HÀ TĨNH, Việt Nam (NV) – Sau cú tông bất ngờ vào con trâu thả rông trên tỉnh lộ 547 đoạn qua xã Mai Phụ, tỉnh Hà Tĩnh, nam sinh viên Trường Đại Học Luật Hà Nội đi xe gắn máy bị xe vận tải cán thiệt mạng.
Theo báo Tuổi Trẻ, khoảng 7 giờ 30 phút tối 30 Tháng Sáu, anh Nguyễn Khánh Hàn, 20 tuổi, quê ở xã Lộc Hà, chạy xe gắn máy trên tỉnh lộ 547. Khi đến gần cửa hàng xăng dầu thuộc xã Mai Phụ (trước đây thuộc huyện Lộc Hà), anh Hàn bất ngờ tông trúng con trâu thả rông trên đường khiến xe mất lái ngã xuống mặt đường.
Hiện trường vụ tai nạn làm nam sinh viên trường Luật thiệt mạng tối 30 Tháng Sáu. (Hình: H.A/Tuổi Trẻ)
Đúng lúc này, một xe vận tải chạy từ phía sau lao tới. Do khoảng cách quá gần và tình huống xảy ra quá bất ngờ, tài xế xe vận tải đã không thắng kịp nên cán trúng nạn nhân.
Phát hiện sự việc, người dân nhanh chóng đưa anh Hàn đi cấp cứu tại bệnh viện gần nhất. Song, do vết thương quá nặng, nam sinh viên đã không qua khỏi.
Tại hiện trường, xe gắn máy hư hỏng, nhiều mảnh vỡ văng tung tóe. Con trâu nặng khoảng 200 kg bị thương, nằm giữa đường.
Nhận tin báo, Công An Tỉnh Hà Tĩnh đến khám nghiệm hiện trường, điều tra nguyên nhân.
Theo chính quyền địa phương, anh Hàn mới từ Hà Nội về quê nghỉ Hè thì gặp nạn.
Vụ tai nạn khiến người dân địa phương không khỏi bàng hoàng, xót xa. Nhiều người bày tỏ lo ngại trước tình trạng gia súc thả rông trên các tuyến đường giao thông, đặc biệt vào buổi tối, khi tầm nhìn của người lái xe bị hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra những vụ tai nạn chết người.
Một con trâu thả rông bị xe hơi tông chết trên quốc lộ 1A đoạn qua xã Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. (Hình:Đ.H/VnExpress)
Những năm trước, tỉnh Hà Tĩnh liên tục xảy ra nhiều vụ tai nạn chết người do trâu, bò thả rông trên quốc lộ.
Để xoa dịu dư luận, lãnh đạo tỉnh này đã yêu cầu các cấp chính quyền “giám sát, xử lý nghiêm cá nhân, gia đình, tổ chức thả rông trâu bò trên đường bộ, đường sắt… Nếu để xảy ra, lãnh đạo các địa phương phải chịu trách nhiệm trước tỉnh.”
Tuy nhiên, tình trạng này đến nay vẫn không cải thiện và ngày càng gây mất trật tự an toàn giao thông, vệ sinh môi trường và mỹ quan đô thị. (Tr.N) [kn]
Đồng minh MAGA của Trump nói ăn tôm hùm, bít tết mừng lễ Độc Lập giữa lúc dân than vật giá
Dân Biểu Cộng Hòa Troy Nehls của Texas, một đồng minh trung thành của Tổng Thống Donald Trump, vừa tạo tranh cãi khi được hỏi về chi phí sinh hoạt đang đè nặng lên người dân Mỹ. Thay vì nói ngay đến xăng, thực phẩm, tiền nhà hay hóa đơn hằng tháng, ông lại khoe rằng dịp Lễ Độc Lập sẽ về nhà ăn tôm hùm và bít tết ribeye với gia đình, hàng xóm.
Khi được hỏi liệu 60% người Mỹ đang sống lãnh lương kỳ nào hết kỳ đó có đủ tiền mua tôm hùm và ribeye hay không, Nehls đáp: “Có thể là không. Có thể 60% người Mỹ đó không làm việc chăm chỉ như tôi.”
NEW YORK, New York (NV) – Một đôi tình nhân mặc đồ đen, đeo mặt nạ, bị bắt sau khi leo lên đỉnh cao ốc nổi tiếng Empire State Building ở thành phố New York, tung biểu ngữ rồi đính hôn hôm Thứ Tư, 1 Tháng Bảy, theo đài ABC7 New York.
Khi leo tới đỉnh tháp phát sóng truyền hình và phát thanh dành cho đài địa phương, cô Angela Nikolau, 33 tuổi, và anh Ivan Beerkus, 32 tuổi, tung biểu ngữ có nội dung ủng hộ hòa bình rồi hôn nhau ngay sau 12 giờ trưa.
Trực thăng bay gần Empire State Building ở thành phố New York hôm Thứ Tư, 1 Tháng Bảy. (Hình: Timothy A. Clary/AFP via Getty Images)
Biểu ngữ đó dường như viết, “Khi quyền lực của lòng yêu thương thắng niềm đam mê quyền lực, thế giới có hòa bình.”
Cảnh sát mất khá lâu thuyết phục họ leo xuống, nhưng dường như họ có nhiệm vụ nào đó.
Sau một lúc ở trên nóc tòa nhà nổi tiếng này, đôi tình nhân bắt đầu leo xuống.
Sau đó, anh Beerkus lấy nhẫn ra cầu hôn cô Nikolau. Sau khi nói “yes,” cô Nikolau ngắm nghía rồi đeo chiếc nhẫn khi leo xuống.
Cảnh sát đã leo lên đó sẵn và bắt giữ đôi tình nhân ngay trước 1 giờ trưa.
Cô Nikolau và anh Beerkus nổi tiếng leo trèo mạo hiểm khắp thế giới. Họ từng được đưa vào phim tài liệu “Skywalkers: A Love Story” năm 2024, hiện đang có trên Netflix.
Chưa rõ làm sao họ leo lên được tháp phát sóng của Empire State Building.
Tầng cao nhất của tòa nhà này cao 1,250 foot, theo CBS News. Cộng với tháp phát sóng, tòa nhà này cao 1,454 foot. Lúc họ ở trên đó, gió tây nam mạnh 5 tới 10 dặm một giờ và không khí nóng 89 độ F. Đây là một trong 10 tòa nhà cao nhất nước Mỹ. (Th.Long) [kn]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Trong bối cảnh thời tiết “diễn biến bất thường,” từ đầu năm 2026 đến nay, số ca nhiễm sốt xuất huyết và tay chân miệng ở Việt Nam tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025.
Báo VnExpress hôm 30 Tháng Sáu dẫn phúc trình “Công tác y tế Tháng Sáu, 2026” của Bộ Y Tế cho thấy, tính từ giữa Tháng Mười Hai, 2025 đến nay, Việt Nam ghi nhận gần 55,000 ca nhiễm bệnh tay chân miệng, khiến 10 người thiệt mạng, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.
Các ca nhiễm bệnh sốt xuất huyết ở Việt Nam tăng mạnh, năm sau cao hơn năm trước. (Hình: Quỳnh Trần/VnExpress)
Trong đó, chỉ riêng một tháng từ ngày 18 Tháng Năm đến 18 Tháng Sáu vừa qua, ngành y tế đã phát hiện thêm gần 9,900 người mắc bệnh.
Tương tự, dịch sốt xuất huyết cũng “diễn biến phức tạp” với hơn 55,000 ca nhiễm tính từ đầu năm, so với mức 32,500 ca của năm 2025. Số bệnh nhân thiệt mạng cũng tăng thêm hai lên sáu người.
Theo Bác Sĩ Võ Hải Sơn, phó cục trưởng Cục Phòng Bệnh thuộc Bộ Y Tế, thời tiết nóng ẩm kèm mưa kéo dài tạo môi trường lý tưởng cho muỗi vằn sinh sôi. Việc type huyết thanh DENV-2 chiếm ưu thế cũng đẩy nguy cơ chuyển nặng ở người bệnh lên cao.
Trong khi đó, Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) cho rằng biến đổi khí hậu và tốc độ đô thị hóa nhanh ở Việt Nam khiến phạm vi ảnh hưởng của dịch sốt xuất huyết mở rộng tới những khu vực vốn rất ít trước đây, điển hình là một số tỉnh miền Bắc.
Ngoài hai dịch bệnh trọng điểm trên, số ca nhiễm sốt rét cũng tăng thêm 30 trường hợp lên hơn 200 ca so với cùng kỳ năm ngoái chỉ 171 ca.
Tình hình dịch bệnh tay chân miệng đang “diễn biến phức tạp” ở Việt Nam. (Hình: Duy Tính/Thanh Niên)
Đối với bệnh viêm gan, Việt Nam ghi nhận hơn 9,500 ca từ đầu năm 2026, trong đó viêm gan B chiếm đa số. Khu vực phía Nam hiện là tâm điểm khi tập trung gần 60% tổng số bệnh nhân cả nước.
Trước tình hình dịch chồng dịch, Bộ Y Tế yêu cầu các tỉnh thành “siết chặt giám sát, xử lý triệt để các ổ dịch ngay khi phát hiện” và chuẩn bị sẵn nguồn lực điều trị để giảm thiểu ca thiệt mạng. Các đơn vị cửa khẩu cũng nên tập trung theo dõi nguy cơ xâm nhập của virus Hanta hay Ebola. (Tr.N) [kn]
QUẬN CAM, California (NV) – Các nhà sản xuất xe điện trước đây từng định vị EV là những mẫu xe cao cấp, mắc tiền. Nhưng tình thế nay đã thay đổi. Trong tình thế ngành công nghiệp xe điện đang bị tước hết những ưu tiên từ chính phủ Mỹ, cuộc cạnh tranh cho ra đời những mẫu xe điện giá rẻ đang diễn ra quyết liệt.
Theo trang mạng www.wired.com, đã qua rồi thời đại Ford công bố mẫu xe pickup điện F-150 Lightning vào năm 2021 với giá khởi điểm gần $40,000, nhưng phiên bản cao cấp nhất Platinum trên $90,000. Đến cuối năm 2025, Ford đã quyết định dừng dự án này. Dù vậy, ngành công nghiệp xe hơi không hề từ bỏ dòng xe pickup điện, đang chuyển hướng sang các mẫu xe có kích thước nhỏ gọn hơn, giá rẻ hơn. Ford chuẩn bị ra mắt một mẫu xe pickup giá rẻ, với kích thước nhỏ hơn đáng kể so với F-150 Lightning. Hiện nay, mọi chú ý đang đổ dồn về Slate, mẫu xe điện được sự hậu thuẫn của tỉ phú Amazon Jeff Bezos, đang đặt mục tiêu trở thành mẫu xe pickup có giá rẻ nhất tại Mỹ.
Slate là mẫu xe pickup điện có giá $25,000, rẻ nhất tại Mỹ. (Hình của nhà sản xuất Slate)
Trong bối cảnh giá xe mới trung bình tại Mỹ hiện đã vượt $50,000, Slate thực hiện đúng cam kết của mình, đưa Slate ra thị trường với mức giá dưới $25,000. Với giá khởi điểm $24,950, người mua có thể đặt mua trước Slate ngay hôm nay với khoản phí $300. Những chiếc xe đầu tiên dự kiến sẽ được giao hàng vào cuối năm nay. Hiện có khoảng 180,000 người đã đặt trước, con số gây ấn tượng hơn nhiều so với Tesla Cybertruck.
Phiên bản tiêu chuẩn mang tên “Blank Slate” sử dụng hệ dẫn động cầu sau (RWD), với một mô tơ điện và bộ bình 65 kWh. Xe có phạm vi hoạt động khoảng 205 dặm (tăng 37% so với công bố ban đầu), khả năng kéo tải 2,000 pound; tải trọng khoảng 1,550 pound. Xe mất 8 giây để tăng tốc từ 0 lên 60 dặm/giờ; tốc độ tối đa chỉ là 90 dặm/giờ. Đây là những con số đủ đáp ứng nhu cầu của đa số người sử dụng xe pickup đúng với công năng của nó. Tốc độ sạc nhanh nhất của Slate là 120 kW (điện một chiều – DC), cho phép sạc từ 20% lên 80% dung lượng chỉ trong 30 phút. Việc sạc tại nhà có thể mất tới 17 giờ.
Để đạt được mức giá cực thấp đó, công ty đã quyết định cắt giảm mọi chi tiết rườm rà. Xe không có màn hình cảm ứng; chỉ có một màu xám duy nhất, là màu được tạo ra ngay trong qui trình đúc các tấm thân xe bằng vật liệu composite. Cửa sổ quay tay. Tuy nhiên, Slate có khả năng biến đổi linh hoạt. Khách hàng có thể đặt mua phiên bản pickup hoặc một trong hai kiểu dáng SUV với giá khởi điểm $29,950 với tên gọi Squareback hoặc Fastback.
Slate sẽ bán hơn 200 loại phụ kiện cho xe, với nhiều món có giá dưới $500, thí dụ như giá nóc, hệ thống âm thanh, bọc ghế, ốp đèn… Dịch vụ dán decal đổi màu toàn bộ xe có giá khởi điểm dưới $500, chỉ mất vài giờ để thực hiện. Khách hàng có thể chọn từ hơn 100 tông màu khác nhau để thay thế cho màu xám nguyên bản.
Bình điện LFP và hệ thống truyền động của Slate được bảo hành trong 10 năm hoặc 110,000 dặm. Công ty cũng đã hợp tác với hơn 3,000 xưởng dịch vụ thuộc mạng lưới RepairPal trên toàn quốc. Slate được thiết kể những người “khéo tay hay làm” (DIY) dễ dàng tự sửa chữa.
Về ngoại hình, Slate vẫn giữ nguyên kiểu dáng vuông vức, thẳng đứng đặc trưng của các dòng xe pickup hai chỗ ngồi cổ điển của Mỹ. Với chiều dài 175 inch, rộng 71 inch và cao 69 inch, xe có kích thước nhỏ hơn mẫu pickup nhỏ Ford Maverick; nhưng thùng hàng dài 60 inch so với mức 54 inch của Maverick. Với niềm tin vào sức hút của mẫu xe điện có giá rẻ, Slate được sản xuất tại nhà máy ở Warsaw, Indiana. Công ty dự định đầu tư gần $400 triệu vào cơ sở vật chất vào của máy này.
Không phải mọi chuyên gia ngành xe hơi đều có cùng niềm tin với công ty Slate. Trong một tuyên bố bình luận về mức giá của Slate, ông Ivan Drury – Giám đốc thông tin thị trường của Edmunds – cho rằng Slate đang đặt cược vào mức giá $25,000 vì tin rằng người lái vẫn mong muốn một chiếc xe đơn giản. Nhưng dữ liệu của Edmunds cho thấy thị trường dường như không mặn mòi với xe pickup có mức giá quá thấp. Slate sẽ là phép thử thực sự để xem yếu tố giá cả đóng vai trò quan trọng đến mức nào tại thị trường Mỹ. (HD)
ORANGE COUNTY, California (NV) – Người bán nhà tại Mỹ đang phải hỗ trợ người mua nhiều hơn để chốt được giao dịch, trong lúc thị trường nghiêng rõ về phía người mua, theo Redfin.
Trong Tháng Năm, người bán đưa ra nhượng bộ trong 46.2% số giao dịch mua bán nhà, tăng so với 43.1% cùng kỳ năm trước. Đây là tỉ lệ cao nhất từng được Redfin ghi nhận cho Tháng Năm.
Người bán nhà tại Mỹ phải nhượng bộ nhiều hơn để giữ người mua trong giao dịch. (Hình minh họa: Storyblocks.com)
Dữ liệu này dựa trên báo cáo của các địa ốc viên Redfin đại diện người mua trên toàn nước Mỹ, tính theo giai đoạn ba tháng luân phiên từ năm 2019 đến nay. Trong báo cáo, Tháng Năm được tính là giai đoạn ba tháng kết thúc ngày 31 Tháng Năm, 2026, sau khi điều chỉnh theo mùa.
Redfin ghi nhận một giao dịch “có nhượng bộ” khi chuyên viên địa ốc cho biết người bán hỗ trợ người mua một khoản nào đó để giảm tổng chi phí mua nhà. Những hỗ trợ này có thể gồm tiền sửa chữa, chi phí hoàn tất giao dịch, hoặc tiền giúp người mua được giảm lãi suất vay mua nhà. Việc hạ giá niêm yết hoặc giảm giá sau khi thương lượng được Redfin tính riêng, chưa được xếp vào nhóm nhượng bộ.
Tỉ lệ nhượng bộ tăng lên mức kỷ lục vào mùa Xuân vì người mua hiện có nhiều lợi thế hơn. Theo Redfin, số người bán nhà tại Mỹ hiện nhiều hơn số người mua tới 47%. Lãi suất vay mua nhà và giá nhà vẫn cao, trong khi nhiều người mua tiềm năng chùn lại vì bất ổn kinh tế, từ chiến sự với Iran, từ lo ngại lạm phát đến nỗi lo về việc làm. Khi nhu cầu yếu và lượng nhà rao bán tăng, người bán phải cạnh tranh bằng các hình thức hỗ trợ để giữ người mua ở lại với giao dịch.
Cô Amanda Peterson, chuyên viên địa ốc thuộc Premier của Redfin ở Dallas, cho biết nhượng bộ trở thành chuyện phổ biến vì hai lý do chính: người mua có lợi thế hơn, và một số người bán định giá căn nhà quá cao. Khi nguồn cung tăng, cạnh tranh giữa người mua giảm, người mua có thể chọn lọc hơn và thương lượng nhiều hơn, từ sửa chữa đến chi phí hoàn tất giao dịch.
Theo cô Peterson, những chủ nhà có căn nhà cũ, chưa được nâng cấp trong nhiều thập niên, ngày càng sẵn sàng nhượng bộ. Với họ, hỗ trợ thêm cho người mua có thể là yếu tố quyết định giữa việc bán được nhà hay để căn nhà nằm lâu trên thị trường.
Tại nhiều thị trường Sun Belt, nhượng bộ còn phổ biến hơn rõ rệt. Ở Nashville, người bán nhượng bộ trong 75.5% giao dịch trong Tháng Năm, cao nhất trong 28 khu vực đô thị lớn được Redfin phân tích. Tiếp theo là Charlotte, North Carolina, với 71.4%; Atlanta, 68.7%; Phoenix, 65.6%; và Raleigh, North Carolina, 64.1%.
Các khu vực này từng chứng kiến nhu cầu mua nhà tăng mạnh trong thời kỳ đại dịch. Để đáp ứng nhu cầu khi đó, nhiều thành phố Sun Belt xây dựng ồ ạt, khiến nguồn cung hiện còn tồn lại khá lớn. Cùng lúc, giá nhà và lãi suất vay mua nhà tăng làm nhu cầu giảm. Rủi ro khí hậu cũng đẩy chi phí bảo hiểm nhà và phí hiệp hội chủ nhà lên cao ở nhiều nơi.
Kết quả là người mua nhà có nhiều lựa chọn hơn, còn người bán phải cạnh tranh bằng cách hỗ trợ chi phí hoàn tất giao dịch, sửa chữa hoặc nâng cấp để bán được nhà.
Tỉ lệ nhượng bộ tăng mạnh nhất ở Orlando. Tại đây, 58.6% người bán đưa ra nhượng bộ trong Tháng Năm, tăng từ 38.3% một năm trước. Phoenix và Nashville cũng nằm trong nhóm vừa có tỉ lệ nhượng bộ cao, vừa tăng mạnh so với cùng kỳ.
Tại New York, nhượng bộ rất hiếm. Chỉ 2.9% người bán đưa ra hỗ trợ cho người mua trong Tháng Năm. San Jose cũng ở mức thấp, với 5.9%; San Francisco, 14.9%; Boston, 26.7%; và Chicago, 27.5%.
Những thị trường này khác với Sun Belt vì người bán ít phải cạnh tranh quyết liệt để tìm người mua. San Francisco vẫn là một trong số ít thị trường nghiêng về phía người bán. Tại đó, người mua thường phải cạnh tranh với nhau, nên ít có lợi thế để đòi hỏi nhượng bộ.
Tỉ lệ nhượng bộ của người bán nhà giảm tại 11 trong 28 thị trường được Redfin phân tích. Seattle giảm mạnh nhất, xuống còn 48.8%, từ khoảng 66% một năm trước. Tuy nhiên, Redfin cho rằng một phần nguyên nhân là Seattle từng có tỉ lệ nhượng bộ rất cao trong năm trước.
Tại Seattle, tỉ lệ nhà bán dưới giá chào ban đầu vẫn gần mức kỷ lục. Điều đó cho thấy người mua vẫn được giảm giá, chỉ là mức giảm đó không nhất thiết xuất hiện dưới dạng nhượng bộ.
Trên toàn quốc, khoảng 15.7% số nhà bán trong Tháng Năm vừa giảm giá vừa có nhượng bộ cho người mua, tương đương gần một trong bảy giao dịch. Tỉ lệ này tăng từ 12.8% một năm trước và cũng là mức cao nhất từng được ghi nhận cho Tháng Năm. (Ng.Tr) [T.C.]
Luật Sư LyLy Nguyễn chuyên về Hoạch Ðịnh Tài Sản, Luật Sư LyLy chuyên thảo Di Chúc và Tín Mục (trust), ủy quyền điều hành tất cả tài sản, dặn dò săn sóc y tế khi bất lực và hoạch định kế nghiệp. Về Luật Thương Mại, Luật Sư LyLy giúp thành lập công ty và tổ hợp hùn hạp. Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở địa chỉ: 17151 Newhope Street, Suite 113, Fountain Valley, California 92708. Điện thoại: (714) 531-7080, website: www.lylylaw.com
Luật Sư LyLy Nguyễn
Luật lệ liên bang Hoa Kỳ qui định phải chỉ định một người chấp hành (executor) các kế hoạch dự trù tài sản. (Hình minh họa: Storyblocks.com)
Trong các bài tìm hiểu luật pháp Hoa Kỳ vài kỳ trước đây, chúng tôi đã trình bày toàn bộ ý niệm về dự trù tài sản (estate planning) nhằm bảo vệ gia tài quý vị trước những khoản thuế không tính trước, cung cấp của cải cho thân nhân khi qua đời, kiện toàn nghiệp vụ cũng như mọi sự kiện có lợi khác trong tương lai; đồng thời đặt các lời dặn dò trước liên hệ đến cả tài sản lẫn sinh mạng của mình phòng hờ trường hợp rủi ro bị tàn phế cả thể xác lẫn tinh thần không tự quyết định được.
Những việc trên đều có chung một mục tiêu là đem lại cho quý vị một cuộc sống yên tâm trong hiện tại không lo âu, không thắc mắc cho tới ngày xuôi tay nhắm mắt. Sau này khi đã bước qua thế giới khác, phúc phần cho đám hậu duệ về sau tùy thuộc vào lãnh vực siêu hình theo tin tưởng phúc đức tổ tiên để lại chứ không còn gì đáng để áy náy, ân hận về phần mình.
Sau khi đã hoàn tất mọi kế hoạch dự trù tài sản, cuối cùng chỉ còn một việc là tìm người (hoặc cơ sở) tín cẩn thay mình trong ba trách vụ quản lý gia tài, thi hành di chúc, và điều hành các tín mục đã lập ngay khi lâm chung.
Luật lệ liên bang Hoa Kỳ qui định phải chỉ định một người chấp hành (executor) các kế hoạch dự trù tài sản vì cần có người chịu trách nhiệm trước pháp luật về các mục sau đây:
Thu thập tất cả của cải trong gia tài để lại
Bảo vệ mọi tài sản thống thuộc
Lập bản kiểm kê toàn bộ gia tài
Thanh toán các nợ nần chính thức kể cả thuế má
Phân phối của cải cho các người thừa hưởng đã chỉ định
Hai trách vụ chót đòi hỏi việc thanh toán tài sản thí dụ như bán đi cổ phiếu, trái phiếu, đồ đạc, xe cộ, thuyền bè hoặc bán ngay cả nhà đất để có đủ tiền mặt thanh toán thuế, nợ nần hay chia cho các người thừa hưởng. Ngoài ra trong di chúc còn có thể kê thêm nhiều trách vụ khác mà luật pháp không đòi hỏi, thí dụ như hoạch định thuế má sau khi chết, phân định rõ rệt phần của cải sẽ chia cho các thừa kế, hoặc ngay cả đến việc đầu tư gia sản dù đã chết đi..
Như vậy nhiệm vụ thi hành quả là nặng nề và phức tạp. Tuy thế không hẳn người chấp hành phải chịu trọn vẹn gánh nặng đó. Họ có quyền trích tiền trong gia sản để mướn chuyên gia hoặc dịch vụ giúp lo phần lớn các trách vụ trên, đặc biệt những việc cần đến kinh nghiệm về tài chính hay luật pháp để giải quyết vấn đề; vì thế số tiền chia cho các người thụ hưởng sẽ giảm bớt đi. Do đó điều hành tài sản đôi khi thường đòi hỏi sự cân bằng hài hòa giữa vấn đề kinh nghiệm, hiểu biết, tiện lợi, chi phí cùng nhiều yếu tố khác. Tuy nhiên các luật sư không có ý kiến chung nào trong việc đề nghị lựa chọn ai đáng đứng ra làm người chấp hành, tất cả đều hoàn toàn tùy thuộc vào tình trạng cá nhân của mỗi sở hữu chủ gia tài.
Có hai loại chấp hành, một loại có trả công và một loại không trả tiền công. Loại thứ nhất là ủy thác cho một người không có mâu thuẫn quyền lợi trong gia tài đó – có nghĩa là một người không liên hệ hay dính líu gì đến lợi lộc trong di chúc để lại. Vì lý do đó nhiều người chủ gia tài không muốn chọn thân nhân trong gia đình hay bạn hùn hạp làm ăn buôn bán. Điều này sẽ giúp tránh không gây bất bình giữa người nhà không được chia chác vừa ý để có thể đổ tội cho người chấp hành không ngay thẳng hay lừa bịp. Nếu thấy gia tài đó có vài kẻ thụ hưởng không hòa thuận với nhau tốt hơn hết nên lấy người từ bên ngoài đứng phân xử độc lập thì không ai ta thán được cả. Hiển nhiên gia tài càng lớn bao nhiêu thì nguy cơ tranh chấp càng nhiều nên việc mướn người ngoài chấp hành rất cần thiết. Ngoài ra cũng còn phải lưu ý đến yếu tố đụng chạm quyền lợi khi chia cho nhiều người thừa hưởng.
Cũng còn có lý do khác trong việc chọn quản lý có trả tiền – thông thường là một luật sư – thay cho thân nhân trong gia đình. Nếu chọn người hôn phối như vợ hay chồng thì người ấy có thể không còn tâm trí sáng suốt phán đoán việc gì vì lúc đó sẽ bị ảnh hưởng đau buồn tang gia bối rối, đó là chưa kể đến tình trạng bệnh tật, hay tàn phế. Tuy nhiên để cho vợ hoặc chồng chấp hành thì cá nhân người ấy vẫn phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về thuế tài sản chưa đóng – kể cả tiền phạt vì khai chậm – cho dù người ấy có ủy thác cho luật sư thay mặt giải quyết những việc đó. Hơn nữa, vì lý do người chấp hành phải gom góp thu thập tài sản để lại, cho nên người vợ hoặc chồng dễ cảm thấy chán nản, bực bội trước khó khăn đòi lại tiền bạc; nhất là đòi những món tiền cho người nhà hay bạn bè vay mượn khó mà lấy lại. Trước những nỗi khó khăn đó, nếu nghĩ rằng người hôn phối của mình không kham nổi nhiệm vụ này, tốt hơn hết nên chọn một luật sư hay một chuyên gia khác thi hành dùm cho dù có phải trả tiền thù lao cũng xứng đáng. Nên nhớ đây là một việc đòi hỏi thời gian thi hành ít nhất trên ba năm, chính yếu do rắc rối về thủ tục thuế má cho dù rằng có nhiều món tài sản ít dính dáng đến thuế hơn. Trong mọi trường hợp, mấy tháng đầu tiên bao giờ cũng khó khăn nhất mà chưa chắc người hôn phối có thể kham nổi.
Đối với gia tài lớn dĩ nhiên phải dùng luật sư hay ngân hàng làm cố vấn. Tài sản phức tạp liên quan đến thương mại thường cần đến cơ sở chuyên môn như ngân hàng nơi có đầy đủ nhân sự đủ mọi ngành như luật sư, chuyên gia kế toán, chuyên gia thuế vụ, cố vấn đầu tư, kể cả đến chuyên gia quản trị hành chánh và thương mại. Dùng các cơ sở chuyên môn đứng ra quản trị bao giờ cũng được công bằng và lâu bền. Cũng có trường hợp nên mướn luật sư đứng ra chấp hành nếu tiên đoán sẽ có khiếu nại về di chúc hay ước tính trước được sẽ xẩy ra kiện tụng tranh chấp gia tài ở tòa án. Tuy nhiên không hẳn luật sư nào cũng chịu nhận lãnh bởi vì họ thường ngại trách nhiệm liên đới nghề nghiệp.
Trường hợp thứ hai là dùng người nhà đứng ra điều hành gia tài khỏi phải trả tiền công. Thông thường lối này được dùng đến khi tiên đoán tương lai ít có nguy cơ tranh chấp gia tài hay khiếu nại di chúc, hoặc cũng có thể vì tiền công trả cho luật sư hay mướn người chấp hành bên ngoài quá cao. Muốn vậy thì nên chọn một người bạn hay thân nhân trong nhà chịu đảm trách điều hành mà không lấy số tiền thù lao mà đáng lẽ phải trích ra trong gia tài để đài thọ.
Đối với những người có gia tài trị giá dưới một triệu Mỹ Kim thì có lẽ chọn vợ hay chồng hay con lớn đứng đảm nhiệm điều hành là tốt nhất. Đương nhiên cá nhân này muốn cho thủ tục “thanh toán di sản” (probate) của tòa án được giải quyết êm thấm càng nhanh càng tốt. Nhiều luật sư nhắc chừng nên thận trọng không nên để một đứa con nắm giữ gia tài sẽ dễ gây thù oán giữa anh chị em với nhau.
Nếu vẫn muốn chỉ ủy nhiệm một người độc nhất thi hành di chúc và cho người này quyền quyết định cho ai được hưởng phần nào hay món nào thì cũng phải khôn ngoan ấn định rõ phương thức thi hành sao cho có kết quả. Cũng có thể nhờ thêm người thứ ba phân xử để tránh khỏi nạn lạm dụng quyền tự quyết đồng thời loại bớt áp lực quá đáng đè nặng trên người thi hành.
Một đường lối thỏa hiệp khác dành cho các chủ nhân thương nghiệp là ủy nhiệm người chấp hành phụ (co-executors) thí dụ như tìm một người bạn có liên lạc gần gụi với gia đình cùng một người bạn khác có kinh nghiệm về nghiệp vụ. Sau đó sẽ dùng cả hai người nhưng ấn định rõ trách nhiệm riêng biệt của từng người một. Ngoài ra để tránh hiềm khích và gây bất đồng trong nội bộ gia đình thì nên chỉ định tất cả các con cùng đứng chung làm chấp hành phụ
Quan niệm chỉ định chấp hành phụ cũng là một ý kiến hay, nhất là áp dụng cho trường hợp người thụ hưởng chính cư ngụ tại tiểu bang khác, tránh bất tiện cho người ấy không phải đi qua lại nhiều lần để lo thủ tục hành chánh. Do đó có thể nhờ một thân nhân hay bạn hữu khác cư ngụ cùng chung thành phố với người do tòa giải quyết di sản chỉ định liên lạc tại địa phương. Nếu theo lối này thì phải chắc chắn chọn cơ sở hay cá nhân có khả năng làm việc chung với nhau. Đồng thời cũng phải chọn sẵn người kế vị phòng hờ người chọn đầu tiên bị chết đi hoặc không phục vụ được vì một trở ngại nào đó. [hp]
Kỳ tới chúng tôi sẽ trình bày chi tiết về hoạt động điển hình của một người chấp hành dự trù tài sản. Cũng như thường lệ người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật pháp này chỉ có mục đích sử dụng với tính cách thông tin (information) giúp quý độc giả một vài kiến thức tổng quát về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó nếu có vấn đề liên quan đến luật, quý độc giả vẫn cần thảo luận với một luật sư chuyên môn về trường hợp của quý vị. [hp]
WASHINGTON, DC (NV) – Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ hôm Thứ Ba, 30 Tháng Sáu, đưa ra phán quyết 5-4 khẳng định Tu Chính Án Thứ 14 bảo đảm quyền quốc tịch theo nơi sinh (birthright citizenship) cho hầu hết mọi người sinh ra trên lãnh thổ Mỹ. Phán quyết này bác bỏ sắc lệnh hành pháp của Tổng Thống Donald Trump ký khi quay lại Tòa Bạch Ốc vào Tháng Giêng, 2025, nhằm tước quyền tự động có quốc tịch Mỹ đối với con của những người nhập cư bất hợp pháp hoặc cư trú tạm thời tại Mỹ.
Theo NBC, đây là một đòn giáng mạnh vào chính quyền ông Trump, một trong những thất bại pháp lý lớn nhất đối với chương trình nghị sự về nhập cư của ông trong nhiệm kỳ thứ hai.
Biểu tình trước Tối Cao Pháp Viện yêu cầu bảo vệ quyền công dân theo nơi sinh. (Hình: Kent Nishimura / AFP via Getty Images)
Chủ Tịch Tối Cao Pháp Viện John Roberts viết ý kiến đa số, với đóng góp của các thẩm phán Amy Barrett, Sonia Sotomayor, Elena Kagan, và Ketanji Jackson. Trong khi đó, Thẩm Phán Brett Kavanaugh không đồng tình với ý kiến ông Trump vi phạm Tu Chính Án Thứ 14, nhưng lại đồng ý là vị tổng thống Cộng Hòa vi phạm luật liên bang, với tỉ số phiếu 6-3.
Ba thẩm phán bỏ phiếu thuận cho ông Trump là Samuel Alito, Clarence Thomas, và Neil Gorsuch.
“Quyền công dân, dù là trước đây hay hiện nay, chính là quyền được hưởng các quyền – quyền được tự do tham gia vào cộng đồng chính trị của chúng ta. Những người soạn thảo Tu Chính Án Thứ 14 đã mở rộng lời hứa đó tới ‘mọi người sinh ra tự do trên mảnh đất này.’ Ngày nay, chúng ta vẫn tiếp tục thực hiện lời hứa đó,” ông Roberts viết.
Đa số thẩm phán kết luận rằng những trẻ em sinh tại Mỹ có cha mẹ nhập cư trái phép hoặc chỉ có tình trạng cư trú tạm thời vẫn “thuộc thẩm quyền tài phán” của Mỹ và vì vậy là công dân Mỹ ngay từ khi ra đời theo Điều Khoản Quốc Tịch của Hiến Pháp. Chủ Tịch Roberts viết rằng Tu Chính Án Thứ 14 bảo đảm quyền công dân cho “mọi người được sinh ra tự do trên vùng đất này,” qua đó tái khẳng định một sự việc hơn một thế kỷ ở Mỹ.
Trong phán quyết năm 1898 đối với vụ kiện “United States v. Wong Kim Ark,” tòa cao nhất Hoa Kỳ tuyên bố rằng một người đàn ông sinh ra tại San Francisco, có cha mẹ đều là người Trung Quốc, là công dân Hoa Kỳ.
Theo nhật báo The New York Times, Hiệp Hội Quốc Gia Thăng Tiến Người Da Màu (NAACP) hoan nghênh phán quyết này, đồng thời lưu ý rằng quyền công dân theo nơi sinh bắt nguồn từ việc trao đầy đủ quyền công dân cho những người từng bị bắt làm nô lệ.
“Nỗ lực tấn công Tu Chính Án Thứ 14 của ông Trump phải hứng chịu một đòn giáng mạnh trong ngày hôm nay,” ông Derrick Johnson, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của NAACP, phát biểu. “Phán quyết này là sự khẳng định mạnh mẽ đối với Hiến Pháp và lời cam kết bền vững về sự bình đẳng mà văn bản này đại diện.”
Dân Biểu Mike Johnson (Cộng Hòa-Louisian), chủ tịch Hạ Viện Hoa Kỳ, đang chủ trì một cuộc họp báo khi tòa án công bố phán quyết – có vẻ là người đầu tiên của chính quyền ông Trump lên tiếng “vô cùng thất vọng” về kết quả này, theo NYT.
Ông gọi phán quyết này là quan điểm dựa trên “nguyên văn văn bản luật và ý định ban đầu của người soạn thảo,” và rằng phán quyết này sẽ dẫn đến “những thách thức nghiêm trọng trong tương lai” mà Hoa Kỳ cần phải tìm cách giải quyết.
Phán quyết này của Tối Cao Pháp Viện được kỳ vọng sẽ khép lại một trong những cuộc tranh chấp hiến pháp quan trọng nhất về vấn đề nhập cư trong nhiều thập niên. Quyết định cũng tái khẳng định rằng tổng thống không thể đơn phương thay đổi các quyền hiến định thông qua sắc lệnh hành pháp. (KL) [đ.d.]
SANTA ANA, California (NV) – Ban Trị Sự Phật Giáo Hòa Hảo (PGHH) Nam California vừa long trọng tổ chức Đại Lễ 18 Tháng Năm, ngày Ðức Huỳnh Giáo Chủ khai sáng nền đạo PGHH, lần thứ 87, tại Hội Quán PGHH, Santa Ana, sáng Chủ Nhật, 28 Tháng Sáu.
Nghi thức tôn giáo Đại Lễ 18 Tháng Năm tại Hội Quán PGHH, Santa Ana. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Nghi thức khai mạc do Đoàn Thanh Niên Phật Giáo Hòa Hảo của Ban Trị Sự PGHH đảm trách.
Đồng đạo Trần Văn Tài, hội trưởng Ban Trị Sự PGHH Miền Nam California, ngỏ lời chào mừng quan khách, đồng hương và tín đồ tham dự.
Ông Trang Văn Mến, trưởng ban tổ chức, đọc diễn văn khai mạc.
Ông nói: “Đại Lễ 18 Tháng Năm Âm Lịch trên dãy đất quê hương thân yêu, và nhiều quốc gia trên thế giới, cứ nơi nào có tín đồ PGHH là nơi đó có tâm hồn hướng về Thánh Địa Hòa Hảo, để tưởng niệm đại ân đức của vị giáo chủ đã khai sáng PGHH, một nền Phật đạo tại Việt Nam ra đời cách nay vừa tròn 87 năm. Đức Huỳnh Giáo Chủ sinh ra trong một gia đình gia phong đạo đức. Lớn lên, ngài chỉ học ở bậc tiểu học, và lúc thiếu thời, ngài đau ốm liên miên.”
Đoàn Thanh Niên Ban Trị Sự PGHH trong nghi thức khai mạc. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Ông nói thêm: “Đến năm 19 tuổi (1939) ngài bỗng nhiên đại ngộ thông hiểu thiên cơ, làu thông kinh điển, và hiểu cả những điều huyền thâm về quá khứ, vị lai. Cũng thời gian đó, ngài làm lễ cáo Hoàng Thiên và liên tục thuyết giảng Phật pháp, răn dạy người đời ráng lo tu hành để được sớm gần kề Đức Phật, tiên và thánh.”
Sau đó là nghi thức tôn giáo do đồng đạo Lê Hữu Ky điều hợp, và một số tín hữu cùng quan khách cao niên đồng cử hành trọng thể trước ngôi tam bảo.
Đại diện giới trẻ PGHH hải ngoại, đồng đạo Từ Duy Khoa tuyên đọc “Sứ Mạng Của Đức Thầy,” do chính tay ngài viết tại Bạc Liêu ngày 18 Tháng Năm, năm Nhâm Ngọ (1942).
Quang cảnh Đại Lễ 18 Tháng Năm tại Hội Quán PGHH, Santa Ana. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Đồng đạo Hằng Nga Nguyễn đọc bài “Lời Khuyên Bổn Đạo,” hay còn gọi là “Tám Điều Răn Cấm,” được trích trong Sấm Giảng quyển 6, nói về cách tu hiền và ăn ở của người bổn đạo.
Sau đó, ông Ngô Văn Ẩn, trưởng ban Phổ Thông Giáo Lý PGHH, trình bày ý nghĩa ngày Đức Huỳnh Giáo Chủ khai sáng nền đạo PGHH.
Ông nói: “Có sự hiểu biết rõ ràng vấn đề xuất hiện của Đức Thầy, thì chúng ta mới vững mạnh đức tin, qua những lời của ngài chỉ giáo. Chúng ta dù phải lăn lóc gai chông, lấm lem bùn trịnh, mà lòng không nao núng thối chuyển, là vì chúng ta đã thấy rõ sứ mạng của Đức Thầy đối với nhân sanh trong buổi này. Nhờ hiểu biết tường tận tâm đức của Đức Thầy, chúng ta mới theo đuổi đạo lý đến cùng, không để tâm lui sụt. Nên ngài đã nói, ‘Muốn tu tỉnh nay đà gặp cuộc/Đức Di Đà truyền mở đạo lành/Bởi vì ngài thương xót chúng sanh/Ra sắc lệnh bảo ta truyền dạy.’”
Giáo Sư Nguyễn Trung Quân phát biểu. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Kế đến, hai đồng đạo Nguyễn Sum và Hoa Lưu diễn ngâm bài “Dặn Dò Bổn Đạo,” và hai đồng đạo Trần Mỹ Hạnh và Nguyễn Kim diễn ngâm bài “Diệu Pháp Quang Minh.”
Giáo Sư Nguyễn Trung Quân, cựu hiệu trưởng trung học Phan Thanh Giản Cần Thơ, cựu giảng sư Viện Đại Học Sư Phạm Cần Thơ, trình bày về tinh thần dân tộc trong Sấm Giảng của Đức Thầy quan trọng như thế nào. Trước hết, giáo sư bổ túc thêm về sứ mệnh của Đức Thầy, đã nêu ra rõ một trong những điều quan trọng mà Đức Huỳnh Giáo Chủ đã làm, và Giáo Hội PGHH đã nêu cao rõ rệt.
Đông đảo đồng hương đến dự Đại Lễ 18 Tháng Năm tại Hội Quán PGHH, Santa Ana. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Giáo sư nói: “Sinh trong vòng đất Việt Nam này, trải qua bao kiếp trong địa cầu lăn lộn mấy phen, tùy cơ pháp chuyển kiếp luân hồi ở nơi hải ngoại để thu thập những điều đạo học kinh nghiệm huyền thâm. Lòng mê si đã diệt, sự vị kỷ đã tan mà kể lại nguồn gốc phát sinh, trải bao đời giúp nước và dân cũng đều mãi sinh cư nơi đất Việt. Những tiền kiếp dầu sống cũng là dân quan đất Việt, dầu thác, cũng quỷ thần đất Việt chớ bao lìa. Những kiếp gần đây, may mắn gặp minh sư cơ truyền Phật pháp, gội nhuần ân đức Phật, lòng đã quảng đại từ bi, hiềm vì nổi cảnh quốc phá, gia vong, máy huyền cơ đã định, lòng thương trăm họ vướng cảnh, đồ lao, chi xiết xót thương chúng sanh vạn khổ.”
Sau đó là lời phát biểu của quan khách đến dự.
Cô Nhiên Nguyễn, đại diện Dân Biểu Liên Bang Derek Trần (Địa Hạt 45 của California) trao bằng tưởng lục cho ban tổ chức.
Nữ tín đồ PGHH trong ban tổ chức Đại Lễ 18 Tháng Năm. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Quan khách đến dự có Hòa Thượng Thích Minh Mẫn, viện chủ chùa Huệ Quang, Santa Ana; Giáo Sư Nguyễn Thanh Giàu, hội trưởng Giáo Hội PGHH Trung Ương Hải Ngoại; Hiền Tài Ngô Thiện Đức, Cao Đài Giáo Orange County; Bác Sĩ Võ Đình Hữu, chủ tịch Cộng Đồng Người Việt Pomona Valley, đồng chủ tịch Hội Đồng Liên Kết Quốc Nội Hải Ngoại; Chánh Án Nguyễn Trọng Nho, và nhiều người khác.
Đại lễ kết thúc tốt đẹp trong tinh thần cởi mở, thân thương của các thân hữu và đồng đạo từ nhiều nơi đến dự. Mọi người dùng bữa cơm chay do ban ẩm thực của Hội Quán PGHH Santa Ana khoản đãi. [đ.d.]
Sở dĩ ông Trump ký Bản Ghi Nhớ Islamabad (Memorandum of Understanding – MOU) hôm 17 Tháng Sáu, dành cho Iran nhiều ưu đãi về kinh tế là để khai thông dòng dầu khí qua vịnh Ba Tư, chấm dứt tình trạng thiếu nhiên liệu, kéo giá xăng dầu ở Mỹ xuống nhằm giành lợi thế cho đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ Tháng Mười Một. Trọng tâm của nỗ lực đó là mở lại eo biển Hormuz như thời trước chiến tranh. Tuy nhiên, thực tế không như mong muốn của tổng thống Mỹ và thế giới sẽ phải trả giá cho tính toán sai lầm của chính quyền Trump.
Tàu thuyền chuẩn bị đi qua eo biển Hormuz. Iran muốn chiếm trọn tuyến hàng hải huyết mạch này, đặt “trạm thu phí” để trục lợi. (Hình minh họa: Amirhossein Khorgooei/ISNA/AFP via Getty Images)
Iran được voi đòi tiên
Sau khi biến eo biển Hormuz thành “vũ khí,” buộc Mỹ phải nhượng bộ, Iran lại “được voi đòi tiên,” muốn chiếm trọn tuyến hàng hải huyết mạch này, đặt “trạm thu phí” để trục lợi. Ngay từ ngày 5 Tháng Năm, chế độ thần quyền Iran đã thành lập Cơ Quan Eo Biển Vịnh Ba Tư (The Persian Gulf Strait Authority – PGSA) trực thuộc lực lượng Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo (IRGC) để điều hành và kiểm soát tuyến vận tải qua eo biển Hormuz. PGSA yêu cầu tàu bè đi qua eo biển phải khai báo chi tiết về hàng hóa, lộ trình và thủy thủ đoàn, và phải đi theo luồng lạch do Iran chỉ định.
Thứ Năm tuần trước, ngày 25 Tháng Sáu, lực lượng vũ trang Iran đã bắn vào tàu Ever Lovely – một tàu chở container treo cờ Singapore nhưng thuộc hãng tàu biển Evergreen Marine của Đài Loan – chỉ vì con tàu đi theo luồng phía Đông Nam gần bờ biển Oman mà không theo luồng lạch do Iran chỉ định. Iran lo ngại, tàu bè không khai báo, không đi theo luồng lạch được chỉ định sẽ làm suy yếu năng lực kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz mà Tehran dùng làm đòn bẩy thúc đẩy các yêu sách chính trị và kinh tế của họ. Vụ tàu Ever Lovely bị tấn công đã buộc Tổ Chức Hàng Hải Quốc Tế (International Maritime Organization – IMO) tạm dừng chương trình hộ tống tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz suốt tuần qua và kích hoạt cuộc tấn công trả đũa của Mỹ vào các căn cứ quân sự của Iran bên bờ eo biển.
Song song với việc tấn công và đe dọa vũ lực, Iran đang dùng lợi ích kinh tế để vận động các quốc gia láng giềng ủng hộ kế hoạch kiểm soát eo biển Hormuz của Tehran. Từ 25 Tháng Sáu đến nay, Ngoại Trưởng Iran Abbas Araghchi đã nhiều lần điện đàm với Ngoại Trưởng Badr al-Busaidi của nước láng giềng Oman để bàn kế hoạch phối hợp kiểm soát eo biển Hormuz. Các quan chức Iran nói với báo The Wall Street Journal rằng Tehran dự tính sẽ thu được mỗi năm khoảng $40 tỷ nhưng không rõ đó là tổng số thu hay phần chia cho mỗi nước. Eo biển Hormuz là nơi 20% lưu thông nhu cầu dầu khí của thế giới, mỗi ngày có khoảng 100-130 tàu dầu đi qua; nếu mỗi tàu phải nộp lệ phí $2 triệu thì số tiền “mãi lộ” thu được có thể lên tới $70-$80 tỷ mỗi năm.
Kế hoạch bất hợp pháp
Báo The New York Times (NYT) sáng Thứ Ba, 30 Tháng Sáu, tường thuật, bất chấp sự phản đối của Mỹ, Oman và Iran đang xúc tiến kế hoạch thu phí qua eo biển Hormuz, “một sự thay đổi quan trọng của tuyến hàng hải huyết mạch này so với tình trạng trước chiến tranh, nhấn mạnh quyết định tấn công Iran của Mỹ và Israel ngày 28 Tháng Hai đã làm thay đổi Trung Đông một cách sâu rộng và không lường trước được như thế nào.”
Bài báo cũng cho biết các nhà đàm phán của Mỹ đã nhận được đề nghị của Oman, trong đó khoản “phí dịch vụ” mà tàu bè phải nộp được coi là “tự nguyện” trong khi phía Iran khẳng định đó là khoản lệ phí “bắt buộc.” Thứ Trưởng Bộ Ngoại Giao Iran Kazem Gharibabadi nói với NYT rằng, Iran ưu tiên đạt được thỏa thuận với Oman nhưng nếu Oman không muốn phối hợp để quản lý tuyến hàng hải Hormuz thì Iran sẽ tự thực hiện một mình.
Cho dù có Oman phối hợp hay Iran tự làm một mình thì kế hoạch thu phí qua eo biển Hormuz cũng trái với luật quốc tế. Ông Arsenio, tổng thư ký IMO – cơ quan của Liên Hiệp Quốc điều chỉnh hoạt động vận tải biển toàn cầu – nói rằng thu phí và bất kỳ hành động nào can thiệp vào nguyên tắc tự do hải hàng qua các tuyến đường biển quốc tế đều không phù hợp với luật pháp quốc tế. Còn theo Giáo Sư Sal Mercogliano, nhà nghiên cứu lịch sử hàng hải tại đại học Campbell University ở North Carolina, Điều 19 Công Ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS) quy định quốc gia ven biển không được cản trở việc đi qua vô hại (innocent passage) của tàu thuyền và không được đặt điều kiện về chính trị hoặc tài chính để cho phép/không cho phép đi qua. “Không điều khoản nào trong luật quốc tế cho phép thiết lập ‘trạm thu phí’ và ngăn cản tàu thuyền đi lại ở vùng biển quốc tế,” ông Mercogliano nói với hãng tin AP.
Hoàng Thân (sultan) al-Jaber, điều hành tập đoàn dầu khí khổng lồ Abu Dhabi National Oil của UAE gọi việc Iran “vũ khí hóa” eo biển Hormuz là “khủng bố kinh tế chống lại mọi người tiêu thụ, mọi gia đình phụ thuộc vào xăng dầu và thực phẩm giá phải chăng. Khi Iran bắt Hormuz làm con tin, mọi quốc gia đều phải trả phí, ở trạm xăng, ở tiệm tạp hóa và ở tiệm thuốc tây. Không quốc gia nào được phép gây bất ổn cho kinh tế toàn cầu theo kiểu đó,” ông al-Jaber nói trong một sự kiện của Viện Trung Đông ở thủ đô Washington.
Ngoài Iran và Oman, các nước vùng Vịnh cũng không chấp nhận kế hoạch kiểm soát eo biển Hormuz và thu phí tàu bè qua lại. Một cuộc thảo luận đã diễn ra hôm 25 Tháng Sáu giữa đại diện các nước thành viên Hội Đồng Hợp Tác Vùng Vịnh (Gulf Cooperation Council – GCC) – bao gồm Oman, Kuwait, Qatar, Saudi Arabia, Bahrain và UAE – với phái đoàn Mỹ do Ngoại Trưởng Marco Rubio dẫn đầu tại Manama thủ đô Bahrain. Sau cuộc họp, Mỹ và GCC ra thông cáo chung nhấn mạnh tầm quan trọng của “lưu thông tự do, vô điều kiện và không hạn chế,” phản đối “mọi thứ phí, lệ phí hoặc nỗ lực áp đặt quyền kiểm soát eo biển.” “Chúng ta cần quay lại với tình trạng của eo biển trước khi xảy ra cuộc xung đột này,” Ngoại Trưởng Rubio nói sau cuộc họp tại Bahrain. Hoàng Thân Faisal bin Farhan, ngoại trưởng Saudi Arabia, quốc gia lớn nhất vùng Vịnh, cũng là nước xuất cảng nhiều dầu khí nhất qua eo biển Hormuz, khẳng định Hormuz “phải trở lại với nguyên trạng trước chiến tranh.” Cả hai ngoại trưởng Mỹ và Saudi Arabia đều phản bác mạnh mẽ phát ngôn của Ngoại Trưởng Iran Araghchi rằng “eo biển Hormuz sẽ không trở lại với nguyên trạng.”
Tổng Thống Donald Trump thậm chí đe dọa ném bom Oman – một quốc gia đồng minh – nếu nước này “không cư xử tốt như mọi người khác.” Gần đây ông Trump nói ý tưởng thu phí hoặc lệ phí đi qua eo biển là “không thể chấp nhận.”
Eo biển Malacca – một hình mẫu?
Nhưng liệu ông Trump có thể làm gì?
Chỗ khó của Mỹ và các nước vùng Vịnh là Iran đã cài vào bản MOU ký kết với ông Trump một điều khoản có lợi cho tham vọng của Tehran. Điều 5 của MOU quy định, “tàu thương mại được bảo đảm đi lại an toàn mà không phải trả phí từ Vịnh Ba Tư ra biển Oman và ngược lại, chỉ trong 60 ngày…”
Iran sẽ tiến hành đối thoại với Oman để xác định việc quản lý và các dịch vụ hàng hải tại eo biển Hormuz trong tương lai, thảo luận với các quốc gia khác ven biển vùng Vịnh Ba Tư phù hợp với luật pháp quốc tế hiện hành và chủ quyền của các quốc gia ven biển eo biển Hormuz.” Kết quả ban đầu của “đối thoại” đó là kế hoạch phối hợp giữa Oman và Iran để thu phí Hormuz như trình bày trên.
Nếu kế hoạch “bắt buộc” thu phí của Iran là trái luật thì đề nghị “tự nguyện” của Oman lại có thể được xem xét. Ngoại trưởng Oman al-Busaidi dẫn trường hợp eo biển Malacca – nối Thái Bình Dương với Ấn Độ Dương thuộc lãnh hải ba quốc gia Indonesia, Malaysia và Singapore – như một tham chiếu hữu ích.
Eo biển huyết mạch Malacca dài gần ngàn cây số, chỗ hẹp nhất chỉ có 2.8 km, nơi cạn nhất chỉ 25 mét, nhưng có đến 300 con tàu qua lại mỗi ngày, trong đó có nhiều tàu chở dầu siêu lớn (very large crude carriers – VLCC) dài tới 650 mét, rộng 60 mét. Gần một nửa giá trị thương mại đường biển toàn cầu và một phần ba lượng dầu khí thương mại đi qua eo biển này, khiến nó trở thành tuyến giao thương tấp nập nhất thế giới. Tàu bè đi qua eo biển Malacca phải nộp phí, không phải cho chính quyền ba nước nói trên, mà nộp vào một quỹ tư nhân của Nhật Bản có tên The Nippon Foundation, có trách nhiệm bảo đảm an toàn hàng hải qua eo biển Malacca trong suốt bốn thập niên qua.
Chỗ khác nhau giữa eo biển Hormuz với eo biển Malacca là Hormuz ngắn hơn (167 km), rộng hơn (chỗ hẹp nhất 39 km), có hai luồng ra – vào (outbound/inbound) riêng biệt, mỗi luồng rộng 2 dặm và có một luồng ngăn cách ở giữa, điều kiện địa lý thuận lợi hơn cho tàu bè lưu thông an toàn, do đó không cần dịch vụ bảo đảm an toàn hàng hải như Malacca.
***
Cuộc chiến sai lầm của Mỹ và Israel, cộng với tham vọng của các giáo sĩ Iran đã biến một tuyến lưu thông hàng hải huyết mạch thành “điểm nghẽn” của thị trường năng lượng toàn cầu. Sắp tới, dù thu phí “tự nguyện” hay “bắt buộc” thì tàu bè qua lại eo biển Hormuz cũng phải gánh thêm chi phí, bảo hiểm; tất cả cộng vào giá xăng dầu mà người tiêu dùng toàn thế giới phải trả. Giá xăng sẽ không giảm về mức trước chiến tranh như mong đợi của mọi người.
Còn nếu muốn Hormuz trở về nguyên trạng thì phải làm sao cho các giáo sĩ Iran từ bỏ tham vọng bất hợp pháp kiểm soát và thu tiền tàu bè qua eo biển. Không thể dùng vũ lực thì dùng sức ép kinh tế. Điều đó cần ý chí chính trị mạnh mẽ, không chỉ của Mỹ, của ông Trump mà phải là nỗ lực chung của tất cả các nước phụ thuộc vào dòng năng lượng đi qua eo biển này, buộc Tehran phải tuân thủ luật pháp, trả lại cho thế giới một vùng biển quốc tế như nó từng tồn tại trước ngày 28 Tháng Hai năm nay. [kn]
CÀ MAU, Việt Nam (NV) – Mặc dù còn hai ngày nữa mới đến ngày lễ Tuyên Phong Chân Phước Linh Mục Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp (Cha Trương Bửu Diệp) nhưng người hành hương từ khắp nơi đã đổ về Trung Tâm Hành Hương Tắc Sậy, xã Phong Thạnh, tỉnh Cà Mau, trải chiếu ngủ lại để chờ ngày chính lễ đặc biệt này.
Nghi thức Tuyên Phong Chân Phước cho Cha Trương Bửu Diệp sẽ chính thức bắt đầu lúc 8 giờ sáng 2 Tháng Bảy tới đây tại Trung Tâm Hành Hương Tắc Sậy, nhưng từ hôm 29 Tháng Sáu, nhà thờ Tắc Sậy đã bắt đầu đón những đoàn người từ các tỉnh Điện Biên, Hưng Yên, Hà Nội, Vĩnh Long… tìm về. Họ đến sớm để có một chỗ nghỉ ở nhà thờ và chờ đợi ngày mà nhiều người nói rằng mình “đã mong từ rất lâu.”
Từ hôm 29 Tháng Sáu, nhà thờ Tắc Sậy đã bắt đầu đón những đoàn người hành hương từ các nơi tìm về dự lễ. (Hình: Chúc Ly/VnExpress)
Nói với báo Thanh Niên, ông Đào Văn Song, 61 tuổi, ở tỉnh Hưng Yên, cho biết mình cùng đoàn người trong làng đi hai xe đò 50 chỗ vào miền Tây. Chuyến đi kéo dài gần hai ngày nhưng cảm giác nhẹ nhõm khi đặt chân đến nơi mình mong muốn.
“Chúng tôi đi sớm mấy ngày vì sợ đông quá không vào được. Vào được tới đây rồi thì yên tâm,” ông Song vui vẻ cho biết.
Còn bà Dương Thị Đâu, 71 tuổi, ở Vĩnh Long, cho biết nhóm của bà đã lên kế hoạch từ nhiều tháng trước khi hay tin lễ Tuyên Phong Chân Phước cho Cha Diệp sẽ được tổ chức ở Tắc Sậy.
“Đi sớm để có chỗ nằm. Đi trễ đông người quá sẽ khó ở lại. Mình chờ ngày này lâu rồi nên không muốn bỏ lỡ,” bà Đâu nói.
Khi trời dần tối, nhiều người tranh thủ nghỉ ngơi, trong khi một số người vẫn tiếp tục đi lại trong khuôn viên nhà thờ. Không khí khá yên tĩnh dù lượng người đổ về ngày một đông, khác với hình dung của nhiều người về một sự kiện dự kiến đón hàng chục ngàn người tham dự.
Theo báo VnExpress, chiều 30 Tháng Sáu (giờ Việt Nam), Đức Hồng Y Luis Antonio G. Tagle, 69 tuổi, người Philipines, quyền tổng trưởng Bộ Loan Báo Tin Mừng của Tòa Thánh Vatican, cũng đã đến Hà Nội để thay mặt Đức Thánh Cha Leo XIV làm chủ sự lễ Tuyên Phong Chân Phước cho Cha Trương Bửu Diệp.
Đức Tổng Giám Mục Marek Zalewski, đại diện Tòa Thánh tại Việt Nam, cùng hai Đức Tổng Giám Mục Nguyễn Năng và Vũ Văn Thiên, chủ tịch và phó chủ tịch Hội Đồng Giám Mục Việt Nam, đã đến đón Đức Hồng Y Tagle.
Đức Hồng Y Luis Antonio G. Tagle (cầm hoa) được Đức Tổng Giám Mục Marek Zalewski, đại diện Tòa Thánh Việt Nam và Hội Đồng Giám Mục Việt Nam đón tại phi trường Nội Bài, Hà Nội. (Hình: Đức Dũng/VnExpress)
Theo Linh Mục Giuse Võ Văn Hoài, chánh sở Họ Tắc Sậy, đây là lần đầu tiên sau gần 500 năm kể từ khi Công Giáo vào Việt Nam, một lễ Tuyên Phong Chân Phước được tổ chức tại Việt Nam thay vì tại Vatican.
Dự trù hôm 1 Tháng Bảy tại nhà thờ Tắc Sậy sẽ có bốn Thánh Lễ từ sáng đến chiều.
Lễ đài 10,000 chỗ ngồi, khuôn viên đối diện nhà thờ Tắc Sậy hiện đã hoàn thiện, sẵn sàng phục vụ giáo dân, khách hành hương dự lễ.
Ngoài ra, còn có khu nhà nghỉ trước lễ dành cho đức hồng y và các đức giám mục, khu ẩm thực sau lễ và nhiều khu chức năng khác.
Các họ đạo trong giáo phận Cần Thơ đã tổ chức Tuần Cửu Nhật cầu nguyện cho đại lễ. Giáo dân vận động được 47,000 phần ăn sáng và 200,000 chai nước uống phục vụ người tham dự; chuẩn bị 1,850 áo lễ tặng các đức giám mục và linh mục, cùng 14,000 phần ăn dành cho khách mời trong sân lễ. (Tr.N) [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Chính quyền Tổng Thống Donald Trump trao hợp đồng xây phòng khiêu vũ $500 triệu tại Tòa Bạch Ốc không qua đấu thầu, theo Washington Post hôm Thứ Ba, 30 Tháng Sáu.
Hợp đồng xây phòng khiêu vũ ở East Wing của Tòa Bạch Ốc được ký kết thông qua Executive Residence, vốn được miễn tuân thủ luật lệ bắt buộc cơ quan liên bang tổ chức đấu thầu và công khai chi tiết hợp đồng, theo bản sao hợp đồng mà tờ báo này có được. Executive Residence là nơi gia đình tổng thống Mỹ sinh sống thực sự trong Tòa Bạch Ốc.
Phòng khiêu vũ được xây dựng tại Tòa Bạch Ốc ở Washington, DC, hôm 19 Tháng Năm. (Hình: Chip Somodevilla/Getty Images)
Tòa Bạch Ốc trao hợp đồng này cho công ty xây dựng Clark Construction ở Virginia, và đích thân Tổng Thống Trump tham gia một số cuộc thương lượng về chi phí xây phòng khiêu vũ.
Clark tính tiền lời 3% cho phần xây dựng ban đầu ở East Wing, mức tiền lời bình thường đối với dự án xây dựng lớn của chính phủ, nhưng vẫn có thể kiếm được hàng chục triệu đô la từ dự án này.
Dự án này dự trù tốn $600 triệu và bao gồm phòng khiêu vũ chứa được tới 1,000 người, bãi đáp và phóng “drone” (máy bay điều khiển từ xa) bên trên và hầm quân sự bên dưới, Tổng Thống Trump cho hay trước đây, theo The Hill.
Mặc dù đang bị kiện, Tòa Bạch Ốc vẫn tiến hành dự án này, nêu lý do là bảo đảm an ninh. Tháng trước, Tổng Thống Trump yêu cầu Quốc Hội chi $1 tỷ tăng cường an ninh cho phòng khiêu vũ này sau khi ông tuyên bố dự án này sẽ không sử dụng tiền đóng thuế của người dân.
Báo Washington Post từng đưa tin hơn một nửa chi phí dự án này là tiền đóng thuế của người dân.
Phòng khiêu vũ trong Tòa Bạch Ốc chỉ là dự án đầu tiên trong hàng loạt dự án sửa sang và làm đẹp Washington, DC, mà Tổng Thống Trump hứa làm. Ông đã cho sửa sang đài phun nước và công viên khắp DC và đang tính xây khải hoàn môn cao 250 foot.
Tổng Thống Trump còn cho sơn lại đáy và trám chỗ rỉ nước dưới Hồ Phản Chiếu Tượng Đài Lincoln. Dự án này đang bị chú ý kỹ vì mới hoàn tất mà sơn đã bị tróc và rong rêu bám đầy. Ông Trump cho biết hai vấn đề đó do kẻ phá hoại gây ra. (Th.Long) [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Tối Cao Pháp Viện (TCPV) Mỹ hôm Thứ Ba, 30 Tháng Sáu, ra phán quyết cho phép các tiểu bang cấm phụ nữ và trẻ em gái chuyển giới thi đấu trong các đội thể thao nữ tại trường học và đại học công lập. Phán quyết này giữ nguyên hiệu lực đối với các đạo luật của Idaho và West Virginia.
Theo Reuters, đây là phán quyết đầu tiên của tòa liên bang trực tiếp giải quyết vấn đề vận động viên chuyển giới trong các môn thể thao học đường và được dự báo sẽ ảnh hưởng đến các đạo luật tương tự trên toàn nước Mỹ.
Tối Cao Pháp Viện ra phán quyết cho phép các tiểu bang cấm phụ nữ và trẻ em gái chuyển giới thi đấu trong các đội thể thao nữ tại trường (Hình: Heather Diehl/Getty Images)
Với tỷ lệ 6-3, phán quyết của TCPV là bất lợi cho hai học sinh chuyển giới là Becky Pepper-Jackson và Lindsay Hecox – những người đã khởi kiện nhằm phản đối các đạo luật hạn chế tại tiểu bang bang West Virginia và Idaho.
Thẩm phán Brett Kavanaugh, người viết ý kiến đa số, cho rằng các tiểu bang có thể phân biệt vận động viên theo giới tính sinh học vì “những khác biệt thể chất vốn có giữa nam và nữ” cũng như mục tiêu bảo đảm tính công bằng và an toàn trong thể thao nữ.
Trong ý kiến phản đối, Thẩm Phán Sonia Sotomayor, cùng hai Thẩm Phán Elena Kagan và Ketanji Brown Jackson, cho rằng TCPV đã đưa ra quyết định quá sớm và tước đi cơ hội để các nguyên đơn chứng minh rằng những lập luận của các bang không được bằng chứng xác thực hỗ trợ.
Các vụ kiện do hai học sinh chuyển giới là Lindsay Hecox (Idaho) và Becky Pepper-Jackson (West Virginia) khởi xướng. Họ lập luận rằng các lệnh cấm này phân biệt đối xử với người chuyển giới, vi phạm cả Title IX và các quyền hiến định. Trong khi đó, chính quyền hai bang khẳng định các quy định này nhằm bảo vệ sự công bằng trong thi đấu cho các vận động viên nữ.
Trong văn bản phán quyết do Thẩm Phán Brett Kavanaugh soạn thảo, TCPV kết luận rằng các đạo luật này không vi phạm Tu Chính Án Thứ 14 của Hiến Pháp, vốn quy định luật pháp phải được áp dụng bình đẳng đối với mọi người, cũng như không vi phạm Mục IX (Title IX) thuộc Đạo Luật Sửa Đổi Về Giáo Dục năm 1972, vốn nghiêm cấm hành vi phân biệt đối xử về giới trong lĩnh vực giáo dục.
“Hiến Pháp và Mục IX không yêu cầu phải thay đổi toàn diện hệ thống thể thao dành cho phụ nữ và trẻ em gái trên khắp nước Mỹ,” Thẩm Phán Kavanaugh viết.
Ở phần cuối ý kiến của mình, Thẩm Phán Kavanaugh bày tỏ sự cảm thông đối với các vận động viên học sinh ở cả hai phía của vấn đề, đồng thời khẳng định không bên nào đáng bị “xa lánh hay bôi nhọ,” theo NBC.
“Phần lớn các vận động viên học sinh — dù là nữ giới về mặt sinh học hay người chuyển giới — có liên quan đến những tranh cãi về thể thao dành cho người chuyển giới trên khắp cả nước đều đang ở độ tuổi thanh thiếu niên hoặc mới ngoài đôi mươi. Các em đều mong muốn được tham gia thi đấu thể thao, và nguyện vọng đó hoàn toàn xứng đáng được tôn trọng,” ông viết trong phán quyết. “Không một vận động viên học sinh nào, dù là nữ giới về mặt sinh học hay người chuyển giới, đáng phải chịu sự xa lánh hay bôi nhọ.”
Thống đốc West Virginia, ông Patrick Morrisey, thuộc đảng Cộng Hòa, đã hoan nghênh phán quyết của TCPV liên quan đến vụ kiện về vấn đề người chuyển giới tham gia thi đấu thể thao bắt nguồn từ tiểu bang của ông.
“Phán quyết hôm nay sẽ được ghi nhớ như một trong những thắng lợi quan trọng nhất đối với thể thao nữ kể từ khi Đạo Luật Title IX được ban hành,” ông phát biểu.
Theo Reuters, phán quyết được xem là một chiến thắng lớn đối với các tiểu bang do đảng Cộng Hòa lãnh đạo và phù hợp với các chính sách của Tổng Thống Donald Trump nhằm hạn chế vận động viên chuyển giới tham gia các môn thể thao nữ. Hiện đã có hơn hai chục tiểu bang ban hành các quy định tương tự. Quyết định của TCPV được dự báo sẽ củng cố cơ sở pháp lý cho các đạo luật này, trong khi các tiểu bang vẫn cho phép vận động viên chuyển giới thi đấu theo bản dạng giới của họ không bị buộc phải thay đổi chính sách. (KL) [kn]
