáng má trong hình hài của tôi cứ chập chờn dưới lòng sông. Có lúc tôi giật mình sửng sốt như vừa thấy má thoáng vụt qua nhưng nỗi nhớ má chính lúc đó lại bị bóp nghẹt thành nỗi buồn mang bóng dáng của trách móc, oán than.

Nội tôi sau ba tháng nằm liệt giường thì nhẹ nhàng ra đi. Trước khi đi nội cũng kịp gọi chị em tôi lại gần dặn dò, câu cuối cùng nội tha thiết mong chị em tôi đừng hờn trách má.

Má về chịu tang, dáng vẻ tiều tụy như người vừa đau dậy, theo sau là người đàn ông đó, gân guốc, gầy gò nhưng đầy vẻ tận tụy khi chăm sóc má. Chị em tôi đứng nép vào nhau, cùng cúi mặt không ngẩng lên nhìn má lấy một lần.

Tôi không vào đại học mà chọn làm công nhân cho một nhà máy chế biến thủy sản gần nhà, chỉ có cách này may ra tôi mới có thể lo cho em được tiếp tục đi học. Thằng Mân được cái biết thân, nghe lời chị và siêng học. Hôm tôi vừa đi về, vừa ngồi xuống hiên chưa kịp thở đã nghe ngoài cổng có tiếng con nít gọi tên tôi, nhìn ra thấy một con bé chừng tám tuổi vẻ mặt lơ ngơ nhưng sao nghe thân thuộc lạ lùng. “Dạ, em muốn tìm chị Khuyên.” “Là chị đây!” Con bé nhìn tôi, hai con mắt trong veo chớp chớp, tôi run rẩy nhận ra trong đôi mắt đó mang dáng hình má và cả dáng hình tôi, một gương mặt mới gặp lần đầu đã thương thì chỉ có thể là máu mủ.

“Chị Khuyên, má đau nặng!” con bé bật ra tiếng kêu nho nhỏ.

Run lẩy bẩy, không kịp dặn thằng Mân coi nhà cửa, tôi lao ra cổng, kéo con bé đi thiệt nhanh về phía đường lớn rồi đón xe lên thị trấn.

Má nằm đó, thân hình gầy nhom như dính sát vào chiếu. Bên cạnh má là người đàn ông có vết sẹo dài trên trán chảy xuống mang tai và đứa nhỏ mũi dãi xanh lè. Người đàn ông nắm tay tôi “Con ngồi xuống đây với má chút đi, má chờ con đó!”. Tôi nắm bàn tay khô như chiếc lá đã đến hồi úa tàn, chỉ yên lặng mà không thốt lên được lời nào. Má nhận ra tôi, hai hàng nước mắt ứa ra tuôn dài xuống gối, đôi môi nhàu lắp bắp tôi phải ghé tai mới nghe ra tiếng được tiếng mất “Má có lỗi với con… với em Mân… Má thương các con nhiều!” Má chỉ kịp nói tới đó rồi thở hắt ra, những ngón tay nhẹ duỗi trong bàn tay tôi. Tôi đổ sụp vào lòng má mà nức nở, bên tai tôi tiếng người đàn ông thầm thì “Má nó thanh thản mà đi, ba ở lại lo cho các con…”

Chị em tôi đưa má lên gò, thằng Mân về trước, tôi ở lại phụ ba dượng lo vài việc hương hỏa cho má. Trước ngày tôi về lại nhà, ông vô buồng mở rương lấy ra chiếc hộp gỗ được chạm trổ rất công phu rồi vẫy tôi lại gần trao cho tôi một đôi bông tai bằng vàng có hột ngọc màu xanh hình giọt nước.

“Đây là kỷ vật dượng tặng má ngày còn con gái, giờ má không còn nữa, con cất làm kỷ niệm, coi như của hồi môn má cho con sau này đi lấy chồng.”

Tôi ngơ ngác nhìn đôi bông tai nằm gọn lỏn trong bàn tay ông. Như hiểu ý tôi, ông khẽ khàng “Trước khi về với ba con, má và dượng đã thương nhau và dượng tặng má đôi bông tai này như một lời hẹn ước. Ông bà ngoại biết được liền cấm cản với lý do dượng không cha không mẹ, lại nghèo, cả vết sẹo vì tai nạn cũng bị cả nhà ngoại hiểu lầm dượng là đứa đâm thuê chém mướn…” ông kể đến đây mắt ngấn nước. “Rồi má lấy ba con theo sự sắp đặt của ông bà ngoại, dượng cũng bỏ làng ra đi, chừng nghe tin ba con mất, dượng quay về tìm má. Má khóc khi biết dượng vẫn ở vậy nhưng nhất định không nối lại tình xưa vì còn lo cho hai chị em con. Cho đến ngày má hay tin dượng chẳng may tai nạn, má quyết định về với dượng sau nhiều năm tránh mặt, má theo người ta lên thị trấn làm cho một nhà hàng để có tiền lo cho hai chị em con và còn lo cho dượng trong thời gian nằm một chỗ… Rồi, như con biết đó… má về với dượng cho đến hôm nay…” ông nghẹn ngào.

Tôi cúi mặt nghe những giọt nước mắt thấm vào ngực áo nóng hổi, bao cảm xúc vỡ òa khi hiểu ra những ân tình sâu nặng giữa má và người đàn ông đang ngồi trước tôi đây…

Ba dượng gói đôi bông tai vào miếng vải nhung trao cho tôi, những ngón tay thô sần đã mất đi vài lóng cứ run lên. Ông khóc, tiếng nấc nghẹn chực bật ra rồi kìm lại thành tiếng khóc khô. Tôi chào ông rồi quay qua ôm hai đứa em đang ngơ ngác không hiểu sao ba và chị lại khóc còn hơn cái ngày má ra đi.

Tôi về, hai bàn chân cứ miên man như trôi giữa đám cỏ sau mưa xộc lên mùi ngai ngái. Quê tôi, những buổi hoàng hôn thật buồn. Cây cầu nhỏ bắc qua nhánh sông võng xuống như lưng áo bạc mồ hôi của người dân quê tôi. Khúc sông này tưởng như cạn nhưng lại ẩn chứa những vực sâu không chừng, có ai biết trong cái khoảng sâu thẳm ấy ẩn chứa mỗi cuộc đời, mỗi số phận? Trong màn chiều thinh không, cả khúc sông không một bóng đò, những đám lục bình dật dờ dạt về tấp đầy bên bến. Gió từ lòng sông thốc tên từng cơn buốt rát, lâu lắm rồi tôi mới cảm nhận nỗi buồn mặn chát đến thế trong cái lạnh se sắt chiều đông.

*  *  *

Một mùa Xuân nữa lại về. Ngoài kia tiết trời đang ấm dần lên dù mưa phùn vẫn giăng giăng như bụi. Một cái Tết đầu tiên không còn nội và má, thằng Mân ngơ ngác nhìn bà con chòm xóm rộn ràng lặt lá mai, quét vôi nhà, sơn lại cổng ngõ. Tôi đốt nén nhang thắp lên, trên kia ánh mắt má nhìn tôi đầy ấm áp, bảo ban. Chụp cái nón lên đầu tôi chạy u ra chợ, dù gì cũng phải có một cái Tết tươm tất cho em. Chợ chiều những ngày cuối năm rộn ràng mùi Tết, mùi của những bó kiệu còn lấm đất, những mẹt gừng cay thơm lừng, mùi của những chậu vạn thọ nồng đượm hồn quê.

Hai tay trĩu nặng thịt heo, bánh, nếp… tôi trở về khi chiều đã tắt nắng. Qua cầu, tôi tần ngần dừng lại cúi xuống soi mình vào lòng sông, mặt sông không chút sóng gợn mà lòng chênh chao, tôi mơ hồ nghe như có tiếng má gọi tên tôi. Cúi sâu thêm chút nữa tôi chợt nhận ra dưới lòng sông kia gương mặt má thoắt hiện với miệng cười trũng xuống thiệt duyên. Tôi gọi má bằng tiếng lòng nhớ thương khắc khoải xen nỗi ân hận muộn màng. Dưới lòng sông kia má đáp lại tôi bằng mắt cười rạng rỡ.

Tôi chạy về ngôi nhà cuối cánh đồng, nơi đó có đứa em đang đợi tôi về, trên cao vọng xuống tiếng vạc da diết kêu sương, tiếng con chim vịt gọi bạn bên này sông, lập tức bờ bên kia cũng có tiếng đáp lại. Đôi chim cất tiếng gọi nhau, tiếng kêu lan xa cả hai bờ sông vắng khảm khắc vào ánh chiều tà.

 

                                               

41 người chết trong tai nạn xe buýt ở miền Nam Mexico

TABASCO, Mexico (NV) – Một tai nạn giao thông liên quan tới xe buýt xảy ra ở miền Nam Mexico vào rạng sáng Thứ Bảy, 8 Tháng Hai, làm 41 người chết, giới chức tiểu bang Tabasco cho biết trong một tuyên bố, đồng thời cho biết thêm rằng lực lượng cấp cứu vẫn đang giúp đỡ các nạn nhân, theo CNN.

Chiếc xe buýt chở 48 hành khách tông một xe vận tải, làm 38 hành khách và hai tài xế thiệt mạng, các viên chức địa phương cho biết, đồng thời xác nhận rằng tài xế xe vận tải cũng đã qua đời sau tai nạn.

Reuters công bố một số hình ảnh cho thấy chiếc xe buýt bị thiêu rụi hoàn toàn do bốc hỏa sau khi xảy ra tai nạn, chỉ còn lại phần khung kim loại trơ trọi.

Tai nạn khiến chiếc xe buýt cháy trơ khung hôm 8 Tháng Hai, 2025, ở

“Cho tới nay, nhà chức trách chỉ mới xác nhận được 18 hộp sọ, nhưng vẫn chưa tìm được nhiều thi thể,” một nguồn tin an ninh ẩn danh tại Tabasco cho biết, đồng thời cho biết công việc cấp cứu vẫn đang tiếp tục.

Tours Acosta, công ty điều hành xe buýt bày tỏ nỗi thương cảm sau tai nạn trong một bài viết trên Facebook, đồng thời cho biết họ đang phối hợp với các viên chức để điều tra nguyên nhân dẫn tới tai nạn và xác định xem liệu chiếc xe buýt có chạy đúng tốc độ quy định hay không. (TTHN)

Rò rỉ tin cảnh sát ICE sắp bố ráp ‘quy mô lớn’ tại Los Angeles

Rò rỉ tin cảnh sát ICE sắp bố ráp ‘quy mô lớn’ tại Los Angeles

Báo Los Angeles Times dẫn nguồn tin từ hai giới chức liên bang ẩn danh cho hay, các đặc vụ thực thi công lực liên bang đang lập kế hoạch thực hiện một chiến dịch bố ráp “quy mô lớn” tại khu vực Los Angeles trước thời điểm cuối Tháng Hai.

 

Ford có thể lỗ hàng tỷ đô la cho xe điện vào năm 2025

DETROIT, Michigan (NV) – Thị trường xe điện nhìn chung chưa khả quan trong năm 2025. Việc sản xuất xe điện giá rẻ hơn vẫn còn khó khăn, do chi phí sản xuất bình điện cao, là thành phần đắt nhất của xe điện. Bộ phận Model e chuyên sản xuất xe điện của Ford đã có một năm 2024 khó khăn, và đang chuẩn bị cho một năm khó khăn kế tiếp.

Theo trang mạng xe hơi motor1.com, trong báo cáo kết quả tài chính năm 2024, Ford thừa nhận rằng họ đã phải chịu khoản lỗ EBIT (thu nhập trước lãi vay và thuế) cả năm là $5.1 tỷ. Tình hình có thể còn tệ hơn trong năm nay, dự đoán Model e có thể lỗ đến $5.5 tỷ.

Bộ phận xe xăng của Ford thành công bù đắp cho sự lỗ lã của xe điện. (Hình minh họa: HD/Người Việt)

Tuy những con số này nghe có vẻ tệ hại, nhưng Ford vẫn lạc quan, vì hầu hết cả nhà sản xuất xe điện đều phải chịu lỗ trong thời gian đầu. Mặc dù Model e đang bị thất thu, Ford có doanh số xe điện trong năm 2024 tăng 34.8% so với năm trước, với tổng số xe bán được là 97,865 chiếc. Xe hybrid cũng tăng 40.1%, đạt 187,426 xe.

Bù cho sự lỗ lã của xe điện, bộ phận xe xăng của Ford có một năm 2024 tương đối thành công, với doanh số tăng 0.2% so với năm 2023, đạt 1,793,541 chiếc. Năm 2023 đánh dấu năm thứ 47 liên tiếp của mẫu xe F-Series là xe pickup bán chạy nhất tại Hoa Kỳ.

Trong cuộc họp hội nghị tài chính năm 2024 vào đầu Tháng Hai, CEO của Ford là Jim Farley cho biết xe điện của Ford hiện nay chưa có “công nghệ tốt,” vì bình điện của chúng còn quá lớn. Thêm nữa, các loại xe điện cỡ lớn có tính khí động học kém hơn và nặng hơn so với xe xăng, cho nên càng tiêu hao điện năng nhiều. Ford đang dành thời gian để thiết kế thế hệ xe điện tiếp theo, trì hoãn việc ra mắt mẫu xe bán tải cỡ trung mới đến cuối năm 2027.

Ở một diễn biến khác, Ford đã hủy bỏ một mẫu SUV điện ba hàng ghế vào năm 2024, sau khi nhận ra rằng nó sẽ không đem lại lợi nhuận. Hành động này khiến công ty mất 1.9 tỷ đô la. Giám đốc tài chính của Ford, đã giải thích vào Tháng Tám năm ngoái lý do tại sao dự án bị chấm dứt: “Chúng tôi đã xem xét tình hình cạnh tranh trong phân khúc này, cùng với kích thước bình điện cần có trong một chiếc xe SUV EV cỡ lớn. Chúng tôi nhận ra rằng không thể tạo ra một chiếc xe đáp ứng được yêu cầu là có lãi trong 12 tháng đầu tiên sau khi ra mắt.”

Vào Tháng Hai năm 2024, lãnh đạo Ford đã đề cập đến một nhóm kỹ thuật chuyên phụ trách phát triển một nền tảng xe điện mới, để có thể tại ra các mẫu xe điện rẻ hơn, có thể cạnh tranh với các mẫu xe Tesla giá rẻ, và cả các nhà sản xuất Trung Quốc.

Ngoài ra, các kỹ sư Ford đang nghiên cứu các mẫu xe điện có phạm vi hoạt động mở rộng (EREV). Thực chất đây là xe với hệ truyền động hybrid, với động cơ xăng đóng vai trò là máy phát điện để nạp điện cho bình điện. Như đã thấy ở Mazda MX-30 R-EV, động cơ xăng giống như một máy phát điện, không được liên kết cơ học với trục bánh xe. Thay vào đó, các động cơ điện sẽ dẫn động các bánh xe. Hệ truyền động này đang được đánh giá là có tình hiệu quả cao.

Bất chấp nhiều hứa hẹn về một tương lai tốt đẹp, thị trường xe điện vẫn còn nhiều ẩn số trong năm 2025. (HD)

Anh ruột Đức Đạt Lai Lạt Ma tạ thế ở tuổi 97

KALIMPONG, Ấn Độ (NV) – Gyalo Thondup, anh ruột của Đức Đạt Lai Lạt Ma kiêm cựu chủ tịch chính phủ Tây Tạng đang lưu vong tại Ấn Độ, từng dẫn đầu nhiều vòng đàm phán với Trung Quốc cũng như hợp tác với các chính phủ ngoại quốc vì sự nghiệp của Tây Tạng, đã trút hơi thở cuối cùng. Ông hưởng thọ 97 tuổi.

Thondup nhắm mắt xuôi tay tại tư gia ở thị trấn Kalimpong tọa lạc trên triền đồi ở chân núi Himalaya thuộc tiểu bang West Bengal phía Đông Ấn Độ vào tối Thứ Bảy, 8 Tháng Hai, các phương tiện truyền thông đưa tin. Tin tức chi tiết xung quanh việc ông qua đời vẫn chưa lập tức được công bố.

Các phương tiện truyền thông Tây Tạng ghi ơn công lao của Thondup trong việc liên lạc với các chính phủ ngoại quốc đồng thời tán thán vai trò của ông trong việc mở đường cho Hoa Kỳ tương trợ hành trình đấu tranh của người Tây Tạng.

Ông Gyalo Thondup năm 2009. (Hình: VOA)

Đức Đạt Lai Lạt Ma chủ trì một buổi cầu nguyện cho ông Thondup tại một tu viện ở thị trấn Bylakuppe thuộc tiểu bang Karnataka, miền nam Ấn Độ hôm Chủ Nhật, nơi lãnh tụ tôn giáo đang lưu trú trong những tháng mùa Đông.

Ông cầu nguyện cho Thondup “mau chóng tái sinh,” theo truyền thống Phật Giáo, đồng thời cho biết “không gì có thể kể xiết những nỗ lực đấu tranh cho dân Tây Tạng và chúng tôi vô cùng biết ơn những đóng góp của ông.”

Thondup, một trong sáu anh chị em trong gia đình lãnh tụ tinh thần Tây Tạng và là người anh duy nhất không theo chân đời sống tôn giáo, ông quyết định chọn Ấn Độ làm quê hương năm 1952 và tạo ra các mối liên hệ ban đầu giữa chính phủ Ấn Độ và Hoa Kỳ, tạo tiền đề tiếp sức cho Tây Tạng. Năm 1957, Thondup lập kế hoạch chiêu mộ các chiến binh Tây Tạng và gửi tới các trại huấn luyện tại Hoa Kỳ trong những năm tiếp theo, Đài Á Châu Tự Do RFA được Hoa Kỳ tài trợ từng đưa tin.

Thondup phần lớn chịu trách nhiệm liên lạc với chính phủ Ấn Độ, ông còn làm việc với cả Thủ Tướng Jawaharlal Nehru, khi Đức Đạt Lai Lạt Ma đào tỵ tại Ấn Độ năm 1959, theo RFA. Ông cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập mối tư liên giữa các nhà lãnh đạo Tây Tạng với các viên chức Hoa Kỳ.

Thondup mở màn cho các cuộc thảo luận giữa Tây Tạng và các lãnh tụ Trung Quốc năm 1979, khác với phương phápháp hành động trước đó, khi ông muốn thực hiện một cuộc đấu tranh võ trang chống lại việc Trung Quốc kiểm soát Tây Tạng. Cuộc gặp gỡ đặt nền móng cho hàng loạt các cuộc đàm phán chính thức giữa các đặc sứ chính thức đại diện cho Đức Đạt Lai Lạt Ma và giới lãnh tụ Trung Quốc, tiếp tục cho tới khi tất cả bị dừng lại vào năm 2010.

Năm 2003, trong một cuộc phỏng vấn phát sóng trên RFA, Thondup cho biết cả Ấn Độ lẫn Hoa Kỳ không bên nào có thể giải quyết được vấn đề Tây Tạng, và chỉ khi nào Tây Tạng đàm phán trực tiếp với Bắc Kinh, chừng đó mới có kết quả.

Thondup từng là chủ tịch chính phủ lưu vong Tây Tạng đặt trụ sở tại thị trấn Dharamshala ở phía Bắc Ấn Độ từ 1991 tới 1993. (TTHN)

Đại học công lập Michigan xin lỗi sinh viên, tổ chức lại Tết Nguyên Đán

EAST LANSING, Michigan (NV) – Khoa Nghệ Thuật và Khoa Học Truyền Thông CAS thuộc đại học Michigan State University MSU đang lập kế hoạch tổ chức lại sau khi hủy bỏ dịp lễ Tết Nguyên Đán thường niên, theo các bức điện thư được trang tin tức The State News thu thập.

Khoa Truyền Thông đưa ra quyết định hủy bỏ Tết Nguyên Đán vào tuần trước, trích dẫn các sắc lệnh hành pháp mới nhắm vào các chính sách đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI), cũng như mối lo ngại trong thành phần sinh viên. Quyết định này làm các sinh viên phản ứng dữ dội.

Tối Thứ Ba, 4 Tháng Hai, Khoa Truyền Thông công bố lịch trình mới cho Tết Nguyên Đán, gửi lời xin lỗi và gọi việc hủy bỏ là “phản ứng thái quá.”

Trang mạng nhà trường Michigan State University vẫn còn giữ kế hoạch DEI (ô giữa) sáng 9 Tháng Hai, 2025. (Hình: msu.edu)

Trong bức điện thư ban đầu, sau khi ban quản trị khoa công bố quyết định hủy bỏ dịp lễ, cộng đồng nhà trường “đã hiểu lầm và cho thấy giới lãnh đạo khoa thiếu tôn trọng truyền thống, văn hóa và các giá trị trong thành phần sinh viên, nhân viên và giáo chức người Mỹ gốc Á và cả dân Á Châu,” Khoa Trưởng Heidi Hennink-Kaminski và Giám Đốc DEI Lauren Gaines viết trong một bức điện thư mới được The State News thu thập.

Tết Nguyên Đán bị hủy bỏ sau khi nhận được “ý kiến từ các sinh viên tỏ ra lo ngại khi quây quần trong dịp lễ,” và không liên quan tới quyết định xóa bỏ các chính sách DEI khỏi chính phủ liên bang và các trường đại học do Tổng Thống Donald Trump ban hành, theo bức điện thư.

Khoa Truyền Thông sẽ tổ chức một buổi lắng nghe giáo chức, nhân viên và sinh viên bậc cao học người Á Châu và người Mỹ gốc Á nhằm “hiểu rõ hơn mức độ ảnh hưởng của quyết định này,” theo bức điện thư. Gaines sẽ mở cửa văn phòng để gặp gỡ sinh viên bậc cử nhân.

Gaines và Hennink-Kaminski không trả lời yêu cầu bình luận cho tới thời điểm công bố bản tin.

Tết Nguyên Đán sẽ được tổ chức lại vào ngày 11 Tháng Hai từ 12 giờ trưa tới 1 giờ trưa tại khuôn viên Studio B thuộc Đài WKAR. Khoa Truyền Thông cũng không có kế hoạch hủy bỏ các “sinh hoạt văn hóa” trong tương lai, theo bức điện thư.

Trường MSU có khoảng 4,400 sinh viên du học quốc tế, trong đó khoảng 1,000 là công dân Hoa Lục.

Ban quản trị khoa công bố bức điện thư nhằm nêu rõ rằng việc hủy bỏ Tết Nguyên Đán lần đầu tiên không “cho thấy quan điểm của MSU trong các sinh hoạt văn hóa, chương trình hoặc tính chất bao hàm,” ngoài ra còn cho thấy giới chức nhà trường có thể cam kết với chính sách DEI mạnh mẽ hơn sau một số bất ổn trước các sắc lệnh hành pháp chống DEI từ Tổng Thống Trump.

Tháng trước, MSU quyết định đình hoãn hội thảo “Tương Lai của Chính Sách DEI tại MSU.” Một ngày sau, Viện Trưởng Kevin Guskiewicz tuyên bố thành lập “Nhóm Phản Ứng Nhanh” nhằm giải quyết các thay đổi trong chính sách DEI dưới thời Trump. (TTHN)

Động đất 7.6 ở Caribbean, không có thiệt hại đáng kể

GEORGE TOWN, Quần Đảo Cayman (NV) – Một cơn địa chấn 7.6 độ Richter xảy ra trong đêm Thứ Bảy, 8 Tháng Hai trên Biển Caribbean thuộc miền Bắc Honduras và Tây Nam Quần Đảo Cayman, khiến các viên chức tạm thời ban hành báo động sóng thần nhưng sau đó được hủy bỏ, theo CBS.

Trận động đất xảy ra vào khoảng 6 giờ 23 tối theo giờ Miền Đông Hoa Kỳ, tâm chấn cách thủ đô George Town, Quần Đảo Cayman khoảng 129 dặm (207.6 kilometer) về hướng Tây Nam, và cách thủ đô Kingston, Jamaica 372 dặm (598.6 kilometer) về hướng Tây, theo Cơ Quan Địa Chất Hoa Kỳ USGS.

Ngay sau đó, Trung Tâm Cảnh Cáo Sóng Thần Quốc Gia NTWC tại Hoa Kỳ ban hành cảnh cáo đại hồng thủy tại Puerto Rico, Quần Đảo Virgin thuộc Mỹ và Quần Đảo Virgin thuộc Anh Quốc. Tuy nhiên, sau đó NTWC đã hủy bỏ các cảnh cáo này.

Quang cảnh một phần quần đảo Cayman. (Hình minh họa: Yoshi Tatsumi/Pexels)

NTWC cũng đưa ra cảnh cáo về hiểm họa sóng thần ảnh hưởng tới Cuba, Honduras và Quần Đảo Cayman, nhưng trong đêm Thứ Bảy, NTWC cho biết “dựa trên mô hình mới nhất và tin tức cập nhật, mối đe dọa ảnh hưởng tới toàn bộ khu vực đã qua đi.”

Nhà chức trách không ban hành cảnh cáo cho khu vực đất liền Hoa Kỳ.

Trong thời gian sau trận động đất, chính quyền địa phương tại Quần Đảo Cayman và Puerto Rico cảnh cáo người dân tránh xa các vùng biển.

“Mặc dù theo dự báo, chúng tôi không nhận thấy tác động nghiêm trọng, nhưng để bảo đảm an toàn, không ai được xuống biển cho tới chừng nào có thông báo tiếp theo. Điều quan trọng là phải theo dõi nguồn tin chính thức và đừng lan truyền tin đồn,” Ángel Vázquez, giám đốc Hệ Thống Theo Dõi Địa Chấn Puerto Rico PRSN giải thích.

Giới chức không ghi nhận thiệt hại sau trận động đất, theo Lực Lượng Cảnh Sát Hoàng Gia Quần Đảo Cayman RCIPS nói với CBS News.

Tính tới đêm Thứ Bảy, ít nhất 326 người báo với USGS rằng họ cảm nhận được cơn địa chấn. (TTHN)

Thợ tỉa cây Los Angeles bị điện giật khi làm việc ở độ cao 25 foot

WESTWOOD, California (NV) – Một người thợ tỉa cây ở Westwood được đưa đi bệnh viện hôm Thứ Bảy, 8 Tháng Hai, sau khi bị mắc kẹt và điện giật do vướng dây điện khi đang leo lên một cái cây cao 25 foot (7.62 mét), Sở Cứu Hỏa Los Angeles LAFD cho biết, được KTLA đưa tin.

Lực lượng cấp cứu có mặt vào khoảng 11 giờ 5 phút sáng bên ngoài sân golf Los Angeles Country Club thì thấy người thợ 40 tuổi đang tỉa cây bị kẹt vào dụng cụ an toàn, còn dụng cụ cắt cành thì vướng vào dây điện, theo nhà chức trách.

Có thể nạn nhân “đã chạm vào dây điện,” LAFD cho biết. Ông ấy bị điện giật chút đỉnh nhưng vẫn đủ tỉnh táo và xoay xở được.

Một người thợ tỉa cây trên cao. (Hình minh họa: Riku Keto/Pexels)

Cho tới 11 giờ 56 sáng, lực lượng cấp cứu đã tắt được nguồn điện cao thế và nạn nhân được giải cứu ổn thỏa.

Sau đó nạn nhân được đưa đi bệnh viện địa phương nhưng chưa rõ thương tích ra sao.

Nhà chức trách vẫn chưa công bố thêm chi tiết liên quan tới tai nạn. (TTHN)

Đại học công lập Michigan bỏ Tết Nguyên Đán sau sắc lệnh chống DEI của Trump

EAST LANSING, Michigan (NV) – Đại học Michigan State University MSU, một ngôi trường công lập, hủy bỏ dịp lễ Tết Nguyên Đán thường niên sau khi chính quyền Tổng Thống Donald Trump ban hành các sắc lệnh hành pháp mới nhắm vào các chính sách đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI) cũng như mối lo ngại trong thành phần sinh viên, theo các bức điện thư được trang tin tức The State News thu thập và đăng tải hôm 30 Tháng Giêng.

Khoa Nghệ Thuật và Khoa Học Truyền Thông CAS thuộc MSU và Đài WKAR đồng tổ chức Tết Nguyên Đán theo lịch trình vào trưa Thứ Tư, 29 Tháng Giêng. Tuy nhiên, một ngày trước đó, Lauren Gaines, giám đốc đặc trách chính sách DEI của nhà trường gửi một bức điện thư loan báo quyết định hủy bỏ.

“Các thành viên trong cộng đồng chúng tôi đang lo ngại về việc ban hành các Sắc Lệnh Hành Pháp liên quan tới chính sách DEI nên nhà trường đưa ra quyết định hủy bỏ Tết Nguyên Đán nhằm giải quyết vấn đề đó,” Gaines viết trong một bức điện thư được The State News thu thập. “Các hoạt động này làm cộng đồng cảm thấy không bảo đảm và do dự trước việc tề tựu lại để tổ chức các sinh hoạt liên quan tới các truyền thống văn hóa và cộng đồng.”

Trang mạng nhà trường Michigan State University vẫn còn giữ kế hoạch DEI (ô giữa) sáng 9 Tháng Hai, 2025. (Hình: msu.edu)

Vài giờ sau, Khoa Truyền Thông nhận được thêm một bức điện thư từ khoa trưởng giải thích thêm về quyết định hủy bỏ và dường như tỏ ý rằng giới quản trị khoa này không phải là nguyên nhân khiến MSU đưa ra quyết định.

“Quyết định này không phải là một lời tuyên bố về chính sách, mà chẳng qua là một phản ứng phù hợp trên thực tế do nhà trường không có nhiều thời giờ đưa ra quyết định cũng như lấy ý kiến từ các sinh viên khi họ tỏ ra lo ngại khi quây quần trong dịp Tết Nguyên Đán,” Khoa Trưởng Heidi Hennink-Kaminski viết.

Bức điện thư cũng cho thấy có vài người trong trường không đồng tình với việc hủy bỏ, trong đó Hennink-Kaminski viết rằng bà cảm tạ “các giáo sư và nhân viên vì đã góp ý sau khi nhà trường đưa ra quyết định.”

Kế đến, Hennink-Kaminski cũng tán tụng một giải thưởng DEI trao cho MSU trong thời gian gần đây, nói rằng giải thưởng này cho thấy “việc MSU cam kết thực hiện chính sách DEI đã tạo ra những tác động đáng nói.”

Chưa rõ ai là người lên tiếng về những lo ngại dẫn tới quyết định hủy bỏ dịp mừng Tết Nguyên Đán. Trong bức điện thư, Gaines nhắc tới “các thành viên cộng đồng nhà trường truyền tai nhau những lo ngại” còn Hennink-Kaminski thì nói tới “những sinh viên từng lên tiếng nói về những lo ngại,” nhưng không vị nào nêu ra tin tức chi tiết.

Ban Quản Lý DEI MSU cũng chưa trả lời các câu hỏi rằng liệu các sinh hoạt khác, chẳng hạn như Tháng Lịch Sử Người Da Đen diễn ra trong Tháng Hai tại MSU có bị hủy hay không.

Việc hủy bỏ dịp Tết Nguyên Đán dường như là một hành động tiếp theo của MSU trong việc thực hiện cam kết xóa bỏ DEI tại các trường đại học do Tổng Thống Trump đề ra.

Việc hủy bỏ Tết Nguyên Đán diễn ra sau quyết định đình hoãn hội thảo “Tương Lai của Chính Sách DEI tại MSU” vào tuần trước, đó cũng là một quyết định cho thấy nhà trường cảm thấy bấp bênh xung quanh các sắc lệnh hành pháp chống DEI của Trump. (TTHN)

Tin mới cập nhật