FOUNTAIN VALLEY, California (NV) – Đón chào năm mới Ất Tỵ 2025 diễn ra tại Fountain Valley Recreation Center & Sports Park, Fountain Valley, hôm Thứ Bảy, 25 Tháng Giêng.
Các em nhỏ chơi trò chơi bầu cua cá cọp ngày Tết. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Đây là năm thứ ba, thành phố Fountain Valley tổ chức Tết truyền thống Việt Nam, với nhiều tiết mục như âm nhạc dân tộc cổ truyền, trò chơi bầu cua cá cọp, cờ tướng, phong bao lì xì, và ăn uống miễn phí.
Đoàn Lân Hoa Anh Đường Hoa Kỳ nhảy múa tưng bừng, tiếng trống vang trời phía trước sân với hàng ngàn người đủ các sắc dân đến chung vui với cộng đồng Việt Nam.
Ông Ted Bùi, thị trưởng Fountain Valley, chúc mừng năm mới Ất Tỵ 2025 hạnh phúc, an khang thịnh vượng đến với mọi người.
Sau đó, mọi người vào bên trong với hai phòng lớn, nơi có nhiều trò chơi ngày Tết Việt Nam. Tại đây, trò chơi có thưởng cho những ai dùng đũa, một nét văn hóa ẩm thực Việt Nam, để gắp từng viên bi tròn bằng thủy tinh.
Ông Ted Bùi, thị trưởng Fountain Valley, chúc Tết đến mọi người tham dự. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Em Diandra Trần, học sinh trung học Los Amigos High School, Fountain Valley, đến làm thiện nguyện, cho hay: “Em thấy ngày càng có nhiều người không phải người Việt cũng muốn hòa nhập vào văn hóa Tết của người Việt. Đó là điều thú vị và rất tốt, vì văn hóa Việt sẽ được nhiều người biết đến nhiều hơn. Trường của em cũng có tổ chức Tết và múa lân, em cũng muốn mọi người thấy ấm áp và ngọt ngào với nền văn hóa Việt nhiều hơn nữa.”
“Tết năm nào mẹ của em cũng làm thịt kho trứng, nấu canh khổ qua, nấu bánh chưng, bánh tét. Chúng em sẽ đi chúc Tết họ hàng, được lì xì em rất thích,” em hào hứng kể.
Bà Đào Diệp Hương, giáo viên về hưu trường tiểu học Tamura Elementary School, Học Khu Fountain Valley, giúp thành phố tổ chức ngày Tết Nguyên Đán, cho biết: “Mục đích chung của ông Ted Bùi và chúng tôi đều muốn là giới thiệu phong tục tập quán Việt Nam vào chương trình này. Người dân đến đây sẽ thấy nhiều hình thức giáo dục hơn là thương mại. Các em đến tham dự sẽ thực sự thâm nhập vào không khí Tết của người Việt, khi thầy cô và các em đều mặc áo dài truyền thống Việt Nam.”
Bà Đào Diệp Hương, giáo viên về hưu trường tiểu học Tamura Elementary School, giúp thành phố tổ chức ngày Tết Nguyên Đán, cùng các em nhỏ. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Cô Thanh Vân, dẫn hai con Huỳnh Minh Quang và Huỳnh Minh Khoa, học viên của lớp nhạc cổ truyền Đoàn Văn Nghệ Dân Tộc Lạc Hồng, cho hay đây là lần đầu tiên các em đến vào dịp Tết để trình diễn trước nhiều cộng đồng, đó là niềm hãnh diện của các em khi biểu diễn các bài “Lối Về Xóm Nhỏ,” “Non Nước Hữu Tình” và “Hồn Quê,” với nhạc cụ gồm đàn bầu, đàn tranh, phách tiền, trống, và tỳ bà.
Cô chia sẻ: “Văn hóa dân tộc của quốc gia nào cũng đều là niềm tự hào của dân tộc đó. Việt Nam cũng vậy, các em được tham gia biểu diễn ở đây là sự vinh hạnh của những bậc làm cha mẹ chúng tôi. Các em được sinh ra và lớn lên trên đất Mỹ, tuy tiếng Việt chưa rành nhưng điệu nhạc lời thơ đã nằm sẵn trong tâm thức của các em, nên khi các em học nhạc và chơi nhạc cũng rất nhanh, thấm vào từng ngày. Khi biểu diễn các em đều có cảm xúc trong đó chứ không hẳn chỉ là trình diễn về kỹ thuật. Các em sẽ rất hãnh diện cho bản thân khi đã đem được văn hóa Việt vào cộng đồng các sắc dân trên đất Mỹ.”
Đoàn Lân Hoa Anh Đường Hoa Kỳ gây náo nhiệt khi chúc Tết mọi người. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Ông Vincent Huỳnh, từ Lake Forest về chơi, cho hay: “Người Việt ngày càng thấy rằng mình không thể mất gốc được. Con cháu cũng vậy, ngày càng hiểu được rằng không ai yêu thương các em hơn bằng ông bà cha mẹ, anh chị em, bạn bè người Việt.”
“Các em tự hiểu như vậy và tự trở về nguồn cội của mình, người lớn chỉ khuyến khích, còn các em muốn trở về hay không thì tùy các em, và các em sẽ tự nhận thấy điều đó. Với những dịp Tết như thế này, hy vọng có sức thu hút các em biết trở về nguồn gốc văn hóa của mình, các em sẽ thích thú và tự biết phải làm sao để ngày càng phát triển hơn, hãnh diện hơn với nguồn gốc Việt của mình,” ông nói.
Các em thiếu nhi Đoàn Văn Nghệ Dân Tộc Lạc Hồng trình tấu nhạc cổ truyền. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
“Bắt đầu từ cha mẹ, trường học và thầy cô, các em sẽ biết đâu là nguồn gốc của mình, và sẽ muốn trở về nguồn, đó chính là căn tính của con người. Bước ra đời càng nhiều, các em càng hiểu rằng quên đi nguồn gốc của mình sẽ không thành người. Hãy để các em nhỏ biết tự hãnh diện về mình, càng hãnh diện lại càng muốn giữ, không muốn để mất gốc mình là người Việt Nam,” ông nhấn mạnh.
Buổi lễ mừng Tết Ất Tỵ kéo dài với nhiều thú vị ngập tràn sắc màu dân tộc Việt trên đất Mỹ, khiến các em nhỏ và người lớn càng vui, quên cả giờ về. [qd]
RIO DE JANEIRO, Brazil (NV) – Cầu thủ siêu sao Neymar vừa đồng ý trở lại câu lạc bộ Santos của Brazil sau gần 12 năm kể từ khi anh rời nơi này, ông Marcelo Teixeira, chủ tịch Santos, cho biết hôm Thứ Ba, 28 Tháng Giêng, theo hãng thông tấn AP.
Tiền đạo người Brazil trước đó xác nhận rằng hợp đồng của anh với câu lạc bộ Al-Hilal của Ả Rập Saudi (Saudi Arabian) đã chấm dứt theo sự đồng ý của hai bên.
Neymar trong màu áo Al-Hilal của Ả Rập Saudi. (Hình: Yasser Bakhsh/Getty Images)
Neymar đã trải qua một thời gian chấn thương khi ở Al-Hilal, nơi anh chỉ chơi bảy trận và ghi một bàn.
Neymar, 32 tuổi, đã giành được sáu danh hiệu cùng câu lạc bộ thời niên thiếu Santos, trong đó có chiếc cúp Copa Libertadores vào năm 2011. Santos là một thành phố biển, ngoại ô São Paulo.
Teixeira, một người hâm mộ, viết trên mạng xã hội: “Đã đến lúc phải trở lại rồi, Neymar. Đã đến lúc bạn phải quay lại với người dân của mình. Đến ngôi nhà của chúng tôi, đến câu lạc bộ trong trái tim chúng tôi.”
Neymar, từng được ca ngợi là một trong những cầu thủ xuất sắc nhất thế giới, đã phải ngồi ngoài sân phần lớn thời gian ở Ả Rập Saudi do chấn thương khi chơi cho đội tuyển quốc gia Brazil vào Tháng Mười, 2023.
Truyền thông São Paulo đưa tin cựu ngôi sao Barcelona và Paris Saint-Germain dự trù sẽ trở lại Brazil trong tuần này và giới thiệu với người hâm mộ Santos trong vài ngày tới.
Day Franco, phát ngôn viên của Neymar, nói với AP rằng cầu thủ này chưa đưa ra bình luận gì ngay lập tức.
Tuy nhiên, Neymar đã đáp lại bằng một hình trái tim cho bài đăng của Kely Nascimento, một trong những cô con gái của Pelé (người ba lần vô địch World Cup), chúc mừng sự trở lại Santos của anh.
Santos bị xuống hạng ở giải hạng hai Brazil vào năm 2023 và lại được thăng hạng ở mùa giải gần nhất.
Trận đấu gần đây nhất của Neymar diễn ra vào Tháng Mười Một, 2024. Huấn luyện viên Jorge Jesus của Al-Hilal đã nhiều lần đặt ra những nghi ngờ về phong độ thi đấu của tiền đạo này.
Neymar sẽ rời giải vô địch quốc gia Ả Rập Saudi sau khi chỉ chơi bảy trận trong 17 tháng sau khi chuyển đến vương quốc dầu mỏ này với số tiền lớn.
Câu lạc bộ Al-Hilal hôm Thứ Hai, 27 Tháng Giêng, cho biết họ đã đạt được thỏa thuận với Neymar về việc chấm dứt hợp đồng theo sự đồng ý của cả hai bên.
“Tôi đã cống hiến hết mình để thi đấu và tôi ước chúng tôi cùng nhau tận hưởng những khoảng thời gian vui vẻ hơn trên sân,” Neymar viết trên mạng xã hội. “Gửi tới Saudi, cảm ơn các bạn đã cho tôi và gia đình một ngôi nhà mới và những trải nghiệm mới. Bây giờ tôi đã biết con người Saudi thực sự và có những người bạn suốt đời.”
Bất chấp chấn thương của Neymar, Al-Hilal vẫn giành được chức vô địch quốc gia Ả Rập Saudi mùa trước. Hợp đồng của cầu thủ người Brazil sẽ hết hạn sau giải FIFA Club World Cup năm nay, diễn ra từ ngày 15 Tháng Sáu đến 13 Tháng Bảy tại Hoa Kỳ.
Neymar khi chơi cho Santos của Brazil. (Hình: Mauricio Lima/AFP via Getty Images)
Câu lạc bộ tuyên bố trên mạng xã hội của mình rằng họ “bày tỏ lời cảm ơn và đánh giá cao đối với Neymar vì những gì anh ấy đã cống hiến trong suốt sự nghiệp của mình với Al-Hilal.”
Neymar gia nhập câu lạc bộ của Saudi từ Paris Saint-Germain vào Tháng Tám, 2023, với giá 90 triệu euro ($94 triệu), một trong những mức lương cao nhất trong bóng đá thế giới.
Nhưng Neymar dính chấn thương nghiêm trọng nhất trong sự nghiệp của anh khi chơi cho đội tuyển Brazil chỉ vài tháng sau khi gia nhập Al-Hilal.
Neymar là cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất mọi thời đại của Brazil với 79 bàn sau 125 trận, cho biết anh đang tập trung vào việc có thêm thời gian thi đấu để có thể chuẩn bị cho World Cup 2026 vào năm tới, đây có thể là cơ hội cuối cùng để anh cùng đội tuyển Brazil giành được ngôi vô địch. (KN)
PARK CITY, Utah (NV) – Tấm ảnh “Em bé Napalm” (Napalm Girl) của phóng viên ảnh Nick Út từng được giải thưởng Pulitzer Prize năm 1973 hiện đang là đề tài tranh cãi trong giới báo chí Mỹ và thế giới. Đó là: Ai mới thật sự là người chụp tấm ảnh đoạt giải?
Chuyện này thực ra đã “râm ran” từ nhiều năm qua, nhưng lần này “căng” hơn vì có một phim tài liệu, tên là “The Stringer” (tạm dịch Phóng viên ảnh tự do), nói về vụ này, được giới thiệu tại đại hội điện ảnh Sundance Film Festival, Park City, Utah, hôm Thứ Bảy, 25 Tháng Giêng.
Ông Nguyễn Thành Nghệ (trái) và ông Carl Robinson tham dự buổi giới thiệu phim “The Stringer” ở đại hội điện ảnh Sundance Film Festival tại rạp hát Ray Theatre, Park City, Utah, hôm 25 Tháng Giêng. (Hình: Maya Dehlin Spach/Getty Images)
Nội dung bộ phim thắc mắc có phải phóng viên ảnh Nick Út là người chụp tấm ảnh bà Phan Thị Kim Phúc, lúc đó 9 tuổi, trên người không một mảnh vải vì bị trúng bom Napalm, chạy trên một quốc lộ tại Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh, vào ngày 8 Tháng Sáu, 1972.
Tấm ảnh này, được cả thế giới biết đến trong vòng 24 giờ sau đó, và được một cơ quan truyền thông coi là “tấm ảnh quan trọng nhất của thế kỷ 20,” và được nhiều nhà quan sát cho rằng có đóng góp không nhỏ vào việc thay đổi quan điểm của dân chúng Mỹ về cuộc chiến Việt Nam và Hoa Kỳ phải rút quân đội khỏi Đông Nam Á.
Thậm chí, Tổng Thống Richard Nixon lúc đó còn nghi ngờ tấm ảnh này được “ngụy tạo” theo như phát biểu của ông trong các băng thu âm liên quan vụ Watergate.
Ai là tác giả tấm ảnh?
Tấm ảnh và sự kiện xảy ra là có thật.
Ông Nick Út, lúc đó 21 tuổi, là phóng viên ảnh của hãng thông tấn AP, được phân công chụp hình ở Trảng Bàng, cùng với một số phóng viên báo giấy và TV. Trong hơn 50 năm qua, ông luôn khẳng định ông là người chụp tấm ảnh đó.
Chỉ có điều, ai mới thật sự là người chụp tấm ảnh đoạt giải đó, “The Stringer” thắc mắc, hoặc là tác giả tấm ảnh được cho là không chính xác, chứ không phải là một sai lầm? Có khi nào, đặt tên tác giả của tấm ảnh là quyết định của một phóng viên ảnh kỳ cựu, nổi tiếng thế giới, làm việc ở một trong những cơ quan thông tấn uy tín nhất thế giới?
“The Stringer,” do ông Bảo Nguyễn làm đạo diễn, là kết quả cuộc điều tra kéo dài hai năm xuất phát từ ông Gary Knight, người đứng đầu tổ chức bất vụ lợi VII Foundation, huấn luyện các nhà báo ở các quốc gia mà tự do báo chí bị giới hạn.
AP phản biện
Trong một tuyên bố đưa ra hôm 25 Tháng Giêng, AP hoàn toàn chắc chắn ông Nick Út chụp tấm hình này và cho biết họ có nói chuyện với bảy nhân chứng và bốn người biết chi tiết sự việc và từng làm việc ở Việt Nam hồi thập niên 1970.
“Nghiên cứu các chi tiết lịch sử của chúng tôi cho thấy ông Nick Út chụp tấm hình này,” tuyên bố của AP cho biết. “Trong khi không có các bằng chứng mới nào chứng minh ngược lại, không có lý do gì AP tin rằng tấm hình này do người nào khác ngoài ông Nick Út chụp.”
AP cho biết họ “ngạc nhiên và thất vọng” khi các nhà làm phim làm cho người ta hiểu rằng AP đã xem xét phim và thờ ơ với nội dung. AP lần đầu tiên xem phim này là tại đại hội Sundance.
Sự việc bắt đầu từ giới nhà báo
Ông Knight kể với nhật báo The Washington Post (WAPO) rằng lần đầu tiên ông nghe tin đồn là ông Nick Út không phải tác giả tấm ảnh cách đây chừng 11 hoặc 12 năm, qua một người bạn, mà người này nghe được trong một buổi họp mặt thân mật của các phóng viên chiến trường Việt Nam.
Nguồn tin này là từ ông Carl Robinson, chủ biên hình ảnh của AP tại Sài Gòn hồi năm 1972 và là người viết tên ông Nick Út vào chú thích ảnh.
Ông Knight tính làm sáng tỏ chuyện này, nhưng bạn ông và những phóng viên ảnh khác khuyên ông đừng làm, theo WAPO.
Tuy nhiên, đến Tháng Mười Hai, 2022, theo lời ông kể, một nhân viên của ông ở VII Foundation chuyển một email của một người đề cập đến những chi tiết liên quan đến sự việc.
Người đó chính là ông Carl Robinson, và email được viết như sau: “Tôi đã mang gánh nặng này suốt 50 năm và chưa bao giờ công bố. Tôi là chủ biên hình ảnh của AP ở Sài Gòn năm 1972…Tóm lại, thật sự ông Nick Út không phải là người chụp tấm ảnh nổi tiếng đó. Tác giả thực ra là một phóng viên ảnh tự do (stringer or freelancer).”
Nhật báo Người Việt có gọi điện thoại cho phóng viên ảnh Nick Út hôm Thứ Hai, 27 Tháng Giêng, để lại lời nhắn, nhưng chưa được hồi âm.
Phóng viên ảnh Nick Út (phải) và bà Phan Thị Kim Phúc cùng tấm ảnh “Em bé Napalm” tại một sự kiện ở San Jose, Costa Rica, năm 2023. (Hình: Ezequiel Becerra/AFP via Getty Images)
Điều tra bắt đầu
Phim “The Stringer” cho thấy ông Knight gặp ông Robinson ở Sài Gòn. Trong cuộc trò chuyện, ông Robinson kể hôm đó, ông nhận phim chụp hình của ông Nick Út và hai phóng viên ảnh tự do, trong đó có một người ông không nhớ là ai và không phải là phóng viên ảnh tự do của AP. Sau đó, ông ghi tên từng phim một cách tỉ mỉ, theo tiêu chuẩn của AP.
“Tấm hình chụp phía trước thấy toàn cảnh là của một phóng viên ảnh tự do. Tôi kiểm tra tên ông ấy,” ông Robinson kể. Rồi ông chọn tấm chụp từ hướng bên hông bà Phúc, do ông Nick Út chụp, gởi về văn phòng chính của AP ở New York vì ông tin rằng tấm chụp phía trước có cảnh khỏa thân, vi phạm chính sách của AP.
Sau đó, ông Horst Faas, trưởng văn phòng AP ở Sài Gòn và là một người từng hai lần đoạt giả Pulitzer Prize, đi ăn trưa về và chọn tấm hình “Em bé Napalm,” tức làm tấm chụp toàn cảnh phía trước, để gởi về New York.
Ông Robinson kể trong phim: “Tôi liếc qua cuốn sổ tay để kiểm tra từng tên, và ông Horst Faas, lúc đó đứng cạnh tôi, nói ‘Nick Út. Ghi tên Nick Út.’ Những lời này, sau đó, theo đuổi và dằn vặt suốt quãng đời còn lại của tôi.”
AP nói rằng ông Robinson là người “được mô tả không được đồng nghiệp cả trong và ngoài AP ưa thích” và ông bị sa thải hồi năm 1978.
“The Stringer,” cũng như AP, thắc mắc tại sao bây giờ ông Robinson mới nói chuyện này ra. Ông cũng không hề đề cập chuyện này trong hồi ký của ông xuất bản năm 2020.
Ông Robinson giải thích trong “The Stringer” rằng ông có vợ Việt Nam và có hai con, và không muốn bị mất việc. Bây giờ, ông đã quá bát tuần. Ông muốn tìm người phóng viên ảnh tự do đó để xin lỗi trước khi chết và vì thế, ông nhờ ông Knight giúp.”
Trong lúc thực hiện cuốn phim, nhóm làm phim tìm ra người phóng viên ảnh tự do đó, tên là Nguyễn Thành Nghệ, một phóng viên ảnh được quân đội đào tạo.
Ông Nghệ kể rằng hôm đó ông có chở ông Nick Út tới nơi bị thả bom Napalm. Ông còn kể máy ảnh của ông hiệu gì và ông đứng chụp ở đâu. Ông nói rằng, sau đó, ông bán hai cuộn phim cho AP và nói là “ông sếp lớn ở đó” đưa ông $20, hai cuộn phim trắng chưa chụp, và tấm hình “Em bé Napalm,” nói rằng ông chỉ mua tấm này thôi.
Khi mang tấm ảnh này về nhà, vợ ông Nghệ thấy và xé ngay vì không muốn con cái bà nhìn thấy cảnh ghê rợn này, theo lời kể của cô Jannie Nguyễn, con gái ông Nghệ. Cô Jannie cũng xuất hiện trong “The Stringer.”
Cô kể rằng lúc đó cô lén leo lên cầu thang để xem tấm hình, lúc đó cha cô để trên nóc tủ lạnh, và sau đó thấy tấm hình này trên mặt báo.
Trong “The Stringer” còn có sự xuất hiện của ông Trần Văn Thân, năm nay 92 tuổi, vẫn còn rất tỉnh táo, là anh em thông gia với ông Nghệ, lúc đó là nhân viên thu thanh cho NBC, cũng có mặt ở Trảng Bàng hôm đó. Rồi sau đó, chính ông đi với ông Nghệ đến văn phòng AP ở Sài Gòn, nằm kế NBC, bán cuộn phim này, trong khi ông Nghệ đợi ở ngoài.
“Người mua phim đó là ông Horst Faas,” ông Thân kể, rồi lập lại tên ông này, mặc dù không biết đánh vần tên ông này ra sao.
Theo lời ông Thân kể, sau khi rửa cuộn phim, ông Faas “cắt tấm có hình cô Phúc lõa lồ, để qua một bên, và nói ‘Tôi sẽ mua phim tấm này.’ Ông đưa tôi $20 cho phim tấm hình ông mua và đưa tôi tấm hình ‘Em bé Napalm’ khổ 8 X 10.”
Ông Thân sau đó bước ra ngoài và đưa cả tiền và tấm hình cho ông Nghệ.
Tại sao và tại sao?
Các nhà làm phim và AP thắc mắc, tại sao ông Faas, một trưởng văn phòng AP nổi tiếng, được nhiều người kính nể, thường tự hào là rất công bằng với các phóng viên tự do, lại có thể làm một điều như vậy, nếu sự việc “bể” ra sau này?
Trong “The Stringer,” ông Robinson đoán có lẽ ông Faas cảm thấy hối hận về cái chết của ông Huỳnh Thanh Mỹ trong một lần đi chụp hình do ông giao phó. Ông Mỹ là anh của ông Nick Út, người có tên thật là Huỳnh Công Út.
Theo AP và các nguồn tin khác, sau khi ông Mỹ qua đời, ông Nick Út, lúc đó 14 tuổi, đến gặp ông Faas xin việc để giúp đỡ gia đình. Ông Faas cho ông Út làm trong phòng tối, dần dần cho chụp ảnh không qua trường lớp.
“Ông Horst Faas áy náy về sự ra đi của Mỹ, và tôi nghĩ, đó là cách ông trả ơn cho gia đình ông Mỹ,” ông Robinson kể trong “The Stringer.”
Ông Faas qua đời năm 2012. Còn ông Yuichi “Jackson” Ishizaki, chủ biên phụ trách phòng tối, qua đời năm 1986.
Tiếp cận khác nhau
Phim cho thấy ông Knight có đến văn phòng AP ở London, Anh, hồi Tháng Sáu năm ngoái, trình bày một số chi tiết của sự việc. Ông Knight cũng nói với WAPO là ông muốn hợp tác với AP nhằm tiếp cận văn khố của hãng thông tấn này. AP muốn xem chi tiết nghiên cứu của phim. Ông Knight kể ông đồng ý với điều kiện AP phải giữ bí mật cho tới khi phim được giới thiệu. AP không chịu.
Đại diện AP nói họ nhiều lần yêu cầu như vậy, nhưng các nhà làm phim không chịu.
AP cho rằng “vì nếu làm với điều kiện như vậy sẽ gây cản trở cho họ trong việc điều tra đầy đủ và điều chỉnh một cách cần thiết.”
“Là một hãng thông tấn đưa tin dựa trên sự kiện, chúng tôi không thể điều chỉnh sự việc nếu không biết có sự kiện mới,” đại diện AP cho biết thêm.
Ông Gary Knight nói với WAPO rằng các nhà làm phim tiến hành 55 cuộc phỏng vấn, trong đó có 45 cuộc phỏng vấn công khai, bao gồm nhiều nhà báo có mặt tại Trảng Bàng vào năm 1972 và được AP đề cập trong bản tin, cũng như những nhân chứng người Việt mà không được bản tin đề cập.
Tuy nhiên, đoàn làm phim không phỏng vấn ông Nick Út và bà Phan Thị Kim Phúc.
Theo AP, bà Phúc không nhớ rõ vụ thả bom, nhưng người chú của bà xác nhận ông Nick Út là người chụp tấm ảnh đó.
Ông Knight nói ông có tìm cách liên lạc bà Phúc hai lần và ông Nick Út 16 lần, bao gồm qua những người bạn và những người ở Việt Nam biết ông.
Từ trái, đạo diễn Bảo Nguyễn, ông Nguyễn Thành Nghệ, ông Carl Robinson, và ông Gary Knight tham dự buổi giới thiệu phim “The Stringer” ở đại hội điện ảnh Sundance Film Festival tại rạp hát Ray Theatre, Park City, Utah, hôm 25 Tháng Giêng. (Hình: Maya Dehlin Spach/Getty Images)
Mục tiêu là sự thật
Các nhà làm phim nói mục tiêu của họ chủ yếu là sự thật. Công việc của nhà báo là quy trách nhiệm đối với những người có quyền lực, ông Knight nói với WAPO, thành ra, nếu có thắc mắc về hành xử của nhà báo hoặc của báo chí, nếu không xem xét nó thì đó là đạo đức giả.
“Chúng ta phải xem xét kỹ lưỡng hành vi của chính chúng ta và xem xét cách chúng ta thực hành báo chí và cách chúng ta đối xử với những nhà báo dễ bị tổn thương hơn trong cộng đồng,” ông nói tiếp. “Nếu chúng ta không thể tìm kiếm và quy trách nhiệm cho bất cứ ai khác nếu chúng ta không làm tròn trách nhiệm.”
Ông tiếp: “Không có người Việt Nam nào được đại diện trong tiến trình này. Và như tôi nói trong phim, tôi cảm thấy ông Nick Út cũng là nạn nhân, chứ không chỉ mình ông Nghệ.”
Ông Nghệ, bây giờ đã 87 tuổi, sống âm thầm với đứa con gái ở California và vừa bị một cơn tai biến. Ông nói với ông Knight rằng lúc đó, ông biết ông đã chụp tấm ảnh gây tiếng vang này vào thời điểm ông bấm máy.
Đạo diễn Bảo Nguyễn cho biết ông không ngạc nhiên khi ông Nghệ không nói ra vấn đề này.
“Nhiều người thuộc một số thế hệ ở một số vùng nào đó trong nền văn hóa thường suy nghĩ ‘Tại sao tôi phải lên tiếng?’” ông Bảo nói. “Tôi nghĩ, đối với nhiều người, đặc biệt là thế hệ cha mẹ tôi và nhiều người Việt Nam lớn tuổi, chuyện này là bình thường vì đó không phải là ưu tiên của họ. Ưu tiên của di dân và người tị nạn là lo cho gia đình họ trước tiên.” Tuy nhiên, ông Bảo cho biết ông vẫn chưa chắc chắn điều gì cho tới khi mọi thứ được chứng minh một cách xác thực.
Ông Bảo cho biết ông Nghệ bây giờ đã khá hơn, có mặt ở buổi giới thiệu phim ở Utah, và có nụ cười tươi hơn bao giờ hết.
“Cho dù kết quả ra sao, AP quyết định thế nào, tôi vui là chúng tôi có thể kể ra câu chuyện này và chia sẻ với thế giới. Và tôi nghĩ ông Nghệ cũng vui luôn,” đạo diễn Bảo Nguyễn nói với WAPO.
Nhật báo Người Việt có nhờ đại diện của ông Nghệ liên lạc ông để phỏng vấn, nhưng chưa được hồi âm.
AP cho biết họ sẵn sàng xem xét tất cả mọi bằng chứng trong phim và dự trù “cập nhật vấn đề này khi điều kiện cho phép.” (Đ.D.)
SAN FRANCISCO, California (NV) – Đội bóng rổ Golden State Warriors hôm Thứ Ba, 28 Tháng Giêng, thông báo cầu thủ Iguodala của đội sẽ trở thành cầu thủ thứ bảy rút số áo của mình theo nhượng quyền thương mại. Trong số này còn có Rick Barry (24), Wilt Chamberlain (13), Nate Thurmond (42), Al Attles (16), Chris Mullin ( 17) và Tom Meschery (14).
Theo hãng thông tấn AP, đội Golden State sẽ vinh danh Iguodala và lấy lại áo số 9 của cầu thủ này sau trận đấu với Dallas Mavericks vào 23 Tháng Hai tới đây, đồng nghĩa với việc đồng đội cũ Klay Thompson sẽ có cơ hội góp mặt ở đó.
Andre Iguodala mang áo số 9 của Golden State Warriors trong giải NBA năm 2017. (Hình: Ronald Martinez/Getty Images)
“Andre sẽ trở thành một trong những cầu thủ thông minh nhất, khôn ngoan nhất, độc đáo và thành công nhất từng mặc đồng phục Warriors,” Joe Lacob, ông chủ của Golden State Warriors nói.
Iguodala giải nghệ vào Tháng Mười, 2023, sau 19 mùa giải NBA và bốn chức vô địch với Golden State, bao gồm cả giải MVP NBA Finals vào năm 2015. Ngay sau khi tuyên bố nghỉ thi đấu, Iguodala đã trở thành quyền giám đốc điều hành của Hiệp Hội Cầu Thủ Bóng Rổ Quốc Gia.
Iguodala, 41 tuổi, mang áo số 9 trong giải NBA năm 2004 ở Arizona và đã chơi 1,231 trận trong sự nghiệp. Cầu thủ này đã thi đấu qua tám mùa giải với Philadelphia 76ers, một ở Denver, sáu mùa giải với Warriors, hai ở Miami và hai mùa giải cuối cùng trở lại Golden State. Anh là một phần của nhà vô địch NBA vào các năm 2015, 2017, 2018 và 2022.
Là một chốt chặn phòng ngự đảm nhận nhiều vai trò khác nhau, Iguodala không chỉ cố vấn cho các đồng đội khi kết thúc sự nghiệp mà còn cung cấp cái nhìn sâu sắc cho huấn luyện viên Steve Kerr. (KN)
Đầu thế kỷ hai mươi, khi chữ Quốc ngữ được truyền bá rộng rãi, thì dường như thi ca trở nên chật chội, khó có thể chuyển tải hết tư tưởng, tình cảm với mọi góc cạnh của các văn nhân, thi sĩ trước thực trạng xã hội, và con người. Do vậy, sự phát triển của văn xuôi, tiểu thuyết như một nhu cầu tự nhiên, tất yếu vậy. Và thật may mắn, ngay từ buổi sơ khai đến thập niên ba mươi, ta đã thấy sừng sững ba ngọn tháp: Tản Đà, Phan Khôi, Hồ Biểu Chánh giữa vòm trời Văn học, báo chí. Và với tôi, họ còn là hình ảnh, biểu tượng mang tính đặc trưng văn hóa vùng miền Bắc, Trung, Nam ở giai đoạn đó.
Nhìn lại văn hóa, lịch sử, ta có thể thấy, chữ Quốc ngữ ra đời từ miền Trung xứ Quảng, rồi phát triển mạnh mẽ ở Nam Bộ. Ở đó, như một chiếc nôi nuôi dưỡng báo chí, văn xuôi, tiểu thuyết Việt Nam. Và Hồ Biểu Chánh là một trong những nhà văn đặt nền móng cho nền tiểu thuyết hiện thực ấy. Đọc tiểu thuyết Hồ Biểu Chánh cho tôi nhiều cảm xúc nhất, không hẳn vì tính hiện thực, trữ tình, tài năng nghệ thuật sử dụng phương ngữ (Nam Bộ) dân dã, sinh động, mà bởi tư tưởng mới, phá vỡ ràng buộc quan hệ, tình yêu cũ lỗi thời, gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống, cùng lòng can đảm dám bóc trần bộ mặt thối nát của tầng lớp quan lại cường quyền, dù ông đang làm quan cho chế độ ấy.
Hồ Biểu Chánh tên thật là Hồ Văn Trung, sinh năm1885 tại Gò Công, mất năm 1958 tại Gia Định. Thuở nhỏ ông học chữ Nho, rồi học chữ Quốc ngữ, sau đó vào trường trung học ở Mỹ Tho, và Sàigon. Sau khi đậu Thành chung, ông vào làm ký lục, thông ngôn, quận trưởng, thăng dần đến Đốc phủ sứ (1936). Năm 1941 nghỉ hưu, ông được Pháp mời làm Nghị viện Hội đồng Liên bang Đông Dương và Phó Đốc lý thành phố Saigon, đồng thời giám đốc báo chí tuyên truyền. Năm 1946, Cộng hòa tự trị Nam Kỳ được thành lập, Hồ Biểu Chánh làm cố vấn cho chính phủ Nguyễn Văn Thinh. Mấy tháng sau, chính phủ Nguyễn Văn Thinh sụp đổ, từ đó ông về ở ẩn, chuyên tâm đọc và viết văn.
Chân dung nhà văn Hồ Biểu Chánh. (Hình: Wikipedia.org)
Với 73 năm tuổi đời, Hồ Biểu Chánh đã viết 131 tác phẩm, đủ các thể loại trong đó có 64 cuốn tiểu thuyết. Một khối lượng đồ sộ, có thể nói ngoài kiến thức tài năng, ta còn thấy nghị lực, tình yêu đối với văn thơ cũng như tha nhân của ông. Tuy khởi nghiệp bằng thơ, với lục bát trường thiên: U Tình Lục, nhưng tiểu thuyết, văn xuôi mới làm nên tên tuổi lớn Hồ Biểu Chánh.
Những tháng gần đây, ngoài công việc bắt buộc hằng ngày, còn lại dường như tôi dành cả thời gian tìm đọc Hồ Biểu Chánh. Chắc chắn tôi chưa thể đọc hết ông. Nhưng nếu phải chọn những tác phẩm đã đọc, thì với tôi bốn cuốn tiểu thuyết: Ai làm được (1912), Ngọn cỏ gió đùa (1926), Từ Hôn (1937), Vợ già, chồng trẻ (1957) tiêu biểu cho đặc trưng bút pháp, tư tưởng từng giai đoạn của Hồ Biểu Chánh. Và đặc biệt, Ai làm được, cuốn tiểu thuyết đầu tay và Ngọn cỏ gió đùa, là hai tác phẩm toàn bích nhất của ông. Vì vậy, trong bài viết này, tôi chú trọng và đi sâu các tác phẩm này, hòng làm rõ nét thêm chân dung nhà văn hóa Hồ Biểu Chánh, một cách giản dị, trung thực nhất.
Tư tưởng mới, phá bỏ ràng buộc, lễ giáo khắt khe
Có thể nói, ngay từ ngày đầu, dường như ngòi bút Hồ Biểu Chánh đã hướng tới tự do? Cho nên, ta thấy luôn có sự quẫy đạp, hòng thoát ra khỏi sự trói buộc hay lễ giáo khắt khe, trên từng trang văn của ông. Sự giải thoát tình yêu cũng như cuộc sống ấy, bật lên lòng nhân đạo cao cả của nhà văn: “Thà theo trai còn hơn làm vợ kẻ thù…Thà là tôi mang tiếng nhơ, chớ tôi không đành phối hiệp với kẻ thù.” (Ai làm được). Hành động và lời nói dứt khoát của Bạch Tuyết, khi trốn chạy cái lễ giáo hà khắc đi theo Chí Đại, cũng chính là tư tưởng, khát vọng nhà văn mở ra cho người đọc giữa cái xã hội tối tăm thuộc địa nửa phong kiến. Ở đó, ngoài tư tưởng cởi mở, ta còn thấy được sự can đảm của nhà văn Hồ Biểu Chánh. Tuy phá bỏ ràng buộc hủ lậu của xã hội, gia đình, song Hồ Biểu Chánh vẫn cho người đọc thấy, đức khiêm nhường, nền nã đôn hậu của con người Nam Bộ: “Phận em là gái bất trinh, lấy chồng không đợi lịnh cha gả… Em hư lắm, em quấy lắm, không đáng làm vợ anh.” (Ai làm được).
Với tiểu thuyết Vợ già chồng trẻ, ta có thể thấy, Hồ Biểu Chánh đã đưa người đọc đến gần văn hóa, tâm lý người Phương Tây. Ở đây, không chỉ thấy được lòng can đảm, cao thượng của Giao (yêu một người đàn bà hơn 11 tuổi), mà dường như nhà văn còn muốn mở ra một lối thoát cho Xuyến, một người đàn bà bất hạnh, đầy khổ đau này:
“Giao trợn mắt mà nói:
-Họ chê cười nỗi gì? Tôi có làm việc gì bậy đâu mà chê cười. Bất quá họ nói tôi là trai mới lớn lên mà tôi dại, nên lấy đàn bà có con, tuổi đáng chị cả tôi làm vợ. Tôi muốn lấy ai tôi lấy, mắc mớ gì họ mà họ cười.” (Vợ già chồng trẻ)
Sự phá bỏ quan niệm chữ trinh, và đưa ra cái nhìn mới lạ, trinh tiết tâm hồn mới thực sự là tận cùng cao đẹp của tình yêu. Với nhận thức, cái nhìn như vậy từ bảy mươi năm về trước, thì có thể nói, Hồ Biểu Chánh là một nhà văn có tâm hồn cởi mở, nhân bản, đầy vị tha. Tư tưởng này, gần đây ta đã bắt gặp ở tiểu thuyết: Bàn tay nhỏ dưới mưa của nhà văn Trương Văn Dân. Còn trước Hồ Biểu Chánh, dường như chưa có nhà văn nào có cái nhìn và đủ can đảm viết được như vậy:
“Tình yêu tôi giao cho mình hôm nay là tình yêu son giá để cho tay mình mở dây với tình yêu của mình. Còn mình nói, tuy có chồng trót mười năm nay, mình đã có một mặt con, song mình chưa được nghe một câu ân tình nào hết. Tình yêu của mình còn y nguyên. Mình lại khao khát ái tình. Thế thì tình yêu của mình cũng như của tôi, cả hai tình yêu đều còn mới mẻ, còn son giá. Hai tình yêu hiệp lại thì xứng lắm, có chinh lịch gì đâu mà ngại người lớn kẻ nhỏ.” (Vợ già chồng trẻ)
Không chỉ trong tình yêu, và cuộc sống mà cái tư tưởng chống lại cường quyền, đứng về phía lẽ phải đã xuất hiện ngay từ ngày đầu cầm bút, và xuyên suốt sự nghiệp sáng tạo của Hồ Biểu Chánh. Do vậy, hành động phản kháng của nhân vật, hay lời lẽ phân tích, trần thuật (trần trụi), bóc trần bộ mặt thật của đám quan lại cường hào, đầy ăm ắp trên những trang văn Hồ Biểu Chánh:
“Ánh Nguyệt ngó sững Từ Hải Yến rồi vùng bước một chơn xuống đất, chờn vờn hai tay, và la lớn rằng:
-Hải- Yến! Mi tới đây làm gì? Mi làm Tri- Huyện rồi há! Mi là quân vô tình vô nghĩa, làm cho nhơ danh xủ tiết ta, làm cho mẹ con ta cực khổ trôi nổi mấy năm nay, mi làm Tri- Huyện mặc kệ mi, ta chết mặc kệ ta, mi còn thấy mặt ta chi nữa? Mi là đồ khốn kiếp.” (Ngọn cỏ gió đùa).
Cái tư tưởng Hồ Biểu Chánh quả thực khó chấp nhận ở xã hội, con người thủ cựu vào thời điểm đó, nhưng bằng lời văn truyền cảm, cùng khẩu ngữ Nam Bộ dân dã, ông đã chinh phục được mọi tầng lớp người đọc. Và đoạn văn miêu tả rất đẹp dưới đây, không chỉ chứng minh điều đó, mà còn cho ta thấy, những hình ảnh, hành động, tâm lý nhân vật rất chân thực, gần gũi, nhất là tầng lớp bình dân:
“Năm 1894, một buổi chiều kia gió xuân mát mẻ, nước lớn đầy sông, cỏ cây tư nhất là tầng lớp bình dân, tơi tốt, Bạch Khiếu Nhàn mình mặc áo quần toàn bằng lụa trắng, vai vắt khăn nhiễu đỏ, thủng thẳng đi dọc theo mé sông Cà Mau mà hứng mát. Khi ông dừng chơn đứng coi sắp nhỏ lội đua, khi ông mỉm cười bầy chó rượt nhau cắn lộn. Mặt trời chen lặn, gió càng thêm mát mẻ, Khiếu Nhàn đi lần tới quán cơm Chú Lỳ, tuy chưa mỏi chơn, song ông khát nước.” (Ai làm được).
Đọc Hồ Biểu Chánh không chỉ thấy cái tư tưởng mới, cái phóng khoáng của con người, mà ta còn thấy được một Hồ Biểu Chánh khác đang gìn giữ giá trị truyền thống Văn hóa Nam Bộ. Đọc ông đôi lúc tưởng chừng mâu thuẫn. Nhưng không phải vậy, mà dường như đó là quy luật đào thải, và phát triển văn hóa. Bởi, Hồ Biểu Chánh viết văn bằng tâm hồn, kiến thức của một nhà văn hóa lớn ở nửa đầu thế kỷ hai mươi.
Giá trị truyền thống, với những giá trị văn hóa, đạo đức…
Không riêng tôi, mà có lẽ độc giả nào cũng vậy, đi sâu vào đọc Hồ Biểu Chánh, thì dễ dàng nhận thấy, giá trị hiện thực và giá nhân đạo trong từng tác phẩm của ông, kể cả những trang viết đầu tay. Có được những giá trị cơ bản này, có lẽ Hồ Biểu Chánh chịu ảnh hưởng (khá sâu sắc) văn hóa Phương Tây, và cả cuộc đời làm quan lớn nhỏ ở nhiều nơi, nên hồn ông thấm đẫm văn hóa từng địa phương. Vì vậy, trang viết Hồ Biểu Chánh chân thực đặc trưng của mỗi làng quê ấy. Đọc nó, đôi lúc cứ ngỡ mình đang lạc vào một cái làng quê Nam Bộ nào đó vậy.
Cùng với Ai Làm Được, có thể nói, Ngọn Cỏ Gió Đùa là tiểu thuyết hay và đặc trưng, tiêu biểu nhất của Hồ Biểu Chánh. Dù cho đây là cuốn tiểu thuyết phóng tác từ: Những Người Khốn Khổ của Victor Hugo. Nhưng đọc nó, cho tôi suy nghĩ hoàn toàn khác. Bởi, tâm lý, tên tuổi, hành động nhân vật hoàn toàn mang hồn vía, tính cách Nam Bộ. Và ở đó, Hồ Biểu Chánh phê phán rất nặng nề cái thối tha của xã hội, cũng như tầng lớp quan lại cường hào, mà ông đang là một thành viên. Cho nên, Hồ Biểu Chánh buộc phải mượn bố cục hay khung dàn của Những Người Khốn Khổ, nhằm giảm bớt độ nóng bỏng, trước sự nhòm ngó, trói buộc ở cái xã hội thuộc địa nửa phong kiến chăng? Thật vậy, với khối kiến thức, tài năng cùng những năm tháng làm quan, ở mọi vùng miền cho Hồ Biểu Chánh đủ vốn sống để viết nên những trường thiên tiểu thuyết mang đặc trưng riêng. Do đó, dù đã đọc và học Những Người Khốn Khổ từ thời trung học khá kỹ, nhưng khi đọc Ngọn Cỏ Gió Đùa, tôi vẫn không nghĩ, nó được phóng tác từ tác phẩm này của Victor Hugo. Cho tôi cảm giác ấy, bởi có lẽ Hồ Biểu Chánh đã đưa người đọc trở về khung cảnh, văn hóa làng quê Nam Bộ rất chân thực và sinh động chăng? Âu đó cũng là tài năng miêu tả, phân tích hành động, tâm lý nhân vật của nhà văn.
Và trích đoạn về hình ảnh đểu cáng của bọn quan lại cường hào, để từ đó bật lên cái giá trị văn hóa, giá trị đạo đức, danh tiết của người Nam Bộ dưới đây, sẽ chứng minh cho ta thấy điều đó:
“Quan lớn nói rồi đưa tay ngoắc nữa. Ánh- Nguyệt biến sắc, nghẹn hầu, nửa giận, nửa sợ, không nói chi được hết. Quan Huyện đứng dậy miệng cười, chơn bước lần lại chỗ nàng đứng và tay vói níu nàng nữa. Ánh- Nguyệt hất tay quan lớn, ngước mặt ngó ngay và nói rằng:
-Bẩm quan lớn, quan lớn là cha mẹ của dân, quan lớn phải giữ thể diện chớ sao lại làm việc trái đời như vậy? Phận con tuy nghèo, song con vốn con nhà nho học, con biết lễ nghĩa chút đỉnh, có lẽ nào con vì chữ bần mà phải bán cái danh tiết của con sao? Xin quan lớn hãy đứng xê ra, nếu quan lớn làm trái đạo nghĩa, thì ắt con phải thất lễ với quan lớn đa.” (Ngọn cỏ gió đùa).
Tuy có tư tưởng cởi mở, phá bỏ tập tục khắt khe, song Hồ Biểu Chánh vẫn hướng người đọc đến giá trị gia đình, luân lý đạo đức của xã hội Việt Nam cổ truyền. Thật vậy, từ Bạch Tuyêt (Ai làm được) đến Ánh Nguyêt (Ngọn cỏ gió đùa) hay Xuyến (Vợ già chồng trẻ) dù trong hoàn cảnh nghèo túng, bi đát nhất họ vẫn giữ nề nếp gia phong. Đây là một trong những đặc điểm chính làm nên chân dung nhà văn Hồ Biểu Chánh. Do vậy, tiểu thuyết, văn xuôi Hồ Biểu Chánh đến nay đã hơn một trăm năm vẫn còn mang tính giáo dục sâu sắc, bởi nó giữ nguyên giá trị ban đầu. Nếu nói, tất cả tiểu thuyết, văn xuôi Hồ Biểu Chánh đều sử dụng phương ngữ, với câu nói thường nhật (khẩu ngữ), thì quả thực sai lầm. Bởi khi đọc, ta thấy có rất nhiều đoạn văn gợi cảm. Nói như các nhà phê bình ngày nay, Hồ Biểu Chánh sử dụng nhiều biện pháp tu từ, với hình ảnh hoán dụ, so sánh đi sâu vào miêu tả, bộc lộ tâm trạng nhân vật. Một đoạn văn về diễn biến tâm trạng của tình yêu, chưa thể nói là hay nhất trong tiểu thuyết: Ngọn cỏ gió đùa, song mang giá trị lễ giáo truyền thống, cùng ăm ắp hình ảnh cho người đọc sự rung cảm sâu sắc:
“Trai với gái gần nhau, khi ngâm thi, khi hòa đờn, mà cả hai đều học giỏi hết thảy, bởi vậy lần lần rồi tình nàng cũng dan díu, lòng nàng cũng ngẩn ngơ. Chừng chàng dọ được ý nàng đã có tình với chàng rồi, chàng mới dỡ việc tóc tơ ra mà nói nữa. Nàng cúi đầu e lệ, song gượng nói nhỏ rằng:
– Em còn có một tháng nữa thì mãn tang của ông thân em. Vậy xin cậu chờ cho em báo hiếu rồi, em sẽ trao thân gởi phận cho cậu, đặng lo sửa tráp nâng khăn mà đền bồi ơn cứu tử…
Nàng ngước mắt ngó chàng, hai người nhìn nhau, sóng tình dồi dập, non ái chập trùng, tuy hai người không nói một tiếng chi nữa hết, mà mắt ngó nhau đó cũng đủ ước hẹn cùng nhau trăm năm vàng đá.” (Ngọn cỏ gió đùa).
Đọc Hồ Biểu Chánh, sự bảo tồn, phát triển văn hóa, đạo đức cứ như trách nhiệm của người cầm bút trước cuộc sống vậy. Cho nên, tính chân thực, lòng tự trọng của con người luôn được nhà văn hướng tới, gìn giữ và xây dựng. Và Từ Hôn được viết vào năm 1937 là một tiểu thuyết điển hình về đặc điểm này của Hồ Biểu Chánh. Tiểu thuyết mang tính sân khấu, kịch trường nặng về đối thoại, làm cho câu văn ngắn gọn, sinh động, không gây cho người đọc cảm giác nặng nề. Ở thời điểm đó, thủ pháp nghệ thuật này còn rất mới mẻ. Đọc Từ Hôn, dường như đã tháo bỏ những suy nghĩ lởn vởn trong đầu tôi bấy lâu về tiểu thuyết, văn xuôi Hồ Biểu Chánh chỉ nặng về kể lể, thiếu súc tích. Thật vậy, đoạn trích dưới đây, không chỉ thấy rõ thủ pháp nghệ thuật này, mà còn cho ta thấy được giá trị của tính chân thực, lòng tự trọng cao hơn tất cả:
“– Cậu thất vận, không có sở làm, quần áo lang thang, ăn ở cực khổ, tôi thấy vậy tôi thương, tôi mới làm mai cho cậu có vợ giàu có, đặng có chỗ nương dựa. Bây giờ người ta chịu gả rồi mà người ta lại thương cậu nữa, thì khỏe quá, ý cậu còn muốn giống gì nữa?
–Người ta thương tôi, người ta trọng tôi chừng nào, tôi càng khốn nạn, tôi càng hổ thẹn chừng ấy.
–Hổ thẹn chỗ nào?
–Tôi hổ thẹn về cái chỗ mình giả dối đó chớ chỗ nào.
–Mình giả dối có ai biết đâu mà mình hổ?
–Dầu không ai biết chớ lương tâm của mình cũng không biết nữa hay sao?
–Thuở nay không thấy ai kỳ như cậu vậy. Ði lấy vợ mà được vợ thương, mẹ vợ mến, rồi sợ mà xin từ hôn, nói chuyện nghe trái đời quá.” (Từ Hôn)
Là nhà nghiên cứu văn hóa, vì vậy cả cuộc đời làm quan, hay khi ngồi trước trang viết Hồ Biểu Chánh luôn làm hết trách nhiệm gìn giữ, phát triển giá trị truyền thống văn hóa. Và chính ý thức và trách nhiệm ấy cho ông đủ can đảm bóc trần, phơi bày đến tận cùng cái thối nát của xã hội đương thời, cùng nỗi cảm thông thân phận con người. Vì vậy có thể nói, Hồ Biểu Chánh không chỉ là người đặt những viên gạch đầu cho nền tiểu thuyết hiện thực Việt Nam, mà ông còn là một trong số rất ít nhà văn can đảm bậc nhất của Văn học Việt Nam ở thời điểm đó.
Phận người trong một xã hội tối tăm – với sự giải thoát linh hồn
Xuất thân nông dân với gia cảnh bần hàn, do vậy cả cuộc đời Hồ Biểu Chánh gắn chặt với người cùng khổ, dù khi ông làm quan, hay đã hưu trí ẩn dật. Vì vậy, suốt đời ngòi bút của ông luôn đứng về lẽ phải, cảm thông với nỗi đau bất hạnh của con người, và bóc trần bộ mặt thật của tầng lớp quan lại, cường hào. Và có thể nói, Ngọn Cỏ Gió Đùa là cuốn tiểu thuyết hay nhất của Hồ Biểu Chánh viết về thân phận người nông dân Nam Bộ. Ở đó, nhà văn cho ta thấy hành trình hai mươi năm tù tội của người nông dân Lê Văn Đó, chỉ vì can tội đánh cắp một nồi cám heo để cứu đói cho mẹ già, và những đứa trẻ. Với những hình ảnh so sánh, tầng lớp quan lại như bọn thảo khấu trên sân khấu hề chèo, lấy nỗi đau của con người để làm niềm vui. Nếu không trải qua, không được chứng kiến, thì chắc chắn Hồ Biểu Chánh không thể viết được những câu văn, hình ảnh sinh động, giễu nhại làm cho người đọc phải bật ra tiếng cười đau đớn và xót xa đến vậy:
“Lý trưởng coi rồi bèn dạy đóng cọc giữa sân mà trói tên Ðó, rồi trở vô nhà ăn thịt uống rượu. Ở trong nhà chủ khách vui say cười hỉ hả, ngoài sân một người nghèo khổ bị đánh rêm mình, mà lại nhịn đói bụng xếp ve.
Lý trưởng Tùng để dần dà mấy bữa, đánh chưởi tên Ðó đã thèm rồi mới chịu giải lên Huyện. Quan tri huyện hành phạt một lớp nữa rồi mới giải lên tỉnh. Quan án sát tra hỏi sơ xịa rồi lên án định đánh đòn tên Ðó 100 trượng và đồ 12 năm, về tội cướp của người ta và đánh tài chủ có vết tích…
Quan chờ hơn một tháng, mấy dấu roi lành rồi, mới đày Lê Văn Ðó lên tỉnh Gia Định.“ (Ngọn cỏ gió đùa).
Đọc Hồ Biểu Chánh, ta có thể thấy toàn cảnh Nam Bộ ở đầu thế kỷ hai mươi. Sự phân chia giai cấp dẫn đến mâu thuẫn gay gắt trong chế độ xã hội thuộc địa nửa phong kiến. Mâu thuẫn ấy, đã được Hồ Biểu Chánh khai thác triệt để. Có thể nói, nhà văn đã bê nguyên xi những sự việc, hành động nóng bỏng đang diễn ra ở ngoài xã hội, bằng những phương ngữ (Nam Bộ) vào trang viết của mình. Tính thời sự ấy, làm cho tiểu thuyết, văn xuôi của Hồ Biểu Chánh sinh động, đi sâu vào mọi tầng lớp người đọc. Thật vậy, nếu nỗi đau Bạch Tuyết (trong tiểu thuyết Ai Làm Được) xoay quanh trong gia đình, thì đến Ánh Nguyệt (trong Ngọn Cỏ Gió Đùa) nỗi buồn tủi ấy, vượt ra ngoài xã hội. Và ở đó, Hồ Biểu Chánh cho ta thấy thân phận rẻ mạt của con người:
“- Bẩm cậu, người ta hiếp tôi quá. Thân tôi là đờn bà, mà họ làm ngang ôm tôi, tôi không chịu tôi cự, họ lại đánh tôi rồi xô xuống sông. Tôi bịnh hoạn, xin cậu thương dùm tôi, tội nghiệp ….
Tên lính trợn mắt, nắm đầu nàng mà kéo xển đi, rồi nói rằng:
– Ế! Thứ đồ đĩ khéo nhiều chuyện! Về đồn đây rồi mi coi.
Ánh Nguyệt đã bị đánh, rồi bây giờ còn bị bắt và bị nhiếc nữa, nàng nghĩ thân nàng thiệt là tức- tủi, bởi vậy nàng than khóc nghe rất thảm thiết.” (Ngọn cỏ gió đùa).
Và từ đó, để cho Hồ Biểu Chánh đủ can đảm chọc thẳng vào cái ung nhọt của xã hội. Bởi vậy, hình ảnh tầng lớp quan lại dưới ngòi bút của nhà văn không chỉ còn là lục lâm thảo khấu giấu mặt, đổi tên nữa, mà hiện lên nguyên hình một lũ cướp ngày gian tham, và tàn nhẫn:
“Người thiệt ác quá, tiền bạc thì biết lấy, còn cái thây con Ánh- Nguyệt người ta không thèm dạy lính chôn dùm. Quan Tri- Huyện đi rồi, cái thây sình bay hơi thúi quá, lính ở lại giữ lúa họ chịu không nổi, nên túng thế họ mới bắt dân khiêng ra ruộng đào lỗ mà dập“. (Ngọn cỏ gió đùa).
Hồ Biểu Chánh sử dụng nhiều thủ pháp nghệ thuật khác nhau nhằm bóc trần bộ mặt thật của quan lại cường quyền ở mọi khía cạnh. Và ngay từ ngày đầu xây dựng nền móng cho tiểu thuyết, nhà văn đã chú trọng đi sâu vào miêu tả diễn biến nội tâm nhân vật. Với lời văn tự sự, cùng mượn lời phân tích của nhân vật, nhà văn đã cho người đọc hiểu và nhận diện chân dung của những ông quan phụ mẫu một cách sâu sắc:
“Nếu Hải- Yến mà bạc vợ phụ con, ấy là tại cái tâm tánh của anh ta là tâm tánh tiểu nhơn. Mà người tâm tánh như vậy, sao lại cho làm quan lớn cai trị đến một tỉnh. Vợ con chẳng biết thương, thì làm sao mà biết thương chúng dân. Người nầy đã không nên cho sống lâu, mà cũng không nên cho làm quan. Sống thêm một ngày thì hại cho dân thêm một ngày, còn làm quan bao lớn thì hại cho dân cũng bao lớn.” (Ngọn cỏ gió đùa).
Lấy đức báo oán, môt câu thành ngữ gần nơi cửa Phật, dường như là tư tưởng, lẽ sống sáng tạo của Hồ Biểu Chánh. Vì vậy, sự vị tha, với tấm lòng nhân bản thấm đẫm ngòi bút của ông. Nói, tiểu thuyết Hồ Biểu Chánh là những bài giảng luân lý, đạo đức truyền thống, quả thực chẳng ngoa tẹo nào. Thật vậy, nhân quả, hay quy luật vận hành của vũ trụ, một triết lý sống đã có ngay từ tiểu thuyết đầu tay: “Ai Làm Được” của Hồ Biểu Chánh. Ở đó, Bạch Tuyết muốn báo thù cho mẹ, bị đầu độc chết từ hơn chục năm trước, nhưng Khiếu Nhàn (ông ngoại) đã can ngăn, khuyên nhủ: “Chi vậy cháu! Ở đời làm lành thì gặp lành, làm dữ thì gặp dữ. Ðứa dữ thì để cho Trời hại nó, mình nuôi hờn kết oán làm chi.”
Tư tưởng và đức tin ấy đã lý giải cho người đọc, tại sao tiểu thuyết, văn xuôi của Hồ Biểu Chánh kết thúc dường như đều có hậu: “Cửa Phật phải mở rộng cho mọi người, dầu người hung dữ đến đây cũng phải chứa, chẳng luận là kẻ đói lạnh. Ðạo chẳng nên nghi quấy cho người ta mà tổn công đức.” (Ngọn cỏ gió đùa).
Cùng một thời điểm 1925, nếu Hoàng Ngọc Phách cùng tiểu thuyết Tố Tâm đang chìm đắm trong trong tình yêu, sông nước mây trời với lời văn cầu kỳ, hoa mỹ, thì Hồ Biểu Chánh đi sâu vào đề tài xã hội, cứu vớt hồn người cô đơn, rách nát. Ở đó dù đớn đau, căm phẫn, ta vẫn thấy Hồ Biểu Chánh mở ra một lối thoát, gỡ bỏ hận thù. Bởi, lòng vị tha, tình yêu tha nhân mà đạo lý Nhà Phật đã khai mở cho người nông dân với hai mươi năm tù khổ đau Lê Văn Đó:
“- Té ra ta không chết, mà bây giờ mi phải chết. Mi coi đó thì biết Trời Phật hại kẻ làm quấy, chớ chẳng hề khi nào giết người làm phải bao giờ.
Phạm- Kỳ cúi mặt xuống đất, không nói chi hết. Lê Văn Ðó bước lại mở trói cho anh ta rồi nói rằng:
– Tuy ta là quân trộm cướp, song ta có nhơn, chớ không phải độc ác như các quan của mi vậy đâu. Ta tha mi đa, mi muốn đi đâu thì đi đi.” (Ngọn cỏ gió đùa).
Nho học, và sự tiếp cận Tây học đã cho Hồ Biểu Chánh có cái nhìn khách quan, chân thực hơn về cuộc sống cũng như con đường văn chương của mình. Cho nên, đọc tiểu thuyết Hồ Biểu Chánh tưởng chừng như ông đang trộn cái món Nho học vào Tây học vậy. Nếu ví khung sườn tiểu thuyết Hồ Biểu Chánh như một chiếc áo veste, thì hồn Việt đó trong từng chiếc áo ấy. Do vậy, dù chịu ảnh hưởng khá sâu sắc văn học, tiểu thuyết Phương Tây, song Hồ Biểu Chánh vẫn lấy hành động cao thượng, nghĩa khí Phương Đông xây dựng nhân vật chính diện, biểu tượng cho cái đẹp, và lương thiện. Và có một điều đặc biệt suốt sự nghiệp cầm bút, Hồ Biểu Chánh không hề thay đổi lối hành văn của mình. Vẫn tình tiết, bố cục đơn giản, lời văn như khẩu ngữ kể chuyện vậy. Do đó, tuy gần gũi với tầng lớp bình dân, nhưng sẽ gây nhàm chán cho không ít người đọc, bởi cái kết (của Truyện) đã biết trước.
Có thể nói, không chỉ là một nhà văn lớn mà Hồ Biểu Chánh còn là một nhà văn hóa. Bởi vậy, tôi đã dành ba tháng liền để đọc ông. Ở đó, cho tôi rất nhiều kiến thức về văn sử địa. Và một bức tranh sống động về xã hội con người Nam Bộ ở những năm đầu thế kỷ hai mươi.
Với bài viết này, tôi chỉ mong góp một phần nào đó làm sáng tỏ thêm chân dung một ông quan tri phủ liêm khiết, trung thực Hồ Văn Trung và một nhà văn lớn Hồ Biểu Chánh mà thôi.
LOS ANGELES, California (NV) – Một phụ nữ ở California bị kết án hơn ba năm tù hôm Thứ Hai, 27 Tháng Giêng, vì dính líu tới đường dây đưa phụ nữ Trung Quốc mang thai qua Mỹ sinh con lấy quốc tịch, theo AP.
Ông R. Gary Klausner, chánh án liên bang ở Los Angeles, tuyên án bà Phoebe Dong 41 tháng tù và ra lệnh bắt giam bà ngay lập tức.
Phụ nữ mang thai. (Hình minh họa: Storyblocks)
Tháng Chín năm ngoái, bà Dong và chồng bà, ông Michael Wei Yueh Liu, 59 tuổi, bị kết tội đồng lõa và tội rửa tiền thông qua công ty của họ – USA Happy Baby. Và Tháng Mười Hai vừa qua, ông Liu cũng bị kết án 41 tháng tù.
Vợ chồng này bị kết án giữa lúc vấn đề quyền lấy quốc tịch theo nơi sinh đang gây chú ý ở Mỹ trong bối cảnh ông Donald Trump trở lại làm tổng thống.
Sau khi nhậm chức tuần trước, Tổng Thống Trump ký sắc lệnh hạn chế quyền này, chỉ cho phép lấy quốc tịch theo nơi sinh đối với người có ít nhất cha hoặc mẹ là công dân Mỹ hoặc thường trú nhân. Sắc lệnh này nhanh chóng bị tòa liên bang chặn vì cho là “vi hiến rành rành.”
Từ năm 2012 tới 2015, USA Happy Baby đưa hàng trăm phụ nữ Trung Quốc mang thai qua Mỹ du lịch và sinh con để lấy quốc tịch, theo công tố viên.
Những du khách đó trả tới $40,000 cho công ty ông Liu để lo dịch vụ như thuê nhà trong lúc ở Nam California và dạy trả lời phỏng vấn xin visa Mỹ. Họ được khuyên mặc đồ rộng để giấu bụng bầu khi tới phi trường Mỹ.
Ông Kevin Cole, luật sư của ông Liu, đề nghị tòa chỉ tuyên án hơn 26 tháng tù và cho phép ông thụ án ở nhà để nuôi người cha 95 tuổi và người mẹ 82 tuổi.
Vụ án của ông Liu và bà Dong xảy ra cách đây nhiều năm. Năm 2015, giới chức liên bang Mỹ khám xét hơn một chục căn nhà khắp Nam California trong đợt trấn áp những người điều hành đường dây đưa phụ nữ Trung Quốc mang thai qua Mỹ sinh con. Bốn năm sau, giới chức liên bang truy tố vợ chồng ông Liu và hơn 10 người khác, trong đó có một bà đã nhận tội và bị kết án 10 tháng tù vì điều hành công ty tên You Win USA.
Những công ty như vậy có mặt từ lâu nay ở California cũng như một số tiểu bang khác, và không chỉ phục vụ phụ nữ Trung Quốc, mà còn phụ nữ Nga, Nigeria và nước khác.
Mang thai du lịch Mỹ không phải bất hợp pháp, nhưng khai gian trong giấy tờ với giới chức di trú và lãnh sự Mỹ về lý do đi Mỹ là bất hợp pháp.
Lý do chính để họ làm như vậy là Mỹ có luật cấp quốc tịch cho trẻ em sinh ở Mỹ. Hơn nữa, một khi đứa trẻ đó đủ 21 tuổi, bản thân người mẹ có thể nộp đơn xin thẻ xanh. (Th.Long) [qd]
Anh thầm lặng như muôn trùng rừng cây. (Tranh: Đinh Trường Chinh)
Tình thầm lặng là tình của núi
Một ngàn năm ngơ ngẩn giữa mây trời
Tình thầm lặng là tình của đá
Với thời gian rêu phủ kín đời tôi
Anh thầm lặng như muôn trùng rừng cây
Nên gặp em mỗi ngày, không nói
Em thầm lặng nên không bao giờ hỏi
Tôi có chồng sao anh yêu tôi?
Mắt thầm lặng là câu anh trả lời
Như mắt núi đăm đăm nhìn biển
Em rạng rỡ và hồn nhiên như sóng
Nên anh thầm nuối tiếc cả đời anh.
LTS: Nhằm mục đích tạo thêm tình thân ái giữa bạn đọc và tòa soạn, nhật báo Người Việt trân trọng kính mời quý bạn đọc, thân hữu tham gia “Vườn Thơ Người Việt” Bài vở xin gửi về địa chỉ email: [email protected], hoặc “Vườn Thơ Người Việt” 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683 (Vì trang báo có giới hạn, toà soạn được quyền quyết định đăng bài cho phù hợp)
SANTA ANA, California (NV) – Một ông nhận tội và lập tức bị kết án sáu năm tù hôm Thứ Hai, 27 Tháng Giêng, vì say rượu lái xe tông chết người đi mô tô ở Santa Ana năm ngoái, theo City News Service.
Bị cáo Mario Celestino Torres, 30 tuổi, nhận tội sát hại ông Flor Mecon Granados, 44 tuổi, cư dân Santa Ana, trong vụ tai nạn trước 3 giờ sáng 11 Tháng Tư, 2024, ở ngã tư đường Bristol với Segerstrom, cảnh sát cho hay.
Một phòng giam. (Hình minh họa: Storyblocks)
Cả hai người này đều đang chạy đường Bristol hướng Bắc thì chiếc Mazda của ông Torres tông phía sau mô tô của ông Granados, cảnh sát cho biết.
Ông Torres nhận tội say rượu lái xe tông chết người. Theo thỏa thuận nhận tội, ông được xóa tội đại hình say rượu lái xe gây thương tích nặng cho nạn nhân.
Ông Torres được trừ 584 ngày bị giam kể từ khi bị bắt. (Th.Long)
Dường như tôi không hợp lắm với không khí gia đình, nhất là cảnh gia đình xum họp hay đầm ấm. Ngay lúc thiếu thời, vào những chiều giáp Tết, thay vì quanh quẩn ở nhà – phụ cha lau chùi lư hương; giúp mẹ bầy biện mâm cơm cúng cuối năm – tôi hay lặng lẽ tìm lên một ngọn đồi cao nào đó (lặng nhìn thiên hạ đón xuân sang) với tâm cảm của một… kẻ giang hồ, đang trên bước đường phiêu bạt.
Ôi! Tưởng gì chứ chuyện “phiêu bạt” thì nào có khó chi, khi sinh trưởng trong một đất nước chiến tranh và ly loạn. Muốn là được liền thôi. Trời – đôi khi – cũng chiều lòng người, và chiều tới nơi tới chốn!
(Hình: tác giả cung cấp)
Những tháng ngày niên thiếu vụt qua như một cánh chim. Tôi bước vào tuổi đôi mươi, đúng vào Mùa Hè Đỏ Lửa, cùng với lệnh Tổng Động Viên. Thế là tôi “xếp bút nghiên để theo việc đao cung.” Hay nói một cách ít kiểu cọ hơn là tôi đi lính.
Sau lính đến tù, với tội danh (nghe) hơi nặng là “cầm súng chống lại nhân dân.” Ra tù, vừa lếch thếch về đến nhà chiều hôm trước, ngay sáng sớm hôm sau ông công an khu vực đã vội vã ghé “thăm” và “nhắc nhở” đôi điều cần thiết.
Vì không có hộ khẩu ở thành phố nên tôi sẽ phải đi kinh tế mới.
Trong khi chờ đợi, bắt đầu từ ngày mai, tôi phải sắm “một cuốn sổ đi lại.” Khi đi đâu phải ghi ngày giờ khởi hành với chữ ký xác nhận của tổ trưởng dân phố, và đến đâu gặp ai cũng phải có sự xác minh của viên chức chính quyền ở nơi đó.
Mỗi tuần phải mang sổ lên phường để công an kiểm tra.
Mỗi tháng phải đọc kiểm điểm trước tổ dân phố để nhân dân nhận xét và phê bình ưu/khuyết điểm.
Nghe xong, mẹ tôi lặng lẽ móc túi đưa cho thằng con mấy tờ giấy bạc cùng lời căn dặn:
-Thế thì mua luôn cái bút nữa con ạ. Đi đâu, đến đâu cũng phải nhờ người ký thì dắt viết theo luôn, cho nó đỡ phiền.
-Dạ.
Tôi cầm tiền bước ra khỏi nhà, ghé vào cái quán nhỏ bên đường mua một ly rượu trắng và mấy điếu thuốc lẻ. Ực xong ly rượu, tôi châm thuốc hút rồi lủi thủi bước đi, vừa đi vừa lầm bầm mấy câu thơ của Thâm Tâm (Mẹ thà coi như chiếc lá bay/ Chị thà coi như là hạt bụi/ Em thà coi như hơi rượu say) và đi luôn cho tới bây giờ.
Mấy chục năm qua, không ít lúc, tôi cũng nhớ nhà mà chả rõ nhớ ai. Bố mẹ đã từ trần từ lâu. Anh chị em thì kẻ mất người còn nhưng đều tứ tán cả rồi. Tôi nhớ quê chứ không phải nhớ nhà, chắc vậy.
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Chiều cuối năm Giáp Thìn, khói lửa bùng lên từ khu nhà ở quận 1, cách chợ Bến Thành gần 2 cây số, làm nhiều người bên trong hốt hoảng tháo chạy ra ngoài.
Theo báo VNExpress, khoảng 1 giờ trưa 28 Tháng Giêng, tức 29 Tết Ất Tỵ, một đám cháy phát ra từ căn nhà cấp bốn trong con hẻm trên đường Trần Đình Xu, phường Cô Giang, quận 1, Sài Gòn.
Hiện trường khu vực xảy ra hỏa hoạn trong khu dân cư đông đúc, nhiều nhà cao tầng. (Hình: Minh Bằng/VNExpress)
Lúc này, nhiều người bên trong hô hoán nhau dùng bình chữa cháy mini dập lửa song bất thành. Đám cháy bùng lên dữ dội lan sang sáu căn nhà khác, nhiều người tháo chạy ra ngoài.
Vụ hỏa hoạn sau đó lan rộng ra khu nhà, khói đen bốc cao hàng chục mét, lan tỏa mù mịt khắp khu dân cư.
Bà Kim Lan, sống gần căn nhà bị cháy, cho biết ngọn lửa bùng lên và lan ra khu dân cư chỉ trong khoảng 5 phút. Bên trong các căn nhà khi đó có rất nhiều người.
Nhiều người dân cố tiếp cận dập lửa nhưng bị sức nóng tỏa ra con hẻm cản lại, thế là nhiều người nhanh chóng di tản.
Khu nhà cháy có nhiều người lao động nhập cư thuê để ở. Khi cháy một số nhà đã về quê đón Tết, khóa kín cửa.
Cận cảnh ngọn lửa đỏ rực kèm cột khói đen bốc cao ở một trong những căn nhà bị cháy. (Hình: Công Phạm/Tuổi Trẻ)
Đám cháy cách Phòng Cảnh Sát Phòng Cháy Chữa Cháy và Cứu Nạn, Cứu Hộ Công An TP.HCM gần 1 cây số, nên nhiều xe chữa lửa như xe thang hút khói và robot chữa cháy, cùng hơn 70 lính cứu hỏa được huy động đến hiện trường dùng vòi rồng dập tắt đám cháy sau khoảng 30 phút, cứu được một cụ bà hơn 70 tuổi mắc kẹt trong đám cháy do không thể tự đi đứng được.
Đại diện Ủy Ban Nhân Dân Quận 1 cho biết khu vực xảy ra hỏa hoạn thuộc diện chờ giải tỏa, chỉ có một lối vào rất hẹp. Đám cháy đã lan ra bảy ngôi nhà rộng từ 8 đến 12 mét vuông nằm cùng dãy, trong đó sáu căn cháy rụi hoàn toàn, một căn cháy khoảng 80%.
Nguyên nhân và thiệt hại từ vụ cháy dãy nhà nói trên chưa được thống kê, làm rõ. (Tr.N) [qd]
Trump yêu cầu ‘miễn bị kiện tụng’ để tập trung làm Tổng Thống
Tổng Thống Donald Trump đang cố gắng ngăn chặn một vụ kiện dân sự dính líu tới lợi ích kinh doanh và chính trị chống lại công ty truyền thông xã hội trị giá hàng tỷ Mỹ kim của ông, với lập luận rằng “các vụ kiện sẽ làm xao nhãng công việc điều hành nước Mỹ”
KON TUM, Việt Nam (NV) – Chỉ trong hai ngày cuối năm Giáp Thìn, chín trận động đất liên tiếp xảy ra tại hai huyện giáp nhau của tỉnh Quảng Nam và Kon Tum khiến người dân lo lắng.
Báo Người Lao Động dẫn tin từ Trung Tâm Báo Tin Động Đất và Cảnh Báo Sóng Thần thuộc Viện Vật Lý Địa Cầu, cho biết lúc 9 giờ 46 phút sáng 28 Tháng Giêng, tức 29 Tết Ất Tỵ, một trận động đất 3.3 độ Richter, độ sâu chấn tiêu khoảng 8.1 km, đã xảy ra tại khu vực huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum.
Nhiều tảng đá từ đỉnh núi bị sạt lở, lăn xuống gần làng Tu Hon, huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum, hồi đầu Tháng Mười Hai, 2024. (Hình: Tuổi Trẻ)
Cũng theo Viện Vật Lý Địa Cầu, trước đó hôm 27 Tháng Giêng, Trung Tâm Báo Tin Động Đất đã ghi nhận liên tiếp tám trận động đất xảy ra tại tỉnh Kon Tum và Quảng Nam.
Cụ thể, một trận động đất xảy ra tại huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam; bảy trận còn lại xảy ra tại huyện Plông, tỉnh Kon Tum; trong đó tám trận động đất có độ lớn từ 2.7 đến 3.8 độ Richter.
Từ năm 2024 đến nay, tại khu vực huyện Kon Plông và huyện Nam Trà My (giáp ranh nhau) liên tục xảy ra động đất.
Theo ông Nguyễn Xuân Anh, viện trưởng Viện Vật Lý Địa Cầu, các trận động này là “động đất kích thích, xảy ra do quá trình tích nước của hồ chứa thủy điện.”
Huyện Kon Plông là nơi được quy hoạch nhiều dự án thủy điện lớn và nhỏ. Hiện tại huyện có sáu công trình thủy điện, trong đó ba công trình thủy điện Thượng Kon Tum, Đăk Đrinh và Đăk Re có hồ chứa nước khá lớn.
Bản đồ tâm chấn trận động đất xảy ra tại khu vực huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum. (Hình: Tuổi Trẻ)
Đáng chú ý, hồi đầu Tháng Mười Hai, 2024, động đất tại huyện Kon Plông đã gây rung lắc mạnh tại khu vực huyện Nam Trà My, khiến hàng chục tảng đá lăn từ trên núi xuống làng Tu Hon, thôn 3, xã Trà Don.
Tại làng Tu Hon, người dân cho rằng do khả năng ảnh hưởng của động đất nên đã gây ra tình trạng sạt lở núi làm nhiều tảng đá rất lớn trên đỉnh núi Ngọc Mong lăn xuống khu vực trên đỉnh làng, cách nhà người dân khoảng 30-50 mét khiến cây cối hư hỏng, ngã đổ..
Sự việc sau đó buộc Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Quảng Nam phải công bố “tình huống khẩn cấp” về sạt lở tại khu vực này.
“Theo các nghiên cứu sơ bộ, dự báo động đất ở Kon Tum vẫn sẽ tiếp diễn trong thời gian tới, nhưng khó có khả năng lớn hơn 5.5 độ Richter,” ông Anh nhận định. (Tr.N) [qd]
BUSAN, Nam Hàn (NV) – Phi cơ bốc cháy ở phi trường thành phố Busan của Nam Hàn hôm Thứ Ba, 28 Tháng Giêng, khiến toàn bộ 176 người trên phi cơ di tản, giới chức cứu hỏa loan báo, theo BBC.
Bốn người bị thương khi đang di tản khỏi chiếc Airbus của hãng hàng không Air Busan bằng cầu trượt bơm hơi tại Phi Trường Quốc Tế Gimhae tối Thứ Ba, giờ địa phương, giới chức cứu hỏa cho hay.
Đèn xe cứu hỏa. (Hình minh họa: Storyblocks)
Tin cho biết lửa bùng lên ở đuôi phi cơ không lâu trước khi cất cánh đi Hồng Kông. Hình ảnh ở hiện trường cho thấy lính cứu hỏa cố gắng dập tắt đám cháy đã lan tới thân phi cơ.
Vụ cháy xảy ra khoảng 10 giờ 26 phút tối Thứ Ba, giờ địa phương, thông tấn xã Yonhap của Nam Hàn đưa tin, dẫn lời giới chức cứu hỏa.
Tám phút sau, lính cứu hỏa có mặt tại hiện trường, theo Yonhap.
Hình ảnh sau đó cho thấy lính cứu hỏa cố gắng phun nước dập tắt đám cháy.
Chuyến bay này chở 169 hành khách và phi hành đoàn gồm bảy người.
Nguyên nhân vụ cháy đang được điều tra.
Air Busan là hãng hàng không giá rẻ của Asiana Airlines. Phi Trường Quốc Tế Gimhae cách thủ đô Seoul khoảng 195 dặm về hướng Đông Nam.
Vụ này xảy ra chưa đầy một tháng sau vụ phi cơ hãng Jeju Air đáp bằng bụng ở phi trường Muan, phía Tây Nam Nam Hàn, làm 179 người thiệt mạng, và chỉ có hai người sống sót. Đó là vụ tai nạn hàng không lớn nhất Nam Hàn từ trước tới nay. (Th.Long) [qd]
NEW YORK, Mỹ (NV) – Nhà hoạt động môi trường Đặng Đình Bách đang bị cầm tù tại Việt Nam được một tổ chức nhân quyền ở Mỹ vinh danh và trao tặng giải thưởng.
Tổ chức nhân quyền Human Rights Fisrt (HRF) loan báo năm nay họ trao huân chương tự do Rober N, Baldwin vì Nhân Quyền cho ông Đặng Đình Bách kèm theo một giải thưởng. Ông là luật gia, tư vấn pháp lý cho các tổ chức hoạt động độc lập, bảo vệ môi trường độc lập tại Việt Nam.
Ông Đặng Đình Bách ra tòa phúc thẩm ngày 11 Tháng Tám 2022 bị y án 5 năm tù. (Hình: VOV)
Giải thưởng với hiện kim trị giá $30,000 USD sẽ được trao cho một người đại diện của ông trong một buổi lễ tổ chức năm nay tại Hoa Kỳ vì ông đang ở trong tù tại Việt Nam, không thể đích thân tới dự được.
Ông Bách tư vấn pháp lý cho các tổ chức bảo vệ môi trường độc lập tại Việt Nam hầu hướng đến sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo thay cho nhiệt điện than đá. Chế độ độc tài đảng trị tại Việt Nam không chấp nhận hoạt động độc lập của tư nhân, tức không do nhà cầm quyền CSVN lập ra để sai khiến.
Để có cớ bắt ông Bách hồi Tháng Sáu 2021, chế độ Hà Nội vu cho ông tội danh “trốn thuế” hầu bỏ tù, tương tự như những người hoạt động môi trường khác như Ngụy Thị Khanh, Hoàng Thị Minh Hồng. Trước áp lực quốc tế, Bà Khanh được thả trước khi hết hạn tù, còn bà Hồng được thả rồi cho đi Mỹ trước ngày ông Tổng bí thư CSVN đi New York họp với Tổng thống Biden như một cử chỉ lấy lòng.
Ông Bách bị kết án 5 năm tù hồi Tháng Giêng 2022 rồi đến Tháng Tám cùng năm vẫn y án khi ông kháng cáo bản án sơ thẩm. Trong khi bị giam giữ ông đã từng tuyệt thực đê phản đối chế độ tù đày khắc nghiệt, hành hạ tù nhân trái cả với chính luật lệ của chế độ.
“Các loạt động tư vấn pháp lý của ông Bách nhằm khuyến khích Việt Nam hướng đến sử dụng năng lượng sạch, tránh tàn hại môi trường, cần phải được ca ngợi chớ không phải bị trừng phạt tới 5 năm tù. Đấy là lý do ông được tặng thưởng huân chương tự do Baldwin”. Bà Sue Hendrickson, Chủ tịch kiêm Tông giám đốc tổ chức HRF phát biểu trong bản thông cáo báo chí ngày 24 Tháng Giêng.
Ông Đặng Đình Bách, còn là đồng sáng lập viên tổ chức “Trung tâm nghiên cứu pháp luật và chính sách phát triển bền vững” (LPSD). Đây là một tổ chức độc lập, phi lợi nhuận, cung cấp tư vấn pháp lý cho cộng đồng về các trường hợp gây nguy hại cho môi trường sống như ô nhiễm gây ra từ các cơ sở kỹ nghệ, di dời dân chúng trong các dự án thủy điện hoặc ô nhiễm gây ra từ các nhà máy nhiệt điện than.
Bên cạnh đó, ông còn là thành viên của ban điều hành Mạng lưới VNGO-EVFTA với 7 thành viên là các tổ chức xã hội dân sự, thành lập từ Tháng Mười Một năm 2020, phổ biến tin tức về Hiệp định tự do mậu dịch giữa Việt Nam và Liên hiệp Âu Châu. Do tổ chức của ông được nhiều tổ chức quốc tế tài trợ nằm ngoài sự lèo lái của chế độ, việc bỏ tù ông khi vu cho ông tội trốn thuế khá dễ hiểu.
Một hệ thống điện mặt trời tại tỉnh An Giang. Ông Đặng Đình Bách và nhiều người cổ võ từ bỏ nhiệt điện than để giảm thiểu ô nhiễm, nhưng không nằm trong sự kiểm soát của nhà cầm quyền, thì bị trừng phạt. (Hình: STR/AFP/Getty Images)
Hội đồng Nhân quyền LHQ từng cáo buộc chế độ Hà Nội là việc bắt giam ông Bách độc đoán, vi phạm luật lệ quốc tế nên đã đòi CSVN phải trả tự do tức khắc cho ông. Tuy vậy, chế độ Hà Nội giả điếc. LHQ cũng được biết rằng ông Bách còn bị đánh đập dã man khi đang ở tù.
Ngoài tổ chức HRF, một tổ chức bảo vệ môi trường khác, Sông ngòi Quốc tế (International Rivers) nhân dịp tổ chức HRF trao tặng huân chương và giải thưởng cho ông Bách, đã phát biểu rằng, CSVN cầm tù những người như ông Bách đã “hạn chế nghiêm trọng, nếu không muốn nói là loại bỏ các cơ hội để nhà cầm quyền tham vấn với các tổ chức xã hội dân sự” về các vấn đề môi trường.(NTB)
MANILA, Philippines (NV) – Cảnh sát biển 4 nước gồm Phi Luật Tân, Mỹ, Việt Nam và Indonesia tập huấn chung về phối hợp hành động thực thi pháp luật trên biển.
Hãng thông tấn AFP dựa vào thông tin từ tòa đại sứ Mỹ cho hay, tàu cảnh sát biển của 4 nước kể trên, lần đầu tiên, đã tập huấn về kỹ thuật phối hợp hành động khi thực thi các nhiệm vụ bảo vệ luật pháp trên biển.
Viên chức Cảnh sát biển Việt Nam tiếp cận và cứu hộ tại vị trí có người bị nạn trong tình huống giả định khi phối hợp tập huấn với Cảnh sát biển Indonesia ngày 11 Tháng Mười 2024.(Hình: Cảnh sát biển VN).
Đây là một trong những nỗ lực chuẩn bị cho những hợp tác thực tế trong tương lai biển khi các căng thẳng với Trung Quốc về tranh chấp biển đảo ở khu vực đang có những dấu hiệu không những không giảm bớt mà còn có thể gia tăng hơn nữa. Tàu Hải giám Trung Quốc ngăn chặn các hoạt động bình thường của Phi ở trong khu vực đặc quyền kinh tế của Phi gây căng thẳng thêm ngay tháng đầu năm 2025.
Theo nguồn tin trên cho hay khóa huấn luyện kéo dài hai tuần lễ được tổ chức ở khu vực đảo Mindanao của Phi Luật Tân có mục đích gia tăng nỗ lực hợp tác thực thi pháp luật trên biển giữa các nước ở khu vực.
Ngoài những căng thẳng giữa Phi Luật Tân với Trung Quốc, thỉnh thoảng người ta vẫn thấy có những chuyện xảy ra giữa Việt Nam với Indonesia, Malaysia, Thái Lan ở các khu vực biển chồng lấn chủ quyền mà có khi đến đổ máu.
“Chúng tôi tái khẳng định sự cam kết chung nhằm bào đảm chủ quyền biển đảo của mọi bên vẫn là khu vực của hòa bình, an ninh và thịnh vượng chung cho mọi người”. Rejard V. Marfe, chỉ huy trưởng Cảnh sát biển Phi ở khu vực Mindanao, phát biểu, theo bản thông cáo báo chí của Tòa đại sứ Mỹ.
Ông cho rằng khóa huấn luyện từ ngày 13 đến ngày 24 Tháng Giêng 2025 “vô cùng hữu ích khi chúng ta được trang bị thêm những kiến thức đối phó với các đe dọa trên biển”. Các lời nói của ông Marfe không đề cập gì tới Trung Quốc hoặc những căng thẳng của nước ông với lực lượng Trung Quốc.
Trong số các đề mục huấn luyện, có cả tiếp cận, lục soát tàu bị tình nghi trên biển, luật lệ hàng hải, thu thập và bảo vệ chứng cớ, các kỹ thuật bắt giữ và tránh nguy hiểm, theo bản tin kể trên. Cảnh sát phòng vệ biển Úc cũng đến tham dự nhưng chỉ với tư cách quan sát viên.
Như mọi người đã biết, những năm gần đây, Trung Quốc ráo riết đóng rất nhiều loại tàu từ mẫu hạm, khu trục hạm, tàu ngầm cho quân đội cùng với các tàu cảnh sát biển nhiều gấp bội và lớn gấp bội so với một số ít tàu cảnh sách biển nhỏ bé của các nước phía nam. Bây giờ, họ không những ăm trùm các nước nhỏ phía nam về mọi mặt mà còn là nước có lực lượng hải quân, hải giám lớn nhất thế giới.
Tàu Cảnh sát biển Việt Nam đến Manila thăm viếng và tập huấn chung ngày 8 Tháng Tám 2024. (Hình: Jam Sta Rosa/AFP/Getty Images)
Những tháng gần đây, Trung Quốc cho đám tàu Hải giám và dân quân biển ngăn chặn các loại tàu của Phi Luật Tân tiếp cận các vùng biển đảo ngay trong vùng đặc quyền kinh tế của Phi theo Công ước Quốc tế về Luật Biển (UNCLOS).
Tháng Mười năm ngoái, Hà Nội đã lên án Bắc Kinh cho tàu tuần đánh đập dã man 10 ngư dân Việt Nam khai thác thủy sản ở khu vực quần đảo Hoàng Sa mà Việt Nam vẫn tuyên bố chủ quyền “có các bằng chứng không thể tranh cãi”. Cũng thời gian vừa kể, lực lượng tuần biển của Indonesia cũng đã xua đuổi ra khỏi vùng biển của mình tàu Hải giám Trung Quốc.
Trong năm 2024, Cảnh sát biển Việt Nam đã từng tập huấn riêng rẽ với cảnh sát biển Phi Luật Tân và Indonesia, nay thì tập luấn đa phương.(NTB)
LÀO CAI, Việt Nam (NV) – Nghi can Tải Văn Quý, 39 tuổi, phó hiệu trưởng trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở xã Tả Van Chư, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai, khai nhận đã ra tay sát hại cô giáo trẻ cùng trường do ghen tuông, khiến công luận bàng hoàng.
Báo VietNamNet hôm 27 Tháng Giêng dẫn điều tra sơ bộ từ Công An Huyện Bắc Hà, cho biết khoảng 10 giờ 40 phút tối 21 Tháng Giêng, nghi can Quý tham dự buổi sinh nhật của một giáo viên trong trường Tả Van Chư được tổ chức ngay tại trường.
Khu vực phát hiện thi thể nạn nhân. (Hình: Người Lao Động)
Tại bữa tiệc đó, anh Vàng Văn Bình, 32 tuổi, giáo viên trường Tả Van Chư, ngồi cạnh nạn nhân là cô NLT, 29 tuổi, có những cử chỉ thân mật với nhau nên nghi can Quý nổi cơn ghen tức.
Trong lúc uống rượu, anh Bình nói với nghi can Quý rằng anh yêu cô T. nên càng làm ông ta tức giận.
Sau buổi tiệc sinh nhật, cô T. vào phòng ông phó hiệu trưởng để mời ra ngoài “nói chuyện.”
Cả hai đi bộ ra khu vực đồi cây cách trường khoảng 1 km để “giải quyết chuyện tình cảm.”
Tại đây, sau khi nói chuyện giữa hai người đã xảy ra mâu thuẫn cãi cọ, giằng co nhau. Trong lúc tức giận, nghi can Quý vật cô T. ngã xuống đất, nhét áo vào miệng nạn nhân rồi dùng hai tay bịt miệng, mũi.
Một lúc sau, khi thấy cô T. không giãy giụa, nghi can Quý mới bỏ tay và lấy áo trong miệng nạn nhân ra.
Kiểm tra thấy cô T. đã chết, hung thủ bèn tìm cách phi tang.
Thế là nghi can Quý dắt xe gắn máy của cô T. ra cổng, chạy đến chỗ giấu xác. Tại đây, ông ta lấy băng keo, dây thun, dây dù quấn chặt xác cô T. định chở đi phi tang.
Do sợ bị người dân sớm phát hiện, nghi can Quý kéo xác cô T. xuống khu vực khe suối cách đó khoảng 100 mét, dùng kéo cắt dây, băng keo khỏi người nạn nhân. Ông ta để dép và áo phông của mình ngày dưới chân cô T., sau đó chạy xe gắn máy vào thôn Cốc Dế, xã Bản Mế, huyện Si Ma Cai, lên đồi lẩn trốn.
Đến khoảng 8 giờ sáng 24 Tháng Giêng, biết không thể trốn thoát, nghi can Quý đến Công An Xã Tả Van Chư đầu thú và khai nhận tội ác.
Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở xã Tả Van Chư, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai, nơi nghi can và nạn nhân đang làm việc. (Hình: VietNamNet)
Nói với báo Dân Việt, ông Chử Hoàng Yến, hiệu trưởng trường Tả Van Chư, cho biết cô T. dạy môn Giáo Dục Công Dân khối trung học cơ sở của trường, và mới hết thời gian tập sự hồi Tháng Năm, 2024.
“Xảy ra sự việc như vậy là nỗi mất mát, đau thương đối với cá nhân tôi cũng như tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên của nhà trường,” ông Yến nói.
“Cô T. mới về địa phương được hơn một năm nay và đang ở xã Na Hối. Cô T. đã có chồng và hai con, tuy nhiên người chồng ở Phú Thọ đang đi xuất khẩu lao động, gia đình thuộc diện hoàn cảnh khó khăn,” ông Trần Ngọc Phương, chủ tịch xã Tả Van Chư, cho biết thêm.
Hiện vụ án đang được các cơ quan hữu trách tỉnh Lào Cai điều tra, củng cố hồ sơ để đưa ra xét xử. (Tr.N) [qd]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Ông Don Barnes, cảnh sát trưởng Orange County, hôm Thứ Hai, 27 Tháng Giêng, tuyên bố thực thi luật di trú là trách nhiệm của giới chức liên bang, còn Sở Cảnh Sát Orange County (OCSD) vẫn giữ chính sách chỉ tập trung vào luật tiểu bang California và địa phương, theo nhật báo The Orange County Register.
Ông Barnes khẳng định như vậy trong bối cảnh giới chức chính quyền Tổng Thống Donald Trump gia tăng ép buộc cơ quan công lực địa phương hợp tác với chiến dịch trấn áp người nhập cư bất hợp pháp khắp nước Mỹ.
Ông Don Barnes (người chỉ bản đồ), cảnh sát trưởng Orange County, họp với nhân viên. (Hình minh họa: OCSD)
Mặc dù bất bình vì luật California làm cho cơ quan công lực địa phương khó hỗ trợ cơ quan thực thi luật di trú liên bang, nhưng ông Barnes nhấn mạnh “bảo vệ biên giới và thực thi luật di trú là trách nhiệm quan trọng của chính phủ liên bang,” và OCSD “không thực thi luật di trú liên bang…”
“OCSD sẽ bảo vệ quý vị và giải quyết cuộc gọi của quý vị cho cảnh sát bất chấp quý vị là người nhập cư hợp pháp hay bất hợp pháp,” ông Barnes cho biết trong thông báo của OCSD. “Chúng tôi không bao giờ hỏi tình trạng di trú của nạn nhân, nhân chứng, nghi can hoặc người gọi điện thoại báo cáo tội ác. Chúng tôi thực thi luật tiểu bang và địa phương công bằng, không thiên vị, và không quan tâm quý vị là công dân hay không. Điều đó chưa từng thay đổi và sẽ không thay đổi.”
Mặc dù nói rõ luật di trú không phải là một phần trong “tầm nhìn chính” của OCSD, nhưng ông Barnes cũng viết rằng “cuộc khủng hoảng ở biên giới phía Nam của chúng ta gây nguy hiểm cho đất nước.”
Khi vận động tranh cử, Tổng Thống Trump hứa sẽ tiến hành “chiến dịch trục xuất lớn nhất lịch sử Mỹ.” Hiện vẫn chưa biết hết tác động của chiến dịch đó. Nhưng theo dự trù, chiến dịch đó sẽ gây tác động rất lớn đối với California, vì theo một số người ước tính, California có nhiều người nhập cư bất hợp pháp hơn bất cứ tiểu bang nào khác.
Giới chức di trú liên bang đã bắt đầu tiến hành chiến dịch trục xuất người nhập cư bất hợp pháp nhưng chỉ công bố rất ít thông tin về những vụ bắt giữ ở địa phương. (Th.Long) [qd]
Tin buổi sáng Người Việt TV ngày Thứ Ba, 28 Tháng Giêng, 2025
Trump ký bốn sắc lệnh hành pháp mới tái định hình quân đội: Cấm quân nhân chuyển giới công khai giới tính, phục hồi chức vụ cho những quân nhân rút lui vì không chích ngừa COVID, cấm các chương trình giúp bình đẳng/hòa nhập chủng tộc, xã hội và giới tính (DEI), và thiết lập chương trình phòng thủ chống hỏa tiễn
Trump ra lệnh tạm ngưng các chương trình cho vay và tài trợ cấp liên bang
Mike Johnson tỏ ý ủng hộ điều kiện hóa việc cứu trợ cho California
California phản bác Trump dựng chuyện quân đội vào tiểu bang giúp giải quyết nguồn nước
Google sẽ thay đổi tên Vịnh Mexico thành Vịnh America
Tranh cử với chiêu bài dân túy nhưng Trump đưa các tỷ phú vào nội các
WASHINGTON, DC (NV) – Từ Thứ Ba, 28 Tháng Giêng, Tòa Bạch Ốc sẽ tạm dừng các khoản tài trợ và cho vay liên bang khi chính quyền Tổng Thống Donald Trump bắt đầu xem xét toàn diện kế hoạch phân bổ nguồn ngân sách.
Chính quyền do Đảng Cộng Hòa đứng đầu đóng băng nguồn tài trợ có thể ảnh hưởng tới hàng ngàn tỷ Mỹ kim và gây ra tình trạng gián đoạn trên phạm vi rộng ảnh hưởng tới nghiên cứu chăm sóc sức khỏe, các chương trình giáo dục cũng như các sáng kiến khác. Các khoản tài trợ đã ban tặng nhưng chưa sử dụng tới cũng sẽ bị đình hoãn, theo hãng tin AP.
“Các nguồn tài lực Liên Bang bị lợi dụng cho việc truyền bá chủ nghĩa Karl Marx, chủ nghĩa đổi giống cũng như các chính sách kiến tạo xã hội liên quan tới thỏa thuận Trái Đất xanh trong thời đại mới (Green New Deal) là lãng phí tiền thuế của người dân nhưng lại không làm cuộc sống hàng ngày của họ trở nên khấm khá hơn,” Matthew Vaeth, quyền giám đốc Văn Phòng Quản Lý và Ngân Sách OMB cho biết cho biết trong một bản ghi nhớ.
Tổng Thống Donald Trump tại Tòa Bạch Ốc ngày 21 Tháng Giêng, 2025 ở Washington, DC. (Hình: Andrew Harnik/Getty Images)
Đảng Dân Chủ và các tổ chức độc lập mau chóng chỉ trích chính quyền Trump, mô tả hành động đình hoãn ngân sách là tùy tiện và bất hợp pháp vì Quốc Hội đã thông qua khoản tài trợ.
“Tình trạng hỗn loạn và vô luật pháp ở Mỹ sẽ ngày càng tệ hại khi Chính Quyền Donald Trump, một chính phủ trắng trợn, vi phạm luật pháp bằng cách giam cầm gần như tất cả các nguồn ngân quỹ quan trọng chịu trách nhiệm hỗ trợ các chương trình tại tất cả cộng đồng trên khắp Hoa Kỳ,” Lãnh Tụ Khối Thiểu Số Thượng Viện Chuck Schumer (Dân Chủ-New York) cho biết trong một tuyên bố. “Nếu tình trạng này tiếp diễn, dân Mỹ sẽ phải trả giá đắt.”
Quyết định tạm dừng nguồn ngân sách có hiệu lực vào lúc 5 giờ chiều theo giờ Miền Đông Hoa Kỳ. Vaeth cho biết tất cả nguồn ngân quỹ phải tuân thủ các sắc lệnh hành pháp của Trump, nhằm mục đích hủy bỏ các thành tựu liên quan tới quyền của người đổi giống, công lý môi trường cùng chính sách đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI).
Viên chức chính quyền cho biết ngân quỹ trợ cấp cho các cá nhân sẽ không bị ảnh hưởng, bao gồm tiền An Sinh Xã Hội, chăm sóc y tế cho người cao niên Medicare, trợ cấp thực phẩm “food stamps” và các chương trình tương tự.
Washington DC là nơi tuôn đổ nguồn ngân sách cho các bộ, chính quyền địa phương, tổ chức bất vụ lợi và nhà thầu, bản ghi nhớ cũng làm rất nhiều người phụ thuộc vào ngân sách chính phủ tự hỏi họ sẽ chịu ảnh hưởng ra sao.
Quyết định tạm dừng là ví dụ mới nhất cho thấy cách thức sử dụng quyền lực của Trump trong hệ thống liên bang nhằm thúc đẩy các mục tiêu bảo thủ. Không như trong nhiệm kỳ đầu tiên, khi Trump và các nhân vật thân tín của ông chưa nắm rõ đường đi nước bước tại Washington DC, thì lần này ông sẽ gây ảnh hưởng sâu rộng trong hệ thống hành chánh.
“Liệu chính quyền Trump có dừng các thử nghiệm ung thư do Viện Y Tế Quốc Gia NIH thực hiện không?” Thượng Nghị Sĩ Amy Klobuchar (Dân Chủ-Minnesota), viết trên mạng xã hội
Phát ngôn viên báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt sẽ chủ trì cuộc họp báo đầu tiên được ấn định lúc 1 giờ chiều giờ Miền Đông Hoa Kỳ.
Thượng Nghị Sĩ tiểu bang Washington Patty Murray và Dân Biểu Rose DeLauro đại diện Connecticut, các thành viên Đảng Dân Chủ hàng đầu thuộc các ủy ban phân bổ ngân sách tại Thượng Viện và Hạ Viện, bày tỏ “nỗi lo ngại tột độ” trong một bức thư gửi Vaeth.
“Các hành động của Chính Quyền Trump sẽ gây ra hậu họa khôn lường ảnh hưởng lên phần lớn các chương trình và hoạt động liên bang, làm an ninh tài chánh của các gia đình tại Hoa Kỳ đứng trước bờ vực khủng hoảng, cũng như đe dọa an ninh quốc gia và thành tựu của nước Mỹ,” Murray và DeLauro cùng cho biết. (TTHN)
