Nguyễn Văn Khanh

Chuyện có thể bắt đầu như thế này: đúng 6 giờ 30 tối khách đã có mặt đông đủ, 6 giờ 40 được nhân viên Tòa Bạch Ốc mời vào phòng ăn, một phút sau đó ông chủ nhà xuất hiện, tươi cười bắt tay từng người miệng bảo “xin lỗi bắt quý anh chị phải đợi” đưa ra lời giải thích “có ít việc tôi phải làm cho xong.” Thủ tục chào hỏi hoàn tất, khách và chủ nhà cùng nhau ngồi vào bàn ăn, chuyện trò nổ như pháo rang.

“Bọn mình ngày nào cũng thức khuya dậy sớm, tối chỉ mong về nhà ăn bữa cơm với gia đình, vậy mà các anh chị vẫn nhận lời ghé tôi dùng cơm,” ông chủ nhà nói tiếp. “Tôi chỉ mong các anh chị cứ xem như ở nhà, như vậy mình mới dễ nói chuyện,” không quên cám ơn Thượng Nghị Sĩ Johnny Isakson của tiểu bang Geogia “đã nhận lời dàn xếp để tôi có cơ hội đón tiếp quý anh chị tối nay.” Bảo xong, ông nhắc lại “lúc nãy tôi bận nên quý anh chị phải đợi mất 1 phút đồng hồ, chuyện mình sẽ bàn với nhau tối nay là chuyện rất quan trọng, quan trọng đến mức chắc quý anh chị cũng thấy không thể để trễ nải thêm phút nào được nữa. Nếu chúng ta không làm được thì thú thật, tôi không biết anh chị em mình phải ăn nói thế nào với người dân.”

Rất có thể những điều đó đã xảy ra tối Thứ Tư vừa qua khi Tổng Thống Dân Chủ Barack Obama mời 12 ông bà thượng nghị sĩ Cộng Hòa vào Tòa Bạch Ốc dùng cơm và bàn những chuyện đang tạo căng thẳng chính trị ở thủ đô. Tòa Bạch Ốc cho hay thực đơn gồm có salad, steak, măng tây tươi hấp chín chấm với nước xốt đặc biệt do nhà bếp pha chế, tráng miệng có cà phê, trà, bánh ngọt (cũng do nhà bếp tự làm), đi kèm với vài chai rượu vang đỏ “made in USA.” Ðề tài thảo luận trong bữa ăn kéo dài đúng 2 tiếng 36 phút: kiểm soát mua bán súng đạn, cải tổ luật di trú và ngân sách. Dàn cố vấn của Tổng Thống Obama còn nhắc mọi người: đây không phải lần đầu tiên tổng thống mời cơm các vị nghị sĩ Cộng Hòa mà lần thứ nhì ông làm điều này “với mục đích cùng bắt tay nhau làm việc.” Chỉ có mỗi khác biệt: lần trước mọi người ăn cơm ở một khách sạn, ông Obama trả tiền; lần này bữa cơm diễn ra tại Tòa Bạch Ốc, mọi chi phí nằm trong ngân sách riêng của văn phòng Tổng Thống.

Mặc dù bữa cơm diễn ra ngay sau một ngày làm việc khá mệt nhọc của hành pháp lẫn lập pháp -ông Obama cho công bố dự thảo ngân sách 2014, các vị nghị sĩ Cộng Hòa và Dân Chủ bàn chuyện đưa dự luật súng đạn ra biểu quyết – nhưng “tổng thống rất vui khi thấy các vị nghị sĩ Cộng Hòa trình bày thẳng thắn những gì họ suy nghĩ, ông xem bữa cơm và buổi gặp gỡ thật là hữu ích,” một cố vấn Tòa Bạch Ốc cho báo chí ngay sáng hôm sau. Một viên chức khác cho hay “tất cả đều có cơ hội để trình bày quan điểm của họ về chuyện ngân sách thâm thủng, phải làm thế nào để chính phủ không lâm vào tình trạng thiếu hụt, về những điểm họ xem là quan trọng nhất khi cải tổ luật di trú, chia sẻ với nhau những điều họ nghĩ cần phải làm để giảm bớt nguy hiểm do súng đạn gây nên.”

“Theo tôi biết thì hai bữa cơm tối vẫn chưa giúp giải quyết được những gì hai bên muốn giải quyết,” theo lời ông Patrick Williamson, một nhà báo của phe bảo thủ Cộng Hòa. “Tôi được nghe kể lại là ông Obama hài lòng với những điểm đồng thuận như ý ông ta mong đợi, nhưng tỏ dấu hiệu cho thấy ông ta không nhượng bộ ở những điểm khác, chẳng hạn như ông ta cứ khăng khăng nói phải tăng thuế để có thêm thu nhập cho ngân sách, dù các vị nghị sĩ Cộng Hòa nói rõ là các đồng viện của họ không thay đổi lập trường, tức dự thảo ngân sách ông Obama sẽ không được thông qua nếu vẫn có khoản tăng thuế.”

“Nếu chỉ sau hai bữa cơm mà giải quyết được mọi chuyện thì đúng là có phép lạ,” nhà báo Cathy Idreona nói với các đồng nghiệp trong lúc ngồi uống cà phê ở trụ sở Quốc Hội Liên Bang. “Nên nhớ sự cách biệt giữa hai bên quá xa, từ ngày ông Obama làm tổng thống đến giờ chưa hề có đề nghị ngân sách nào ông đưa ra được thông qua cả.”
Cô ký giả của hệ thống Garnett Media bảo lúc còn là sinh viên ban báo chí, nghe giáo sư kể lại hồi đó ông Ronald Reagan cũng thường mời ông Chủ Tịch Quốc Hội Tip O’Neal vào Tòa Bạch Ốc uống rượu để tạo thân tình, và phải mất gần 2 năm hai ông sếp Dân Chủ và Cộng Hòa mới hiểu nhau, đồng ý làm việc chung với nhau. Cô kể thêm ông thầy dạy cô bảo rằng có lần ông Reagan nói đùa với ông Tip O’Neal là “chắc rượu của tôi ngon lắm hay sao mà ông cứ vô đây uống hoài, không thấy ông ủng hộ tôi và cũng chẳng thấy ông giúp vận động các vị dân cử Dân Chủ ủng hộ những đề nghị tôi đưa ra?”

Thay mặt cho các vị nghị sĩ được mời, văn phòng ông Johnny Isakson cũng đưa ra một bản thông cáo báo chí, trong đó “ngợi khen tổng thống đã tiếp xúc với phái chúng tôi để tìm những điểm đồng thuận,” nói thêm “đó là cách duy nhất để chúng ta có thể giải quyết các điều cần giải quyết cho người dân chứ không phải để tạo chiến thắng cho phía tổng thống hay phía Cộng Hòa.” Thông cáo của Thượng Nghị Sĩ Isakson kết thúc bằng câu, “Tôi hy vọng sau bữa cơm tối này, chúng ta (Dân Chủ cũng như Cộng Hòa) sẽ tiếp tục thảo luận với nhau.”

Chỉ ít phút đồng hồ sau, Tòa Bạch Ốc có ngay câu trả lời. Ông phát ngôn viên Jay Carney nói, “Tổng thống sẽ tiếp tục những buổi gặp gỡ, thảo luận như vậy trong những tháng tới.”