ĐẮK LẮK, Việt Nam (NV) – Một viên quản lý quán karaoke ở xã Ea Drăng, tỉnh Đắk Lắk, cùng hai đồng phạm bị cáo buộc đưa nữ tiếp viên về phòng trọ đánh đập, xích chân vì cô này không cho khách sàm sỡ.
Hôm 24 Tháng Mười Một, Công An Tỉnh Đắk Lắk đã bắt giữ ba nghi can Nguyễn Thanh Hải, 30 tuổi; Phạm Trường Vũ, 20 tuổi, và Y Bi Mlô, 32 tuổi, để điều tra về tội “bắt giữ người trái pháp luật.”
Nghi can Nguyễn Thanh Hải (ngoài cùng, phải) cùng đồng phạm tại cơ quan công an. (Hình: Ngọc Oanh/VnExpress)
Báo VnExpress dẫn điều tra cho hay, trước đó, một cô gái 25 tuổi, không được nêu tên, xin vào làm nhân viên phục vụ các quán nhậu, quán karaoke tại xã Ea Drăng, dưới sự quản lý, điều hành của nghi can Hải.
Trong lúc làm việc, cô và các nữ tiếp viên khác bị nghi can Hải ép “phải cho khách sờ mó cơ thể.” Nếu ai không đáp ứng yêu cầu sẽ bị anh ta và đồng bọn đưa về nhà trọ đánh đập, đe dọa.
Tuy nhiên, tối 15 Tháng Mười Một, cô gái không chiều khách theo “luật ngầm” trên nên đã bị nghi can Hải và đồng bọn xịt hơi cay vào mặt, kéo lên xe hơi đưa về nhà trọ xích chân, đánh đập.
Sau khi được nhóm này thả về, nạn nhân đã đến công an trình báo. Vụ án hiện đang được công an mở rộng điều tra.
Trong một vụ án tương tự, báo VTV hôm 22 Tháng Năm, 2025, dẫn tin từ Công An Tỉnh Gia Lai loan báo đã bắt giữ, khởi tố các bị can Phạm Thế Thanh, 31 tuổi, ở huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai; Mai Anh Nguyên, 30 tuổi, ở thành phố Pleiku; Lê Đình Trung, 19 tuổi và Nguyễn Hữu Tuân, 17 tuổi, cùng trú huyện Ia Grai, để điều tra về tội “bắt giữ người trái pháp luật.”
Theo Cơ Quan Cảnh Sát Điều Tra, hai em HNA và TTBN, cùng 16 tuổi, ở huyện Chư Pưh, là tiếp viên của quán karaoke do bị can Thanh làm chủ.
Cùng làm tiếp viên với hai em N và A còn có hai nữ tiếp viên khác cũng là trẻ vị thành niên.
Theo quy định của bị can Thanh, khi khách đến hát karaoke tại quán, các tiếp viên sẽ được anh ta cho vào phục vụ và phải “chiều chuộng” khách, nếu không sẽ bị chửi mắng, đánh đập và phạt tiền.
Để quản lý các tiếp viên, bị can Thanh mua điện thoại Iphone cho họ (trừ vào tiền công) và cài đặt tài khoản Icloud của mình vào các điện thoại trên nhằm định vị, truy bắt nếu họ bỏ trốn.
Bình xịt hơi cay và xích sắt nhóm nghi can Nguyễn Thanh Hải dùng hành hạ cô gái. (Hình: Ngọc Oanh/VnExpress)
Hồi Tháng Tư, 2025, em N. bị khách phàn nàn vì không cho sờ mó nên bị can Thanh đã dùng ống nhựa đánh bầm tím thân thể. Bất bình, N. rủ A. bỏ trốn.
Lợi dụng lúc bị can Thanh đang ngủ, cả hai bắt xe đò về huyện Chư Pưh và đến tiệm bán hai điện thoại Iphone để “cắt” định vị. Đồng thời, dự định bắt xe đò vào Sài Gòn tìm việc làm.
Tuy nhiên, sau khi cả hai quay lại tiệm điện thoại mua sim khác thay vào thì phát hiện nhóm bị can Thanh, Nguyên, Trung, Tuân đi trên xe hơi theo định vị Icloud tìm đến.
Tại đây, em N. chạy thẳng vào nhà một người quen trốn. Còn em A. bị nhóm bị can Thanh ép lên xe đưa về quán tiếp tục làm tiếp viên karaoke.
Đến khuya cùng ngày, mẹ của em A. tìm đến quán karaoke và dọa báo công an nên bị can Thanh thả cho em A. về nhà.
Sau sự việc, cả hai nạn nhân đến trụ sở Công An Tỉnh Gia Lai tố giác. (Tr.N) [kn]
CẦN THƠ, Việt Nam (NV) – Gần $7 tỷ kiều hối từ người Việt Nam đi “xuất cảng lao động” làm việc theo hợp đồng tại gần 40 quốc gia và vùng lãnh thổ gửi về nước mỗi năm.
Thông tin trên được Cục Quản Lý Lao Động Ngoài Nước thuộc Bộ Nội Vụ Việt Nam loan báo tại hội nghị “Thúc đẩy triển khai hiệu quả các chương trình đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo các thỏa thuận quốc tế đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới,” diễn ra tại Cần Thơ hôm 24 Tháng Mười Một.
Một công nhân Việt Nam “xuất cảng lao động” sang hái cam ở Nam Hàn. (Hình: Giang Nam/Người Lao Động)
Báo Người Lao Động dẫn lời ông Vũ Trường Giang, quyền cục trưởng Cục Quản Lý Lao Động Ngoài Nước thuộc Bộ Nội Vụ, cho hay trong mười tháng qua, đã có 128,044 người Việt Nam đi “xuất cảng lao động” làm việc ở ngoại quốc, đạt 98.5% kế hoạch trong năm.
Ước tính, đến cuối năm 2025, số người Việt Nam đi “xuất cảng lao động” sẽ tăng lên khoảng 650,000 người, đạt 130% kế hoạch giai đoạn 2021-2025.
Trong đó, các thị trường trọng điểm dẫn đầu như Nhật Bản có tới 57,215 người, tiếp theo là Đài Loan với 51,646 người và Nam Hàn với 9,599 lao động.
Bên cạnh đó, một số thị trường khu vực Châu Âu như Đức, Rumani, Hungary… cũng thu hút lượng lớn lao động từ Việt Nam.
Khoảng gần một nửa trong số này làm trong các ngành sản xuất, chế tạo, nông nghiệp, ngư nghiệp, xây dựng, đóng tàu hoặc lâm nghiệp.
“Tổng lượng kiều hối công dân đang ở nước ngoài gửi về hàng năm từ $6.5- $7 tỷ, là số tiền trực tiếp mang về cho các gia đình. Đây là lợi nhuận thực sự và lượng kiều hối tương đối lớn, giải quyết các vấn đề cho Việt Nam,” ông Giang khẳng định.
Những người Việt Nam đi “xuất cảng lao động” gửi về nước gần $7 tỷ mỗi năm. (Hình: Nhật Dương/VnEconomy)
Trong khi đó, ông Vũ Chiến Thắng, thứ trưởng Bộ Nội Vụ, thừa nhận: “Hằng năm, lực lượng này đóng góp lượng ngoại tệ quan trọng cho Việt Nam, bên cạnh các ngành xuất cảng hàng hóa, dịch vụ, du lịch và kiều hối, góp phần quan trọng vào công cuộc giảm nghèo bền vững, bảo đảm an sinh xã hội, đặc biệt là đối với các đối tượng chính sách, người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, quân nhân và công an xuất ngũ.”
Tuy nhiên, theo ông Thắng, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn một số tồn tại “muôn thuở” như: nhiều lao động vi phạm kỷ luật, bỏ trốn do áp lực công việc, thu nhập hoặc điều kiện thời tiết; trình độ tiếng bản địa còn hạn chế… Nếu không xử lý kịp thời, những hạn chế này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của lao động Việt Nam và sự bền vững của các chương trình hợp tác quốc tế. (Tr.N) [kn]
Luật Sư LyLy Nguyễn chuyên về Hoạch Ðịnh Tài Sản, Luật Sư LyLy chuyên thảo Di Chúc và Tín Mục (trust), ủy quyền điều hành tất cả tài sản, dặn dò săn sóc y tế khi bất lực và hoạch định kế nghiệp. Về Luật Thương Mại, Luật Sư LyLy giúp thành lập công ty và tổ hợp hùn hạp. Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở địa chỉ: 17151 Newhope Street, Suite 113, Fountain Valley, California 92708. Điện thoại: (714) 531-7080, website: www.lylylaw.com
Luật Sư LyLy Nguyễn
Trước pháp luật chủ bán luôn luôn có bổn phận phải nói rõ lai lịch và quá trình sửa chữa những hư hỏng hay khuyết điểm ngôi nhà cho người định mua. (Hình minh họa: Trista/Pixabay)
Cũng như các dịch vụ “thuận mua vừa bán” khác, sau khi “đóng hồ sơ” một bất động sản bình thường cả hai bên chủ bán lẫn người mua đều hài lòng như ý. Tuy nhiên không phải trường hợp nào cũng đạt được kết cuộc vui vẻ như vậy vì có thể có vài vấn đề rắc rối thường xảy ra mà quý đồng hương nên lưu ý khi mua bán nhà đất trên đất Mỹ.
Văn tự không minh bạch
Trong luật địa ốc Hoa Kỳ có hai từ ngữ để chỉ một văn tự chủ quyền bất động sản mơ hồ gọi là “color of title” hay đôi khi còn được gọi là “apparent title.” Thí dụ một người sau khi “đóng hồ sơ” mua nhà bỗng nhận được thư người khác khiếu nại nên mới phát giác ra văn tự của chủ cũ là di sản do tổ tiên nhiều đời trước truyền lại trong giấy tờ tuy có mô tả ngôi nhà mới mua nhưng không minh định chi tiết rõ ràng. Nếu lỡ mua nhà rồi gặp trường hợp bị khiếu nại thì người mua phải nhờ luật sư đưa ra tòa xin tái xác nhận quyền sở hữu trên bất động sản đã mua để làm sáng tỏ vấn đề và xin lập một văn tự mới mô tả mọi chi tiết chủ quyền ngôi nhà cho minh bạch hơn để không ai kiện thưa được nữa.
Không tiết lộ rõ ràng chi tiết sửa chữa những hư hỏng nặng trước khi ký kết
Thí dụ chủ bán viết quảng cáo “nhà mới thay mái một năm” người sắp mua có thể hiểu là “nhà được thay mái mới trong một năm qua,” đến khi mua rồi về sau phát hiện ra mái nhà bị dột thì tân chủ nhân có quyền kiện đòi bồi thường mái mới. Theo luật địa ốc trong trường hợp trên chủ bán phải có bổn phận cho người định mua biết một cách chính xác và rõ ràng về chi tiết mái mới được thay bằng cách nào, thay toàn diện hay chỉ thay chỗ bị dột, thay cả sườn mái hay chỉ thay phần lợp, mái do ai sửa do chính chủ nhà hoặc thợ chuyên môn có môn bài hay nhân công không chuyên nghiệp lãnh sửa, có bảo hành hay không và nếu có thì bảo hành bao nhiêu năm. Ngược lại nếu chủ bán có tiết lộ mọi chi tiết về hư hỏng và sửa chữa và trong giao kết lại có viết rõ “thấy sao mua vậy”(sold in as-is) thì khi bán rồi sẽ không còn bị trách nhiệm gì nữa về sau.
Không sửa chữa hư hỏng đã giao kết
Khi ký kết đóng hồ sơ chủ bán có hứa sửa chữa một hư hỏng nào đó (thí dụ như hệ thống máy điều hòa không khí) nhưng sau lại lờ đi hay trì hoãn không chịu sửa thì tân chủ nhân chỉ cần gọi cho môi giới địa ốc thu xếp thi hành việc sửa chữa vì ngay khi ký kết thông thường khoản tiền hứa hẹn sửa chữa đó đã được trừ trong phần tiền trả cho chủ bán để gởi vào trương mục dự trữ cho các khoản chi (escrow). Trường hợp không có trong escrow thì đương nhiên chủ bán bắt buộc phải thi hành việc sửa nếu không muốn bị kiện.
Phát hiện hư hỏng khi kiểm tra nhà
Trường hợp giao kết mua nhà thuận theo kết quả kiểm xét (home inspection contingency), nếu phát hiện một số hư hỏng sau khi kiểm tra mà chủ bán không tiết lộ trước thì người định mua không bị ràng buộc gì hết vì trên nguyên tắc giao kèo như trên chỉ có hiệu lực với hai điều kiện (1) ngôi nhà phải được hoàn tất kiểm xét toàn diện (2) người định mua phải chấp thuận tình trạng ngôi nhà theo kết quả đã thấy. Tuy nhiên phải lưu ý nếu hợp đồng viết rằng mua theo điều kiện ngôi nhà có kiểm xét (contingency of getting a home inspection) thì lại khác, người định mua vẫn bị ràng buộc vào giao kèo dù có phát hiện hư hỏng hay không miễn là ngôi nhà chỉ cần hoàn tất điều kiện được người đến thanh tra. Nếu hợp đồng có viết như trên và phát hiện hư hỏng sau khi kiểm xét được chủ bán đồng ý sửa chữa thì người mua bị ràng buộc; tuy nhiên có ngoại lệ nếu những hư hỏng nặng quá đáng không sửa chữa được thì người định mua nên tham khảo với luật sư để xét lại văn kiện ký kết tìm lý do hủy bỏ hợp đồng. Mặt khác nếu chỉ một mình chủ bán có môi giới địa ốc thì có thể kiện trên vấn đề “trung gian song phương” (dual agency) theo đó người môi giới địa ốc vi phạm trách vụ bảo vệ quyền lợi cho người thân chủ mà cũng vừa là người mua. Tóm lại trước pháp luật chủ bán luôn luôn có bổn phận phải nói rõ lai lịch và quá trình sửa chữa những hư hỏng hay khuyết điểm ngôi nhà cho người định mua dù có điều kiện kiểm tra vì đó chỉ là phương cách tìm tòi những khuyết điểm mắt thấy chứ không khám phá ra được dấu vết những hư hỏng đã từng sửa trong quá khứ.
Lưu ý bảo hành của hãng địa ốc
Thông thường mua nhà qua trung gian của công ty địa ốc có thể được bảo hành một thời gian ngắn sau ngày đóng hồ sơ phòng hờ những vật dụng hay máy móc quan trọng bị hư hỏng hay bất khiển dụng phải sửa chữa với tốn phí nặng. Loại bảo hiểm này có thể do chủ bán hay người mua đài thọ do đó trước khi ký kết đóng hồ sơ nên xác nhận rõ bên nào trách nhiệm chi cho bảo hiểm này. Trường hợp không được bảo hành thì tân chủ nhân phải tìm hiểu xem chủ cũ có tiết lộ khiếm khuyết trước đây không hoặc họ cố tình che dấu. Ngoài ra cũng cần xét khả năng của người thanh tra được mướn vì sao không khám phá ra trước. Phần lớn các vụ kiện đòi chủ cũ bồi thường có khuynh hướng được thắng kiện do đó nên tham khảo với luật sư chuyên môn để xác định có đủ nguyên cớ khởi tố.
Ngày đóng hồ sơ dời lại nhưng người mua vẫn muốn dọn vào trước
Có vài trường hợp ngày đóng hồ sơ phải hoãn lại thay như ngày đã định vì lý do giấy tờ hay thủ tục chưa hoàn tất nhưng người mua vẫn muốn tiến hành dọn vào trước với điều kiện trả tiền thuê cho tới khi ký kết chính thức. Quyết định trong trường hợp này hoàn toàn tùy thuộc vào lòng tin tưởng của chủ bán đối với người mua vì một khi họ đã dọn vào rồi mà lại đổi ý không muốn mua nữa lúc đó chủ nhà phải lập thủ tục ra tòa xin trục xuất rất tốn kém và mất nhiều thời giờ. Nếu chủ bán vẫn có hảo ý muốn cho người định mua dọn vô thì tốt hơn hết phải tu chính lại hợp đồng thêm vào điều khoản thuê mướn trước ngày đóng hồ sơ. Nên tham khảo nhờ luật sư sửa lại giao kèo cho hợp pháp. Điều khoản này cần ấn định rõ ràng điều kiện thuê mướn, giá tiền cùng hạn định thuê, đồng thời phải chắc chắn buộc người mua đi xem xét kiểm tra nhà trước khi dọn vào tránh những rắc rối bất ngờ không tiên đoán trước được trong ngày đóng hồ sơ. Ngay khi mới dọn vào vấn đề điện nước và những dịch vụ tiện nghi khác như đổ rác hay truyền hình hữu tuyến phải sang tên ngay cho chủ mới kể cả bảo hiểm nhà. Ngoài ra chủ bán còn phải yêu cầu người mua đặt cọc một số tiền vào trương mục escrow và ký giao ước sửa chữa hư hỏng xẩy ra trong thời gian ở thuê; số tiền cọc này sẽ tính vào tiền đặt (down payment) nếu ngày đóng hồ sơ được tiến hành êm thấm sau đó như đã định. Trường hợp ngày ký kết đóng hồ sơ mua bán bất thành hoặc người mua đổi ý và hủy bỏ hợp đồng thì số tiền cọc này cũng mất theo không trả lại nữa để thanh toán các thiệt hại hay hư hỏng. Nhờ vậy điều kiện đóng tiền cọc sẽ buộc người mua phải tiến hành ký kết đàng hoàng như đã định nếu muốn lấy số tiền này lại.
Vấn đề kỳ thị trong việc mua bán tài sản địa ốc
Chiếu theo điều luật liên bang về bình đẳng nhà đất (Federal Fair Housing Act) mọi kỳ thị về chủng tộc trong các giao dịch địa ốc đều bị tuyệt đối cấm chỉ. Luật này áp dụng cho tất cả mọi người sinh sống trên đất Mỹ trong việc mua bán thuê mướn đất đai, nhà cửa. Việc khuyến khích, hướng dẫn hay áp lực ép một cư dân (không phải tự ý) vào một khu riêng biệt cùng chủng tộc với người đó là bất hợp pháp.
Cũng như thường lệ người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật pháp này chỉ hoàn toàn được sử dụng với tính cách thông tin (information) giúp quý độc giả một vài kiến thức tổng quát căn bản về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó nếu có vấn đề liên quan đến luật, quý độc giả vẫn cần phải thảo luận với một luật sư chuyên môn về trường hợp của quý vị.
Trump ép Ukraine chấp nhận kế hoạch hòa bình mà Rubio thừa nhận của Nga (rồi chối)
Các nhà lập pháp Mỹ cho biết Ngoại Trưởng Rubio đã gọi cho phái đoàn lưỡng đảng tại Halifax International Security Forum vào chiều thứ Bảy nói rằng kế hoạch hòa bình 28 điểm là của Nga, chứ không phải của Mỹ.
QUẬN CAM, California (NV) – Khi muốn chọn một chiếc xe tiết kiệm xăng trong thời buổi đắt đỏ hiện nay, nhiều người lái xe nghĩ ngay đến một chiếc xe sedan hybrid. Mà thương hiệu xe hybrid được ưa chuộng nhất hiện nay vẫn là Toyota, với nhiều mẫu xe đa dạng. Vì vậy, cũng không ngạc nhiên khi chiếc sedan hybrid tiết kiệm xăng nhất trên thị trường Mỹ cũng là một chiếc Toyota.
Theo trang mạng xe hơi topspeed.com, mẫu xe sedan hybrid Nhật Bản có mức MPG cao nhất, cũng là mẫu xe có giá cả phải chăng nhất là 2026 Toyota Corolla Hybrid. Với mức giá cơ bản $24,575, nó là nhà vô địch ở hai tiêu chí tiết kiệm tiền cho chủ nhân, và là một chiếc sedan khiêm tốn về mọi mặt.
2026 Corolla Hybrid là nhà vô địch trong lĩnh vực tiết kiệm. (Hình của nhà sản xuất Toyota)
Đầu tiên là sức mạnh khiêm tốn. 2026 Toyota Corolla Hybrid được trang bị Hệ thống Hybrid Toyota (THS V) thế hệ thứ năm, với hệ thống hybrid nối tiếp-song song (series-parallel) 1.8 lít cho công suất 138 mã lực. Con số này gần tương đương với đối thủ cạnh tranh Hyundai Elantra Hybrid, với hệ thống hybrid song song công suất 139 mã lực. Nhờ sử dụng hệ dẫn động hybrid nối tiếp-song song, Corolla Hybrid có thể đạt mức tiêu thụ nhiên liệu kết hợp tối đa đáng nể là 50 MPG.
Kế đến là chất lượng lái xe cũng khiêm tốn, hướng đến mục tiêu thoải mái hơn là phấn khích. Thực tế, xét về khả năng điều khiển, tất cả đều tốt. Tay lái có sự đáp ứng khá tốt. Hệ thống treo không cho cảm giác thể thao, nhưng lái êm ái.
Corolla Hybrid không thể tăng tốc quá nhanh, với mức gia tốc 0-60 mph trong khỏang 10 giây. Trong tiêu chí này, Corolla Hybrid thua đối thủ Honda Civic (khoảng 7.5 giây). Tuy nhiên, nếu lái Corolla Hybrid một cách hợp lý, người lái sẽ tận hưởng hệ thống hybrid tinh tế, phản ứng nhanh và mượt mà.
Thiết kế nội, ngoại thất của 2026 Corolla Hybrid cũng khiêm tốn. Mặt dù có một vài thay đổi cho năm 2026, nhưng thiết kế vẫn hầu như không thay đổi kể so với phiên bản nâng cấp giữa chu kỳ năm 2023. Corolla Hybrid có ba phiên bản: LE, SE và XLE. SE vẫn có một chút phong cách riêng với cản trước và sau trông thể thao hơn, đẹp mắt hơn; kết hợp với bánh xe 18 inch lớn hơn và đẹp hơn. LE và XLE có thiết kế đầu và đuôi xe theo phong cách truyền thống hơn.
Tương tự, nội thất của 2026 Toyota Corolla Hybrid sẽ không giành được bất kỳ giải thưởng thiết kế nào, nhưng những cập nhật đáng chú ý giúp nó trông cũng khá hiện đại. Hệ thống thông tin giải trí Toyota Audio Multimedia với màn hình 8 inch là trang bị tiêu chuẩn. Phiên bản XLE cao cấp nhất được trang bị cụm đồng hồ kỹ thuật số hoàn toàn mới 12.3 inch, cùng với màn hình thông tin giải trí cảm ứng 10.5 inch mới. Tất cả các phiên bản đều có Apple CarPlay và Android Auto không dây.
Nói tóm lại, 2026 Corolla Hybrid vẫn giữ đúng truyền thống của mình, là nhà vô địch trong lĩnh vực tiết kiệm, nhưng không hào nhoáng. Nó vẫn là mẫu xe lý tưởng cho những tài xế có mức thu nhập giới hạn, chỉ cần một chiếc xe đáng tin cậy để đi lại hằng ngày. (HD)
QUẬN CAM, California (NV) – Khi chờ đèn đỏ, một số tài xế muốn sử dụng điện thoại để nói chuyện, gởi tin nhắn. Tuy nhiên, theo luật lái xe mất tập trung của California, hành vi này là bất hợp pháp.
Theo trang mạng tin tức desertsun.com, hầu hết mọi người đều biết rằng việc sử dụng điện thoại khi đang lái xe là bất hợp pháp ở California. Nhưng nhiều người vẫn mơ hồ về việc sử dụng điện thoại khi xe đang ngừng. Theo một cảnh sát viên ở Palm Springs, đang ở trong luồng giao thông vẫn được coi là đang lái xe, bất kể là xe đang ngừng. Lái xe mất tập trung là một vấn đề an toàn ở Palm Springs; cảnh sát thường xuyên chặn những người lái xe sử dụng điện thoại khi đèn đỏ vì nghĩ là hợp pháp.
Điện thoại cần được gắn trên thiết bị giữ điện thoại khi sử dụng cho mục đích GPS. (Hình: HD/Người Việt)
Theo Văn phòng An toàn Giao thông California, “lái xe mất tập trung” là bất cứ hành vi nào khiến người lái mất tập trung vào đường xá hoặc rời tay khỏi vô lăng. Việc sử dụng điện thoại bằng tay dưới bất kỳ hình thức nào khi lái xe đều làm tăng nguy cơ tai nạn lên khoảng gấp ba lần.
Hội đồng An toàn Quốc gia báo cáo trung bình mỗi ngày có chín người chết do tai nạn giao thông do mất tập trung. Cục Quản lý An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia cho rằng con số này lên tới 3,275 người vào năm 2023.
Người lái xe trưởng thành chỉ được phép sử dụng thiết bị di động ở chế độ rảnh tay, chẳng hạn như sử dụng tính năng lệnh thoại hoặc hệ thống Bluetooth. Tuy nhiên, điều này vẫn có thể gây nguy hiểm, vì vậy người lái xe nên thận trọng. Người lái xe dưới 18 tuổi không được phép sử dụng điện thoại di động trong bất kỳ trường hợp nào. Nếu cần đọc tin nhắn hoặc gọi điện thoại, tốt nhất nên dừng xe lại an toàn.
Giới hữu trách khẳng định không được cầm điện thoại khi dừng đèn đỏ ở California. Điện thoại cần được gắn trên thiết bị giữ điện thoại khi sử dụng cho mục đích GPS. Tài xế có thể nói chuyện điện thoại khi lái xe, nhưng chỉ khi ở chế độ “rảnh tay”, không dùng tay hoặc bị phân tâm khi lái xe.
California lần đầu tiên ban hành luật lái xe mất tập trung vào năm 2008, cấm người lái sử dụng điện thoại khi lái xe, sau đó bổ sung thêm lệnh cấm nhắn tin. Năm 2017, cơ quan lập pháp của tiểu bang yêu cầu người lái xe phải gắn điện thoại lên kính chắn gió hoặc bảng điều khiển trung tâm; bổ sung luật điện thoại cần hoạt động chỉ bằng một lần chạm để giảm khả năng mất tập trung. Bản cập nhật mới nhất được đưa ra trong năm nay, ghi rõ rằng việc cầm điện thoại khi lái xe là bất hợp pháp.
Theo Cảnh sát Tuần tra Đường bộ California (CHP), lần vi phạm đầu tiên sẽ bị phạt khoảng $160, kèm theo nhiều khoản phí khác. Lần vi phạm thứ hai trong vòng 36 tháng có thể làm tăng tổng số tiền phạt lên $275, bị trừ điểm vào hồ sơ DMV dẫn đến tăng chi phí bảo hiểm hoặc các hình phạt khác. (HD)
Cách đây chỉ hơn nửa năm, phong trào MAGA còn là thứ quyền lực bao trùm thống trị hệ sinh thái truyền thông cánh hữu. Tuy nhiên, sau chuỗi biến động dữ dội – từ xung đột Israel, sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc da trắng, đến cuộc đại chiến giữa các thủ lĩnh truyền thông bảo thủ – MAGA đang bước vào cuộc nội chiến khốc liệt nhất kể từ ngày khai sinh. Một phong trào từng thống nhất dưới cái tên Trump nay bị chia rẽ, nghi kỵ, và thậm chí đâm chém lẫn nhau ngay giữa “sân nhà”…
Fuentes, kẻ tôn thờ chủ nghĩa thượng đẳng da trắng, có quan điểm chính trị cực đoan, thuyết trình trên đường phố New York, hồi Tháng Mười Một, 2021. (Hình: Stephanie Keith/Getty Images)
Hỗn loạn đến mức nào?
Câu hỏi lớn nhất đang được những người sừng sỏ trong “vũ trụ” MAGA tranh luận gay gắt nhất là MAGA có còn “thuần khiết” với những mục tiêu ban đầu hay không. Trên bề mặt, MAGA vẫn ủng hộ Trump nhưng ngày càng ít liên quan hơn trong việc định hình chương trình nghị sự của Trump, và đang mất dần khả năng đoàn kết để duy trì việc nhận thức những ý tưởng truyền thống xuyên suốt của cánh hữu. Chưa bao giờ bằng lúc này, khi mà MAGA dành nhiều thời gian để đấu đá lẫn nhau hơn là tấn công những kẻ thù bên ngoài nhãn quan của họ.
Sự khủng hoảng nhận thức về “giá trị” của “lý tưởng” MAGA đang bị thách thức nghiêm trọng. Có quá nhiều chính sách của Trump đang được xem là hoàn toàn vi phạm các nguyên tắc tiên phong của “America First.” Những kẻ cực hữu khét tiếng như Steve Bannon thậm chí nói rằng cử tri thuộc tầng lớp lao động – lực lượng nòng cốt mang lại sức mạnh của phong trào – đang bị những kẻ giàu có và có thế lực chèn ép “tàn bạo không một chút lương tri.”
Chưa hết, “thực tế đáng thất vọng nhất trong chín tháng qua là phần lớn đảng Cộng Hòa lại thù ghét tự do ngôn luận chẳng khác gì bọn cánh tả,” Tucker Carlson nói. Còn nữa, nhiều người nhận ra rằng ngày càng có nhiều “MAGA rởm,” “theo đóm ăn tàn” khoác áo MAGA, đang bám đuôi Trump để trục lợi.
“Khi những kẻ nịnh nọt xuất hiện ở Washington, DC gần đây, chủ đề được mọi người bàn tán nhiều nhất là mức độ tham nhũng trắng trợn,” Mike Cernovich, người ủng hộ MAGA lâu năm, đăng trên X. “Nó ở mức độ mà người ta chỉ có thể thấy trong sách sử. (Tham nhũng xảy ra) gần như ở mọi ban bộ…”
Ngòi nổ Nicholas Fuentes
Không sự kiện nào dẫn đến cuộc hỗn loạn nội bộ MAGA bằng vụ Nicholas Fuentes được mời tham gia chương trình podcast của Tucker Carlson ngày 27 Tháng Mười. Sự kiện này, chứ không phải chuyện ồn ào liên quan bà Dân Biểu Marjorie Taylor Greene, mới thật sự là vấn đề nghiêm trọng nhất cho thấy mức độ rạn nứt nội bộ MAGA.
Nicholas Fuentes, mới 27 tuổi, một kẻ tôn thờ chủ nghĩa thượng đẳng da trắng, có quan điểm chính trị cực đoan đến mức chính MAGA cũng kinh tởm. Do vậy, việc Fuentes xuất hiện trong một kênh có đến ba triệu người theo dõi được xem là điều phỉ nhổ đối với MAGA. Trong thực tế, buổi nói chuyện khoảng hai tiếng của Fuentes với Tucker Carlson có hơn năm triệu lượt xem.
Bốn năm trước, Nick Fuentes hầu như bị tẩy chay mọi nơi. Vi phạm chính sách ngôn từ thù hận; cổ vũ việc bạo loạn phá hoại Điện Capitol ngày 6 Tháng Giêng, 2021; rằng chủ thuyết Nazi cần được khôi phục,… Fuentes từng bị cấm trên gần như mọi nền tảng mạng xã hội và cả một số dịch vụ thanh toán. Bây giờ, danh khoản X (Twitter) của Fuentes có hơn một triệu người theo dõi. Trước khi bị ám sát, Charlie Kirk cũng là kẻ thù không đội trời chung của Fuentes.
Năm ngày mỗi tuần, hàng ngàn người hâm mộ xem Nick Fuentes tranh luận về nguy cơ của làn sóng nhập cư, chủ nghĩa nữ quyền và “cộng đồng Do Thái có tổ chức.”
Fuentes thuyết giảng về sự thiếu cấp tiến của đảng Cộng Hòa, sự phản bội của nhà nước Israel, thậm chí sự yếu đuối của Trump. Nỗi ám ảnh của Fuentes với Israel không bắt nguồn từ mối lo ngại về cuộc chiến ở Gaza mà là niềm tin rằng người Do Thái phải chịu trách nhiệm cho hầu hết các vấn đề của xã hội loài người, rằng Adolf Hitler là nhân vật vĩ đại “thật sự ngầu” (“really fucking cool”) và cuộc diệt chủng Holocaust chẳng có gì ghê sớm vì nó tương tự việc “nướng bánh quy.”
Khi Elon Musk cho phép Fuentes trở lại X vào năm 2024, các bài đăng và video clip của đương sự có hàng triệu người theo dõi. Trong đêm bầu cử tổng thống 2024, một bài chế giễu người phụ nữ ủng hộ quyền phá thai của Fuentes có đến hơn 90 triệu lượt xem! Tháng Mười, trước khi bị xóa, podcast Fuentes là podcast được xem nhiều nhất trên Spotify. Năm 2021, Fuentes từng nói: “Công việc của tôi là tiếp tục đẩy mọi thứ đi xa hơn… Chúng tôi sẽ bị dán nhãn là phân biệt chủng tộc, phân biệt giới tính, bài Do Thái, kỳ thị, kệ mẹ hết đi…”
Tháng Mười Một, 2022, Fuentes từng được mời đến dinh thự Mar-a-Lago để dùng bữa với Trump. Nói về cuộc gặp, Fuentes kể, “Tôi đang cố giúp ông ấy lấy lại phong độ… Tôi nói, ‘Tôi nghĩ ông là một trong những người Mỹ vĩ đại nhất còn sống!’” Phần mình, Trump nhận xét, “Anh chàng này rất cứng rắn. Tôi thích anh ta!”
Cuộc phỏng vấn Carlson với Fuentes đã và tiếp tục gây phản ứng dữ dội từ những nhân vật bảo thủ cộm cán, từ Thượng Nghị Sĩ Ted Cruz (Cộng Hòa-Texas) đến Ben Shapiro (đồng sáng lập trang tin bảo thủ The Daily Wire). Vụ việc dẫn đến cuộc khủng hoảng nội bộ trầm trọng, đặc biệt là trong giới bảo thủ lớn tuổi.
Đó là những người từng lo sợ “các thế lực đen tối” từ lâu rình rập MAGA giờ đây bắt đầu xâm nhập vào bên trong để phá hoại những tư tưởng “tinh tuyền” của MAGA. Tại sao Tucker Carlson cho phép Fuentes xuất hiện trên chương trình mình? Tại sao Tucker Carlson không phản bác chủ nghĩa phân biệt chủng tộc bệnh hoạn của hắn? Tờ Wall Street Journal gọi quan điểm chính trị của Fuentes là “chất độc.” Thượng Nghị Sĩ Ted Cruz nói rằng bất kỳ đảng viên Cộng Hòa nào không lên án Fuentes đều là “bọn hèn nhát và đồng lõa với cái ác” (“How Right-wing extremism is tearing Maga apart”/The Telegraph).
Nhân vật cực hữu Rod Dreher gọi những kẻ như Fuentes là “những chàng trai lạc lõng của nước Mỹ thời Weimar” (thời kỳ Cộng Hòa Weimar – tức giai đoạn nước Đức từ 1919 đến 1933, lúc Hitler lên nắm quyền). Đó là một thế hệ mất phương hướng về mục đích lẫn đạo đức. Trong khi đó, Kevin Roberts, chủ tịch Heritage Foundation, lại bênh vực Carlson, cho rằng chuyện chẳng có gì đáng ồn ào. Đến lúc này, nội chiến trong thượng tầng MAGA nổ tung.
“Hàng không mẫu hạm” Heritage Foundation đang chìm
Là nơi soạn “cẩm nang trị quốc” Project 2025 cho Trump, chẳng có tổ chức nào có uy tín chính trị lẫn sức ảnh hưởng mạnh bằng Heritage Foundation. Với doanh thu hàng năm khoảng $100 triệu, Heritage thống trị vị trí trung tâm trong các liên minh hình thành nên chủ nghĩa bảo thủ Mỹ và đảng Cộng Hòa. Nhà bình luận Dominic Green gọi Heritage là “hàng không mẫu hạm” giữa những hạm đội gồm các viện nghiên cứu bảo thủ ở Washington, DC (“The MAGA civil war begins: Can conservative institutions figure out what to do?”/Washington Examiner).
Ít nhất năm thành viên trong nhóm bài Do Thái của Heritage đã từ chức để phản đối thái độ bênh vực Carlson của Kevin Roberts. Thành viên sừng sỏ Chris DeMuth lẫn nghiên cứu viên cao cấp Stephen Moore cũng rời khỏi Heritage vào thượng tuần Tháng Mười Một.
Heritage không phải là một viện nghiên cứu chính sách thông thường. Kể từ thời Ronald Reagan, tổ chức này đã là phong trào bảo thủ có uy tín lớn, là đầu não thai nghén nhiều chính sách. Nhiều chuyên gia dày dạn kinh nghiệm của họ từng làm việc cho các tổng thống Cộng hòa. Heritage tự hào tuyên bố họ luôn hoạt động với “một tiếng nói duy nhất”, nhấn mạnh rằng các học giả của họ phải có lập trường thống nhất trong các vấn đề then chốt.
Tuy nhiên, bắt đầu từ thời Kevin Roberts, đường lối Heritage thay đổi. Thay vì phục vụ lợi ích quốc gia, họ nhắm vào đảng phái, cụ thể hơn là “phò” Trump. Từ khi đảm nhận vị trí chủ tịch vào năm 2021, Kevin Roberts gắn liền Heritage với phong trào MAGA.
Với vụ Carlson-Fuentes, Roberts đang đối mặt mối đe dọa lớn nhất đối với vị trí lãnh đạo trong bốn năm cầm quyền. Cách Kevin Roberts xử lý cuộc khủng hoảng đang diễn ra là một phép thử không chỉ đối với sự liên kết của phe cánh hữu MAGA với chủ nghĩa bài Do Thái mà còn cả mối quan hệ vốn thường xuyên thù địch của nội bộ họ với các nguyên tắc lâu đời của đảng Cộng Hòa.
Một cách toàn cảnh, tất cả diễn biến gần đây, từ vụ Nicholas Fuentes, sự kiện Marjorie Taylor Greene loan bố từ chức đến cuộc khủng hoảng liên quan vấn đề quan điểm và nguyên tắc của đường lối trong Heritage, cho thấy một cuộc nội chiến gay gắt và ngày càng lan rộng trong nội bộ phe cánh hữu Mỹ, phơi bày những rạn nứt lâu đời – giữa phe bảo thủ và phe dân túy, giữa những người theo chủ nghĩa phục quốc Do Thái và những người hoài nghi Israel, giữa cánh MAGA chính thống và phe MAGA “tiến bộ,” giữa thế hệ già và lớp trẻ…
Quan trọng hơn, thượng tầng MAGA đang bất lực nhìn và không ai chịu trách nhiệm tạo ra con quái vật đang hình thành. Sự hỗn loạn nội bộ MAGA cũng cho thấy mức độ mà đảng Cộng hòa, vốn đã bị những kẻ cực đoan tràn ngập những năm gần đây, giờ đây dường như không thể kiểm soát nổi tình trạng cắn xé nhau. Nó không còn là một cuộc mâu thuẫn nội bộ. Nó là cuộc chiến giữa bầy sói này với bầy sói kia trong cùng một đàn. [kn]
Hàng loạt các tỉnh Nam miền Trung đang chìm trong một thảm họa mà ai cũng biết sẽ đến, đã đến nhiều lần, nhưng chưa bao giờ được chuẩn bị đúng mức.
Quan tài được mang tới vào ngày 22 Tháng Mười Một, để an táng nạn nhân chết ba ngày trước đó, ở xã Hòa Thịnh, tỉnh Đăk Lắk, vì thủy điện xả lũ. Xã này trước đây thuộc huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên cũ. (Hình: STR/AFP/Getty Images)
Nhà cửa bị cuốn trôi. Cầu đường sập đổ. Người chết đuối, mất tích, tuyệt vọng trong dòng nước lặng ngắt, đục ngầu. Và như thường lệ, công tác cứu hộ lại rơi vào hỗn loạn quen thuộc, thiếu thuyền, thiếu phao, thiếu lực lượng chuyên nghiệp, thiếu một bộ chỉ huy có năng lực.
Trong khi dân vật lộn với lũ, các hồ thủy điện đồng loạt xả nước. Không phải xả theo kế hoạch phòng lũ, mà xả để cứu các con đập thủy điện. Có nghĩa là họ không xả để cứu dân, mà xả để cứu lấy tài sản của họ. Thảm họa bắt đầu từ thiên nhiên, nhưng nó trở nên tàn khốc hơn là bởi bàn tay con người.
Đổ thừa nguyên nhân do thiên tai
Miền Trung có địa hình hẹp và dốc, chỉ cần một sai lầm là cả một địa phương có thể bị nhấn chìm. Vậy mà hàng trăm dự án thủy điện vẫn được phê duyệt một cách cẩu thả, bất chấp cảnh báo của giới khoa học. Khi cấp phép cho những con đập thủy điện tồn tại, thì các con số, các lý do luôn được tô hồng, như: Điện sạch, đóng góp ngân sách, phát triển kinh tế địa phương…
Dĩ nhiên, không ai muốn nói đến sự tô hồng đó đã đánh đổi những gì? Có phải rằng rừng tự nhiên bị phá sạch, dòng chảy tự nhiên bị bóp nghẹt, lưu vực bị băm nát, và mỗi mùa mưa đến, cả miền Trung trở thành phễu thoát lũ khổng lồ.
Đặt lợi nhuận lên trên sự an toàn
Nhà máy thủy điện luôn giữ mực nước cao để tối đa hóa sản lượng điện. Nhưng mực nước cao đồng nghĩa không còn dung tích phòng lũ. Khi mưa lớn đổ về, họ chỉ còn một cách mở cửa xả. Khi xả, nước dâng trong vòng vài giờ, cuốn trôi tất cả. Họ thản nhiên cho rằng làm “đúng quy trình.”
Nhưng thật ra, quy trình nào cho phép xả lũ vào nửa đêm mà không báo trước? Quy trình nào biến một nhà máy thủy điện thành vũ khí nước nhấn chìm cả một vùng dân cư rộng lớn? Quy trình nào khiến dân không kịp chạy mà chỉ còn kịp… chết?
Suốt nhiều năm, cụm từ “đúng quy trình” đã trở thành bùa hộ mệnh của mọi chủ đoanh nghiệp thủy điện và cơ quan quản lý lẽ ra phải chịu trách nhiệm. Nếu một quy trình hợp pháp dẫn đến hậu quả chết người, thì chính cái quy trình đó phải bị đặt lên bàn mổ.
Quy trình là để bảo vệ lợi ích xã hội
Trong pháp luật hiện đại, “quy trình” (procedure) chỉ là một phương tiện kỹ thuật được con người lập nên để bảo vệ an toàn cộng đồng, giảm thiểu rủi ro và bảo đảm lợi ích công. Quy trình không phải là luật, lại càng không phải là căn cứ để một tổ chức, doanh nghiệp miễn trừ trách nhiệm khi gây ra thiệt hại đến sinh mạng, sức khỏe và tài sản của người dân.
Nếu một quy trình, dù đã “được phê duyệt” đủ thủ tục, nhưng trong thực tế vận hành gây thiệt hại nghiêm trọng, thì quy trình đó đã vi phạm chính mục đích tồn tại của nó. Và khi mục đích bảo vệ cộng đồng bị phá vỡ, người xây dựng quy trình, người phê duyệt, và người vận hành đều phải chịu trách nhiệm pháp lý tương ứng.
Không thể có chuyện một quy trình gây chết người nhưng lại là “đúng” theo luật, vì lẽ đơn giản, nếu “đúng” nó đã không gây ra hậu quả chết người. Hơn nữa, pháp luật không bảo vệ cái sai.
Theo dõi cơn lũ lụt hoành hành miền Trung và một số tỉnh Tây Nguyên trong tuần qua. Theo tường thuật của người dân, là các nạn nhân trong vùng lũ lụt, họ đã không hề được thông báo, cảnh báo gì của chính quyền hoặc của các doanh nghiệp sở hữu các đập thủy điện về việc xả lũ cả.
Trong trường hợp này, đã có thể thấy ngay việc xả lũ của họ đã không hề tuân thủ theo quy trình, ít nhất về nghĩa vụ thông báo, cảnh báo việc xả lũ cho người dân biết để kịp có biện pháp phòng ngừa. Thế nên, việc họ vội vã tự bào chữa cho rằng xả lũ “đúng quy trình” là hoàn toàn trái sự thật một cách hiển nhiên mà không cần phải quá nhọc công điều tra sự việc.
Do không được thông báo, cảnh báo, cho nên, người dân đã hoàn toàn bị động khi cơn lũ lụt ập đến khu dân cư như “sóng thần”. Sức nước mạnh đến mức cuốn trôi nhà cửa, công trình cầu đường. Thậm chí, những chiếc ô tô nặng hàng tấn bị cuốn trôi lông lóc như chiếc lon rỗng trong dòng nước hung hãn đục ngầu.
Với bối cảnh đó, sức con người chỉ mong manh như chiếc lá trong cơn giông mà thôi. Rất nhiều người đã lên tiếng trên mạng xã hội kêu cứu như xé lòng khi tạm nương tấm thân trong mưa, trên mái nhà ướt đẫm rằng “Cha đã chết trong nhà, trong dòng nước lạnh siết, không đưa thi thể lên được…” Hoặc chỉ “xin ít nước nước sôi pha sữa cho con sơ sinh, vì đã chịu đói rét hai hôm rồi…”.
Hoặc những tiếng kêu cứu khẩn thiết gọi đi khắp nơi, nhưng hầu như không có tiếng trả lời nào vọng lại.
“Đúng quy trình” không miễn trừ được trách nhiệm
Việc đập thủy điện xả lũ gây chết người không phải là chuyện mới phát sinh mà dã xảy ra trong suốt thời gian dài từ nhiều năm nay. Mỗi dịp như vậy, câu “đúng quy trình” lại được đưa ra như câu thần chủ và hầu như đều hiệu nghiệm cả. Vì lẽ, công chúng chưa từng nghe việc chế tài các chủ doanh nghiệp sở hữu thủy điện xả lũ gây chết người bao giờ cả.
Như lần này, với lỗi hiển nhiên về việc vi phạm trách nhiệm thông báo, cảnh báo về việc xả lũ gây hậu quả cực kỳ nghiêm trọng, khi gây hậu quả làm chết nhiều người, nhiều tài sản, kể cả các công trình cầu đường công cộng… Việc đặt ra vấn đề truy cứu trách nhiệm của những kẻ vi phạm là hết sức chính đáng và cần thiết.
Nhà ngập tới nóc ở tỉnh Đăk Lắk (gồm Phú Yên cũ) do các đập thủy điện ở thượng nguồn sông Ba Hạ xả lũ. (Hình: Dân Trí)
Không chỉ thế, cả những cơ quan, cá nhân đã từng thẩm định, duyệt xét những quy trình xả lũ không an toàn, cũng phải truy cứu trách nhiệm của họ, Vì lẽ, một hệ thống pháp luật lành mạnh không cho phép bất kỳ tổ chức hay cá nhân nào có thể bình thản khi gây ra thiệt hại, rồi phủ nhận trách nhiệm bằng cách núp sau một “quy trình” không an toàn do chính họ xây dựng.
Trong pháp luật, nếu hậu quả là thật, thì trách nhiệm cũng phải là thật.
Giải pháp tại các nước khác trên thế giới
1. Nhật Bản: Không có “quy trình” nửa vời: Hồ chứa do cơ quan độc lập quản lý. Dung tích phòng lũ được cố định và giám sát 24/7. Cảnh báo bắt buộc đến từng hộ dân qua hệ thống công nghệ khẩn cấp.
2. Hàn Quốc: Điều phối liên hồ theo thời gian thực: Tất cả hồ chứa miền Trung Hàn Quốc kết nối thành một mạng lưới thống nhất. Mọi thông số đều bộc lộ trước công chúng. Xả lũ mà không cảnh báo? Lãnh đạo đi tù.
3. Hoa Kỳ: Ràng buộc trách nhiệm pháp lý với doanh nghiệp: Gây thiệt hại = bồi thường hàng chục triệu USD. Vi phạm = truy tố hình sự. Không có khái niệm “đúng quy trình” để bao che tắc trách.
4. Châu Âu: Bảo tồn thiên nhiên là ưu tiên sống còn: Rừng thượng nguồn được bảo vệ nghiêm ngặt. Không xây dựng dự án trên hành lang thoát lũ. Mọi kế hoạch phát triển đều dựa trên bản đồ rủi ro khí hậu.
So với họ, Việt Nam đang làm ngược lại ở hầu hết mọi điểm.
Tóm lại, không thể để “đúng quy trình” trở thành chiếc “phao cứu sinh” cho những chủ doanh nghiệp sở hữu các đập thủy điện xả lũ theo cách vô lương tâm được. Cũng vậy, không thể để cho các quan chức duyệt xét những “quy trình” không an toàn cho người dân được phép “bình an vô sự”.
Vì “phao cứu sinh” hoặc “bình an vô sự“ dành cho họ đều phải đánh đổi bằng tính mạng, sức khỏe và tài sản của rất nhiều người dân lương thiện. Nếu “đúng quy trình” mà người dân phải chết, nếu “đúng quy trình” mà cả vùng bị nhấn chìm trong biển nước, thì kẻ có lỗi không thể nào là người dân, mà là những kẻ đã dựng nên cái quy trình chết chóc đó và cho phép nó tồn tại.
Bi kịch của miền Trung một phần đến từ thiên tai, nhưng phần lớn đến từ một hệ thống quản trị chấp nhận đẩy sinh mạng nhân dân ra trước dòng lũ dữ, còn mình thì trốn sau hai chữ “quy trình.” Và nếu hệ thống ấy không thay đổi, miền Trung sẽ tiếp tục là vùng hiến tế, còn nhân dân sẽ tiếp tục chết… đúng quy trình, hết lần này đến lần khác, hết năm nay đến năm sau, mãi không dứt. [kn]
ANAHEIM, California (NV) – Cảnh sát khắp Nam California cảnh báo cư dân đề phòng xu hướng ăn cắp xe hơi bằng kỹ thuật cao đang gia tăng tới mức đáng lo ngại: Kẻ trộm đứng trước nhà nạn nhân, bắt tín hiệu chìa khóa xe rồi ăn cắp xe.
Theo OC Patch hôm Thứ Sáu, 21 Tháng Mười Một, ông Matt Sutter, phát ngôn viên Sở Cảnh Sát Anaheim (APD, cho tờ báo này hay họ đang điều tra ít nhất hai kiểu ăn cắp xe hơi sang trọng bằng kỹ thuật cao xảy ra cuối tuần trước.
Xu hướng ăn cắp xe hơi bằng kỹ thuật cao gia tăng ở California. (Hình minh họa: Storyblocks)
Về kỹ thuật, hai kiểu ăn cắp này tinh vi hơn những gì cảnh sát từng biết trước đây, theo ông Sutter.
“Thời tôi bắt đầu làm cảnh sát, hầu như người ta có thể ăn cắp xe hơi bằng tuốc-nơ-vít,” ông Sutter nói. “Nhưng vì ngày nay, xe hơi tiến bộ nhiều về kỹ thuật, nên nghi can muốn ăn cắp những chiếc xe hơi này phải sáng tạo hơn và phải dùng kỹ thuật để ăn cắp.”
Theo ông Sutter, APD nhận thấy hai kiểu ăn cắp xe đang trở nên phổ biến: Bằng máy tính bảng (tablet), và bằng tín hiệu.
“Nếu họ có máy tính bảng và đột nhập vào xe của nạn nhân, họ có thể cắm máy tính bảng vào hệ thống máy điện toán của xe, lập trình lại rồi ăn cắp xe,” ông Sutter cho hay. “Cách đó bắt buộc phải phá cửa xe để đột nhập.”
Tuy nhiên, không phải cách nào cũng cần phá cửa xe để đột nhập, như trong vụ ăn cắp xe hơi ở Anaheim Hills.
“Bọn trộm cầm ăng-ten để bắt tín hiệu chìa khóa xe, giống như bắt tín hiệu thẻ ngân hàng,” ông Sutter cho biết. “Họ sẽ gửi tín hiệu đó cho nghi can đang chờ kế bên chiếc xe.”
Mới đây, một trong những nạn nhân, yêu cầu giấu tên, kể với đài KTLA về chuyện họ bị ăn cắp xe hơi hôm 12 Tháng Mười Một.
Một trong những nghi can tới cửa trước nhà nạn nhân như thể đang tìm cách đột nhập vào nhà.
Thay vào đó, nghi can này đưa công cụ giống như ăng-ten lên trên đầu trong lúc đứng trước nhà nạn nhân – công cụ đó dùng để bắt tín hiệu chìa khóa xe của chủ nhà, theo ông Sutter.
“Họ bắt được tín hiệu, nổ máy xe rồi vọt đi,” nạn nhân kể với KTLA. “Tôi để chìa khóa trong nhà bếp, không phải ở cửa trước. Ai mà nghĩ có người cầm ăng-ten tới ăn cắp xe của mình?”
Để chống hai kiểu ăn cắp này, ông Sutter đề nghị cơ quan công lực và cư dân hợp tác với nhau.
“Chúng tôi đang điều tra hai vụ này cuối tuần trước. Chúng tôi hy vọng sẽ bắt được một số người, nhưng cư dân có thể thực hiện vài biện pháp phòng ngừa.”
Trước hết, cư dân có thể gắn “kill switch,” thiết bị chống ăn cắp xe, không cho nghi can nổ máy xe bằng cách ngắt dòng điện hay nhiên liệu động cơ, cho dù kẻ trộm có chìa khóa.
Ngoài ra, cư dân nào có garage thì nên đậu xe trong garage.
“Đừng cất chìa khóa xe kế bên cửa trước – đôi khi người ta làm như vậy,” ông Sutter khuyên. “Hãy cất chìa khóa xe xa và sâu trong nhà – mặc dù làm vậy cũng không bảo đảm, nhưng tôi khuyên như vậy.”
Ngoài ra, còn một số cách khác chống kiểu ăn cắp xe này, như dùng túi “faraday” – túi đựng đồ giúp ngăn chặn tín hiệu chìa khóa xe. Loại túi này có bán trên Amazon, giá từ $5 tới $72. (Th.Long) [kn]
SAN JOSE, California (NV) – Hai chánh án liên bang hôm Thứ Sáu, 21 Tháng Mười Một, tạm thời không cho phép chính quyền Tổng Thống Donald Trump đơn phương áp đặt thêm điều kiện đối với hàng trăm triệu đô la mà Bộ Nội An (DHS) trợ cấp một loạt thành phố, gồm San Francisco, Los Angeles và New York, theo Reuters.
Ông William Orrick, chánh án liên bang ở San Jose, California, tạm thời cấm chính quyền Tổng Thống Trump đơn phương áp đặt thêm điều kiện đối với số tiền trên $350 triệu mà DHS trợ cấp hơn 20 thành phố và quận hạt ở California, Washington và Arizona.
Ông Greg Bovino, chỉ huy Biên Phòng Mỹ, nói chuyện với cảnh sát Chicago trong lúc tìm kiếm người nhập cư không giấy tờ ở Chicago, Illinois, hôm 6 Tháng Mười Một. (Hình minh họa: Scott Olson/Getty Images)
Cùng ngày, ông Manish Shah, chánh án liên bang ở Chicago, Illinois, cũng tạm thời cấm chính quyền Tổng Thống Trump áp đặt thêm điều kiện đối với số tiền trên $100 triệu mà DHS trợ cấp New York, Boston và một số thành phố khác.
Cả hai chánh án đều cho rằng có lẽ chính quyền Tổng Thống Trump phạm luật khi ban hành sắc lệnh cắt tiền trợ cấp của DHS cho chính quyền địa phương nếu không dẹp bỏ những chương trình DEI (đa dạng, bình đẳng, hòa hợp) và không tuân thủ sắc lệnh khác của Tổng Thống Trump.
Chánh Án Orrick còn tạm thời cấm chính quyền Tổng Thống Trump áp đặt điều kiện rằng chính quyền địa phương phải hỗ trợ đặc vụ di trú liên bang và ngưng trợ cấp người nhập cư đang ở Mỹ bất hợp pháp.
Bà Jill Habig, tổng giám đốc Public Rights Project, nơi đại diện các thành phố và quận hạt trong hai vụ kiện này, ra tuyên bố cho hay phán quyết của hai vị chánh án giúp bảo vệ những cộng đồng đang cần phòng ngừa thảm họa và hồi phục sau thảm họa.
Ngày 30 Tháng Chín, một loạt thành phố và quận hạt, gồm San Francisco, Los Angeles và San Diego, kiện chính quyền Tổng Thống Trump ở California, cáo buộc chính quyền liên bang chơi trò chính trị bằng tiền mà DHS và Cơ Quan Tình Trạng Khẩn Cấp Liên Bang trợ cấp cho chính quyền địa phương phòng ngừa thảm họa và hồi phục sau thảm họa.
Các thành phố và quận hạt trong vụ kiện này có tổng cộng 30 triệu dân, và họ cho biết họ bị chính quyền Tổng Thống Trump dọa cắt trợ cấp trên $350 triệu.
Chính quyền địa phương dùng tiền trợ cấp này để mướn nhân viên cấp cứu/cứu hộ, trả chi phí tìm kiếm/cứu hộ, huấn luyện nhân viên ứng phó với thảm họa, và chuẩn bị cho sự kiện lớn như trận banh Super Bowl LX và 2026 FIFA World Cup, theo Santa Clara County ở California, nguyên đơn chính trong vụ kiện này.
Hôm 20 Tháng Mười, New York, Boston, Chicago và năm chính quyền địa phương khác kiện chính quyền Tổng Thống Trump ở Illinois về những điều kiện liên hệ với DEI.
Chính quyền Tổng Thống Trump cũng đe dọa truy tố hình sự hoặc rút lại tiền trợ cấp chính quyền địa phương nào nhận tiền của DHS nhưng không tuân thủ các sắc lệnh mới của Tổng Thống Trump, theo đơn kiện này. (Th.Long) [kn]
LTS: Nhật báo Người Việt hợp tác với đại học University of Southern California (USC) qua chương trình “2025 Ethnic Media Health Reporting Collaborative” để nghiên cứu các chủ đề liên quan đến cải tổ y tế của California như sức khỏe tâm thần, sức khỏe di dân, thiếu thốn về kinh tế và thực phẩm, vô gia cư… mang đến cái nhìn phổ quát cho cộng đồng thiểu số. Đây là bài viết thứ chín về đề tài này.
Ông Văn Nguyễn và thẻ EBT ông dùng để mua thực phẩm. (Hình: Trà Nhiên/Người Việt)
ORANGE COUNTY, California (NV) – Ngay cả khi đợt đóng cửa chính phủ liên bang kéo dài 43 ngày kết thúc vào tối ngày 12 Tháng Mười Một, hàng ngàn gia đình thu nhập thấp vẫn còn lao đao vì nhiều tuần bị gián đoạn nguồn sống căn bản nhất của họ đó là thực phẩm!
Trong Tháng Mười Một, các phúc lợi của Chương Trình Hỗ Trợ Dinh Dưỡng Bổ Sung (Supplemental Nutrition Assistance Program – SNAP) bị trì hoãn hoặc không thể truy cập đối với nhiều gia đình vì hệ thống liên bang bị “đóng băng.”
Tại California, 5.5 triệu người đang nhận phúc lợi của SNAP – bao gồm các gia đình thu nhập thấp, người cao niên và người khuyết tật.
Là chương trình chống đói nghèo lớn nhất Mỹ, SNAP hỗ trợ khoảng 1/8 dân số gặp khó khăn trong việc trang trải cuộc sống. Suốt hơn 60 năm qua, SNAP là trụ cột của hệ thống an sinh xã hội Hoa Kỳ.
CalFresh – tên gọi của SNAP tại California – giúp cư dân thu nhập thấp mua thực phẩm. Hơn 310,000 cư dân Orange County – phần lớn là người cao niên và trẻ em – đang tham gia chương trình này.
Đối với nhiều người nhận CalFresh trên khắp Orange County, đặc biệt tại các khu dân cư đông người nhập cư như Santa Ana, Garden Grove và Westminster, Tháng Mười Một rất chông chênh vì số dư EBT bằng không, phúc lợi bị đình trệ và không có câu trả lời rõ ràng.
“CalFresh là lý do duy nhất tôi có thể mua được thực phẩm,” ông Văn Nguyễn, 64 tuổi, tài xế giao hàng Uber Eats, chia sẻ. “Không có nó, tôi phải ăn đồ rẻ tiền làm tăng huyết áp. Ở tuổi này, rất nguy hiểm. Tôi dựa vào số tiền đó để giữ sức khỏe, không chỉ để no bụng.”
“Tôi giao đồ ăn cho người khác cả ngày,” ông nói “nhưng tôi không thể tự mua bữa ăn cho mình nếu không có CalFresh. Đợt đóng cửa chính phủ khiến tôi thấy mọi thứ mong manh đối với người già như tôi. Chỉ cần một kỳ tiền vô trễ, sức khỏe của tôi có thể bị ảnh hưởng.”
Ngay cả khi chính phủ mở cửa trở lại, những hệ lụy vẫn còn, cho thấy hàng triệu người Mỹ dễ bị tổn thương ra sao khi sự bế tắc chính trị làm gián đoạn chương trình an sinh mà họ phụ thuộc để có thực phẩm mỗi ngày.
Orange County Social Services Agency cho biết quận hạt chi $62 triệu cho CalFresh mỗi tháng. (Hình: Trà Nhiên/Người Việt)
Các chuyên gia y tế công đồng cho biết tình trạng gián đoạn này cho thấy một vấn đề sâu xa hơn vì mất lương thực không chỉ là khó khăn kinh tế, mà còn là tình trạng khẩn cấp về sức khỏe.
Đối với nhiều gia đình nhập cư, người cao niên, người khuyết tật và gia đình thu nhập thấp, sự gián đoạn phúc lợi không chỉ gây bất tiện mà còn là mối đe dọa trực tiếp đối với sức khỏe, dinh dưỡng và sự ổn định của họ.
Việc thiếu tiếp cận thực phẩm bổ dưỡng với giá phải chăng có liên quan đến bệnh tim mạch, tiểu đường và một số loại ung thư.
Đặc biệt, trong một hội thảo trực tuyến của Viện Sức Khỏe Quốc Gia (NIH), phối hợp với Trung Tâm Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC) và Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ (USDA), các chuyên gia kết luận rằng “những người thuộc tầng lớp kinh tế – xã hội thấp và các nhóm chủng tộc thiểu số phải đối mặt với tỷ lệ mất nguồn lương thực cao hơn, dễ sống trong khu vực thiếu nguồn thực phẩm, và tiếp tục chịu gánh nặng lớn nhất của các bệnh mãn tính liên quan đến dinh dưỡng.”
Hoang mang và bất ổn
Việc tạm ngưng “CalFresh” do chính phủ liên bang đóng cửa tạo ra nỗi lo lớn cho các gia đình, anh Thân Nguyễn, giám sát viên về cộng đồng tại Orange County Social Services Agency (Sở Dịch Vụ Xã Hội – SSA), cho biết.
Anh nói SSA phát thông cáo báo chí, cập nhật trang web, dịch tài liệu hướng dẫn và dùng mạng xã hội để bảo đảm cư dân biết nơi tìm cứu trợ.
“Sự gián đoạn này khiến nhiều người phải đưa ra những lựa chọn bất khả kháng,” anh nói. “Một số gia đình phải vay tiền. Số khác phải cắt giảm các chi phí thiết yếu chỉ để mua được thức ăn. Ảnh hưởng lâu dài có thể rất nặng nề – nhất là khi họ phải trả lãi khoản vay đó sau này.”
“CalFresh không chỉ là một chương trình thực phẩm, mà còn là động lực kinh tế,” anh Thân giải thích.
“Orange County thường phát khoảng $62 triệu cho phúc lợi của CalFresh mỗi tháng. Mất số tiền đó sẽ là đánh một đòn lớn – không chỉ với các gia đình mà còn với doanh nghiệp địa phương.”
Vital Access Care Foundation (VACF) – tiền thân là Hội Ung Thư Việt Mỹ – từ lâu cung cấp dịch vụ giáo dục ung thư, truy tầm và hỗ trợ theo nhu cầu văn hóa cho cộng đồng gốc Việt tại Orange County.
Nhưng khi CalFresh đình trệ trong 43 ngày chính phủ đóng cửa, tổ chức này bất ngờ trở thành điểm cứu trợ thực phẩm cho nhiều gia đình Việt Nam.
Một buổi phát thực phẩm của Hội Ung Thư Việt Mỹ-VACF. (Hình: VACF)
Ngoài phát thực phẩm hàng tuần dành cho bệnh nhân ung thư, tổ chức còn duy trì chương trình phát thực phẩm hàng tháng cho cộng đồng – một “phao cứu sinh” cho rất nhiều người.
“Tôi rất thông cảm với các gia đình khi quyền lợi thực phẩm bị gián đoạn – điều đó gây hoang mang và lo lắng – nên chúng tôi cố gắng hỗ trợ hết mức,” cô Dung Hứa, giám đốc điều hành chương trình tại VACF, chia sẻ.
Cô Dung cho biết số người ghi danh cho chương trình phát thực phẩm Tháng Mười Một tăng 50% ngay sau khi có tin CalFresh có thể bị gián đoạn.
“Tôi thấy rất nhiều gia đình mới trong danh sách tháng này,” cô nói. “Chúng tôi nhận rất nhiều cuộc điện thoại hỏi về phát thực phẩm vì họ hoảng loạn khi xem tin tức.”
SNAP hoạt động như thế nào?
SNAP do liên bang tài trợ nhưng do các tiểu bang điều hành. Điều kiện hội đủ dựa trên thu nhập, tài sản, số người trong nhà, tình trạng di trú và bằng chứng việc làm.
Người có visa du học, lao động, du lịch; người có DACA (Deferred Action for Childhood Arrivals), TPS (Temporary Protected Status) hoặc không có giấy tờ đều không đủ điều kiện nhận SNAP.
CalFresh có thể dùng để mua thực phẩm, đồ uống và hạt giống, cây trồng dùng để làm thức ăn. Không thể dùng để mua thuốc lá, rượu, thức ăn cho thú cưng, xà bông, đồ gia dụng, vitamin hay các mặt hàng không phải thực phẩm.
Tại California, để đủ điều kiện, tổng thu nhập của một gia đình thường phải dưới 130% Mức Nghèo Liên Bang (FPL). Tuy nhiên, theo tiêu chuẩn Modified Categorical Eligibility của California – chính sách mở rộng tiếp cận CalFresh – giới hạn có thể lên đến 200% FPL tùy theo số người trong nhà. Ví dụ, gia đình 3 người tại California trong năm tài khóa 2025 có giới hạn thu nhập hàng tháng là $4,442.
Sau khi được chấp thuận, người nhận CalFresh sẽ có thẻ EBT (Electronic Benefit Transfer) hoạt động như thẻ “debit,” và tiền được nạp hàng tháng.
“Tôi phải chọn giữa tiền xăng, thuốc hoặc thức ăn”
Dân Biểu Liên Bang Derek Trần, đại diện Địa Hạt 45 của California, cho biết ông làm việc với các lãnh đạo liên bang để ngăn thiệt hại khó đo lường đối với các cộng đồng cần hỗ trợ thực phẩm trong thời gian chính phủ bế tắc.
Vị dân biểu gốc Việt nói ông thúc giục chính quyền Trump và Bộ Nông Nghiệp giải ngân “quỹ dự phòng cần thiết để bảo đảm các gia đình trên khắp nước Mỹ nhận phúc lợi SNAP cho Tháng Mười Một.”
Cuối Tháng Mười, USDA thông báo sẽ không thể chi toàn bộ $8 tỷ cần thiết cho phúc lợi Tháng Mười Một. Cơ quan chỉ tiếp cận $4.5 tỷ từ quỹ dự phòng – chỉ đủ chi một nửa.
“Các nhân viên của tôi luôn theo dõi nỗ lực của California nhằm nhanh chóng hỗ trợ thêm cho các ngân hàng thực phẩm và công tác phân phối thực phẩm,” Dân Biểu Derek cho biết. “Tuy nhiên, chỉ riêng các tổ chức cộng đồng và tư nhân thì không đủ nguồn lực để bù vào khoảng trống do liên bang để lại.”
VACF cho biết cư dân ghi danh nhận thực phẩm tăng 50% trong Tháng Mười Một khi nghe tin CalFresh bị trì hoãn. (Hình: Người Việt)
Ông Văn Nguyễn cho biết ông kiểm tra thẻ EBT mỗi sáng “như dò vé số.” “Vẫn không có gì. Ngày này qua ngày khác. Ai chưa trải qua thì không thể hiểu nổi nỗi lo đó.”
“Người ta nghĩ người già như tôi có thể ‘tự xoay xở,’” ông nói. “Nhưng khi CalFresh trễ, tôi phải chọn giữa đổ xăng, mua thuốc hoặc mua thực phẩm. Không ai đáng phải đối diện lựa chọn như vậy.”
“Chỉ một lần chính phủ đóng cửa ở Washington mà tôi không thể ăn uống đúng cách,” ông thêm. “Sức khỏe của chúng tôi phụ thuộc vào những quyết định mà bản thân không thể kiểm soát. Điều đó mới thật sự đáng sợ!” [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Dân Biểu Marjorie Taylor Greene (Cộng Hòa-Georgia) phủ nhận tin tức nói rằng bà quyết định rút khỏi Quốc Hội để tranh cử tổng thống năm 2028, theo CNN hôm Chủ Nhật, 23 Tháng Mười Một.
“Tôi sẽ không tranh cử tổng thống và chưa từng nói tôi muốn tranh cử tổng thống, và mấy ngày qua, tôi chỉ cười khi bất cứ ai nhắc tới chuyện này,” bà Greene cho hay trong bài viết dài trên mạng xã hội X hôm Chủ Nhật.
Dân Biểu Marjorie Taylor Greene (Cộng Hòa-Georgia). (Hình minh họa: Alex Wroblewski/AFP via Getty Images)
Hôm Thứ Sáu, bà Greene tuyên bố sẽ không tái tranh cử vào Quốc Hội và sẽ từ chức vào Tháng Giêng, trong bối cảnh bà bất hòa nghiêm trọng với đồng minh lâu năm, Tổng Thống Donald Trump.
Suốt nhiều tuần trước đó, bà Greene liên tục chỉ trích ông Trump quá chú trọng chính sách ngoại giao mà không quan tâm đủ tới vấn đề trong nước. Bà cũng trở thành một trong những người công kích Tổng Thống Trump nặng nhất về vụ hồ sơ Jeffrey Epstein, tội phạm ấu dâm nay đã chết.
Đáp lại, ông Trump gọi bà Greene là “kẻ phản bội,” đồng thời tuyên bố sẽ ủng hộ ứng cử viên Cộng Hòa nào tranh cử với bà vào năm sau.
Không những Tổng Thống Trump, gần đây, bà Greene còn chỉ trích cả đảng Cộng Hòa về một loạt vấn đề, bao gồm cách đảng này giải quyết vụ chính phủ đóng cửa.
Trong bài viết trên X hôm Chủ Nhật, bà Greene đăng kèm hình chụp bản tin hôm Thứ Bảy của tạp chí TIME, theo đó, bà nói riêng với đồng minh rằng bà dự định tranh cử tổng thống năm 2028.
Bản tin của TIME cho hay một số dân biểu Cộng Hòa biết kế hoạch của bà Greene nghi ngờ bà tranh cử tổng thống để hút bớt phiếu bầu từ ứng cử viên được đảng này chọn, rồi dùng “số vốn chính trị” đó để có thể giành chức vụ nào đó trong chính quyền Cộng Hòa tương lai.
Trong bài viết hôm Chủ Nhật, bà Greene khẳng định bản tin của TIME “hoàn toàn giả dối và họ bịa đặt như vậy vì họ thậm chí không thể nêu danh tánh những người mà họ nói đã cho biết như vậy.”
Trước đây trong Tháng Mười Một, Tổng Thống Trump cho hay bà Greene chỉ trích ông vì ông ngăn cản bà tranh cử vào Thượng Viện liên bang hoặc thống đốc Georgia. Trong cuộc phỏng vấn với CNN tuần trước, bà Greene bác bỏ lời của ông Trump. (Th.Long) [kn]
BEIRUT, Lebanon (NV) – Quân đội Israel hôm Chủ Nhật, 23 Tháng Mười Một, loan báo đã tiêu diệt giới chức cấp cao của nhóm vũ trang Hezbollah bằng cuộc không kích vùng ngoại ô phía Nam Beirut, thủ đô Lebanon, bất chấp thỏa thuận ngưng bắn, theo BBC.
Quân đội Israel cho hay người bị tiêu diệt là ông Haitham Ali al-Tabtabai, thành viên kỳ cựu từng giữ nhiều chức vụ cấp cao của Hezbollah.
Nhân viên cứu hộ đưa thi thể ra khỏi tòa nhà bị Israel không kích ở ngoại ô Beirut, Lebanon, hôm Chủ Nhật, 23 Tháng Mười Một. (Hình: Anonymous/Middle East Images/AFP via Getty Images)
Bộ Y Tế Lebanon thông báo ít nhất năm người thiệt mạng và 28 người bị thương trong cuộc không kích của Israel trúng chung cư ở khu Dahieh đông dân.
Hezbollah xác nhận ông Tabtabai thiệt mạng. Họ nhấn mạnh Israel vượt quá “giới hạn” khi tiến hành cuộc không kích.
Đó là lần đầu tiên Israel không kích miền Nam Beirut trong nhiều tháng qua.
Cuộc không kích xảy ra giữa lúc Israel gia tăng tấn công những người và mục tiêu mà họ cáo buộc có liên hệ với Hezbollah – nhóm Hồi Giáo Shia được Iran hậu thuẫn – bất chấp thỏa thuận ngưng bắn do Mỹ và Pháp làm trung gian có hiệu lực từ Tháng Mười Một năm ngoái.
Giới chức Israel cho hay Hezbollah thời gian qua tìm cách củng cố năng lực quân sự, đang buôn lậu vũ khí vào Lebanon, và gia tăng sản xuất “drone” (máy bay điều khiển từ xa) mang thuốc nổ để thay thế hỏa tiễn. Cộng đồng quốc tế đang lo giao tranh giữa Israel với Hezbollah sẽ tăng lên.
Sau cuộc không kích hôm Chủ Nhật, ông Benjamin Netanyahu, thủ tướng Israel, tuyên bố: “Dưới sự lãnh đạo của tôi, Israel sẽ không để Hezbollah củng cố sức mạnh, và chúng tôi sẽ không để họ đe dọa Israel một lần nữa.”
Ông Netanyahu cho hay ông mong chính phủ Lebanon “thực hiện lời cam kết giải giới Hezbollah.”
Ông Joseph Aoun, tổng thống Lebanon, đã kêu gọi cộng đồng quốc tế gây áp lực buộc Israel chấm dứt tấn công Lebanon và rút quân khỏi nước này.
Ông Aoun cho hay những cuộc không kích của Israel vi phạm thỏa thuận ngưng bắn đã giúp chấm dứt 13 tháng xung đột giữa hai bên. Hiện tại, Israel vẫn đang chiếm đóng ít nhất năm khu vực ở Nam Lebanon.
Chính phủ Lebanon hứa giải giới Hezbollah, nhưng nhóm này bác bỏ lời mời hội đàm về tương lai số vũ khí của họ nếu Israel không dừng không kích, rút hết quân khỏi Lebanon, và thả tù nhân Lebanon.
Cuộc xung đột mới nhất này nổ ra sau khi Hezbollah bắt đầu bắn hỏa tiễn vào mục tiêu Israel ngay sau ngày nhóm vũ trang Hamas của Palestine bất ngờ tấn công miền Nam Israel hôm 7 Tháng Mười, 2023. Hezbollah tuyên bố họ muốn bày tỏ tình đoàn kết với người Palestine ở Gaza.
Chính quyền Lebanon cho biết, trong 13 tháng xung đột, khoảng 4,000 người ở nước này thiệt mạng – gồm nhiều dân thường – và hơn 1.2 triệu người phải di tản. Phía Israel nói hơn 80 binh sĩ và 47 dân thường của họ thiệt mạng. (Th.Long) [kn]
DETROIT, Michigan (NV) – Một ông ở Michigan trúng giải cao nhất $1 triệu nhờ mua tờ vé số mà khách hàng khác “chê,” giới chức xổ số loan báo hôm Thứ Sáu, 21 Tháng Mười Một.
Cư dân 33 tuổi này ở Wayne County cho hay ông đang ở trạm xăng Fawaz Petroleum LLC tại Detroit thì tình cờ thấy tờ vé số nằm cạnh quầy tính tiền, theo thông cáo báo chí Cơ Quan Xổ Số Michigan.
Vé số Blazing Suits. (Hình minh họa: Michigan Lottery)
“Lúc đó, có tờ vé số Blazing Suits được để sang một bên ở quầy tính tiền mà người nào đó quyết định không mua, nên tôi mua,” ông kể với giới chức xổ số. “Tôi dò tờ vé số và không thể tin khi thấy trúng $1 triệu! Tôi không bao giờ nghĩ sẽ trúng số lớn. Đúng là phước lành.”
Ông cho biết ông sẽ để dành tiền trúng số.
“Trúng số là cảm giác sung sướng, nhưng cũng gây nhiều áp lực vì đầu óc cứ nghĩ tới đủ thứ việc khác nhau mà mình có thể làm với số tiền này,” ông nói. (Th.Long) [kn]
SAN DIEGO, California (NV) – Xe cộ mắc kẹt nhiều tiếng đồng hồ trên xa lộ I-5 gần Camp Pendleton từ đầu ngày Thứ Bảy, 22 Tháng Mười Một, trong lúc cảnh sát đụng độ một nghi can có súng mà họ rượt đuổi từ Buena Park tới gần căn cứ quân sự này, theo nhật báo The Orange County Register.
Xa lộ I-5 gần Camp Pendleton bị chặn cả hai hướng suốt đêm và mãi tới trưa Thứ Bảy mới mở lại hoàn toàn, theo Cảnh Sát Tiểu Bang California (CHP) và Bộ Giao Thông Vận Tải California (Caltrans).
Xe cảnh sát CHP. (Hình minh họa: CHP)
Khoảng 0 giờ 45 phút sáng Thứ Bảy, CHP bắt đầu đuổi theo nghi can sau khi nghi can bỏ chạy lúc bị cảnh sát chặn xe, cảnh sát nói với đài NBC7 San Diego News. Nghi can bị chặn xe vì vi phạm luật giao thông, và vụ chặn xe xảy ra tại ngã tư đường La Palma với San Marino ở Buena Park, Trung Sĩ Martin Tomsick cho hay.
Nghi can bỏ chạy, khiến cảnh sát đuổi theo khắp Orange County, Long Beach rồi trở lại Orange County trên xa lộ 5 hướng Nam, ông Tomsick cho biết.
Khoảng 2 giờ 15 phút sáng, Sở Cảnh Sát San Diego County dùng “drone” (máy bay điều khiển từ xa) giúp tìm nghi can, theo Trung Úy Sean Gallagher.
Có lúc, nghi can cầm súng nhảy xuống chiếc xe bị chết máy rồi chạy trốn trong bụi cây gần đó, và cảnh sát bắt đầu nổ súng, theo Sở Cảnh Sát Oceanside Police Department, đài Fox5/KUSI đưa tin.
Khoảng 4 giờ rưỡi sáng, CHP ra lệnh chặn xa lộ I-5. Làn đường hướng Bắc xa lộ bị chặn từ đường Harbor ở Oceanside, còn làn đường hướng Nam bị chặn từ đường Cristianitos ở San Clemente, cũng theo đài này.
Tin cho biết nghi can bị bắt trước 8 giờ sáng và bị cảnh sát bắn nhưng không rõ bị thương ra sao. Cũng chưa biết tại sao nghi can bỏ chạy lúc bị chặn xe.
Sáng Thứ Bảy, CHP phải yêu cầu xe cộ đi đường khác, tránh khu vực này. Tới 9 giờ rưỡi sáng, hai làn đường hướng Bắc và lề đường bên phải hướng Nam mở lại, CHP loan báo trên mạng xã hội X. Tới khoảng 2 giờ trưa, hai làn đường hướng Nam mở lại.
Không lâu trước 3 giờ chiều, CHP thông báo trên X: “Toàn bộ làn đường I-5 hướng Nam, phía Bắc đường Harbor, hiện đã mở lại.” Sau đó, Caltrans cho hay toàn bộ làn đường hướng Bắc cũng mở lại. (Th.Long) [kn]
GENEVA, Thụy Sĩ (NV) – Giới chức hàng đầu của Mỹ và Ukraine loan báo họ đạt được tiến bộ hướng tới kết thúc cuộc chiến Nga-Ukraine nhưng không cung cấp nhiều chi tiết sau khi hội đàm ở Geneva, Thụy Sĩ, hôm Chủ Nhật, 23 Tháng Mười Một, về kế hoạch hòa bình do Mỹ đề nghị, theo AP.
Ông Marco Rubio, ngoại trưởng Mỹ, cho hay cuộc hội đàm “rất đáng giá” và đạt hiệu quả nhiều nhất trong “thời gian rất dài.”
Giới chức Mỹ và Ukraine hội đàm ở Geneva, Thụy Sĩ, hôm Chủ Nhật, 23 Tháng Mười Một. (Hình: Fabrice Coffrini/ AFP via Getty Images)
“Tôi cảm thấy rất lạc quan chúng tôi có thể giải quyết được điều gì đó,” ông Rubio cho biết trong buổi họp báo sau cuộc hội đàm.
Tuy nhiên, ông Rubio không nói rõ họ thảo luận vấn đề gì. Ông cũng giảm nhẹ tầm quan trọng của thời hạn chót vào Thứ Năm mà Tổng Thống Donald Trump đưa ra để Ukraine chấp thuận kế hoạch của Mỹ.
Ông cho hay giới chức muốn thấy giao tranh chấm dứt càng sớm càng tốt và có thể họ tiếp tục đàm phán vào sau Thứ Hai và ngày khác. Ông lưu ý, cuối cùng, có thể giới chức cấp cao hơn phải quyết định.
“Đây là lúc tế nhị,” ông Rubio nói về những vấn đề vẫn cần giải quyết. “Có cái thuộc về cách diễn đạt. Có cái cần cấp cao hơn quyết định và cho ý kiến. Có cái, tôi nghĩ, chỉ cần thêm thời gian để giải quyết.”
Kế hoạch hòa bình gồm 28 điểm của Mỹ đang khiến Ukraine và nhiều đồng minh của Mỹ ở Âu Châu lo lắng vì cho rằng quá nhân nhượng Nga.
Hôm Thứ Sáu, ông Volodymyr Zelensky, tổng thống Ukraine, nhấn mạnh có thể nước ông phải đối mặt với sự lựa chọn khó khăn: Bảo vệ chủ quyền hay giữ sự ủng hộ của Mỹ mà Ukraine đang cần.
Kế hoạch của Mỹ tán thành nhiều yêu sách của Nga mà ông Zelensky từng thẳng thừng bác bỏ hàng chục lần, trong đó có yêu sách nhượng lãnh thổ.
Ukraine và Âu Châu càng thêm lo lắng sau khi nhóm thượng nghị sĩ Mỹ của cả đảng Cộng Hòa lẫn Dân Chủ cho hay ông Rubio hôm Thứ Bảy thông báo với họ kế hoạch này bắt nguồn từ Nga và thực ra là “làm theo ý” Nga, chứ không phải kế hoạch hòa bình nghiêm túc.
Ông Zelensky từng tuyên bố người dân Ukraine “sẽ luôn luôn bảo vệ” đất nước. (Th.Long) [kn]
Hình ảnh chụp từ trên cao của báo Dân Trí, Thanh Niên, Tuổi Trẻ,… về vùng đất Phú Yên trong mấy ngày qua khiến chúng ta lặng người: Những mái tôn bạc phếch, chênh vênh giữa biển nước đục ngầu; một thứ màu tối, lạnh, âm u như lời buộc tội.
Người dân ở xã Hòa Thịnh, Phú Yên (nay thuộc tỉnh Đắk Lắk) chuẩn bị chôn cất hai người thân trong gia đình chết vì lũ lụt. (Hình: AFP via Getty Images)
Nhưng để hiểu được lời buộc tội đó, chúng ta phải đi tìm câu trả lời cho câu hỏi lớn nhất: Nước từ đâu đến?
Nước không chỉ đến từ trời
Mưa cực đoan tại Phú Yên là có thật. Theo Trung Tâm Khí Tượng, mưa tại khu vực Nam Trung Bộ trong mấy ngày qua đạt mức cao hiếm gặp. Còn báo Thanh Niên cho biết, nhiều nơi nước dâng cao trong 1-2 giờ, vượt mốc lịch sử.
Có những nơi không gần sông nhưng vẫn ngập tới nóc. Nhiều nhà nằm sâu trong thôn nhưng nước vẫn đổ vào như thác.
Dân nói, đó là dấu hiệu lũ dồn, chứ không phải chỉ do mưa cực đoan.
Phân tích các thông tin chính thống ở bốn mốc thời gian khác nhau, chúng ta thấy:
-Theo Tuổi Trẻ, đợt mưa rất lớn, kéo dài nhiều ngày ở Nam Trung Bộ từ ngày 17 Tháng Mười Một, và tăng cực mạnh vào ngày 19-20.
-Theo Thông tin từ Ban Chỉ Huy Phòng Chống Thiên Tai, các hồ tăng lưu lượng xả từ 19-20 Tháng Mười Một, để bảo đàm an toàn công trình.
Báo Công An viết: “Chiều 19 Tháng Mười Một, Ban Chỉ Huy Phòng Thủ Dân Sự Tỉnh Đắk Lắk cho biết, thủy điện Sông Ba Hạ đang xả lũ 16,100 m³/s, cao hơn mức xả năm 2009, đỉnh lũ vào chiều tối nay. Lưu lượng này tăng mạnh do mưa lớn kéo dài ở thượng nguồn lưu vực sông Ba. Theo bản đồ ngập lũ hạ lưu sông Ba, khi thủy điện Sông Ba Hạ xả trên 14,000 m³/s, hơn 80% khu dân cư dọc hạ lưu sẽ bị ngập nặng.”
-Đến ngày 21 Tháng Mười Một thì dân Phú Yên kêu cứu trong tuyệt vọng. Đây chỉ là ba trong hàng ngàn tin nhắn kêu cứu:
13 giờ 38 ngày 21 Tháng Mười Một: “Ba mẹ em 3 ngày nay trên mái nhà… đã kiệt sức…”
Bốn ngày trước đó, một nhà ở Hòa Xuân: “Trời ơi, cho xin cứu trợ… đói và lạnh, trẻ nhỏ không biết ăn gì…”
Ở Tuy An: “Hai cụ chết trong nhà vì lạnh…”
-Lúc đó, lực lượng cứu hộ vẫn còn đang tìm cách tiếp cận các khu vực bị cô lập vì nước, nhưng “ca nô chưa vào được.”
Nếu ghép bốn mốc thời gian này chồng lên nhau, chúng ta thấy rõ, nước không thể chỉ từ trời đổ xuống đầu người dân, mà còn do nước cuồn cuồn đổ ập xuống từ công trình thủy điện.
Báo Công An cũng xác nhận: “Mức nước lũ ngày càng dâng cao, thủy điện cũng tăng mức xả càng lúc càng ‘khủng’ vì lượng nước từ thượng nguồn về hồ càng lúc càng lớn.”
Chính sự cộng hưởng của mưa lớn + xả lũ + thời điểm xả trùng với thời điểm nước dâng mạnh nhất, tạo ra hiệu ứng dồn nước. Đó là khoa học, không phải suy đoán.
Như thế, không thể đổ hoàn toàn lỗi này do “ông trời” gây ra được.
Nước đến từ việc xả lũ “đúng quy trình”
Từ nhiều năm nay, Ban Quản Lý các công trình thủy điện luôn nói họ xả lũ “đúng quy trình,” “đúng quy định” của chính phủ. Họ luôn khẳng định họ làm đúng luật.
Những câu hỏi đau lòng của người dân như: “Tại sao ‘đúng quy trình’ lại làm người dân thiệt hại hoa màu?” Hoặc “Tại sao ‘đúng quy trình’ vẫn làm chết người?” luôn nhận được sự im lặng đáng sợ.
Vậy luật về thủy lợi, quy trình vận hành, quản lý an toàn đập, hồ chứa nước được viết như thế nào, để họ theo đó vận hành?
-Luật Thủy Lợi năm 2017 quy định xả lũ phải cảnh báo trước cho người dân hạ du biết để chuẩn bị phương án đối phó. Trong khi xả lũ, phải điều chỉnh xả theo tình hình hạ du.
-Luật Phòng Chống Thiên Tai (2013, sửa đổi 2020) cũng quy định: Chính quyền phải cảnh báo sớm. Sơ tán người già, trẻ nhỏ. Lập kế hoạch ứng phó. Và điều quan trọng nhất là không để dân bất ngờ.
-NĐ 114/2018/NĐ-CP yêu cầu quản lý an toàn đập/hồ và bảo đảm an toàn vùng hạ du, kèm trách nhiệm cảnh báo, kiểm tra, xử lý vi phạm.
-Quy trình vận hành liên hồ lưu vực sông Ba (nơi hạ du là Phú Yên) do thủ tướng ban hành (QĐ 878/QĐ-TTg – cập nhật từ 1077/QĐ-TTg) yêu cầu phối hợp xả hợp lý theo mưa-lũ thực tế.
Hàng ngàn lời kêu cứu của dân từ những vùng bị cô lập ở Phú Yên. (Hình: Lấy từ Facebook)
Trong thực tế, tất cả những luật, quy định, nghị định, hay quyết định của chính phủ đều không được tuân thủ một cách hiệu quả.
Thế nên, chuyện người dân Phú Yên hoàn toàn bất ngờ trước “đại hồng thủy” từ thượng nguồn đổ xuống hoàn toàn không bất ngờ dưới sự tính toán của những người quản lý công trình thủy điện. Họ đã biết trước hậu quả sẽ như thế nào, họ chỉ không lường trước được nó khủng khiếp như đã xảy ra thôi.
Trên nhiều trang mạng xã hội, dân nói thẳng: “Không có bất kỳ thông báo di tản nào, nước lũ đổ về không ai chuẩn bị kịp lương thực, nước uống. Cần khởi tố vụ án ngay để điều tra!”
Luật yêu cầu “ưu tiên sơ tán người già,” nhưng không có ai dìu hai cụ già ở Tuy An chạy lũ. Họ ở lại nhà, và chết vì lạnh và đói. Facebook cho biết một người phụ nữ bị nước cuốn vì đường không đóng, không có cảnh báo, và không có cả người trực để ngăn dân vượt qua. Nhiều người khác chết nhưng vẫn nằm lềnh bềnh trên dòng nước đục, được người thân neo thi thể lại chờ cứu hộ cả người sống lẫn người chết.
Mỗi người dân, từng gia đình phải tự xoay sở, tự leo lên mái nhà, tự nhắn tin cầu cứu. Chính quyền không có bản đồ ngập, và không có kế hoạch ứng phó. Ban Chỉ Huy Phòng Chống Thiên Tai các cấp cũng loay hoay như “gà mắc tóc,” trong khi đó, “Dân vẫy tay từ mái nhà – ca nô không vào được – nhiều nơi cô lập ba ngày.” (Tuổi Trẻ)
Đó là bằng chứng của đứt gãy hệ thống. Không thể có chuyện “đúng quy trình” mà dân chết trôi chưa thể đếm hết được.
Bài viết “Thủy điện cần tính toán hợp lý khi xả lũ” trên trang Báo Tuổi Trẻ ngày 22 Tháng Mười Một, trích ý kiến của TS Nguyễn Đính (chuyên gia thủy văn học, Viện Công Nghệ Môi Trường, Giảm Nhẹ Thiên Tai và Biến Đổi Khí Hậu), trong đó ông đặt ra vấn đề:
“Vấn đề đặt ra ở đây là nếu trong ngày 16 và 17 Tháng Mười Một, thủy điện Sông Ba Hạ xả hết 1/2 lượng nước trong hồ thì ngày 19 Tháng Mười Một, khi có mưa lớn, đón nước lũ mới về thì có giảm được lũ lụt như hiện nay không?”
Theo TS Nguyễn Đính, nếu việc đó được thực hiện vẫn không ngăn được lũ, nhưng ít nhất sẽ kéo dài được thời gian lũ lên đối với vùng hạ lưu, tạo điều kiện cho người dân chuẩn bị, ứng phó, “giảm thiểu tổn thất nhân mạng, thiệt hại tài sản, giảm thời gian và độ sâu ngập lụt.”
Nhưng việc đó đã không được thực hiện. Ông Đính cho rằng có nhiều nguyên nhân, trong đó, có thể nguyên nhân thứ ba là nguyên nhân chính. Ông viết:
“Thứ ba là đa phần (không phải tất cả) các thủy điện trên sông Ba cũng như các tỉnh miền Trung được xây dựng chỉ với mục tiêu phát điện là chủ yếu, chứ ít quan tâm tới công tác cắt, giảm lũ cho hạ du. Nhất là các hồ đập thủy điện do chủ đầu tư tư nhân bỏ vốn.”
Nói cách khác, họ giữ “túi tiền” của họ trước, mặc kệ sinh mạng của bao nhiêu người dân vô tội vùng hạ du.
Kết luận
Nhìn vào những hình ảnh từ các trang mạng xã hội, số liệu và hình ảnh từ báo chí trong nước, nhìn vào tiếng kêu cứu của dân, có một sự thật không thể chối bỏ: Mưa gây ngập, nhưng xả lũ sai thời điểm mới khiến dân chết trong nhà.
Điều đau đớn là dân không được cảnh báo để chuẩn bị di tản trước lúc nước đến sát hiên nhà. Và đau đớn hơn là họ không được cứu giúp kịp thời.
Chia sẻ với báo Tuổi trẻ Online, ông Lê Văn Thìn – Bí thư Đảng Ủy phường Đông Hòa – cho biết phần lớn diện tích phường ngập sâu trong nước, không thể tiếp cận ở nhiều vị trí dù biết có người cầu cứu.
Theo ông Thìn, đến nay trên tổng số 48,000 dân của phường thì mới cứu hộ và sơ tán được về khoảng 100 người, con số quá nhỏ nhưng công tác cứu hộ vẫn còn gặp nhiều khó khăn.
Facebooker Huynh Ngoc Chenh mô tả trong một status:
“Cả ngày hôm qua, 21 Tháng Mười Một, nhiều người cứu trợ nói về xã Hòa Thịnh ở vùng Tây Phú Yên cũ của tỉnh Đắc Lắc mới, sau bốn ngày bị cô lập trong cơn lũ nước ngập lên trên mái nhà không được cứu giúp đã có nhiều người dân không qua khỏi. Số lượng thống kê chính thức chưa có nhưng qua một số người tận mắt chứng kiến thì nhiều lắm. Quá sức đau xót.”
“Thống kê sơ bộ ban đầu đưa ra đã có trên 40 người đã ra đi vĩnh viễn trong toàn vùng lũ. Con số này chắc chắn sẽ còn nhiều hơn sau khi kiểm tra đầy đủ và nếu như không bị bưng bít như số nạn nhân COVID-19 ở T.P.HCM năm 2021.”
Một vùng đất quê hiền lành đã bị nhấn chìm không chỉ bởi nước, mà bởi sự thiếu trách nhiệm, thiếu minh bạch, thiếu kế hoạch của những người lẽ ra phải bảo vệ dân.
Nước rồi sẽ rút, nhưng sẽ có nhiều, rất nhiều nấm mộ mới ở lại. Nếu may mắn, dân sẽ nhận được lời xin lỗi “vô hồn” từ lãnh đạo. Và ký ức của người sống sót về những đêm bám mái nhà, gọi cứu không ai nghe, sẽ còn đó như một bản cáo trạng. [kn]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Bà Ngô Phương Ly, vợ ông Tô Lâm, tổng bí thư đảng CSVN, được nhìn thấy ăn mặc cầu kỳ, dự Liên Hoan Ẩm Thực Quốc Tế 2025 tại Hà Nội hôm 23 Tháng Mười Một, trong lúc nhiều người chết do thủy điện xả lũ tại miền Trung.
Báo Tiền Phong đưa số liệu thống kê đến sáng 23 Tháng Mười Một cho thấy, mưa lũ ở các tỉnh Gia Lai (gồm Bình Định cũ), Đắk Lắk (gồm Phú Yên cũ), Khánh Hòa (gồm Ninh Thuận cũ) và Lâm Đồng (gồm Bình Thuận, Bình Phước cũ) đã làm 90 người chết và 12 người mất tích, thiệt hại vật chất ước tính trên 9,000 tỷ đồng. Đắk Lắk là nơi tang thương nhất, thiệt hại nặng nề nhất với 63 người chết, tám người mất tích.
Bà Ngô Phương Ly (phải, hàng đầu), tại sự kiện hôm 23 Tháng Mười Một. (Hình: VnExpress)
Trong loạt hình do báo VnExpress hôm 23 Tháng Mười Một đăng tải, bà Ly mặc áo dài nhung đỏ, đeo kiềng bạc, trang điểm đậm, cười nói vui vẻ trong lúc ăn bánh, uống trà tại các gian hàng.
Liên Hoan Ẩm Thực Quốc Tế 2025 có sự tham gia của 128 gian hàng của từ 50 đại sứ quán, 20 cơ quan ngoại vụ địa phương, tám đơn vị thuộc Bộ Ngoại Giao Việt Nam, các doanh nghiệp và tổ chức quốc tế.
Sự xuất hiện của bà Ly tại một “liên hoan ẩm thực” trong lúc các báo đưa tin, mưa lũ tại khu vực miền Trung và Tây Nguyên khiến 102 người chết và mất tích, khiến công luận đặt câu hỏi về sự vô cảm của bà này.
Cộng đồng mạng càng thêm dị nghị vì tính đến 23 Tháng Mười Một, ông Tô Lâm không hề xuất hiện tại những nơi có nhiều người chết do thủy điện xả lũ ở tỉnh Phú Yên trước đây.
Từ khi chồng giành được ghế quyền lực nhất của đảng hồi năm ngoái, bà Ngô Phương Ly, cán bộ đài Truyền Hình Việt Nam (VTV) liên tục dự sự các kiện, thậm chí một mình đi công du ngoại quốc với tư cách “phu nhân tổng bí thư.”
Hồi giữa Tháng Tám, mạng xã hội dấy lên nhiều bàn tán khi trang tin đài Tiếng Nói Việt Nam (VOV) cho biết bà Ly đến động viên cán bộ Công An Sơn La.
Hàng trăm ngàn người là nạn nhân của mưa và thủy điện xả lũ ở các tỉnh miền Trung trong vào ngày qua.(Hình: Báo Tiền Phong)
Các hình chụp sự kiện này cho thấy bà Ly mặc váy đen dài, đứng giữa trong lúc các giới chức công an mặc đồng phục, đứng với vẻ “cung kính” xung quanh.
Hồi trung tuần Tháng Mười, tờ Tuổi Trẻ và báo VnExpress cùng đăng bài ca ngợi bà Ngô Phương Ly “quảng bá áo dài” khi dự các sự kiện tại Việt Nam và ngoại quốc.
Bà Ly thường mặc áo dài được thiết kế theo phong cách thập niên 1930 để truyền tải thông điệp “biến di sản Việt thành cầu nối văn hóa, ngoại giao.” (N.H.K) [kn]
ĐẮK LẮK, Việt Nam (NV) – Trong lúc mạng xã hội quy trách nhiệm vụ nhiều người chết tại xã Hòa Thịnh là do thủy điện Sông Ba Hạ xả lũ, báo Lao Động cho biết theo quy trình thì thủy điện “ưu tiên bảo vệ công trình trước, giảm lũ hạ du xếp sau.”
Xã Hòa Thịnh trước đây thuộc tỉnh Phú Yên, sau sáp nhập trực thuộc tỉnh Đắk Lắk (mới), được các báo ở Việt Nam mô tả là “rốn lũ” và tránh nhắc tới nguyên nhân khiến nhiều người thiệt mạng do thủy điện xả lũ.
Thủy điện Sông Ba Hạ xả lũ. (Hình: Chụp qua màn hình)
Theo báo Lao Động hôm 22 Tháng Mười Một, từ đêm 18, rạng sáng 19 Tháng Mười Một, nước trên sông Ba dâng nhanh, cuồn cuộn đổ về vùng hạ du.
Cùng lúc đó, công ty Thủy Điện Sông Ba Hạ thông báo tăng lưu lượng xả lên tới 16,100 mét khối mỗi giây.
Đây là mức cao nhất từ khi nhà máy vận hành. Mưa lũ đang lớn, cộng với việc thủy điện xả lũ lưu lượng cực lớn, khiến các xã vùng trũng ở Phú Hòa, Đông Hòa, Sơn Hòa của tỉnh Phú Yên trước đây, ngập sâu, đường sá chia cắt.
Hồ thủy điện Sông Ba Hạ, với tổng dung tích 350 triệu mét khối, ở bậc thang cuối cùng, sát hạ du, trước khi đổ vào sông Đà Rằng, ra biển tại Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây.
Thủy điện Sông Ba Hạ được ghi nhận tuân thủ theo quy trình vận hành liên hồ chứa Sông Ba theo một “quyết định” hồi năm 2018 do ông Trịnh Đình Dũng, khi đó còn tại vị ghế phó thủ tướng, ký.
Một đám tang diễn ra tại xã Hòa Thịnh, trước đây thuộc tỉnh Phú Yên, nay là Đắk Lắk, trong ngày 23 Tháng Mười Một. (Hình: VietNamNet)
Bởi lẽ, theo “quyết định” nêu trên, các hồ thủy điện đều vận hành theo thứ tự ưu tiên: Đảm bảo an toàn công trình được xếp trước. Sau đó mới đến việc góp phần giảm lũ cho hạ du – yếu tố liên quan trực tiếp đến tính mạng người dân trong vùng xả lũ…
Trong một diễn biến khác, báo Phụ Nữ Việt Nam hôm 22 Tháng Mười Một cho hay, trong chín tháng qua, công ty Thủy Điện Sông Ba Hạ có doanh thu tăng 36% so với cùng kỳ năm trước, đạt 517 tỷ đồng ($19.6 triệu).
Các cổ đông lớn của doanh nghiệp này gồm Tổng Công Ty Phát Điện 2 (EVNGENCO2), Tổng Công Ty Điện Lực Miền Nam và công ty Năng Lượng REE.
Hai doanh nghiệp đầu chính là công ty con của tập đoàn Điện Lực Việt Nam (EVN). (N.H.K) [kn]
OAKLAND, California (NV) – Ông David Dương, người thường được gọi là “vua rác,” lại gây chú ý khi giới thiệu phim tài liệu mà ông đặt làm về chặng đường “lên voi xuống chó” rồi lại “lên voi” của gia đình ông từ Việt Nam qua Mỹ, theo San Jose Spotlight hôm Thứ Sáu, 21 Tháng Mười Một.
“Vua Rác,” do nhà làm phim tài liệu Errol Webber ở Los Angeles làm đạo diễn, ra mắt hôm 13 Tháng Mười Một tại rạp Pruneyard Cinemas ở Campbell, Bắc California. Tham dự buổi chiếu phim có gia đình và bạn bè ông David.
“Vua Rác” David Dương, tổng giám đốc California Waste Solutions. (Hình: Thanh Niên)
“Chúng tôi hy vọng phim sẽ được chiếu cho cộng đồng người Mỹ gốc Việt, trong đó có nhiều người, như gia đình chúng tôi, từng mất sạch,” ông David nói với San Jose Spotlight tại buổi chiếu phim.
Mặc dù là cư dân Oakland, ông David cho hay ông chọn rạp chiếu phim ở Santa Clara County để giới thiệu bộ phim vì đây là biểu tượng cho sự thành công của người Mỹ gốc Việt ở Mỹ. San Jose là thành phố đông người Việt nhất bên ngoài Việt Nam.
“Chúng tôi chia sẻ câu chuyện của chúng tôi với cộng đồng ở đây trước,” ông David cho biết.
Bộ phim dài một tiếng, kể về sự kiên cường của gia đình ông David, một trong hàng ngàn gia đình chấp nhận hiểm nguy rời bỏ Việt Nam sau biến cố năm 1975.
Phim bắt đầu bằng câu chuyện gia đình ông David bị mất hãng làm giấy nổi tiếng ở Việt Nam dưới chính quyền Cộng Sản, đi vượt biên, được tàu Liên Xô vớt rồi được đưa tới trại tị nạn ở Philippines. Đạo diễn Webber dựng lại một số cảnh đau thương ở Việt Nam.
Sau một năm ở trại tị nạn, gia đình ông David được qua San Francisco. Ban đầu, 16 người trong gia đình ông sống chen chúc trong hai căn nhà nhỏ ở khu Tenderloin và kiếm sống bằng cách đi lượm giấy cạc-tông và rác có thể tái chế khác. Sau khi đi học về, những đứa nhỏ trong gia đình ông cũng phải làm việc suốt đêm.
Đó là giai đoạn gia đình ông cho biết họ bị người lạ phun nước miếng và chửi rủa, cho tới khi họ mua được xe vận tải chở rác và cuối cùng, xây được nhà kho ở Tây Oakland. Năm 1993, gia đình ông David trúng thầu gom rác ở thành phố này. Những năm sau, gia đình ông mở rộng làm ăn tới San Jose và cuối cùng là Việt Nam.
Nửa sau của bộ phim tập trung vào công ty gia đình ông David – Cal Waste Solutions (CWS), công ty mà ông làm tổng giám đốc. Thông qua những cuộc phỏng vấn, tài xế xe chở rác cũng như giới chức công ty này hết lời ca ngợi ông David. Phim cũng giải thích lý do ông về Việt Nam mở công ty tái chế và tiêu hủy rác vào giữa những năm 2000, đó là vì Việt Nam không có cơ sở hạ tầng giải quyết chất thải cứng.
Ông David nhắc tới ngắn gọn một trong những vấn đề gây tranh cãi chính của ông trong cộng đồng người Mỹ gốc Việt cao niên ở Bay Area – mối quan hệ giữa ông với chính phủ Việt Nam.
“Cha mẹ chúng ta đã mất sạch. Chúng ta không nên quên quá khứ,” ông David phát biểu tại buổi chiếu phim. “Nhưng có vài chuyện quá khứ người ta có thể bỏ qua.”
Suốt bộ phim, ông David giải thích việc làm ăn của ông ở Việt Nam không liên quan tới ý thức hệ, bất chấp ông bị những người chống Cộng Sản lên án.
Chủ đề về sự kiên cường của bộ phim mang ý nghĩa quan trọng giữa lúc đang xảy ra vấn đề khác không được đề cập trong phim: Ông David bị cáo buộc dính líu tới vụ án hối lộ ở Oakland khiến bà Sheng Thao, cựu thị trưởng thành phố này, cũng như bản thân ông và con trai ông, Andy Dương, bị truy tố.
Cha con ông David bị cáo buộc hối lộ bà Thao và đối tác của bà, ông Andre Jones, $95,000. Theo cáo trạng, để đổi lại, bà Thao hứa Oakland sẽ hợp tác với công ty địa ốc của cha con ông David, gia hạn hợp đồng xử lý rác của thành phố này với CWS, và bổ nhiệm giới chức cấp cao của thành phố là người do ông David, ông Andy và một đối tác của họ chọn.
Cha con ông David cũng bị cáo buộc hứa chi $75,000 tài trợ cho những người công kích đối thủ của bà Thao khi bà tranh cử năm 2022 và $300,000 cho ông Jones “ngồi chơi xơi nước,” theo cáo trạng liên bang.
Vụ án này có thể khiến cha con ông David đi tù – và đe dọa sự thành công được nhắc tới trong phim tài liệu “Vua Rác.” Mở đầu bộ phim là dòng chữ: “Chúng tôi cứ đi qua mọi cơn bão.”
Ông David không trả lời câu hỏi về việc ông đang bị FBI điều tra. (Th.Long) [kn]
