HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Hôm 21 Tháng Năm, sau chín ngày xét xử và nghị án, Tòa Án Thành Phố Hà Nội đã tuyên phạt bị cáo Nguyễn Linh Ngọc, 67 tuổi, cựu thứ trưởng Bộ Tài Nguyên và Môi Trường, ba năm tù về tội “vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí,” dù trước đó được Viện Kiểm Sát đề nghị 30-36 tháng tù treo.
Theo báo Tuổi Trẻ, liên quan cấp phép khai thác đất hiếm trái phép, bị cáo Nguyễn Văn Thuấn, cựu tổng cục trưởng Tổng Cục Địa Chất và Khoáng Sản, bị năm năm tù về cùng tội danh.
Bị cáo Nguyễn Linh Ngọc (trái), cựu thứ trưởng Bộ Tài Nguyên và Môi Trường, và bị cáo Lưu Anh Tuấn, chủ tịch công ty Đất Hiếm Việt Nam, tại tòa. (Hình: Giang Long/Tuổi Trẻ)
Ngoài ra, 25 bị cáo khác trong vụ án xảy ra tại công ty Thái Dương và các đơn vị liên quan về việc khai thác, buôn lậu đất hiếm sang Trung Quốc ở tỉnh Yên Bái cũng bị tòa tuyên án từ hai đến 16 năm tù.
Trong đó, bị cáo Đoàn Văn Huấn, chủ tịch công ty Thái Dương, bị 14 năm rưỡi tù về ba tội “vi phạm quy định về thăm dò, khai thác tài nguyên; vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; gây ô nhiễm môi trường.”
Nặng nhất là bị cáo Lưu Anh Tuấn, chủ tịch công ty Đất Hiếm Việt Nam, bị tòa tuyên 16 năm tù với cáo buộc “buôn lậu” và “vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.”
Riêng nhóm bị cáo là lãnh đạo Sở Tài Nguyên và Môi Trường Tỉnh Yên Bái gồm: Hồ Đức Hợp, giám đốc, lãnh bốn năm tù; Lê Công Tiến, phó giám đốc phụ trách lĩnh vực khoáng sản, lãnh ba năm tù; và Bùi Đoàn Như, trưởng phòng khoáng sản, bị tòa tuyên hai năm rưỡi tù.
Theo cáo trạng, Bộ Tài Nguyên và Môi Trường có trách nhiệm cấp, thu hồi giấy phép khai thác khoáng sản. Bị cáo Ngọc là thứ trưởng phụ trách lĩnh vực này.
Hôm 24 Tháng Năm, 2011, Tổng Cục Địa Chất nhận được hồ sơ của công ty Thái Dương xin cấp phép khai thác đất hiếm tại mỏ Yên Phú, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.
Thời điểm này, chính phủ Việt Nam chỉ đạo tạm dừng cấp phép khai thác khoáng sản trên cả nước để chờ hướng dẫn.
Để lách luật, công ty Thái Dương lập ra dự án “Đầu tư xây dựng tổ hợp chế biến sâu đất hiếm,” trong đó có hai hạng mục là nhà máy thủy luyện, chế biến ô xít đất hiếm ở Yên Bái và nhà máy chiết tách, chế biến ô xít đất hiếm ở Hải Phòng, để trình cơ quan có thẩm quyền.
Sau khi được chính phủ chấp thuận, Bộ Tài Nguyên và Môi Trường đã cấp giấy phép khai thác khoáng sản cho công ty Thái Dương, mặc dù dự án của công ty này đã thay đổi cả về quy mô và tính chất, không có giấy chứng nhận đầu tư dự án nhà máy thủy luyện Yên Bái và dự án nhà máy chiết tách Hải Phòng. Đặc biệt, vốn chủ sở hữu chỉ có 200 tỷ đồng ($7.8 triệu) trên tổng mức đầu tư là 1,953 tỷ đồng ($76.6 triệu).
Các bị cáo là cán bộ của Tổng Cục Địa Chất được giao nhiệm vụ thẩm định hồ sơ, song không làm mà dùng kết quả thẩm định cũ từ năm 2011, nhưng vẫn báo cáo đề nghị lãnh đạo Bộ Tài Nguyên và Môi Trường cấp giấy phép.
Ông Nguyễn Linh Ngọc, khi đó là thứ trưởng Bộ Tài Nguyên và Môi Trường, mặc dù biết công ty Thái Dương chưa đủ điều kiện nhưng vẫn ký cấp giấy phép khai thác khoáng sản cho công ty này.
Các bị cáo đứng nghe Hội Đồng Xét Xử tuyên án. (Hình: Trọng Phú/VOV)
Sau khi được cấp phép, bị cáo Đoàn Văn Huấn đã đến cám ơn bị cáo Nguyễn Văn Thuấn 500 triệu đồng ($19,630) “nhân dịp sinh nhật.”
Viện Kiểm Sát xác định, những sai phạm kéo dài dẫn đến trong thời gian từ năm 2019 đến Tháng Mười, 2023, công ty Thái Dương đã khai thác trái phép quặng đất hiếm và quặng sắt tại mỏ đất hiếm Yên Phú.
Trong đó, bán trái phép sang Trung Quốc hơn 10.2 triệu kg đất hiếm, thu lợi bất chính hơn 736 tỷ đồng ($28.8 triệu).
Ngoài ra, từ năm 2019 đến 2023, công ty Đất Hiếm Việt Nam đã mua hơn 3,511 tấn đất hiếm của công ty Thái Dương để xuất cảng cho các công ty tại Nhật, Áo, Trung Quốc, với tổng trị giá hơn 379 tỷ đồng ($14.8 triệu).
Hành vi của các bị cáo Ngọc và sáu cựu cán bộ Bộ Tài Nguyên và Môi Trường bị cáo buộc đã gây thất thoát khoáng sản với giá trị hơn 736 tỷ đồng. (Tr.N) [qd]
WASHINGTON, DC (NV) – Chính quyền Tổng Thống Donald Trump hôm Thứ Tư, 21 Tháng Năm, yêu cầu Tối Cao Pháp Viện (TCPV) chặn lệnh tòa cấp dưới bắt buộc Cơ Quan Cải Tổ Chính Phủ (DOGE) của tỷ phú Elon Musk nộp hồ sơ hoạt động cho tổ chức bất vụ lợi giám sát chính phủ, theo AP.
Đơn yêu cầu khẩn cấp hôm Thứ Tư của Bộ Tư Pháp (DOJ) liên quan tới việc DOGE có phải là cơ quan liên bang hay không, vì nếu phải, cơ quan này phải tuân thủ Đạo Luật Tự Do Thông Tin (FOIA). DOJ lập luận DOGE chỉ là ban cố vấn cho tổng thống nên không bị buộc nộp tài liệu theo FOIA.
Biểu tình phản đối tỷ phút Elon Musk và DOGE ở Washington, DC hôm 5 Tháng Tư. (Hình minh họa: Dominic Gwinn/Middle East Images/AFP via Getty Images)
DOJ muốn TCPV chặn phán quyết của tòa cấp dưới bắt buộc DOGE nộp hồ sơ hoạt động cho tổ chức Công Dân Vì Trách Nhiệm và Đạo Đức ở Washington (CREW) và bắt buộc bà Amy Gleason, quyền phụ trách DOGE, trả lời thắc mắc của CREW, có tuyên thệ, trong vòng ba tuần tới. Hồi Tháng Hai, CREW nộp đơn kiện DOGE, cáo buộc cơ quan này “có thẩm quyền rộng tới mức đáng ngạc nhiên” nhưng lại hoạt động không minh bạch.
Hồi Tháng Ba, ông Christopher Cooper, chánh án liên bang ở DC, xác định vai trò DOGE có lẽ không chỉ là cố vấn. Ông lưu ý rằng DOGE từng tuyên bố giúp dẹp bỏ Cơ Quan Phát Triển Quốc Tế Mỹ (USAID) và hủy nhiều hợp đồng chính phủ trị giá hàng tỷ đô la.
“Dường như phải có nhiều thẩm quyền mới hủy được bất cứ hợp đồng nào của chính phủ – mà hủy nhiều hợp đồng lớn như vậy chắc chắn phải có nhiều thẩm quyền,” ông Cooper viết trong phán quyết. DOGE “có lẽ có ít nhất vài thẩm quyền độc lập trong việc xác định và sa thải nhân viên liên bang và chấm dứt chương trình cũng như hợp đồng liên bang.”
Ban đầu, một nhóm chánh án tòa kháng án liên bang ở DC chặn phán quyết của ông Cooper, nhưng sau đó, nhóm chánh án khác phục hồi phán quyết đó. Sau đó, ông Cooper ra thời hạn chót ngày 13 Tháng Sáu để DOGE phải nộp hồ sơ cho CREW.
Đơn yêu cầu khẩn cấp hôm Thứ Tư của DOJ là đơn mới nhất trong hàng loạt đơn yêu cầu khẩn cấp mà chính quyền Tổng Thống Trump nộp lên TCPV sau khi tòa cấp dưới chặn kế hoạch của ông. (Th.Long) [qd]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Sau màn “đấu tố” trên mạng xã hội về sản phẩm giảm cân nghi ngờ chứa chất cấm, Sở An Toàn Thực Phẩm TP.HCM đã cho kiểm tra các sản phẩm do DJ Ngân 98 quảng cáo và kinh doanh.
Hôm 21 Tháng Năm, bà Phạm Khánh Phong Lan, giám đốc Sở An Toàn Thực Phẩm TP.HCM, cho biết kế hoạch kiểm tra sản phẩm giảm cân này tiến hành sau khi mạng xã hội lan truyền video tranh cãi giữa cô Võ Thị Ngọc Ngân, tức DJ Ngân 98, 27 tuổi, và cô Trần Thị Bích Ngân, tức Ngân Collagen, 30 tuổi, chủ thương hiệu mỹ phẩm N-Collagen tại Cần Thơ, công kích nhau về độ an toàn sản phẩm giảm cân của đôi bên.
Cô DJ Ngân 98 giới thiệu các viên uống giảm cân trên trang Facebook cá nhân. (Hình: VNExpress)
Theo ghi nhận của báo VNExpress, trong video, cô Ngân Collagen nói về câu chuyện một trường hợp đã dùng sản phẩm của cô DJ Ngân 98 nhiều tháng, gần đây tim đập nhanh, kiểm nghiệm sản phẩm phát hiện Sibutramine – một chất cấm sử dụng trong thực phẩm vì có nguy cơ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tim mạch và thần kinh, gây cảm giác chán ăn, ảnh hưởng sức khỏe.
Hiện nhiều sản phẩm thực phẩm bổ sung có tác dụng giảm cân do cô Ngân 98 quảng cáo được bán trên các sàn thương mại điện tử và nhiều nền tảng mạng xã hội, chủ yếu gồm viên uống giảm cân Super Detox X3, viên uống giảm cân X7 plus và viên uống giảm cân X1000… Mỗi sản phẩm này được rao với từ vài trăm đến giá gần cả triệu đồng.
Các sản phẩm được quảng cáo chứa “thành phần hoàn toàn từ thiên nhiên,” “giảm cân cấp tốc 3-5 kg một liệu trình,” “không tác dụng phụ,” có hiệu quả với những người “cơ địa khó giảm”…
Trên website chính thức của Ngân 98, ngoài bán các loại sản phẩm giảm cân, cô này còn bán nhiều loại mỹ phẩm khác như kem chống nắng, kem trị nám, dưỡng mi… Các sản phẩm này đều ghi tiếng nước ngoài trên bao bì, nhiều sản phẩm có logo “ZUBU” – tên công ty.
Các sản phẩm giảm cân nêu trên ghi nơi sản xuất trên bao bì tại “nhà máy đạt chuẩn GMP, điểm công nghiệp Đan Phượng, xã Đan Phượng, huyện Đan Phượng, Hà Nội,” nhưng thuộc công ty Thương Mại và Dịch Vụ ZUBU ở đường Phạm Văn Chiêu, phường 9, quận Gò Vấp, Sài Gòn, quản lý phẩm chất.
Do đó, sáng cùng ngày, Đội Quản Lý An Toàn Thực Phẩm Phụ Trách Quận Gò Vấp đã tìm đến địa chỉ trên để kiểm tra.
Không thấy tên công ty ZUBU như địa chỉ ghi trên bao bì ở đường Phạm Văn Chiêu, quận Gò Vấp, Sài Gòn. (Hình: Bùi Nhi/Tuổi Trẻ)
“Thời điểm kiểm tra văn phòng công ty này đóng cửa nên chúng tôi chưa lấy được mẫu, nơi sản xuất sản phẩm thì ở Hà Nội, chúng tôi đang tiếp tục phối hợp các cơ quan chức năng để có phương án xử lý,” bà Lan cho biết.
Hiện chưa rõ phẩm chất những sản phẩm giảm cân trên.
Những tháng qua, cơ quan hữu trách ở Việt Nam liên tục phát hiện sữa giả, thuốc giả, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, mỹ phẩm kém phẩm chất, mới nhất là đường dây sản xuất 100 loại thực phẩm bổ sung giả.
Nhiều người nổi tiếng tại Việt Nam gần đây bị lên án vì quảng cáo láo, thổi phồng công dụng nhiều sản phẩm sữa, thực phẩm bổ sung.
Trước tình hình này, để xoa dịu công luận, giới chức ở Sài Gòn đã tăng cường kiểm tra đến hết Tháng Năm các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, thực phẩm bổ sung. (Tr.N) [qd]
WASHINGTON, DC (NV) – Bộ Tư Pháp (DOJ) bắt đầu điều tra ông Andrew Cuomo, cựu thống đốc New York, vì nghi ông nói dối với Quốc Hội về đại dịch COVID-19, hai giới chức biết cuộc điều tra này cho CBS News hay hôm Thứ Ba, 20 Tháng Năm.
DOJ điều tra ông Cuomo sau nhiều tháng cơ quan này hủy bỏ truy tố ông Eric Adams, thị trưởng thành phố New York. Cả hai ông này đều đang tranh cử thị trưởng trong cuộc bầu cử sắp tới.
Ông Andrew Cuomo, cựu thống đốc New York. (Hình: Charly Triballeau/AFP via Getty Images)
Tính tới Thứ Ba, ông Cuomo chưa được giới chức công lực liên lạc về vụ này và cũng chưa nhận được bất cứ trát nào, ông Rich Azzopardi, phát ngôn viên của ông Cuomo, cho biết.
Mấy tháng qua, các nhà lập pháp Cộng Hòa ở Quốc Hội thúc giục DOJ điều tra ông Cuomo. Họ cáo buộc ông nói dối với Quốc Hội trong cuộc điều tra về số người chết vì COVID-19 trong nhà dưỡng lão ở New York. Từ lâu, giới phê bình chỉ trích ông Cuomo vì cách tiểu bang này ứng phó với đại dịch COVID-19.
Năm ngoái, ủy ban của Hạ Viện về đại dịch COVID-19 đề nghị điều tra ông Cuomo, cáo buộc ông tham gia soạn và điều chỉnh bản phúc trình năm 2020 của tiểu bang New York về số người chết trong nhà dưỡng lão, nhưng hồi Tháng Sáu, 2024, ông khai với ủy ban này ông không tham gia. Ủy ban này cho rằng ông Cuomo vi phạm luật cấm khai gian với Quốc Hội.
DOJ thời cựu Tổng Thống Joe Biden không làm theo lời đề nghị đó. Nhưng sau khi Tổng Thống Donald Trump tái đắc cử, Dân Biểu James Comer (Cộng Hòa-Kentucky), chủ tịch Ủy Ban Giám Sát Hạ Viện, hối thúc công tố viên liên bang điều tra vụ này. Ông Comer tuyên bố ông Cuomo “bị bắt quả tang nói dối với Quốc Hội.” (Th.Long) [qd]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Hà Nội cố gắng chứng tỏ cho Mỹ thấy họ đang thúc đẩy nhanh các vụ mua sắm lớn để thuận lợi hơn khi đàm phán giảm thuế quan đối ứng.
Vietnamnet, VNExpress, là một số cơ quan tuyên truyền của CSVN đưa tin Bộ trưởng Công thương Nguyễn Hồng Diên, ngày Thứ Ba 20 Tháng Năm, đã gặp đại diện 4 trong số những tập đoàn hàng đầu Hoa Kỳ.
Bộ trưởng Công thương CSVN Nguyễn Hồng Diên họp ngày 20 Tháng Năm 2025 với nhiều tập đoàn lớn của Hoa Kỳ, ra dấu hiệu cố gắng cắt giảm thâm thủng mậu dịch cho Washington. (Hình: Công Thương)
Vietnamnet nói các cuộc thảo luận đề nghị hợp tác và mua sắm với các số tiền dự trù hàng tỉ đô la đó nhằm “gửi gắm thông điệp đến Tổng thống Trump” rằng chế độ Hà Nội muốn tăng cường hợp tác với Mỹ theo hướng “hai bên cùng có lợi”. Các cuộc gặp tập đoàn Lockheed Martin, SpaceX, Google, Excelerate Energy được sắp đặt khi phái đoàn ông Diên đến đàm phán thương mại ở Washington.
“Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đề nghị các tập đoàn phản ánh nguyện vọng của Việt Nam tới Chính quyền Tổng thống Trump: “Việc Việt Nam và Hoa Kỳ có quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện đã và đang thúc đẩy mạnh mẽ, tạo điều kiện thuận lợi giúp các công ty Hoa Kỳ đầu tư và kinh doanh thuận lợi ở Việt Nam” VNN thuật lại. “Vì vậy, hợp tác với Việt Nam sẽ mang lại lợi ích chiến lược trong dài hạn và góp phần cải thiện cán cân thương mại theo hướng công bằng, hài hòa, bền vững giữa hai nước. Việt Nam cần được đối xử như đối tác thương mại ưu tiên của Hoa Kỳ.”
Việt Nam đang đàm phán vòng thứ hai cho một thỏa hiệp thương mại song phương với chính phủ Trump hầu thoát được cái vòng kim cô thuế quan đối ứng 46%, bị Tổng thống Trump áp đặt từ đầu Tháng Tư, mà nếu không gỡ được sẽ là đại họa cho nền kinh tế Việt Nam. Dù sao, cuộc đàm phán mới chỉ diễn ra về các nguyên tắc và các vấn đề sẽ phải thảo luận.
Bộ trưởng Công thương CSVN Nguyễn Hồng Diên gặp đại diện Tập đoàn điện hạt nhân Westinghouse, ký bản ghi nhớ ngày 19 Tháng Năm 2025 hợp tác phát triển năng lượng hạt nhân. (Hình: Công Thương)
Tại cuộc gặp giới kỹ nghệ Mỹ, ông Diên nói mong gia tăng hợp tác với Lockheed Martin khi Việt Nam dự trù phóng vệ tinh viễn thông mới vào cuối năm tới. Năm ngoái, đã có tin Hà Nội đàm phán để mua 3 máy bay vận tải quân sự C-130 Hercules rồi những tháng gần đây lại có tin họ muốn mua ít nhất 24 khu trực đa năng F-16 Fighting Falcon cũng của Lockheed Martin. CSVN luôn luôn giấu kín các tin tức đàm phán mua sắm trang bị an ninh quốc phòng.
Trước khi gặp các công ty kể trên, phái đoàn ông Diên đã gặp đại diện tập đoàn điện hạt nhân Westinghouse hôm Thứ Hai 19 Tháng Năm 2025 và ký bản ghi nhớ “phát triển điện hạt nhân, tiếp tục thúc đẩy hợp tác, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt như phát triển các mô hình đầu tư hạ tầng năng lượng (PPP, BOT), chuyển giao công nghệ cũng như đào tạo và phát triển đội ngũ nhân lực kỹ thuật phục vụ ngành điện hạt nhân”, báo Công Thương viết.
Hà Nội nóng lòng đàm phán càng sớm càng tốt để thoát cái vạ thuế quan đối ứng nên một mặt chứng tỏ cho Washington thấy họ đang mua sắm sản phẩm Mỹ với những số tiền lớn. Mặt khác, những người cầm đầu chế độ hò hét thuộc cấp ở trong nước gia tăng bắt hàng giả hàng nhái cũng như tránh cho hàng Trung Quốc mượn đường xuất cảng sang Mỹ.(NTB)
ORANGE COUNTY, California (NV) – Trong khi một số người ở Washington, DC cảm thấy tình hình đang xấu đi, dữ liệu mới lại cho thấy giá thuê nhà ở đây không như vậy.
Theo báo Business Insider, giá thuê trung vị (median) của các loại căn hộ từ studio đến hai phòng ngủ ở thủ đô tăng 3.3% trong tháng trước so với cùng kỳ năm ngoái, lên đến $2,283, theo báo cáo được công bố vào ngày 19 Tháng Ba của Realtor.com.
Giá thuê nhà ở DC và nhiều thành phố lớn khác của Mỹ có thể sẽ tăng trong những năm tới. (Hình minh họa: Spencer Lee Eiseman/Pexels.com)
Điều này trái ngược với xu hướng chung ở tại 50 thành phố lớn nhất nước Mỹ, nơi giá thuê đã giảm trong 19 tháng liên tiếp, xuống còn $1,691.
Những người theo dõi thị trường địa ốc có thể ngạc nhiên khi thấy giá thuê tăng ở khu vực đô thị DC, bao gồm các thành phố lân cận của Virginia như Arlington và Alexandria, cũng như các vùng ngoại ô của Maryland.
Lý do là vì giá nhà trung vị ở Washington, DC đã giảm 3.3% trong tháng Hai so với cùng kỳ năm ngoái, theo Realtor.com – hoàn toàn ngược lại với xu hướng giá thuê trong cùng khoảng thời gian. Sự sụt giảm này diễn ra khi nhiều chủ nhà bất ngờ rao bán nhà của họ, với số lượng nhà sẵn có tăng từ 48% đến 56.2% trong khoảng thời gian từ cuối Tháng Hai đến đầu Tháng Ba so với năm ngoái, theo dữ liệu nghiên cứu.
Thị trường nhà ở DC có vẻ đang chững lại đúng vào lúc DOGE (Bộ Hiệu Quả Chính Phủ) mới thành lập, thực hiện cắt giảm mạnh nhân viên liên bang. Những người mất việc có thể phải di dời, điều này có thể dẫn đến một cuộc di cư lớn.
Tuy nhiên, dữ liệu giá thuê Tháng Hai lại đi ngược với giả thuyết rằng chi phí nhà ở sẽ giảm ở các thành phố có nhiều nhân viên liên bang, cho thấy rằng điều này có thể chỉ là tin đồn – ít nhất là ở thời điểm hiện tại.
Một lời giải thích khả dĩ cho sự chênh lệch này là các yêu cầu quay lại văn phòng đang làm giảm tác động của cuộc di cư khỏi DC sau các đợt cắt giảm nhân sự của DOGE, theo nhận định của các kinh tế gia của Realtor.com. Một lý do khác nữa đó là có thể sự thay đổi lớn này vẫn chưa được phản ánh rõ ràng trên dữ liệu.
“Tôi không nghĩ rằng dữ liệu của chúng tôi đã phản ánh hoàn toàn thực tế,” Joel Berner, một kinh tế gia đồng tác giả báo cáo về giá thuê của Realtor.com, nói với Business Insider. “Tôi nghĩ rằng nó chỉ đang hơi chậm một chút.”
Vì sao giá thuê ở DC và nhiều thành phố khác có thể tăng
Thay vì giảm mạnh khi các cựu nhân viên chính phủ rời đi, có lý do để tin rằng giá thuê căn hộ ở DC và nhiều thành phố lớn khác của Mỹ sẽ tăng trong những năm tới.
Lượng căn hộ cho thuê mới đã tăng lên mức cao nhất trong năm thập niên vào mùa Hè năm ngoái, theo công ty địa ốc Zumper, điều này có thể lý giải vì sao giá thuê căn hộ đang suy yếu.
Nhưng sự cân bằng có thể sẽ thay đổi, khiến việc tìm căn hộ mới trở nên khó khăn hơn vào những năm cuối của thập niên 2020.
Chỉ có chưa đến 294,000 đơn vị nhà ở đa gia đình ở tại các thành phố lớn được phê duyệt xây dựng trong năm ngoái, theo “Realtor.com.” Đây là mức thấp nhất kể từ năm 2017, ngay cả khi tính cả năm 2020 đầy biến động, và giảm mạnh so với mức đỉnh 461,000 đơn vị nhà ở vào năm 2022.
30 trong số 50 thị trường lớn nhất nước Mỹ chứng kiến sự sụt giảm hai con số về số lượng giấy phép xây dựng nhà ở đa gia đình. 23 khu vực giảm 20% trở lên. Khu vực DC cũng không ngoại lệ, với số giấy phép giảm 35%.
“Xu hướng giảm giá thuê trong 19 tháng qua cùng với nhiều đơn vị nhà ở đa gia đình đang được xây dựng đã ảnh hưởng đến sự hào hứng của các nhà xây dựng đối với các dự án mới,” Danielle Hale, kinh tế gia trưởng của Realtor.com, nói trong một tuyên bố.
Sự suy giảm rõ ràng của hoạt động xây dựng căn hộ có thể làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nhà ở tại Mỹ, mà Realtor.com ước tính hiện đang thiếu hụt 3.8 triệu đơn vị. Điều này có thể khiến giá thuê đảo chiều tăng trở lại, đặc biệt ở các thị trường lớn như New York, nơi giá thuê căn hộ đã tăng 6.8% – mức cao nhất ở Mỹ.
“Xu hướng giảm giá thuê hiện tại có thể sẽ không kéo dài,” Hale và Berner viết. “Chúng tôi kỳ vọng giá thuê sẽ bắt đầu tăng trở lại trong những năm tới khi tốc độ bổ sung căn hộ mới vào thị trường chậm lại.” (Ng.Tr) [kn]
QUẢNG NAM, Việt Nam (NV) – Mâu thuẫn trong lúc khai thác mỏ cát ở xã Đại Sơn, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam, một ông chủ tịch công ty đã thuê côn đồ chém cổ đông để thâu tóm quyền điều hành và khai thác.
Theo báo Dân Việt, chiều 20 Tháng Năm, Phòng Cảnh Sát Hình Sự Công An Đà Nẵng đã khởi tố, bắt giữ bị can Phạm Chiến Thắng, 51 tuổi, chủ tịch Hội Đồng Thành Viên công ty Thương Mại Pha Lê Quảng Nam, để điều tra về tội “cố ý gây thương tích.”
Công an đọc quyết định khởi tố bị can Phạm Chiến Thắng. (Hình: H.B/Tuổi Trẻ)
Bị can Thắng bị cáo buộc là chủ mưu vụ chém ông NĐH, 40 tuổi, ở phường Hòa Cường Bắc, quận Hải Châu, Đà Nẵng, một cổ đông của công ty Pha Lê Quảng Nam.
Theo điều tra của Công An Đà Nẵng, năm 2018, ông PTD, 62 tuổi, ở xã Đại Hiệp, huyện Đại Lộc, cùng bị can Thắng, quê Hải Phòng, thành lập công ty Pha Lê Quảng Nam, chuyên khai thác cát tại mỏ Đại Sơn.
Hai năm sau, bị can Thắng được bầu làm chủ tịch Hội Đồng Thành Viên, sở hữu 30% vốn góp công ty. Tuy nhiên, do tình hình kinh doanh khó khăn, ông ta đã chuyển nhượng phần lớn vốn góp, chỉ còn giữ lại 7%.
Đến Tháng Tư, 2021, công ty bầu ông NĐH làm chủ tịch thay bị can Thắng.
Năm 2022, vì muốn thâu tóm lại quyền điều hành công ty và chiếm quyền khai thác mỏ cát, bị can Thắng đã lên kế hoạch, tự ý đưa nhóm côn đồ có nhiều tiền án, tiền sự gồm Trần Ngọc Anh, Bùi Thu Huyền, Lê Bá Vũ và Nguyễn Phi Hùng vào làm việc tại mỏ cát Pha Lê.
Nhóm này hoạt động theo kiểu “xã hội đen” không tuân thủ quy định, thường xuyên đe dọa các tổ đội khai thác và các thành viên góp vốn.
Cuối năm 2022, công ty quyết định đóng mỏ do “quá phức tạp.”
Về phần mình, ông H. lo sợ nhóm côn đồ trên nên tránh mặt, tuy nhiên họ vẫn liên tục gọi điện thoại, nhắn tin đe dọa ông và gia đình.
Sáng 7 Tháng Bảy, 2023, khi ông H. vừa xuống xe hơi chuẩn bị vào nhà thì bị nghi can Nguyễn La Duy, đàn em của nghi can Trần Ngọc Anh, bám theo sau và chém nhiều nhát khiến ông H. ngã gục. Sau khi ra tay, hung thủ nhảy lên xe gắn máy của đồng bọn chờ sẵn tẩu thoát.
Ông H. được đưa đến bệnh viện cấp cứu trong tình trạng bị sốc do mất nhiều máu. Trên đùi bên phải bị một vết chém rất sâu, dài khoảng 20 cm. Ngón tay giữa và ngón trỏ bàn tay phải cũng bị chém gần đứt lìa.
Nghi can Trần Ngọc Anh bị bắt vào Tháng Hai, 2025, cùng số hung khí thu được. (Hình: Nguyễn Tú/Thanh Niên)
Sau khi bị chém, ông H. có đơn xin từ chức chủ tịch Hội Đồng Thành Viên công ty Pha Lê Quảng Nam. Nhân cơ hội này, bị can Thắng đã tìm cách ngồi vào chiếc ghế trên, giữ quyền điều hành.
Để che giấu hành vi phạm tội, bị can Thắng dàn xếp cho nhóm côn đồ của nghi can Trần Ngọc Anh trốn ra nước ngoài và cắt đứt liên lạc.
Qua điều tra, công an xác định nhóm người chém ông H. là các nghi can Trần Ngọc Anh, Bùi Thu Huyền, Lê Bá Vũ và ra quyết định truy nã.
Đến hôm 27 Tháng Hai vừa qua, công an đã bắt giữ được nghi can Trần Ngọc Anh khi ông ta đang trốn tại một căn chung cư ở quận Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng. Sau đó, các nghi can còn lại cũng bị bắt giữ.
Qua khai báo, cơ quan điều tra xác định bị can Phạm Chiến Thắng chính là chủ mưu, chỉ đạo nhóm nghi can chém ông H. nhằm buộc ông này từ chức, đồng thời răn đe các thành viên góp vốn khác, thâu tóm quyền điều hành công ty và chiếm đoạt quyền khai thác mỏ cát. (Tr.N) [qd]
LAUREL COUNTY, Kentucky (NV) – Bão lớn ập vào miền Đông nước Mỹ hôm Thứ Ba, 20 Tháng Năm, gây ra hàng loạt trận lốc xoáy, gió mạnh và mưa đá, giữa lúc đợt thời tiết xấu dai dẳng làm 28 người thiệt mạng mấy ngày gần đây bắt đầu suy giảm, theo CNN.
Bão nguy hiểm càn quét nhiều khu vực ở 10 tiểu bang miền Đông – gồm những nơi vừa bị thiệt hại nặng trong đợt bão mùa Xuân này, như Kentucky và Tennessee.
Ông James Sexton đau buồn trong lúc dọn dẹp nhà ông bị lốc xoáy phá hủy ở khu Sunshine Hills bên ngoài, London, Kentucky, hôm 18 Tháng Năm. (Hình minh họa: Michael Swensen/Getty Images)
Kể từ Thứ Tư tuần trước tới Thứ Tư tuần này, Trung Tâm Dự Báo Bão nhận được hơn 2,000 báo cáo gió mạnh, mưa đá và lốc xoáy, và hơn 20 tiểu bang báo cáo bị thiệt hại do bão. Đợt thời tiết xấu này làm thiệt mạng 19 người ở Kentucky, bảy người ở Missouri, và hai người ở Virginia.
Đợt thời tiết này cũng khiến Cơ Quan Khí Tượng Quốc Gia (NWS) bốn lần ban bố tình trạng khẩn cấp lốc xoáy – mức độ cảnh báo nghiêm trọng nhất của NWS – ở Illinois, Alabama và Kansas kể từ Thứ Sáu tuần trước.
Tính tới Thứ Tư tuần này, NWS xác nhận có ít nhất hai trận lốc xoáy cấp EF4 (gió mạnh 166 tới 200 mph) và hàng loạt trận lốc xoáy cấp EF3 (gió mạnh 136-165 mph).
Đợt thời tiết xấu bảy ngày liên tiếp này suy giảm đáng kể vào Thứ Tư nhưng vài trận bão lớn vẫn có thể xảy ra. (Th.Long) [qd]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Tòa Án Cấp Cao tại Hà Nội vừa có quyết định đưa ra xét xử phúc thẩm đơn kháng cáo của bị cáo Trần Đình Triển, 65 tuổi, trưởng văn phòng luật Vì Dân, cựu phó chủ nhiệm Đoàn Luật Sư Hà Nội.
Theo báo Thanh Niên hôm 21 Tháng Năm, phiên tòa được mở do bị cáo Triển “có kháng cáo kêu oan” và có đến 15 luật sư ghi danh tham gia bào chữa.
Vụ án dự kiến sẽ được xét xử công khai vào ngày 30 Tháng Năm tới.
Trước đó hôm 10 Tháng Giêng, bị cáo Trần Đình Triển bị Tòa Án Thành Phố Hà Nội kết án ba năm tù về tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân” theo Điều 331 Bộ Luật Hình Sự Việt Nam.
Bản án nêu trên được tuyên sau khi tòa nhận định bị cáo Triển được hưởng “tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự,” nhờ gửi thư xin lỗi ông Nguyễn Hòa Bình vài ngày sau khi bị bắt.
Sau khi bị tòa sơ thẩm tuyên án tù, bị cáo Trần Đình Triển gửi đơn kháng cáo, cho rằng bản thân bị xử oan, sai.
Ông Triển bị cáo buộc “bôi nhọ” ông Nguyễn Hòa Bình, phó thủ tướng thường trực Việt Nam, cựu chánh án Tòa Án Tối Cao.
Cáo trạng không dám đả động gì đến ông Nguyễn Hòa Bình, nhưng viết: “Các bài viết này [trên trang cá nhân của bị cáo Triển] bị cáo buộc ‘xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự, uy tín’ của cá nhân chánh án Tòa Tòa Án Tối Cao [Nguyễn Hòa Bình] và ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của hệ thống tòa án, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.”
Ông Nguyễn Hòa Bình không xuất hiện tại phiên xử sơ thẩm, trong lúc hình ảnh bị cáo Triển lúc hầu tòa cũng không được công bố.
Theo hình chụp bản kết luận điều tra được chia sẻ trên mạng xã hội hôm 30 Tháng Mười Hai, 2024, Luật Sư Trần Đình Triển bị Bộ Công An quy kết tội “đăng nhiều bài phiến diện, gây ảnh hưởng xấu đến uy tín của chánh án Tòa Án Tối Cao [Nguyễn Hòa Bình]” và “gây hoang mang trong dư luận, bị các thế lực thù địch xuyên tạc, chống phá, hạ thấp uy tín của nền tư pháp Việt Nam…” qua các bài viết trên trang cá nhân như “Nguyễn Hòa Bình – những cái nhất khi làm chánh án,” “Ông Nguyễn Hòa Bình nói đúng hay sai?” và “Cần mở rộng điều tra vụ án Lê Đức Thọ [cựu bí thư Tỉnh Ủy Bến Tre] có liên quan đến con trai ông Nguyễn Hòa Bình hay không?”
Kết luận điều tra quy kết “tội” của Luật Sư Trần Đình Triển là đăng nhiều bài “bôi nhọ” ông Nguyễn Hòa Bình, phó thủ tướng thường trực Việt Nam, cựu chánh án Tòa Án Tối Cao. (Hình: Chụp qua màn hình)
Các bài đăng “bôi nhọ,” “sai sự thật” về ông Bình được diễn giải là do Luật Sư Triển “có bất bình cá nhân” và “đánh giá chủ quan.”
Đáng lưu ý, trong một bài, Luật Sư Triển mô tả ông Nguyễn Hòa Bình “là chánh án bị nhiều người dân, nhân sĩ tri thức và mạng xã hội lên tiếng là xét xử oan sai nhiều nhất, làm mất niềm tin của nhân dân với hệ thống ngành tòa án cao nhất,” và “sẽ đi vào lịch sử tố tụng của Việt Nam về hai vụ án có đủ chứng cứ oan sai là vụ Hồ Duy Hải ở tỉnh Long An và vụ án nữ sinh giao gà ở tỉnh Điện Biên.”
Cho đến nay, vụ án tử tù Hồ Duy Hải đã qua trình tự xét xử giám đốc thẩm, vẫn bị Tòa Án Tối Cao kết luận là “xử đúng người đúng tội,” bất chấp việc mẹ ông này ròng rã kêu oan hơn 17 năm qua. (Tr.N) [qd]
QUẬN CAM, California (NV) – Hiện nay, hầu hết các mẫu xe điện và xe hybrid đều có sử dụng kỹ thuật thắng tái tạo năng lượng, cho phép chuyển năng lượng khi làm chậm tốc độ xe thành điện năng đễ sạc bình điện. Nhiều người lái xe vẫn chưa rõ nguyên tắc hoạt động cũng như lợi ích của kỹ thuật này.
Theo trang mạng xe hơi slashgear.com, mặc dù có vẻ như xe điện và xe hybrid là một sáng kiến mới của thế kỷ 21, nhưng thực ra công nghệ này đã tồn tại hơn một thế kỷ. Những chiếc xe điện đầu tiên, với vẻ ngoài cực kỳ thô sơ được chế tạo vào năm 1832; và chiếc xe hybrid đầu tiên được phát minh vào năm 1901. Vào những năm 1960s, American Motor Car Company (AMC) chế tạo mẫu xe điện Amitron, chiếc xe đầu tiên của Hoa Kỳ sử dụng thắng tái tạo, một kỹ thuật công nghệ phổ biến của thế hệ xe điện hiện nay.
Màn hình thể hiện tùy chọn cài đặt thắng tái tạo trên xe Kia & Hyundai. (Ảnh trên Youtube của Kia Hyundai)
Ngày nay, thắng tái tạo có trên hầu hết các loại xe điện và xe hybrid. Chúng có thể tạo ra năng lượng giúp xe tăng thêm từ 10% đến 20% phạm vi di chuyển. Một lợi ích quan trọng khác của kỹ thuật này là làm giảm độ mòn của các bộ phận thắng xe, do thắng cơ học ít được sử dụng hơn.
Về nguyên lý hoạt động, công nghệ này chuyển đổi động năng của xe từ việc thắng và giảm tốc thành năng lượng điện. Năng lượng tái tạo sau đó được đưa trở lại bình điện, giúp tăng nhẹ dung lượng bình khi lái xe.
Nhiều mẫu xe điện và xe hybrid hiện nay có hệ thống thắng tái tạo cho phép kiểm soát mức độ sử dụng. Việc chọn trạng thái thắng tái tạo năng lượng ít hay nhiều sẽ ảnh hưởng đến mức độ giảm tốc nhanh hay chậm của xe. Việc chọn kiểu cài đặt phụ thuộc vào điều kiện lái xe. Ví dụ, lực thắng tái tạo mạnh hơn khi di chuyển trên xa lộ có thể làm cho việc lái xe không còn êm ái, tạo cảm giác khó chịu cho hành khách. Việc cài đặt mức thắng tái tạo mạnh là phù hợp khi di chuyển trong thành phố, do xe phải dừng lại thường xuyên.
Một số xe điện hiển thị trên màn hình điều khiển phần trăm năng lượng được tạo ra khi giảm tốc. Để đạt hiệu quả tối đa, mục tiêu là con số 100% khi nhấn thắng. Tuy nhiên, nếu người lái nhấn mạnh hơn bàn đạp thắng, xe sẽ bắt đầu sử dụng hệ thống thắng cơ học bình thường, làm giảm hiệu quả của hệ thống tái tạo năng lượng. Tất nhiên, thắng gấp là cần thiết để tránh tai nạn, điều này quan trọng hơn là việc tiết kiệm năng lượng.
Các mẫu xe khác nhau có thể có hệ thống thắng tái tạo cơ học hoặc điện. Xe hybrid thường có phiên bản cơ học của công nghệ này, sử dụng kết nối những bộ phận vật lý để làm quay động cơ điện theo chiều ngược lại để tạo ra năng lượng. Loại hệ thống thắng tái tạo này ít phức tạp hơn, giá cả phải chăng hơn. Tuy nhiên, hiệu suất của nó không cao bằng phiên bản điện. Trong bất kỳ hệ thống cơ học nào có nhiều thành phần được kết nối đều có tổn thất năng lượng, do ma sát chuyển đổi động năng thành nhiệt.
Tất cả các loại xe điện đều sử dụng công nghệ thắng tái tạo phiên bản điện, hoạt động hơi khác nhau. Ví dụ, trên Tesla Model S, năng lượng được truyền đến động cơ cảm ứng, tạo ra từ trường quay trên các cuộn dây stator. Từ trường này làm quay rotor, dẫn động các bánh xe. Hệ thống này có thể chuyển hướng dòng điện được cung cấp, khiến rotor quay ngược lại làm xe giảm tốc và tạo ra năng lượng. (HD)
SACRAMENTO, California (NV) – Cảnh Sát Tiểu Bang California (CHP) đang khai triển một đời xe tuần tiễu mới có vẻ ngoài bình thường với ký hiệu đặc biệt để “các tài xế khó nhận dạng, giúp các cảnh sát viên dễ bề quan sát hành vi lái xe cẩu thả và liều lĩnh,” các viên chức cho biết, theo KTLA.
California ghi nhận gần 400,000 tai nạn giao thông một năm, gần 1,000 trường hợp lái xe cẩu thả một ngày, CHP cho biết trong một thông cáo báo chí. Và năm 2024, CHP ghi 18,000 giấy phạt cho các tài xế chạy trên 100 dặm/giờ (160 km/giờ).
Xe tuần tiễu Dodge Durango mới của cảnh sát California. (Hình: CHP)
“Các loại xe tuần tiễu mới có thể giúp chúng tôi dễ bề phạt các tài xế vi phạm nghiêm trọng nhất,” CHP cho biết trong thông cáo báo chí.
CHP huy động thêm khoảng 400 xe Dodge Durango mới cho lực lượng tuần tiễu, nhưng chỉ có 100 xe có vẻ ngoài đặc biệt để dễ dàng ngụy trang trên đường, còn 300 chiếc còn lại vẫn giữ nguyên dáng dấp đen trắng truyền thống của CHP.
Xe tuần tiễu đặc biệt không có màu đen trắng điển hình, thay vào đó là màu sắc tiêu chuẩn từ nhà sản xuất Dodge, tuy nhiên vẫn có logo CHP ở hai bên hông xe.
Đèn và còi trên xe tuần tiễu mới không được gắn trên nóc như xe tuần tiễu thông thường mà gắn bên trong cửa kiếng trước và sau, cũng như ở mép dưới hai bên hông xe.
Những chiếc Durango mới cũng có tốc độ vượt trội hơn, trong đó mỗi xe đều gắn động cơ V8 Hemi, so với các dòng xe hiện tại như Ford Explorer, Chevy Tahoe và Dodge Charger chỉ có động cơ V6.
Mặc dù tất cả xe tuần tiễu đặc biệt sẽ chính thức hoạt động từ Tháng Sáu, một số đồn CHP, chẳng hạn như Baldwin Park, đã bắt đầu sử dụng loại xe này, và như CHP đã nói với nhật báo The Orange County Register, các cảnh sát viên lập tức nhận thấy tài xế lái xe với tốc độ cao hơn bình thường khi họ không nhận ra đó là xe cảnh sát.
“Những chiếc xe này không nhắm vào người bình thường hay vô tình vi phạm,” cảnh sát viên Alec Pereyda nói với Orange County Register. “Mà nhiệm vụ chính là nhắm tới các tài xế chạy quá nhanh và bạt mạng.” (TTHN) [qd]
TORONTO, Canada (NV) – Nguyễn Thị Thanh, người phụ nữ Việt Nam từng được đầu bếp nổi tiếng thế giới Anthony Bourdain vinh danh và đặt cho cái tên mỹ lệ “Lunch Lady,” qua đời ở tuổi 58 tại Toronto, Canada, theo tờ South China Morning Post.
Chủ nhà hàng Lunch Lady tại Vancouver, Canada loan báo cô Thanh từ trần trên Instagram.
Cô Thanh vừa đặt chân tới Toronto để chuẩn bị cho lễ khai trương nhà hàng The Lunch Lady vào ngày 3 Tháng Sáu thì bất ngờ nhồi máu cơ tim ngay khi vừa đáp xuống phi trường, theo bài viết. Nhân viên y tế không thể cứu sống cô.
Nguyễn Thị Thanh, 58 tuổi. (Hình: @6ixfoods/Instagram)
“Chúng tôi chuẩn bị sẵn tất cả mọi thứ để chào đón cô, để tôn vinh cô, để chung vui với khoảnh khắc này. Nhưng niềm vui chưa trọn vẹn thì chúng tôi phải chịu nỗi xót xa trước một mất mát không gì bù đắp được,” bài viết cho biết.
Cô Thanh nổi danh sau khi Anthony Bourdain ghé qua quán ăn nhỏ của cô tại Sài Gòn năm 2008, và đặt cho cô mỹ danh “Lunch Lady.” Sau đó Bourdain giới thiệu cô trong một tập của chương trình món ăn ngon và du lịch No Reservations vào năm sau, và cô từng gọi Bourdain là “thiên thần hộ mệnh.”
Quán ăn của cô nổi tiếng vì mỗi ngày là một loại nước lèo khác nhau được nấu theo công thức gia truyền nhưng cô Thanh chưa bao giờ hé lộ nguyên liệu. Những món bún được kết hợp với đủ thứ món như tôm, trứng cút, thịt ba chỉ, xúc xích, thịt cua chiên và các loại rau.
Vì nổi tiếng nên cô Thanh được Michael Trần, một người Canada gốc Việt thế hệ thứ hai, tới gặp và tha thiết thuyết phục cô hợp tác mở nhà hàng tại Vancouver. Cuối cùng cô đồng ý, và nhà hàng The Lunch Lady chính thức khai trương năm 2020, giữa thời kỳ đại dịch Covid-19.
Hai năm sau, cô Thanh tới thăm nhà hàng đầu tiên ở ngoại quốc, choáng ngợp trước những nét văn hóa đa dạng trong các món ăn tại Vancouver. Nhà hàng ở Vancouver phục vụ các món Việt theo kiểu hiện đại, gồm có cua lột, tôm chiên, phở bò wagyu, thịt nướng than ăn kèm tóp mỡ và trứng ốp la.
Kế hoạch khai trương nhà hàng The Lunch Lady tại Toronto đã được dời lại cho tới chừng nào có tin tức mới. (TTHN)
RESTON, Virginia (NV) – Nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh và tiền điện cũng gia tăng có thể tạo ra những thách thức lớn cho Hoa Kỳ về năng lượng trong hai thập niên tới, công ty kỹ nghệ ICF cho biết trong một phúc trình công bố hôm Thứ Ba, 20 Tháng Năm.
Công ty cố vấn và dịch vụ kỹ nghệ toàn cầu dự đoán rằng nhu cầu sử dụng điện có thể tăng ít nhất 25% trong năm năm tới và lên tới 78% vào năm 2050, còn nhiều hơn khuynh hướng gia tăng suốt hai thập niên qua. Phúc trình cho biết khuynh hướng gia tăng này có thể tác động đáng kể tới mức độ tin cậy lẫn khả năng trả tiền điện của người tiêu thụ. Tiền điện bán lẻ cũng có thể tăng theo; và cho tới năm 2050, chi phí tác động lên người tiêu thụ có thể tăng gấp đôi, ICF cho biết.
“Đây là thời điểm then chốt vì nhu cầu gia tăng tạo ra những thách thức cấp bách cho hệ thống cung cấp điện năng,” Anne Choate, phó chủ tịch điều hành đảm trách năng lượng, môi trường và cơ sở hạ tầng tại ICF cho biết trong một tuyên bố.
Nhu cầu sử dụng điện tại Hoa Kỳ đang tăng mạnh. (Hình minh họa: Pok Rie/Pexels)
Hoa Kỳ có thể vất vả với nhu cầu điện gia tăng do nhiệt độ ngày càng nóng lên và người dân ngày càng dùng nhiều dụng cụ kỹ nghệ tân tiến, gây áp lực lên hệ thống điện năng vốn dĩ quá tải. Phúc trình còn phát giác ra rằng tại Texas, gần một phần ba mức độ gia tăng theo dự đoán là do các hoạt động tiêu thụ công suất điện năng lớn, chẳng hạn như khai thác tiền ảo. Từ đây cho tới 2040, các trung tâm dữ liệu, điện khí hóa tòa cao ốc và sản xuất chất bán dẫn, cũng như xe điện, sẽ chiếm 35% mức độ tiêu thụ điện năng theo dự đoán tại 13 tiểu bang Trung Phần Đại Tây Dương, Trung Tây và Washington DC.
Các công ty điều hành hệ thống điện năng trên khắp Hoa Kỳ cũng gióng lên hồi chuông báo động về tình trạng gia tăng nhiệt độ vào mùa Hè sau đợt nắng nóng kỷ lục vào năm ngoái. Tổ Chức Khí Tượng Thế Giới WMO cho biết trong phúc trình thường niên về Tình Hình Khí Hậu Toàn Cầu rằng 2024 là năm xác lập kỷ lục mới trên toàn cầu, với nhiệt độ trung bình cao hơn 1.5 độ C so với trước thời kỳ công nghiệp. Cơ Quan Thời Tiết Quốc Gia NWS cũng công bố một phúc trình vào tuần trước dự đoán từ Tháng Sáu tới Tháng Tám nhiệt độ trên khắp Hoa Kỳ sẽ nóng hơn bình thường.
PJM, một trong những nhà điều hành hệ thống điện năng lớn nhất Hoa Kỳ, phục vụ 67 triệu người tiêu thụ tại các tiểu bang gồm có North Carolina, Pennsylvania, West Virginia và Michigan, cũng báo động khách hàng trong một thông cáo báo chí rằng hệ thống điện năng sẽ gia tăng vào mùa Hè này.
Các chuyên gia dự đoán tiền điện cũng có thể tăng và vượt qua cả lạm phát, với mức tăng 6% vào năm 2025, trung bình mỗi gia đình phải trả $784 trong mùa Hè và sẽ là con số kỷ lục trong 12 năm qua, Hiệp Hội Giám Đốc Năng Lượng Quốc Gia NEADA cho biết trong một phân tích mới. Các gia đình không những phải trả nhiều tiền điện hơn mà còn có thể tiêu thụ nhiều điện hơn so với mùa Hè năm ngoái do nhu cầu gia tăng. (TTHN)
NEW ORLEANS, Louisiana (NV) – Một công nhân bảo trì nhà tù New Orleans bị bắt giữ và tống giam với $1.1 triệu tiền bảo lãnh sau khi thú nhận việc khóa nước trong bồn cầu, làm một cái lỗ trên tường trong phòng giam lộ ra, khiến 10 tù nhân đào tẩu bằng cách chui qua khe hở, dẫn tới vụ vượt ngục lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ trong thời gian gần đây.
Các tù nhân thực hiện cuộc vượt ngục táo tợn vào sáng Thứ Sáu, 16 Tháng Năm bằng cách giật mạnh cửa phòng giam bị hư, dời bồn cầu rồi chui qua khe hở. Các tù nhân còn vẽ một bức họa graffiti trên tường có dòng chữ “To Easy LoL” (Dễ Như Trở Bàn Tay) cùng một mũi tên chỉ vào khe hở.
Vào tối Thứ Ba, Cảnh Sát Tiểu Bang Louisiana LSP xác nhận rằng Corey Boyd, 19 tuổi, là người thứ năm trong số những kẻ đào tẩu bị bắt lại.
Song sắt sau bồn vệ sinh bị trước (bên trái) và sau khi các tù nhân dỡ ra để vượt khỏi nhà tù ở New Orleans, Louisiana hôm 16 Tháng Năm, 2025. (Hình: Orleans Parish Sheriff’s Office)
Tháng Tư 2024, một người bắt quả tang Boyd và những người khác toan đột nhập một chiếc xe hơi, sau đó Boyd bị buộc tội sát hại người này, Times-Picayune/NOLA.com từng đưa tin. Kế đến Boyd tông nạn nhân bằng một chiếc xe hơi trước khi nạn nhân bị một người khác bắn chết. Boyd bị buộc tội sát nhân cấp độ hai và không thú tội.
Các viên chức chỉ ra các kẽ hở về an ninh trong vụ vượt ngục, gồm có cách khóa cửa phòng giam không an toàn và thực tế cho thấy các tù nhân đã đào tẩu trong lúc viên cai tù duy nhất giám sát phòng giam đi lấy thức ăn. Phải mất mấy giờ đồng hồ các viên chức Văn Phòng Cảnh Sát Orleans Parish OPSO mới hay tin về vụ vượt ngục, trong số các tù nhân có người bị buộc tội hoặc kết án với các tội trạng bạo lực như sát nhân.
Trong buổi họp căng thẳng tại Hội Đồng Thành Phố New Orleans hôm Thứ Ba, Cảnh Sát Trưởng OPSO Susan Hutson, viên chức giám sát nhà tù, cho biết bà “hoàn toàn chịu trách nhiệm.”
Trả lời câu hỏi từ Nghị Viên Oliver Thomas, Hutson cho biết bà không thể bảo đảm rằng sẽ không còn xảy ra tình trạng giám sát tù nhân lỏng lẻo và lưu ý rằng nhà tù đang hoạt động với 60% nhân lực.
Hutson đảm nhiệm chức vụ cảnh sát trưởng từ Tháng Năm 2022 và có một số người sẽ ra tranh cử chcho chức vụ này trong đợt bầu cử vào cuối năm nay.
Hutson cho biết các tù nhân tẩu thoát bằng cách tháo các dụng cụ gồm có bồn rửa tay và bồn cầu ra khỏi phòng giam rồi cắt mấy thanh thép đằng sau bồn rửa tay. Sau khi bẻ cong mấy thanh thép, các tù nhân lẻn ra ngoài. Vẫn chưa rõ các tù nhân cưa các thanh thép bằng cách nào.
Nhà chức trách tin rằng các viên chức OPSO đã tiếp tay và cho ba nhân viên nhà tù thôi việc không lương trong thời gian chờ kết quả điều tra nội bộ. Hôm Thứ Ba, nhà chức trách bắt giữ một nhân viên đầu tiên.
Công nhân bảo trì Sterling Williams, 33 tuổi, thú nhận rằng một trong những kẻ đào tẩu “khuyên ông ấy tắt nước trong phòng giam,” văn phòng Tổng Chưởng Lý Louisiana Liz Murrill cho biết trong một tuyên bố.
Williams bị buộc 10 tội danh tiếp tay cho kẻ vượt ngục và một tội danh tham ô trong thời gian tại nhiệm với $100,000 tiền bảo lãnh cho mỗi tội danh.
Michael Kennedy, luật sư được Williams yêu cầu, cho biết ông không có ý định nhận tội.
Một số thân nhân trong gia đình Williams không trả lời yêu cầu bình luận.
Williams cho biết ông bị một trong những kẻ vượt ngục dọa “cắt cổ” nếu không tắt nước, theo bản khai hữu thệ trong vụ bắt giữ. Một người khác toan giật lấy điện thoại của Williams và bắt ông đem theo một cuốn sổ ghi các chi tiết liên quan tới một ứng dụng điện toán lưu trữ tiền mặt.
Murrill cho biết Williams “đã có một số hành động tệ hại” và đáng lý ra phải trình báo hành vi đe dọa và kế hoạch vượt ngục.
Theo bản khai hữu thệ, Williams “cố ý và ác ý trong việc tiếp tay với vụ vượt ngục” và nếu ông ấy không thông đồng thì phòng giam đã ngập nước và làm các viên cai tù khác chú ý.
Murrill nói với các phóng viên rằng nhà chức trách chưa công bố thêm tội trạng chống lại các nhân viên khác nhưng vẫn tiếp tục điều tra và “có thể thực hiện thêm nhiều vụ bắt giữ khác.”
Theo Jeworski “Jay” Mallett, giám đốc trại giam, việc điểm danh tù nhân thường bắt đầu lúc khoảng 6 giờ 30 sáng và mất chưa tới một tiếng đồng hồ, trong khi các viên chức OPSO cho biết, hai tiếng sau đó, họ vẫn còn đang xác minh xem tù nhân có tẩu thoát hay không. Cảnh sát thành phố và tiểu bang không hay biết về vụ vượt ngục cho tới chừng 10 giờ 30 sáng, hơn chín giờ đồng hồ sau vụ vượt ngục.
Đáng lý ra cảnh sát địa phương, lực lượng có “quy mô lớn hơn gấp bội” để truy nã các tù nhân, phải được báo động ngay lập tức, Nghị Viên J.P. Morrell cho biết.
Năm trong số những kẻ vượt ngục vẫn còn lẩn trốn. Nhiều người trong số đó đang chờ xét xử hoặc tuyên án, trong đó có người bị buộc tội sát nhân.
Hơn 200 sĩ quan thực thi công lực đã hợp sức trong chiến dịch truy nã những kẻ đào tẩu, OPSO cho biết. Nhà chức trách thưởng tổng cộng $20,000 cho những ai có tin tức chỉ điểm giúp cảnh sát bắt giữ mỗi tù nhân. (TTHN)
WASHINGTON, DC (NV) – Thượng Viện do đảng Cộng Hòa lãnh đạo bất chợt thông qua “Đạo Luật Không Đánh Thuế Tiền ‘Tip’” hôm Thứ Ba, 20 Tháng Năm, một hành động cấp kỳ cho thấy các nhà lãnh đạo đảng Cộng Hòa chính thức chấp thuận ý tưởng từng gây xôn xao từ lúc Tổng Thống Donald Trump vận động tranh cử vào năm ngoái, NBC đưa tin.
Dự luật này sẽ tạo ra khoản khấu trừ thuế lên tới $25,000 cho tiền “tip,” và áp dụng cho tiền “tip” mà người lao động nhận bằng tiền mặt và khai báo với công ty nhằm phục vụ cho việc khấu trừ thuế tiền lương. Chính sách giảm thuế này chỉ áp dụng cho những người có lợi tức không nhiều hơn $160,000 trong năm 2025; và sẽ thay đổi theo đà gia tăng lạm phát trong những năm tiếp theo.
Nhân viên một nhà hàng. (Hình minh họa: Scott Olson/Getty Images)
Dự luật này do Thượng Nghị Sĩ Ted Cruz (Cộng Hòa-Texas) trình bày hồi Tháng Giêng và được các viên chức lưỡng đảng cùng bảo trợ, trong đó có hai thượng nghị sĩ Jacky Rosen (Dân Chủ-Nevada) và Catherine Cortez Masto (Dân Chủ-Nevada).
Hôm Thứ Ba, bà Rosen đệ trình dự luật lên Thượng Viện yêu cầu “các nhà lãnh đạo đồng thuận để thông qua,” tức là bất kỳ thượng nghị sĩ nào cũng có thể ngăn chặn dự luật này. Thông thường, quy tắc này chỉ áp dụng cho các vấn đề và các dự luật thường xuyên được đưa ra thảo luận và bị các nhà lãnh đạo phản đối. Các dự luật có ảnh hưởng đáng kể về thuế thường đi theo một quy trình phức tạp hơn. Nhưng không có thượng nghị sĩ nào trong số 99 thượng nghị sĩ khác phản đối đề nghị của bà Rosen, giúp dự luật được thông qua.
Dự luật đã được chuyển qua Hạ Viện, tại đó đảng Cộng Hòa đang tìm cách gộp một bản thảo của đề nghị miễn thuế tiền “tip” chung với nhóm các dự luật của đảng phái nhằm phục vụ cho chương trình nghị sự của ông Trump. Việc đảng Dân Chủ ủng hộ rộng rãi ý tưởng này giúp các nhà lãnh đạo đảng Cộng Hòa đề ra nhiều phương sách, trong đó họ có thể thông qua dự luật như một chính sách riêng biệt và loại bỏ nó khỏi một luật định bao quát hơn nhằm giảm chi phí hoặc tiết kiệm ngân sách cho các lãnh vực khác.
“Kể cả khi được thông qua như một dự luật độc lập hay thuộc về một dự luật bao quát hơn bằng cách này hay cách khác, ‘Không Đánh Thuế Tiền Tip’ sẽ thành luật và giúp những người Mỹ siêng năng có thêm lợi tức,” ông Cruz phát biểu tại phiên họp. “Tôi tự hào về những hành động Thượng Viện vừa thực hiện, và xin khen ngợi cả phe Dân Chủ lẫn Cộng Hòa vì đã đoàn kết và nhất quán với chính sách hợp tình hợp lý trong thời điểm chia rẽ đảng phái.”
“Dân lao động Hoa Kỳ, từ người bồi bàn cho tới nhân viên pha thức uống, tài xế giao hàng hay tất cả thành phần còn lại, đều làm việc chăm chỉ để chắt chiu từng đồng đô la, họ mới là những người xứng đáng được giảm thuế chứ không phải thành phần vương giả,” Thượng Nghị Sĩ Chuck Schumer (Dân Chủ-New York), trưởng Khối Thiểu Số Thượng Viện, mừng rỡ cho biết khi thông qua dự luật và tán tụng bà Rosen. “Ngược lại với Tổng Thống Trump và đảng Cộng Hòa vốn đôn đốc việc giảm thuế cho các tỷ phú và áp dụng dự luật này cho tầng lớp trung lưu, thì các thành viên đảng Dân Chủ tại Thượng Viện lại kiên quyết bảo vệ các gia đình lao động tại Hoa Kỳ.” (TTHN) [qd]
PARIS, Pháp (NV) – Tạp chí France Football, đơn vị sáng lập và tổ chức sự kiện Quả Bóng Vàng, vừa công bố danh sách rút gọn các ứng cử viên sẽ được công bố vào ngày 6 Tháng Tám, lập tức nổ ra những tranh luận quanh vài cái tên nổi bật, theo ESPN ngày 20 Tháng Năm.
Kèm theo công bố trên, France Football cũng thông báo Gala Quả Bóng Vàng 2025 sẽ diễn ra ngày 22 Tháng Chín tại nhà hát Theatre du Chatelet ở Paris, sớm hơn thường lệ gần một tháng.
Rodri, và giải thưởng năm 2024 chấm dứt sự thống trị suốt thời gian dài của bộ đôi Messi và Ronaldo trên sân khấu Quả Bóng Vàng. (Hình: Paul Ellis/AFP via Getty Images)
Sự thay đổi về thời gian tổ chức không chỉ đơn thuần là điều chỉnh kỹ thuật. Nó phản ảnh một xu thế mới trong cách thế giới bóng đá ghi nhận và tôn vinh thành tích cá nhân – linh hoạt hơn, cập nhật hơn và phù hợp với nhịp chuyển động ngày càng nhanh của bóng đá đỉnh cao.
Theo ESPN, việc tổ chức Gala sớm hơn nhằm tránh trùng lặp với lịch thi đấu dày đặc của các giải quốc nội và cúp châu lục vào cuối năm. Liên Đoàn Bóng Đá Âu Châu (UEFA) đặc biệt nhấn mạnh vai trò của Quả Bóng Vàng trong việc nâng cao giá trị thương hiệu cầu thủ, đồng thời khẳng định sự tiếp tục hợp tác bền chặt giữa các đơn vị tổ chức những sự kiện và giải thưởng bóng đá.
Nếu Quả Bóng Vàng 2024 không có hai cái tên “thường trực” là Messi và Ronaldo tạo nên sự thú vị cho cuộc bầu chọn “vua mới” thì giải thưởng năm nay hứa hẹn nhiều cái tên đang làm mưa làm gió ở các giải Âu Châu.
Năm ngoái, khi cái tên Rodri (khoác áo câu lạc bộ Manchester City và đội tuyển Tây Ban Nha) được xướng lên thì lập tức đã nảy sinh nhiều tranh luận và thậm chí là có cả tẩy chay đặc biệt nơi câu lạc bộ Real Madrid, đội bóng có hai cầu thủ Vinicius và Jude Bellingham lần lượt xếp sau với danh hiệu Quả Bóng Bạc và Quả Bóng Đồng.
Cũng giải này, bóng đá thế giới lâu lắm rồi mới được dịp tranh luận từ danh sách ngoài CP7 và M10 vốn thường xuyên thay nhau chiếm sóng Quả Bóng Vàng suốt gần hai thập niên.
Năm nay khi Quả Bóng Vàng mới khởi động và đấu trường Âu Châu chưa đóng lại với trận chung kết UEFA Champions League thì những cái tên làm mưa làm gió lại được mang ra “mổ xẻ” kèm theo những lập luận cứng rắn.
Lâu lắm rồi, bóng đá thế giới mới có một cái tên ở tuổi 17 chen vào danh sách ứng viên Quả Bóng Vàng khi Lamine Yamal luôn hiện diện với những chức vô địch của Barcelona dù phải dừng bước trước chung kết UEFA Champions League. Một mẫu cầu thủ đá bóng với niềm cảm hứng cao đầy chất nghệ thuật bất chấp bóng đá đang bị robot hóa.
Yamal (trái) và Raphinha, hai cái tên cùng của đội Barcelona được nhắc đến rất nhiều trong mùa bóng 2024/25 khi Quả Bóng Vàng 2025 khởi động. (Hình: David Ramos/Getty Images)
Cùng với Lamine Yamal, người đàn anh cùng chung màu áo là Raphinha gây ấn tượng với những bàn thắng góp phần không nhỏ vào lối chơi ấn tượng của Barcelona cũng được giới chuyên môn nhắc đến rất nhiều.
Ở góc độ khác, “hoàng tử” Mohamed Salah cũng được xem là một lựa chọn sau một mùa giải thành công cùng Liverpool.
Ngoài ra còn có hai cái tên vẫn còn có cơ hội thể hiện mình và dễ ăn điểm qua trận chung kết UEFA Champions League được cả thế giới ghi nhận: Ousmane Dembele (Paris Saint-Germain) và Lautaro Martinez (Inter Milan). Hai cái tên gắn với thành tích vượt bậc của hai đại diện sẽ trình diễn đêm UEFA Champions League tại Allianz Arena, thành phố Munich, Đức, vào ngày 31 Tháng Năm tới. (Yến Nhi) [qd]
WESTMINSTER, California (NV) – Chắc ai cũng đồng ý rằng tiếng Việt mà chúng ta đang dùng từ 50 năm nay có thể được gọi là Tiếng Việt Hải Ngoại. Nhiều người còn gọi tiếng Việt Hải Ngoại là “tiếng Việt trước 1975.”
“Em tự hào là người Việt Nam” là biểu ngữ của thanh thiếu niên gốc Việt tham gia Diễn Hành Tết ở Little Saigon. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Năm mươi năm, nửa thế kỷ ròng rã, đã trôi qua như một cái chớp mắt, kể từ ngày những người Việt đầu tiên trốn chạy ra khỏi phần đất tự do ở miền Nam Việt Nam khi quân Bắc Cộng tiến vào thủ đô Sài Gòn ngày 30 Tháng Tư, 1975. Trong cơn hoảng loạn, ai cũng chỉ kịp mang theo một ít đồ dùng cá nhân, tư trang và giấy tờ tùy thân. Nhưng hành trang thật sự của những lưu dân đó chính là hồn quê hương, đong đầy yêu thương, kỷ niệm và bao nhiêu tiếc nhớ. Trong hành trang đó còn là bát ngát một trời văn hóa dân tộc và ngôn ngữ mẹ, “tiếng mẹ sinh từ lúc nằm nôi,” như nhạc sĩ Phạm Duy đã viết trong bài “Tình Ca” bất hủ.
Khắp thế giới không thiếu gì những cộng đồng lưu vong, dù sống tha hương vẫn gìn giữ ngôn ngữ và văn hóa. Tuy vậy, đa số những người trong các cộng đồng đó vẫn thường xuyên đi về cố quốc, tiếp xúc và sinh hoạt với người dân trong nước. Vì thế, ngôn ngữ mẹ đẻ của họ và ngôn ngữ trong nước của họ không khác nhau là mấy.
Trong trường hợp của người Việt lưu vong hải ngoại, hoàn cảnh đặc biệt đã đưa đến việc hình thành một thứ tiếng Việt của những người Việt tị nạn với nhiều đặc điểm không tìm thấy ở tiếng Việt trong nước, do sự cách biệt về địa lý, xã hội, chính trị, kinh tế, tâm lý, v.v. giữa hai “loại” tiếng Việt trong và ngoài nước.
Nếu phân tích kỹ, thật ra vào thời điểm Cộng quân đánh chiếm miền Nam, có đến hai loại “tiếng Việt trước 1975!” Loại thứ nhất là tiếng Việt sử dụng ở miền Bắc sau 1954, ở cái gọi là nước “Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa,” khỏi cần phải nói thứ tiếng Việt này ra làm sao thì ai cũng biết.
Loại thứ hai là tiếng Việt nói khắp miền Nam tự do mà thời điểm sau cùng là thuộc về nước Việt Nam Cộng Hòa. Nói cho cùng, đây mới là thứ tiếng Việt “truyền thống,” bắt nguồn từ ngàn năm trước, trải qua bao phen vật đổi sao dời, từ thời Lạc Việt ở miền Bắc, về sau Nam tiến, chinh phục Chiêm Thành ở miền Trung, rồi cuối cùng lan đến vùng Thủy Chân Lạp ở miền Nam, từ ngàn năm Bắc thuộc qua đến thời thực dân Pháp, cho đến thể chế cộng hòa nhân vị.
Dân ta đi đến đâu mang theo tiếng Việt đến đó. Tiếng Việt dần dà mang nhiều màu sắc địa phương, phân ra thành các giọng miền Bắc, miền Trung, miền Nam. Ngoại trừ “tiếng Việt trước 1975” ở miền Bắc bị chính trị hóa, quân sự hóa và Hán hóa, tiếng Việt ở phần còn lại của đất nước là một tiếp nối tự nhiên của tiếng Việt truyền thống, đậm đà tính dân tộc, văn minh và nhân bản, kéo dài cho đến ngày 30 Tháng Tư 1975.
Tiếng Việt này theo chân đoàn lưu dân là chúng ta đến bến bờ tự do, ở Mỹ, Pháp, Úc, Nhật, Đức, Bỉ, Anh và nhiều quốc gia khác, gần như khắp năm châu bốn bể; chẳng khác nào tiếng Ladino và tiếng Pháp Québecois vậy. Nếu chúng ta ra đi, mang theo chính nghĩa quốc gia, nặng lòng với tiền đồ dân tộc và tinh thần ái quốc, yêu chuộng tự do, chúng ta cũng có thể gọi ngôn ngữ chúng ta đang nói là tiếng Việt Nam Cộng Hòa.
Ngôn ngữ nào cũng vậy, cũng theo luật tự nhiên của trời đất. Chữ nghĩa, cách nói được sinh ra, tồn tại, có khi bị đào thải, rồi lắm lúc lại được tái sinh. Con người tiến hóa, và ngôn ngữ cũng tiến hóa. Không có ngôn ngữ nào giậm chân tại chỗ cả.
“Tiếng Việt trước 1975” mà chúng ta đang dùng ở hải ngoại tất nhiên là một di sản vô cùng quý báu. Chúng ta giữ gìn nó và dựa vào nó để tiếp tục phát triển, trao truyền lại cho các thế hệ nối tiếp. Nói cách khác, tiếng Việt Hải Ngoại chính là tiếng Việt trước 1975 của miền Nam đã, đang và sẽ tiếp tục tiến hóa.
Ngẫm lại, chúng ta sẽ thấy rằng nhiều từ ngữ hay thành ngữ trong “tiếng Việt trước 1975 ở miền Nam” ngày nay đã không còn được dùng nữa, vì nhiều nguyên nhân khác nhau về xã hội, chính trị, kinh tế, khoa học, v.v. Những chữ như “ấp chiến lược,” “chiêu hồi,” “hồi chánh,” “cần lao,” “nằm vùng,” “tản cư”… nay chỉ còn vai trò lịch sử chứ không còn dùng khi nói hay viết ở hải ngoại nữa, trừ phi đó là một bài nghiên cứu về lịch sử. Những thành ngữ có tính chất tiếng lóng quen thuộc ngày xưa như “Sức mấy!,” “Cù lần” hay “Bỏ đi Tám!” chỉ còn trong ký ức, trong những trang sách cũ hay những cuốn phim xưa.
Ngược lại, không thiếu gì từ ngữ của tiếng Việt truyền thống vẫn “anh dũng” đối lại với những chữ ngoại nhập về sau này vì mối quan hệ “môi hở răng lạnh” giữa chính quyền Cộng Sản với Bắc triều (nhiều chữ đã len lỏi từ trong nước tràn ra hải ngoại!), như “hộ chiếu” (thay vì “thông hành”), “đại sứ quán” (thay vì “tòa đại sứ”), “xuất khẩu” (thay vì “xuất cảng”), “công nghệ” (thay vì “kỹ thuật”), “cơ trưởng” (thay vì “phi công”), “tư vấn” (thay vì “cố vấn”), “tư liệu” (thay vì “tài liệu”), vân vân và vân vân. Nhiều chữ từ trong nước qua đây, nằm quá “sâu” trong đầu của chúng ta, đến nỗi nhiều người như bị tung hỏa mù, không biết chữ nào là chữ “phe ta” và chữ nào là của “không phải phe ta” nữa!
Trong các chữ đi từng cặp kể trên, đành rằng chữ nào cũng là do gốc Hán mà ra, nhưng cần phân biệt đâu là “Hán cũ,” đâu là “Hán mới.” Chúng ta đã bị bốn lần Bắc thuộc, phải du nhập không biết bao nhiêu là chữ Tàu trong tiếng Việt, và chúng ta không muốn bị Bắc thuộc lần thứ năm nữa.
Một giờ học tiếng Việt tại Trung Tâm Việt Ngữ Văn Lang ở San Diego. Năm 1984, đây là nơi đầu tiên và duy nhất dạy tiếng Việt cho thế hệ trẻ gốc Việt ở San Diego. (Hình: Đằng-Giao/Người Việt)
Gia dĩ, người Việt rất sáng tạo trong việc mượn chữ Tàu. Lấy ví dụ, chữ 市 trong tiếng Hán (đọc theo phiên âm IPA là [šɨ4]), chúng ta đọc và viết là “thị” (người Tàu nghe cũng khó lòng nhận ra). Chưa hết, đó chỉ là giai đoạn “Việt hóa lần thứ nhất.” Chúng ta còn Việt hóa chữ “thị” thêm một lần nữa, biến nó thành chữ “chợ,” lần này thì chắc quý vị ở bên Tàu nhất định phải chào thua!
Ngôn ngữ nào cũng “mượn” chữ từ nhiều ngôn ngữ khác (mượn mà không bao giờ trả lại!). Từ ngữ vay mượn là do nhiều hoàn cảnh khác nhau. Đối với tiếng Việt, chúng ta lấy chữ của người Tàu, người Tây là vì họ đến xâm chiếm nước ta, lấy đi của cải, tự do, và cả phẩm giá của chúng ta, thì việc chúng ta có “lấy lại” một số chữ nghĩa của họ cũng là điều công bằng, nếu không muốn nói là cũng chưa đủ để “rửa hận.”
Trong tiếng Anh cũng vậy, thiếu gì chữ gốc La Tinh (quid pro quo, semper fi, per diem…), Hy Lạp (phobia, nemisis, mnemonics…) hay tiếng Pháp (déjà vu, RSVP, fiancé…). Từ ngữ vay mượn (“loan words” hay “borrowings”) là một hiện tượng rất thông thường trong ngôn ngữ, góp phần làm giàu một bản ngữ, miễn là đừng làm thái quá mà thôi.
Trong trường hợp tiếng Việt, chúng ta không cần mượn thêm chữ Tàu chữ Tây gì nữa, cả ngàn năm nô lệ, cả trăm năm đô hộ cũng quá đủ rồi. Ngày nay, nếu có phải mượn một số chữ mới từ tiếng Anh thì cũng y như bao nhiêu thứ tiếng khác trên thế giới mà thôi, vì tiếng Anh dù muốn dù không cũng là thứ tiếng đã toàn cầu hóa.
Riêng về tiếng Việt Hải Ngoại thì sao? Khi bài này đang được viết ra, tiếng Việt đang tiến gần đến lúc mừng sinh nhật lần thứ 50. Kể ra thì “tuổi đời” của nó cũng đã khá cao, nhưng thật tình chẳng thấm vào đâu so với tiếng Ladino hay tiếng Pháp Québec. Tuy thế, nửa thế kỷ cũng là một mốc thời gian khá dài, đủ để hai loại tiếng Việt, tiếng Việt trong nước và tiếng Việt Hải Ngoại, khác nhau một cách đáng kể, về phương diện từ vựng, cú pháp hay thành ngữ thông dụng.
Chẳng hạn như trong các cộng đồng người Việt ở Mỹ, chúng ta có thể đọc câu này trên báo chí địa phương tiếng Việt: “Để biết thêm chi tiết về sinh hoạt giới thiệu một số nhà vẽ kiểu thời trang, xin liên lạc qua số điện thoại […] và ghi danh tham dự.” Cùng nội dung đó, một tờ báo trong nước chắc sẽ viết như thế này: “Để biết thêm thông tin về sự kiện giới thiệu một số nhà thiết kế thời trang, xin liên hệ qua số điện thoại […] và đăng ký tham dự.”
Cú pháp (hay văn phạm) của hai thứ tiếng Việt cũng có nhiều chỗ khác nhau. Một ví dụ điển hình là, để diễn tả câu “I will try to call you as soon as possible” trong tiếng Anh, người Việt chúng ta ở đây sẽ nói “Tôi sẽ cố gắng gọi anh càng sớm càng tốt,” thì người trong nước lại nói “Tôi sẽ cố gắng gọi điện cho anh sớm nhất có thể!” Nghĩ cũng khó hiểu, người Việt sống ở Mỹ sử dụng và tiếp xúc với tiếng Anh hằng ngày, nhưng cấu trúc văn phạm dùng trong câu trên không hề bị ảnh hưởng của tiếng Anh, trong khi câu dùng trong nước nghe như câu tiếng Anh được bỏ vào trong Google Translate rồi đem ra nói vậy!
Tiếng Việt Hải Ngoại, dù vậy, cũng không thể nào không bị tiếng Anh chen vào. Đây cũng là một hiện tượng ngôn ngữ tự nhiên, xảy ra khi một thứ tiếng thiểu số dùng song song với một bản ngữ, vốn là thứ tiếng đa số. Hiện tượng này trong tiếng Anh được gọi là “code switching.” Chúng ta hãy tưởng tượng ra một cuộc nói chuyện gồm năm người Việt, hai người từ Việt Nam qua chơi, một người ở Mỹ, còn hai người kia là từ Pháp và Đức qua. Một trong hai người từ Việt Nam nói một điều gì đó, người thứ hai ở Việt Nam nói “Vậy hả?,” người ở Mỹ sẽ thốt lên “Oh, really?,” người từ bên Pháp qua thì hỏi lại “Ah bon?,” còn người ở Đức thì bảo “Ach so?”
Cả tiếng Việt trong nước và tiếng Việt Hải Ngoại đều có thể dùng tiếng Anh chen vào tiếng Việt, nhưng mỗi thứ tiếng lại mượn một kiểu khác nhau. Tiếng Việt trong nước thường dùng một số chữ tiếng Anh mà tiếng Việt Hải Ngoại không dùng hay ngược lại. Chẳng hạn như giới trẻ ở Việt Nam có thể nói (hay viết) một câu đại loại như “Hôm nay lướt phây mới thấy có nhiều bạn tuổi teen vào inbox nhắn đi check in một quán cà phê mới mở.”
Ở Mỹ, người Việt có thể chêm rất nhiều tiếng Anh khi nói chuyện với nhau, nhưng nếu nội dung đó viết trong một bài báo thì lại thường dùng tiếng Việt thuần túy. Chúng ta có thể nghĩ ra tình huống trong đó một người đang kể lể với bạn mình: “Hôm qua tôi đi shopping ở cái mall gần nhà. Parking không còn chỗ nên tôi đậu đại một chỗ handicapped rồi chạy vội vào mua một cái t-shirt để tối đi party. Khi trở ra thì đã thấy security dán trên xe mình một cái ticket!”
Nếu nội dung trên được viết thành văn tự sự thì thường là như thế này: “Khi đi mua sắm ở các thương xá, ngay cả khi bãi đậu xe không còn chỗ cũng không nên đậu xe trái phép vào những chỗ dành cho người khuyết tật, dù chỉ là vào vội bên trong mua một cái áo thun để đi dự tiệc. Bằng không thì xe có thể bị nhân viên bảo vệ dán giấy phạt.”
Tiếng Việt Hải Ngoại cũng đặt ra những từ ngữ mới mà “tiếng Việt trước 1975 ở miền Nam” không có, đơn giản là vì những khái niệm mà các chữ đó diễn tả trước đây chưa có, vì mỗi thời đại mỗi khác. Những chữ như vậy có thể kể đến như “máy điện toán,” “nhu liệu” (chứ không phải “phần mềm!”), điện thoại “cầm tay” (chứ không phải “di động!”), việc làm “bán thời gian,” truyền hình “độ phân giải cao,” truyền hình “kỹ thuật số,”,“thẻ tín dụng,” “máy rút tiền,” “máy kéo” (trong sòng bài)… làm sao kể ra cho hết những chữ Việt mới ra đời ở hải ngoại trong 50 năm qua!
Tiếng Việt Hải Ngoại, một mặt tạo ra những chữ mới để theo kịp đà tiến triển của văn minh nhân loại, một mặt vẫn gìn giữ vốn từ vựng phong phú do ông cha để lại. Tiếng Việt trong nước, trong khi đó, dường như đang nghèo đi. Nhiều chữ càng ngày càng thu gọn lại thành còn có một chữ.
Những ai từng “bị” đi học dưới “mái trường xã hội chủ nghĩa” chắc không thể nào quên được mấy câu giáo điều dán trên tường trong lớp học ám ảnh hằng ngày “…Học tập tốt, lao động tốt, đoàn kết tốt, kỷ luật tốt, giữ gìn vệ sinh thật tốt…,” nhất nhất cái gì cũng tốt, chỉ có nói tiếng Việt là nghe không được… tốt! Nếu ai cũng nói và viết như thế, hình như trạng từ trong tiếng Việt “hiện đại” chỉ còn có mỗi chữ “tốt!” Tại sao không nói “học giỏi, làm việc siêng năng, đoàn kết chặt chẽ, kỷ luật nghiêm minh, giữ gìn vệ sinh kỹ lưỡng” chẳng hạn?
Toàn thể thí sinh từ các trường có dạy chương trình song ngữ và các trường Việt Ngữ trong ngày “Thi Chính Tả và Viết Văn” do Liên Hiệp Các Trường Việt Ngữ Hải Ngoại (TAVIET) tổ chức ngày Thứ Bảy, 13 Tháng Giêng, 2024. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Còn bất cứ cái gì to và đẹp thì đều thu về một mối thành hai chữ “hoành tráng!” Chữ này vốn là một trong những tính từ hiếm dùng và đẹp trong tiếng Việt, vậy mà bây giờ ai nghe đến nó cũng phải… cười trước rồi tính sau. Thiếu gì những hình dung từ phong phú vẫn được dùng trong tiếng Việt Hải Ngoại để miêu tả những danh từ sau: bữa tiệc “thịnh soạn,” đám cưới “linh đình,” buổi lễ “trọng thể,” sân khấu “tráng lệ,” tòa nhà “nguy nga,” cảnh vật “huy hoàng,” công trình “đồ sộ”… Tất cả những danh từ này, tội nghiệp thay, thường bị quẳng chung vào một cái rổ, trong đó đã có chữ “hoành tráng” nằm chờ sẵn, một cách rất… hoành tráng!
Ngôn ngữ chiếm một phần lớn của bản sắc con người. Ngày nào chúng ta còn tha thiết muốn vẫn là người Việt, chúng ta phải giữ gìn và vun quén tiếng Việt, cho bây giờ và cho mai sau. Chẳng vậy mà các cộng đồng người Việt hải ngoại từ trước tới giờ vẫn miệt mài mở trường lớp để dạy lũ con cháu mình ngôn ngữ của cha ông.
Ở Nam California, ai mà không biết đến Liên Hiệp Các Trường Việt Ngữ Hải Ngoại (trước đây là Ban Đại Diện Các Trung Tâm Việt Ngữ), trong 35 năm qua vẫn thường xuyên kết nối với các trường Việt Ngữ cuối tuần, và hiện tại đang mở rộng hợp tác đến các trường tiểu học, trung học và đại học trong vùng để góp phần vào việc phát triển tiếng Việt trong hệ thống giáo dục ở Hoa Kỳ. Hằng năm, vào mùa Hè, Liên Hiệp Các Trường Việt Ngữ Hải Ngoại vẫn tổ chức Khóa Huấn Luyện và Tu Nghiệp Sư Phạm trong ba ngày cuối tuần, mời giảng viên là những giáo sư, học giả, chuyên viên, nhà văn, nhà thơ, nhà báo… đến thuyết trình về các đề tài hữu ích và lý thú cho khóa sinh, vốn là các thầy cô giáo Việt Ngữ thiện nguyện, từ khắp nước Mỹ và một số quốc gia khác về tham dự.
Về văn chương, nơi mà ngôn ngữ được thăng hoa đến chỗ tột cùng, chúng ta cũng có một nền văn chương hải ngoại phong phú và đa dạng. Có thể tìm thấy nhiều tác phẩm văn chương viết bằng tiếng Việt có giá trị ở Úc, Pháp, Đức, Canada… nhưng nhiều nhất vẫn là ở Hoa Kỳ, nơi vẫn còn nhiều nhà văn đã thành danh từ nền văn học huy hoàng của Việt Nam Cộng Hòa, sánh vai cùng với thế hệ “một rưỡi” của những nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình văn học thuộc lớp sau.
Gìn giữ tiếng Việt ở hải ngoại, nhưng chúng ta cũng nên quan tâm đến việc gìn giữ và phát triển văn chương hải ngoại, tất nhiên là nền văn chương viết bằng tiếng Việt. Đã có nhiều tác giả gốc Việt ở Úc, ở Pháp, ở Canada, ở Mỹ… viết văn bằng ngôn ngữ của nước sở tại, được nhiều giải thưởng danh giá và cao quý. Tuy vậy, những tác giả này không góp phần vào nền văn chương Việt hải ngoại. Họ chỉ là những nhà văn “Úc gốc Việt,” “Pháp gốc Việt,” “Canada gốc Việt” hay “Mỹ gốc Việt,” không phải là những tác giả gốc Việt viết bằng tiếng Việt trong vườn hoa văn chương Việt hải ngoại.
Muốn giữ gìn và phát triển văn chương Việt hải ngoại, chúng ta không dừng ở chỗ chỉ dạy tiếng Việt và văn hóa Việt cho thế hệ trẻ, để chỉ mong các em biết nói, biết đọc, biết viết tiếng Việt. Chúng ta phải có những chương trình ở mức độ cao hơn, hướng dẫn thế hệ trẻ gốc Việt biết thưởng thức văn chương tiếng Việt hải ngoại.
Cao hơn nữa, chúng ta còn cần hướng dẫn một số tài năng trẻ sáng tác bằng tiếng Việt, vì các em là thế hệ thứ nhì đang tiếp nối thế hệ một rưỡi. Về mặt này, chúng ta có thể thấy là không phải không có những chương trình như thế, ít nhất là ở Nam California.
Chúng tôi muốn nhắc đến tổ chức NRCAL (National Resources Center for Asian Languages) thuộc Đại Học Tiểu Bang California, Fullerton (California State University, Fullerton), nơi vẫn tổ chức những cuộc thi viết văn bằng tiếng Việt hằng năm cho các em thanh thiếu niên, đồng thời xuất bản những tác phẩm đoạt giải của những tài năng trẻ này và phổ biến rộng rãi trong cộng đồng để học hỏi và thưởng thức. Nếu có nhiều chương trình tương tự, chắc chắn tương lai của văn chương hải ngoại sẽ có nhiều hứa hẹn, sẽ không bị mai một đi khi các thế hệ tiên phong không còn hoạt động nữa.
Tiếng Việt Hải Ngoại sắp tròn 50 tuổi. Tất nhiên chúng ta không muốn nó sẽ “già” đi như tiếng Ladino hay tiếng Pháp Québec. Dù sao đi nữa, có sung sướng, thành công trên xứ người đến đâu, chúng ta cũng chỉ là những kẻ tha hương, chắc ai ai cũng bao lần ngóng về cố quốc. Mong một ngày không xa, khi nước nhà có được một thể chế dân chủ, tự do, nhân bản, người Việt từ khắp nơi sẽ hân hoan đoàn viên với nhau, không còn phải phân chia tiếng Việt ở trong hay ở ngoài nữa.
Ngày ấy, sẽ chỉ còn duy nhất một “tiếng Việt,” như ba dòng sông Hồng, sông Hương, sông Cửu Long cùng hân hoan đổ vào Biển Đông. Tiếng Việt sẽ mãi mãi óng ả, sang cả, phong phú, sẽ thoát nghìn năm thành tiếng lòng của mọi người dân Việt muôn đời yêu đất nước mang dòng giống tiên rồng rạng rỡ. (Trần C. Trí) [qd]
OKLAHOMA, Oklahoma (NV) – Oklahoma City Thunder đã vượt qua định kiến “nho còn xanh” khi thể hiện lối chơi “sấm sét” vừa chính thức ghi tên mình vào loạt trận chung kết miền Tây NBA Playoffs 2025, theo NBA ngày 20 Tháng Năm.
Sau chiến thắng đầy ấn tượng trước đương kim á quân Denver Nuggets trong Game 7, với tỷ số áp đảo 125-93, Oklahoma City Thunder không chỉ loại Nikola Jokic và các đồng đội khỏi cuộc chơi mà còn khẳng định vị thế của một thế lực mới tại miền Tây với suất dự chung kết.
Người hùng Shai Gilgeous-Alexander lên rổ ghi điểm giữa hàng phòng ngự dày đặc của Denver Nuggets, hình ảnh mang tính biểu tượng của một thế lực mới vươn lên tại miền Tây NBA. (Hình: Matthew Stockman/Getty Images)
Trong một buổi tối rực lửa tại Paycom Center, Shai Gilgeous-Alexander tiếp tục sắm vai người hùng với 35 điểm, 9 kiến tạo và 6 rebound. Nhưng điểm nhấn lớn nhất không chỉ đến từ cá nhân Alexander mà còn là lối chơi tập thể đầy kỷ luật và gắn kết mà HLV Mark Daigneault đã dày công xây dựng.
Những gương mặt trẻ như Jalen Williams hay Chet Holmgren thi đấu như những cựu binh dạn dày, góp phần bóp nghẹt hàng công vốn đầy sức mạnh của Denver Nuggets.
Nikola Jokic vẫn thể hiện đẳng cấp MVP với 20 điểm, 9 rebound và 7 kiến tạo, nhưng một mình anh là không đủ để vực dậy Nuggets trong đêm thi đấu thiếu sắc sảo của toàn đội.
Những cú ném xa vốn là vũ khí chủ lực của Nuggets gần như vô hại trước hàng thủ linh hoạt của Thunder. Bế tắc trước đối thủ có lối chơi dồn ép và bất ngờ, đại diện đến từ Denver đánh liều tung cả ngôi sao Aaron Gordon đang chấn thương gân kheo vào sân, nhưng vẫn không cứu được Nuggets khỏi thất bại.
Chiến thắng này đánh dấu lần đầu tiên kể từ năm 2016, Thunder trở lại chung kết miền Tây – một bước ngoặt lớn của tập thể trẻ từng bị nghi ngờ là “nho còn xanh” cho đấu trường Playoffs.
Cũng không ai nghĩ đội bóng với độ tuổi trung bình chưa đến 25 lại có thể loại được nhà vô địch năm 2023 trong một loạt trận bảy ván khốc liệt. Thế nhưng Thunder đã làm được bằng lối chơi “sấm sét” đúng với tinh thần cái tên của đội bóng đến từ thành phố Oklahoma.
Từ một đội bóng được giới chuyên môn không đánh giá cao với suy nghĩ rằng họ đang tái thiết, Oklahoma City Thunder đã trở thành biểu tượng và thế lực mới.
Oklahoma City Thunder không chỉ đánh bại Denver, nhà vô địch mùa 2022/23 mà còn đánh bại cả sự hoài nghi vào một lớp trẻ.
Giờ đây, Oklahoma City Thunder đang đứng trước ngưỡng cửa của trận chung kết NBA, nơi mà họ biến những hoài nghi thành sự nể phục nhờ lối chơi “sấm sét” được tạo nên từ tinh thần thép. (Anh Khoa) [qd]
CANNES, Pháp (NV) – Bộ phim “The Chronology of Water” do nữ diễn viên Kristen Stewart đạo diễn có buổi công chiếu tại Đại Hội Điện Ảnh Cannes hôm Thứ Sáu, 16 Tháng Năm, vừa qua, vô cùng thành công khi nhận được nhiều lời tán dương và hơn 4 phút vỗ tay sau khi bộ phim kết thúc.
Theo tin của trang mạng Variety, đây là bộ phim đầu tay mà Kristen Stewart đóng vai trò là đạo diễn, được chuyển thể từ cuốn hồi ký của nhà văn Lidia Yuknavitch viết hồi năm 2011, kể về tuổi thơ và sự nghiệp cầm bút của mình, cũng như những khó khăn và thử thách mà bà phải đối diện khi công khai mình là một người phi giới tính.
Kristen Stewart (trái) hướng dẫn cách diễn cho nữ diễn viên Imogen Poots trong phim “The Chronology of Water.” (Hình: Les Films du Losange)
Xuyên suốt bộ phim, Kristen Stewart nhiều lần khiến người xem phải rơi nước mắt khi kể câu chuyện của Lidia Yuknavitch bằng sự thô sơ, nghệ thuật và chân thật, bao gồm những cảnh gây sốc về việc bà từng bị cha ruột của mình lạm dụng tình dục, cũng như khi đắm chìm vào ma túy để quên đi thực tại, và cho đến khi tìm thấy hạnh phúc với văn thơ và hội họa.
“Đây hoàn toàn là một trải nghiệm khó tin trong cuộc đời của tôi,” Kristen Stewart phát biểu sau khi bộ phim kết thúc. “Tôi có cảm giác như nó chỉ mới vừa ‘đóng máy’ 5 phút trước thôi và bây giờ tôi có thể đem nó đến cho mọi người thưởng thức. Một trải nghiệm tôi không bao giờ quên trong đời.”
Kristen Stewart lần đầu tiên công bố dự án “The Chronology of Water” vào năm 2018. Cô từng tiết lộ gặp rất nhiều khó khăn trong việc tìm nhà tài trợ để có kinh phí thực hiện bộ phim, đồng thời cũng từ chối đóng phim cho đến khi nào dự án của cô hoàn thành.
Kristen Stewart là một diễn viên thực thụ và là con nhà nòi vì có cha mẹ đều làm trong ngành phim. (Hình: Andreas Rentz/Getty Images)
Năm 2024, bộ phim chính thức được “bấm máy,” và mất sáu tuần để quay tại Latvia và Malta, hai đất nước nhỏ ở Âu Châu, với sự tham gia của dàn diễn viên Thora Birch, Earl Cave, Michael Epp, Susannah Flood, Kim Gordon, Jim Belushi và Imogen Poots.
Sau khi được công chiếu tại Đại Hội Điện Ảnh Cannes, “The Chronology of Water” sẽ ra rạp vào cuối mùa Hè năm nay. (N.A) [qd]
