Hồi ký

Tâm Ðoan

Ðó là một buổi sớm tinh sương vào giữa Tháng Tám năm 1980, đèn đường vẫn còn hiu hắt sáng. Mẹ tôi gầy guộc, tiễn hai chị em tôi ra tận đầu ngỏ dưới cây vàng bạc, bà quyến luyến nhìn theo bóng hai đứa bước nhanh trên đường vắng…

Chúng tôi phải ra ga xe lửa để lên chuyến tàu Thống Nhất đi Hà Nội. Lúc đó tôi đang dạy cấp ba (tức đệ nhị cấp thời Việt Nam Cộng Hòa) ở trường trung học Hùng Vương gần nhà. Tôi xin nghỉ dạy một thời gian để ra Bắc, viện cớ thăm mộ cha. Còn em gái tôi đã tốt nghiệp Ðại Học Khoa Học Sài Gòn, bỏ việc làm tại một miền quê hẻo lánh gần biên giới Cam Bốt, về lại nhà, không hộ khẩu, chỉ dạy kèm sống qua ngày.

Tôi bắt đầu đi dạy năm 1972, nhiệm sở đầu tiên là trường Trung học Phan Thanh Giản, Cần Thơ với ông hiệu trưởng Minh rồi ông Trí khi tôi rời trường. Ở đó tôi đã có những ngày vui, những kỷ niệm đáng nhớ với đám học trò dễ thương và các anh chị bạn đồng nghiệp trẻ cũng như những bậc thầy đã dạy lâu năm tại đây. Tuy nhiên thời gian ngắn ngủi, sau hơn một niên khóa tôi chuyền về Sài gòn, dạy trường Trung Thu. Lúc nầy tình hình chiến sự đã rất căng thẳng và sau 30 Tháng Tư năm 1975, trường Trung Thu bị giải thể. Tôi sang Chí Thiện, rồi chuyển qua Hồng Bàng và cuối cùng là Hùng Vương khi hai trường trước giải thể cấp ba. Thời đó, có kỷ niệm nào vui đâu khi chiến tranh khốc liệt và bao gia đình tan nát vì đất nước đổi thay.

Gia đình biết được tin ba tôi mất trong khi học tập ở trại Hà Nam Ninh nhờ một gói quà me tôi gởi cho ông bị trả lại vì không người nhận. Em gái tôi lấy xe đạp chở bà lên bưu điện hỏi, họ chìa ra một mảnh giấy ghi lý do đơn giản “chết.” Thuở đó nhà nước Cộng sản chưa cho thăm nuôi nên mọi liên lạc, bới xách chỉ qua đường bưu điện và có giới hạn. Sau nhiều nỗ lực tìm hỏi mới được biết chính thức là ông đã mất vào tháng 10 năm 1978 trong cơn bạo bệnh, được xe cấp cứu chở về nhà thương Phủ Lý và chôn ở một nơi gần đó, không phải trong trại Hà Nam Ninh.

Cháu ruột ba tôi, chị Thiên Hương (tên ở nhà là Mận) trong khi đi thăm nuôi chồng học tập tại Vĩnh Phú đã ghé ngang qua Phủ Lý để thăm mộ và cung cấp tin tức giúp chúng tôi trong chuyến ra Bắc. Tội nghiệp chị, sau đó chồng chị Ðặng Bình Minh, trung tá phi công, đã thiệt mạng khi đi lao động trong rừng. Bi đát thay, anh tử nạn ngay sau ngày chị thăm anh tại trại và lúc đó chị đang ở Hà Nội mua vé tàu về lại Sài Gòn mà không hay biết gì về cái chết của anh.

Chuyến tàu Thống Nhất

Toa tàu chúng tôi ngồi toàn là cán bộ, viên chức gốc miền Bắc trở về thăm gia đình hay công tác. Chúng tôi ngồi đối diện với một anh bộ đội trẻ và một cán bộ có vẻ là nhà văn hay thuộc ngành nghệ thuật gì đó. Họ nói năng đàng hoàng, không tệ hại, quê mùa như mấy anh cán bộ hay bộ đội mà tôi gặp nhan nhản trong phường khóm sau ngày “giải phóng.”

Ngày dài trên tàu, họ tâm sự với nhau. Qua câu chuyện tôi biết được anh cán bộ có vợ đã qua đời có lẽ trong thời kỳ chiến tranh. Cô là con của một gia đình miền Nam tập kết ra Bắc. Anh quý nhà vợ hiền lành, cha vợ thích nhậu đế với anh, còn anh thì lãng bạt. Con cái nhờ nhà vợ lo. Thỉnh thoảng anh cũng gởi quà cho con. Thời chiến tranh, hình như hai vợ chồng luôn chia cách. Anh công tác xa nhà, có lần mới về, đêm đã khuya, anh lên thăm vợ đang trực ở một nơi xa xôi hẻo lánh. Nằm chung trên chiếc ghế bố nhỏ, tay nắm tay thương mến vô vàn, nhưng đồng thời anh cũng nhận ra rằng người bạn đời của mình ngày càng tiều tụy, cô bệnh, mệt mỏi và ho nhiều.

Suốt mấy ngày trên chuyến tàu xuyên Việt, trong khi mọi người chung quanh ai cũng háo hức nói đến những gói quà miền Nam đem về Bắc cho người thân, tôi đã thấy anh với những lúc suy tư trong đêm tối, anh nhìn ra cửa tàu, buồn xa vắng, thỉnh thoảng thì thầm “Tôi đã giết vợ tôi.” Tôi nhìn anh ái ngại và cảm nhận được một ẩn khuất, hối hận trong lòng anh. Cuộc chiến phi lý tương tàn do nhà nước Cộng Sản chỉ đạo đã xô đẩy nhân dân miền Bắc vào hoàn cảnh khốn khó, vợ chồng con cái phân ly, chết chóc.

Anh luôn xa nhà, vóc người không cao nhưng trông nho nhã, trí thức, nói chuyện thì lúc nào cũng thơ văn lai láng, chắc nhiều cô phải lòng và khó tránh được vài mối tình lẻ trên đường công tác. Vợ ở nhà một mình đảm đương gánh nặng gia đình, con cái, rồi cơ quan thi đua sản xuất, làm sao không kiệt lực? Nói đúng ra, Ðảng Cộng Sản miền Bắc có tội rất lớn với phụ nữ của cả hai miền. Trong khi miền Bắc nỗ lực xâm chiếm miền Nam dưới chiêu bài “giải phóng” thì ở miền Nam, chúng tôi phải ra sức bảo vệ, chống đỡ đất nước tự do. Người đàn bà miền Nam cũng cùng chung số phận như phụ nữ miền Bắc và đau đớn hơn nữa là, sau ngày “được giải phóng”, biết bao người chồng, cha đã bị lừa bịp, từ giã gia đình đi học tật cải tạo để rồi không hẹn ngày về.

Thỉnh thoảng cũng có một chị cán bộ nằm ở toa có giường xuống nói chuyện với các anh bạn, chị lúc nào cũng tươi cười anh anh em em ngọt xớt. Chị khéo lắm, vừa đi công tác vừa đi buôn, mua hàng trạm này, bỏ mối trạm kia.

Chuyến tàu đã đưa chúng tôi đi ngang qua nhiều phần của đất nước từ Nam ra Bắc, được thấy những cảnh đẹp thiên nhiên nhất là vùng biển, và sinh hoạt ở những ga khi tàu dừng lại để hành khách mua thức ăn, hoặc nước đề tắm rửa qua loa. Buổi tối chúng tôi trải khăn xuống dưới sàn để ngủ.

Sau chuyến tàu suốt ba ngày ba đêm, chúng tôi tới Hà Nội. Khi tàu chạy qua khoảng gần bệnh viện Bạch Mai, anh lính trẻ reo mừng, “Này anh xem, nhà tôi ở đằng đó kìa, tôi chỉ muốn nhảy xuống để chạy về nhà tắm một cái cho mát.” Quả thật là một ao ước được giải phóng khỏi con tàu tù túng.

Khi xuống ga, chúng tôi gọi xích lô chở tới nhà chú me tôi. Ông theo kháng chiến chống Pháp rồi tập kết ra Bắc, vốn là một bác sĩ nhưng đã về hưu. Gia đình ông sống trong một căn phòng của biệt thự thời Pháp. Thành ra, có đến mấy gia đình cùng sống với nhau, dùng chung cầu tiêu thùng. Sau này tôi mới hay, nhờ “giải phóng miền Nam”, miền Bắc mới biết đến loại cầu tiêu giật nước, nên mới có cuộc “cách mạng cầu tiêu”, nhà nhà đua nhau làm cầu tiêu kiểu trong Sài Gòn. Ông cụ và hai cô con gái rất tử tế. Chúng tôi được ăn bữa cơm nhà thanh khie16t có canh rau ngon. Sáng hôm sau, chúng tôi rời Hà Nội mua vé đi Phủ Lý.

Chuyến tàu “nghẹt thở”

Mua vé rồi nhưng chúng tôi phải chờ ngoài cổng nhà ga thật lâu. Gần đến giờ tàu chạy, họ mới mở cửa. Số người chờ đợi đông như kiến bắt đầu chen lấn để vào cổng, lên tàu. Tôi hãi hùng khi đống người đè lên nhau mà chạy, chị em tôi không muốn nhưng cũng bị kéo xệch theo dòng người vô ý thức, tôi ngộp thở tưởng như sắp chết. Tất cả y hệt như cảnh tượng chuyến tàu trong phim “Doctor Zhivago”. Cuối cùng rồi cũng leo lên được toa tàu, người chen chúc ép nhau đứng chật cứng. Tàu xục xịch chuyển bánh mang theo một đám người đông như ruồi bu, cả trên cửa sổ, trần tàu. Chẳng biết họ có mua vé hết không? Hay nhân viên nhà nước cố tình bán nhiều vé?

Tới trạm Phủ Lý, tàu dừng lại, chúng tôi được “giải phóng”. Sau đó thuê xích lô tìm đến vùng nghĩa địa, nơi đó có một phần đất nhỏ dành chôn cất những người cải tạo chết ngoải vòng trại học tập, thường là từ bệnh viện. Chúng tôi may mắn nhận ra mộ cha nằm ở ven bìa, cạnh một lạch nước nhỏ. Tấm mộ bia có ghi khắc tên tuổi rõ ràng. Vùng mộ này coi như bỏ hoang, cỏ dại mọc nơi nơi. Nhiều mộ đất đã bị xoi mòn theo mưa nắng, bia mộ ngả nghiêng. Tôi nghĩ rồi một ngày nào đó, sẽ không ai nhận ra mộ nữa.

Ngay bên vệ đường, là một quán bán nước chè lụp xụp. Chúng tôi dừng lại đây uống nước, nhân tiện hỏi thăm và làm quen. Ông chủ quán chỉ cho chúng tôi đường đi nước bước trong vùng. Ðồng thời giới thiệu môt bà cụ mà ông gọi là người coi sóc các phần mộ ở đây. Ông đề nghị chúng tôi nên đưa tiền nhờ bà này mua lễ vật sẵn sàng để cúng ba tôi ngày mai. Thật tình tôi không tin lắm nhưng vì lạ nơi chốn và cũng muốn tạo thân thiện với những người trong vùng nên tôi đồng ý.

Thế rồi chúng tôi tìm đến nhà trọ. Ðó chỉ là một căn nhà sâu nhỏ, đơn giản. Bên trong không có gì ngoài hai dãy giường cỡ một người nằm xếp theo hai bên tường. Không có phòng riêng tư gì hết. Cầu tiêu, chỗ tắm rửa chung rất thô sơ và chỉ có ở đàng sau nhà. Có lẽ chị em tôi là hai người khách trọ hiếm hoi ở lâu nhất đến bốn năm ngày. Cán bộ đi công tác hay các chị đi thăm nuôi chồng chỉ lưu lại một hai đêm là cùng.

Ở đây tôi có gặp một chị đi thăm chồng dừng lại trong chốc lát. Chị có nhờ tôi tìm giùm mộ chồng của một chị bạn. Rất tiếc là không tìm thấy. Tôi định bụng sẽ kiểm lại để tránh sơ sót nhưng sau đó lại quên bẵng đi.

Ðêm đầu tiên, chỉ thấy một ông cán bộ dừng chân ngủ lại rồi lặng lẽ ra đi lúc trời hừng sáng. Chị em tôi mỗi người một giường nhỏ sát nhau. Mệt mỏi. Buồn da diết… Ngày mai là ngày bắt đầu cho việc tìm cách bốc mộ và hỏa táng ba tôi. Trong đêm vắng lặng, tiếng còi tàu từ xa vọng về nghe sao buồn quá. Có lẽ tôi thiếp đi lúc nào không biết và tôi đã thấy ba tôi hiện về lung linh qua chiếc mùng cũ kỹ.

Chuẩn bị bốc mộ ba tôi

Sáng hôm sau, chị em tôi trở lại nghĩa địa, chẳng thấy lễ vật cúng kiếng đâu cả. Hỏi ông quán nước, ông không biết. Hỏi bà cụ lo nghĩa địa đâu rồi, ông dẫn chúng tôi đi tìm.Tôi biết mình đã bị lừa nhưng cũng muốn gặp bà hỏi cho ra lẽ. Ông bảo tôi: “Thôi cô ơi, bà này có ba người con đi bộ đội chết hết rồi, tha cho bà đi”. Tôi không biết ông nói thật hay không nhưng khi thấy bà đứng trơ trơ trước một ngôi nhà gạch đổ nát, có một bờ tường với mái che tạm làm trần mà ông bảo là chỗ ở của bà. Tôi sững sờ, không còn gì để nói nữa. Thế rồi chị em tôi lặng lẽ ra chợ tìm mua bánh trái và hương khói trước mộ ba tôi.

Bây giờ vấn đề quan trọng là phải tìm ra người để giúp vào việc bốc mộ và hỏa táng. Trước khi chúng tôi ra Bắc, chị Mận có giới thiệu một ông phu xích lô mà chị đã gặp ở Phủ Lý. Tôi đã liên lạc thư từ với ông, tuy nhiên cách dùng củi đốt mà ông đã đề cập với chị Mận, tôi thấy không được ổn, rườm rà, lỡ cán bộ đia phương biết được là hư chuyện, nếu không thì cũng phải tốn nhiều tiền hối lộ. Ông hẹn sẽ đón tôi tại ga xe lửa nhưng tôi không thấy, nên coi như việc đó không thành.

Nhìn quanh lại thì chỉ có ông quán nước là quen thôi. Tôi la cà nói chuyện với ông về dự định bốc mộ và hỏa táng ba tôi để nhờ ông giúp tìm người. Tôi không ngờ bàn đằng trước có một anh chàng đang uống nước chè nghe lóm được, bèn kéo ghế mời tôi ngồi nói chuyện. Cũng có thể ông quán nước đã môi giới nói trước với anh này rồi. Tôi lắng nghe kế hoạch làm việc của anh và rất hài lòng. Tôi bằng lòng trả tiền công như ý anh muốn và sẽ chuẩn bị những gì anh cần cho ngày bốc mộ vả hỏa táng như đã định.

Ngày hôm sau, hai chị em tôi lo đi mua sắm bánh trái, nhang đèn và mấy vật dụng anh ta dặn như bấc đèn, một cái tiểu nhỏ vừa cho một đứa con nít nằm bằng đất sét nung. Còn 20 lít xăng thì mua từ mấy tài xế lái xe hàng, anh sẽ lo giùm. Trong lúc em tôi thu xếp đồ đạt ở nhà trọ, tôi đi mua cái tiểu một mình. Tôi đi bộ dọc theo con đường đến chỗ bán, bỗng nhiên một anh cán bộ đi xe đạp cọc cạch rờ tới. Anh hỏi tôi đi đâu. Khi biết đường còn xa, anh muốn chở giúp. Tôi cám ơn lòng tốt nhưng viện cớ này nọ đề từ chối. Có một câu làm tôi cảm kích, anh nói, “Khi tôi vào Nam công tác, đồng bào đã đối xử với tôi rất tốt. Không bao giờ tôi quên được”.

Dĩa thịt vịt đáng nhớ

Trong chuyến đi này, chúng tôi có mang theo vài thứ như bánh kẹo để cúng ba tôi, chút ít đồ ăn khô để phòng hờ. Trong mấy ngày lưu lại Phủ Lý, chúng tôi cũng đi ăn ngoài. Bữa đầu tiên, chúng tôi vào chợ. Gọi là chợ chứ thật ra nó còn thua xa loại chợ “chồm hổm” ở miền Nam. Rất thô sơ, chẳng có gì nhiều. Chúng tôi ngồi bệt xuống cạnh gánh bán bánh ướt của một bà cụ già, nhắm mắt ăn cho khỏi đói thôi. Những lần sau thì vào các quán ăn nhà nước cho có vệ sinh hơn. Ðồ ăn thì làm sao ngon được vì thiếu thốn đủ thứ.

Tôi còn nhớ buổi ăn cuối cùng ở Phủ Lý, nghĩ mình cũng còn tiền nên gọi thêm một dĩa thịt vịt nhỏ thấy trong thực đơn. Khi đem ra, gắp miếng nào cũng toàn xương không, tôi hậm hực lắm vì chả ăn được một miếng nào nhưng không dám phàn nàn vì sợ mang họa vào thân. Trả tiền đi ra mà trong lòng ấm ức không vui cứ như mình bị người ta gạt mà không nói được. Chẳng biết “tụi nó” chơi khăm, gian dối vì thấy mình là người lạ từ xa tới hay là con vịt của xã hội chủ nghĩa cũng đói như người?

Ngày khởi hành bốc mộ

Ðến ngày đã định, theo lời anh bốc mộ yêu cầu, công việc cần bắt đầu sớm. Chúng tôi khởi hành từ nhà trọ đi tới nghĩa địa khi trời còn tối, đèn đường chưa tắt. Hai chị em đi như bị ma đuổi, phần vì muốn tới sớm, phần vì sợ. Ðường lộ vắng teo, hai bên toàn cây cối, rồi ruộng đất, đầm lầy triền miền, đi hoài mà thấy chưa tới, chỉ có tiếng oan oan vang lên từ loa phóng thanh nhà nước ra rả tuyên truyền đuổi theo chúng tôi trên một phần đường. Cuối cùng rồi cũng đến nơi, gặp anh bốc mộ. Thay vì bắt đầu công việc, anh mời hai chị em tôi tới nhà anh để bàn chuyện.

Anh dẫn tụi tôi đi sâu ngoằn nghoèo vào trong xóm cây cối um tùm. Vừa đi vừa sợ trong lòng, không biết chuyện gì sẽ xảy ra đây. Hai chị em tim đập tơi bời. Tiền bạc chúng tôi mang theo hết trong người. Chỉ còn mong Phật Trời phù hộ tai qua nạn khỏi. Thế rồi tới nhà, anh mời vào và bắt đầu câu chuyện. Anh muốn chúng tôi trả thêm tiền công và neo giá. Tôi tính nhẩm trong đầu, tiền bạc mình đem theo có đủ, thôi thì ừ đại cho rồi. Tản tài hơn tản mạng! Tôi thầm nghĩ và thở phào nhẹ nhõm.

Căn nhà của anh nhỏ, chẳng thấy đồ đạt gì nhiều. Chúng tôi ngồi trên nền xi măng nói chuyện. Qua đó chúng tôi được biết anh có vai vế trong xã này, nên mọi việc sẽ êm thấm. Nhìn nhà anh rồi so sánh với mái tranh lụp xụp của cặp vợ chồng cán bộ đằng sau nhà trọ chị em tôi ở, thì anh thuộc loại khá rồi, có lẽ nhờ làm thêm nghề tay trái.

Bốc mộ và hỏa táng

Anh bốc mộ là người cẩn trọng, anh gọi tên ba tôi và khấn lời xin phép với vong hồn rồi mới bắt tay vào việc cùng với người phụ tá. Vì mộ được lấp bằng đất nên việc đào xới cũng khá dễ dàng. Khi nắp hòm được cạy ra, chúng tôi thấy bên trong đầy nước đen ngòm. Theo tục lệ, họ cắm nhang quanh mộ, tưới rượu vào trong để tẩy mùi hôi. Nhưng đặc biệt mộ ba tôi không có mùi gì hết. Trên mặt nước lềnh bềnh miếng vài nhỏ và bọc ni lông.

Họ thọc tay xuống vũng nước lấy xương lên, những khúc xương đen bóng như tẩm dầu hắc. Sọ còn dính hai ba cái răng màu vàng chứ không bị đen, còn những răng khác đã rớt ra khỏi hàm.

Nhìn sọ rồi nhớ đến nét mặt ba tôi ngày trước, một trời khác biệt. Ðôi mắt sáng, nay là hai lỗ sâu hõm. Sống mũi cao, mất hết phần sụn, là một lỗ tan hoang. Ôi, làm sao hình dung lại người xưa? Giờ đây chỉ còn là đống xương lạnh lẽo. Tất cả được rửa sơ trước khi xếp vào cái tiểu bằng đất nung. Xong họ khiêng cái tiểu đầy xương ra đằng sau cánh đồng vắng, đào một lỗ dưới đất để đặt tiểu vừa vặn trong đó và bắt đầu hỏa thiêu sau khi chị em chúng tôi khấn niệm. Bấc đèn bỏ vào, xăng tưới lên từ từ, rồi châm lửa.

Chiều hôm đó, trời lất phất mưa, hai chị em ngồi chờ… Tôi nghĩ lại cuộc đời ba tôi, ngắn ngủi nhưng sôi nổi, vui chơi, lãng tử; mà lận đận, đổi thay cũng nhiều. Từ một thanh niên đầy phong độ ở lứa tuổi ba mươi, ba tôi bị Việt Cộng bắn trọng thương trong một cuộc phục kích tại Tây Ninh, ông đã thành một phế nhân già bạc đầu, ốm yếu, đường tiểu tiện không còn bình thường như xưa nữa. Tuy nhiên ba tôi luôn giữ được tinh thần lạc quan, nhờ vậy mà ông vẫn tiếp tục đi làm, nuôi chúng tôi khôn lớn. Ông có cơ hội di tản khỏi Việt Nam nhưng ông từ chối, để rồi phải đi học tập cải tạo. Và ông, cũng như bao nhiêu người khác còn ở lại, đã quá lầm khi tin theo lời của chính quyền mới Cộng Sàn rằng đi học tập10 ngày rồi trở về với gia đình. Lúc đó ông mới 47 tuổi.

Khoảng bốn, năm giờ sau, xương ba tôi đã thành tro. Cát bụi trở về với cát bụi. Chúng tôi rải tro ba tôi lên mấy bè thân chuối để cho mau nguội. Cuối cùng mới đổ tất cả vào một bịch ni lông để tiện đem đi không ai để ý. Sau khi thanh toán tiền bạc, chúng tôi vội vàng quay lại chỗ trọ, thu xếp đồ đạt và quyết định trở về Hà Nội ngay chiều hôm đó. Từ Phủ Lý về Hà Nội khoảng 57km. Chuyến xe đò cũ kỹ cuối cùng đã quá tải, tòn teng thêm mấy người nghiêng ngả ở cửa xe. Chúng tôi đành đón xe vận tải chở vôi xin quá giang và trả tiền cho bác tài.

Trở về Hà Nội

Khi tới Hà Nội thì trời đã tối. Chúng tôi không trở lại nhà chú me tôi vì mang tro người chết vào nhà không tốt cho họ. Chúng tôi tìm đến khách sạn, có tên là Dương Thành hay Ðường Thành, tôi không nhớ rõ, ở trung tâm thành phố, nơi đó tôi đã gặp nhiều chị đi thăm nuôi chồng đang học tập cải tạo ở những vùng rừng núi xa xăm. Ðây là trạm dừng chân trước khi đi thăm chồng hoặc về lại miền Nam.

Tại khách sạn này, mọi người ngủ tập thể trong cùng một phòng như ở Phủ Lý nhưng lịch sự và tiện nghi hơn nhiều. Ai hỏi, tôi đều nói là đi thăm mộ cha, do đó tuyệt nhiên không người nào hay biết về vụ bốc mộ. Tôi nghĩ sẽ có người hoảng sợ nếu biết cốt người chết quanh đây và chưa chắc chị em tôi được nhận vào. Dù sống trong chế độ vô thần vô sản đã lâu nhưng coi bộ người miền Bắc cũng mê tín dị đoan dữ lắm.Ðó là tối ngày 26 tháng 8 năm 1980. Chúng tôi mua được vé trở về Sài Gòn hai ngày sau đó và đánh điện tín cho me tôi biết.

Hà nội năm 1980 trông còn nghèo xơ xác. Chỉ có khu vực quanh lăng ông Hồ và bưu điện chính với kiến trúc đã xây dựng từ thời Pháp và các hồ là trông đẹp thôi. Ðường phố vắng vẻ, toàn xe đạp. Chợ Ðồng Xuân buôn bán thưa thớt. Tuy nhiên quanh chợ, tôi cũng thấy có chị đứng lóng nhóng chào hỏi để bắt mối mua đồ như quần jean “mỏ đỏ” gì đó.

Tôi được biết qua báo chí và hình ảnh trên mạng, Hà Nội bây giờ đã hoàn toàn khác hẳn, với những khách sạn bốn năm sao, những biệt thự lộng lẫy, những cửa hàng thời trang sang trọng. Xe hơi, xe máy tân kỳ hiện đại của thế giới đều có mặt tại nơi đây, đôi khi trước cả Sài Gòn, để phục vụ cho giới “nhà giàu mới” ở Hà Nội, ăn chơi và xài sang nhất nước.

Ba tôi về lại quê nhà miền Nam

Tính đến ngày bốc mộ, ba tôi chết chưa tới hai năm mà xương cốt đã rã hết như thế, theo anh bốc mộ, có thể vì những lý do sau đây:

-Mộ ba tôi ở gần lạch nước, nước làm xác mau tan.

-Khi chết ba tôi quá ốm, chỉ còn xương bọc da.

-Có người nói rằng, ngoài Bắc, những người chết ở bệnh viện có thể bị mổ để lấy hết các bộ phận cho sinh viên học.

Có lẽ ba lý do trên làm xác ba tôi mau rửa, sạch sẽ và tinh khiết, không hôi hám. Còn màu đen tuyền của xương, tôi nghĩ có thể vì ngâm trong nước quá lâu nên bị thâm.

Ba tôi đã qua đời vào tháng 10, ở miền Bắc lúc đó trời đã vào Ðông. Tội nghiệp ba tôi, ra đi trong đói lạnh, bệnh tật, đau đớn, cô đơn. Tâm thức ông lúc lìa đời chắc vẫn còn nhiều vương vấn, khắc khoải về gia đình, vận nước, làm sao có đủ an lạc để nương theo ánh sáng của Phật. Ngày 1 tháng 9 chúng tôi về tới Sài Gòn. Bình đựng cốt me tôi đã lo sẵn sàng chứa tro ba tôi và đem ngay vào chùa để được hương khói, kinh kệ giúp vong linh ông sớm siêu thoát.

Giờ đây hẳn ba tôi đã tái sinh trong một kiếp sống khác, tôi hy vọng với nhân duyên thuận lợi, ông được sống trong một cảnh đời vui vẻ, an lạc, bởi vì với kiếp người vừa qua, ông đã làm nhiều điều tốt và cũng đã trả bớt nghiệp đời cho tiền kiếp. Bài viết này xin dược coi như một nén hương thắp lên để nhớ đến ba tôi và những người tù đồng cảnh ngộ, chết trong trại học tập cải tạo sau ngày mất nước 30 tháng 4 năm 1975 và xin ghi nhớ câu nói của cựu Tổng Thống Việt Nam Cộng Hòa Nguyễn Văn Thiệu:

“Ðừng nghe những gì Cộng Sản nói,

mà hãy nhìn những gì Cộng Sản làm.”

(Minnesota, 12 tháng 12, 2012)

Lý Loan

Mỗi năm hoa đào nở

Lại thấy ông đồ già

Bày mực tàu giấy giỏ

Bên phố đông người qua…

(Vũ đình Liên)

Ðó là một trong những hình ảnh báo hiệu ngày Tết trên đất nước ta.

Giờ đây nơi xứ lạ quê người không có hoa mai, hoa đào nở, chỉ thấy hoa tuyết đầy trời và gió lạnh buốt thấu xương, nhưng tôi cảm thấy rạo rực trong lòng khi mọi người chung quanh sửa soạn đón Tết.

Năm hết Tết đến mỗi người được thêm một tuổi.

Người Tây phương dùng các con số để tính năm, mỗi năm mới chỉ cần dùng con số lớn hơn năm cũ một lần là xong, thí dụ năm cũ là năm 2012, năm mới lớn hơn 1 lần sẽ là năm 2013… Theo Âm lịch hay lịch Tàu thì cách tính năm có vẻ phức tạp hơn nhiều. nhà làm lịch dùng thập nhị chi [12 chi] và thập can [10 can] để tính năm bằng cách ghép một can vào một chi để thành năm. thí dụ năm Nhâm Thìn [2012] can là nhâm, chi là Thìn, năm Quý Tỵ [2013] can là quý và chi là Tỵ… Có 10 can sẽ ghép với 12 chi. Mười Can là Giáp, Ất, Bính, Ðinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý. Thập nhị chi mang tên 12 con vật hay 12 con giáp: Tý [chuột], Sửu [trâu], Dần [cọp], Mão [mèo], Thìn [rồng], Tỵ [rắn], Ngọ [ngựa], Mùi [dê], Thân [khỉ], Dậu [gà], Tuất [chó], Hợi [heo].

Mười can ghép với 10 chi còn dư 2 chi, nên 2 can đầu trong 10 can đó sẽ trở lại ghép với 2 chi còn dư kia, và khi hết 12 chi người ta gọi là một giáp. Trường hợp có sự lập lại, cả can và chi chỉ xảy ra 60 năm một lần, nhà tướng số gọi là “lục thập hoa giáp.” Năm nay là năm Quý Tỵ [2013], cách 60 năm trước là năm Quý Tỵ 1953 và Quý Tỵ 60 năm sau là năm 2073.

Năm nay Quý Tỵ cầm tinh con rắn, chúng tôi xin đề cập đến những gì có liên quan đến rắn:

I- Hình dạng

Rắn thuộc loài bò sát [Reptiles], mình có vảy [squamata] thuộc họ Elapidae. Rắn mình tròn, có loại hơi dẹp ở đầu và cổ như rắn hổ Phi Châu [kinh Cobra]. Kích thước lớn nhỏ, dài ngắn khác nhau tùy theo loại rắn. trung bình bề dài của rắn như Cobra là 130 inches, nặng khoảng 12lbs [5-7 kg].

Rắn không có chân, hai mắt ở hai bên đầu, rắn không có mí mắt [eyelid] nên không nhắm mắt lại được. Mắt rắn có vòng tròn trong suốt bao quanh để lộ tròng đen nhỏ ở giữa con mắt. Thị giác của rắn tốt.

Rắn chỉ có một lá phổi, riêng họ Trăn [Boa family] thì có hai lá. Rắn không có tai, không nghe được các sóng âm thanh trong không gian, nhưng có thể cảm nhận được âm thanh có tần số rung thấp [100-700Hz] truyền từ mặt đất đến xương sọ của rắn [they do not hear airborne sound waves, but can perceive the low frequency vibrations (100-700Hz) transmitted from the ground to the bones of skull.].

Rắn có màu sắc khác nhau, màu sắc thường hòa hợp với môi trường chúng sinh sống, mục đích ngụy trang che giấu các đối thủ đe dọa sinh mạng củarắn…

Rắn lục có màu xanh lá cây vì chúng thường quấn mình ở trên các cành cây, những loại khác thường có màu nâu, màu xám, sọc rằn, đen trắng, thích hợp với ngoại cảnh của đất cát, cỏ lá v.v… Rắn ở rải rác trên các châu lục, trên đất, dưới nước.

Có khoảng năm chục loại rắn sống ở dưới biển, loại này không cắn ai, trừ khi chúng bị tấn công. Loại này có nhiều ở biển gần Australia. Ở Việt Nam có loại rắn nước không độc, thường ở trong sông rạch, hồ ao… loại này nhỏ con hơn các loại rắn ở Châu Phi, Châu Mỹ. Rắn nước dưới bụng có màu vàng, phần trên lưng màu nâu hoạc xám, dài chừng 1 mét đến 1.50 m… Có trên hai trăm loại thuộc họ rắn [family colubridae] trên thế giới, ngoại trừ Antarctica [Nam Cực]

Rắn ở North Africa có màu giống cát và chúng thường ẩn mình trong cát ở sa mạc. Ở miền Tây Hoa kỳ có loại rắn đập đuôi và há mồm rộng khi bị đe dọa, sau đuôi có cục bướu nên khi đập kêu thình thịch làm cho địch thủ sợ bỏ đi xa… Rắn ở miền núi California ăn các loại rắn khác. Ở Việt Nam có các loại như rắn hổ, mai gầm, rắn roi, rắn lục, rắn cạp nia, rắn đẻn, rắn trun, hổ lửa… Rắn có nọc độc thường ăn động vật có máu lạnh [cold blooded animals] như cóc, ếch, nhái,… Sau khi con vật bị thấm độc thì rắn nuốt trọn con vật vào bụng không cần cắn xé hay nhai nghiến gì cả. Rắn bắt mồi bằng miệng, hai răng nanh dài nhọn ở hàm trên cắm phập vào con mồi đồng thời chất độc ở túi nọc độc sau hai mắt theo răng nanh chạy vào con mồi làm cho con mồi tê liệt toàn thân nên dễ nuốt dầu con mồi lớn hơn miệng rắn, rắn vẫn nuốt trôi vì mồm và da thịt ở cổ rắn, ở bụng rắn co giãn đặc biệt. Cũng có loại rắn ăn động vật có máu nóng [warm blooded animals] như gà, chuột… Bao giờ rắn cũng nuốt đầu con mồi vào trước.

Con trăn [python] ở Ấn Ðộ và Mã Lai lớn hơn trăn ở xứ ta cũng thuộc họ rắn, trước khi ăn con mồi thì trăn quấn quanh và siết chặt con mồi cho đến chết rồi quay đầu nuốt con mồi vào miệng. Các loại rắn không độc [non poisonous snakes] chỉ ăn trứng các loại chim, gà, vịt, v.v… Rắn há mồm nuốt cái trứng nguyên vỏ mặc dầu cái trứng to hơn miệng, nhưng cơ ở cổ rắn đẩy trứng vào miệng và xương nhọn ở cổ họng nghiền nát vỏ trứng tống ra ngoài chỉ đưa phần lòng trứng vào bụng.

Rắn không nhảy được như các động vật có chân, nhưng chúng bò rất mau, các đốt xương sống có mặt trước lõm, mặt sau lồi, giữa hai đốt xương sống có một cái xương tròn như viên bi nối liền hai đốt với nhau [freeball and socket joints]. Rắn có gần ba trăm đốt xương sống, sự cấu tạo đặc biệt của các đốt xương sống như vậy làm cho rắn dễ uốn cong mình, thậm chí có thể uốn mình quanh thân cây…

Rắn bò đi được dễ dàng là nhờ sự co rút của các bắp thịt toàn thân làm cho cột sống uốn khúc phối hợp với đuôi và đầu tạo nên hợp lực làm cho rắn tiến nhanh về phía trước. Khi bò trên cát ở sa mạc thì rắn bò ngang [sidewinding] và lướt tới theo một đường xiên góc chứ không đi tới theo đường thẳng nhưtrên đất cứng. hoặc nhám…

Vỏ rắn lâu ngày bị mòn nên rắn thường lột vỏ, mỗi năm thay vỏ từ một đến hai lần. Sau khi lột vỏ rắn lớn thêm một ít. Lúc bò đi lưỡi rắn thường le ra thụt vô để đánh hơi mọi vật rồi truyền qua Jocobson’s organ nằm ở hàm trên của miệng nơi đây sẽ phân tích và nhận ra mùi vị gì ? Ngoài ra rắn độc đánh hơi các con vật máu nóng nhờ hai lỗ nhỏ nằm hai bên mặt của rắn. Ðầu lưỡi rắn hình chữ v là cơ quan cảm giác quan trọng [important sensory organ]. Có người cho rằng rắn nghe được bằng lưỡi của chúng.

II. Sự sinh sản của rắn

Rắn Hổ [king cobra] ở các đại lục đều có. Vào khoảng Tháng Giêng mỗi năm thì rắn đực đi tìm bạn gái. Nó vừa bò đi vừa dùng cái lưỡi đưa qua đưa lại nhiều lần trong không khí để đánh hơi. Khi đã nhận ra dấu tích của con cái thì nó bò đến gần và dùng cái cầm cẩn thận cọ xát lên mình “bạn gái.” Sự cọ xát nầy gây kích thích rắn cái trong việc làm tình… Khoảng một tháng sau khi làm tình, con cái tìm một chỗ riêng biệt và kín đáo như trong các bụi tre, lùm cây dày đặc rồi đào một hố sâu, đường kính chừng 3 feet. Rắn cái đẻ vào hố khoảng 50 trứng rồi nằm bên ổ trứng cho đến 70-77 ngày sau thì trứng nở ra rắn con. Rắn đực cũng ở gần trứng để bảo vệ. Rắn con nở ra dài 10-20 inches và tự lập không cần rắn mẹ săn sóc. Rắn mẹ rời khỏi đàn con khi trứng đã nở xong hết. Rắn sinh đẻ mỗi năm một lần. Tuổi thọ của rắn trun bình 20 năm.

III. Rắn trong văn chương Việt Nam

1) Văn chương bình dân:

Con công ăn lẫn với gà,

Rồng kia rắn nọ coi đà sao nên.

Câu ca dao trên nói lên sự phân biệt cái nào ra cái ấy, không nên vàng thau lẫn lộn.

Vẽ rắn thêm chân

Câu tục ngữ trên đây nói lên tánh hay thêm bớt, bia đặt ra nhiều chuyện không hay ho, có ý xấu. Câu nói trong dân gian mà ta thường nghe trong thời loạn lạc để chỉ những kẻ phản dân hại nước, nối giáo cho giặc là:

Cõng rắn cắn gà nhà…

Người dân quê ViệtNam trải qua nhiều đời đã dày kinh nghiệm về thú rừng, về rắn rít đã cho biết:

Rắn mai tại chỗ,

Rắn hổ về nhà.

Ý của hai câu trên nói rắn mai cắn chết tại chỗ, còn rắn hổ cắn lâu chết hơn, về nhà mới vong mạn.

2) Văn chương bác học:

Văn chương có tác phẩm mang tên tác giả sáng tác, vài tác giả tiêu biểu như sau:

Bà Ðoàn Thị Ðiểm là một nhà thơ nổi tiếng trong văn học nước ta, bà có tài ứng đối mẫn tiệp, xuất sắc. Lúc còn trẻ tuổi, một hôm bà đang đọc sách Bắc Sử, anh bà là Ðoàn Doãn Luân ra một câu đối: “Bạch xà đương đạo, Quý bạt kiếm nhi trảm chi” [rắn trắng cản đường, ông Quý tuốt gươm ra chém].

Bà Ðiểm không nghĩ ngợi đối liền:

“Hoàng long phụ chu, Vũ ngưỡng thiên nhi thán viết” [rồng vàng đội thuyền, Vũ nhìn trời mà than]

Quý tức Lưu Quý, tên thật của vua Hán Cao Tổ. Khi Quý qua một cái đầm thấy con rắn trắng liền tuốt gươm ra chém. Vũ tức vua Vũ qua sông có rồng vàng nổi lên [Tích này ở trong Bắc Sử].

Lê Quí Ðôn, qua bài thơ sau đây đã tự trách mình, trách đời dữ ác như các loài rắn độc:

“Chẳng phải liu điu, vẫn giống nhà

Rắn mà biếng học chẳng ai tha

Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ

Nay thét mai gầm, rát cổ cha

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối

Lằn lưng cam chị dấu roi tra

Từ nay trâu lỡ chăm nghề học

Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia”

Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm: [1491-1585] Cụ sinh vào thời nhà Lê, Lê Thánh Tôn [Hồng Ðức], làm quan thời nhà Mạc, được phong Thái phó Trình Quốc Công, người đời thường gọi là Trạng Trình. Cụ mất thời Mạc Mậu Hợp, thọ 95 tuổi. Cu có làm nhiều bài thơ, bài sấm… Cụ có bài Sấm nổi tiếng sau đây mà nhiều người đã biết:

“Long vĩ xà đầu khởi chiến tranh

Can qua xứ xứ khổ đao binh

Mã đề dương cước anh hùng tận

Thân dậu niên lai cảnh thái bình.”

Ý nghĩa của bốn câu trên được luận đoán như sau:

Hai câu đầu ứng với cuộc đại chiến thế giới II vào cuối năm rồng [canh thìn -1940] và đầu năm rắn [xà đầu] Tân Tỵ-1941. Câu thứ 3: cuối năm Nhâm Ngọ-1942 qua năm Quý Mùi [dương] 1943, anh hùng tận tức là phe trục Ðức-Ý-Nhật thất trận phải đầu hàng phe đồng Minh. Như vậy thế giới được thái bình trong năm Giáp Thân 1944 và năm Ất Dậu 1945.

IV. Chuyện cổ tích, thần thoại về rắn

1) Vàng hay rắn:

Khi đức Phật còn tại thế, ngài cùng đệ tử là Anan Ðà đi xuống kinh thành khất thực, khi đi ngang qua một bờ ruộng Ngài thấy một ghè vàng. Ngài bảo Anan Ðà rằng “này Anan ngươi có thấy đây là một loại rắn độc không?”

Anan Ðà cung kính bạch rằng, “Bạch Thế Tôn đây là một loài rắn độc rất đáng ghê sợ.”

Anh tiều phu đi ngang qua nghe vậy tưởng rắn độc thiệt nên đến xem. Anh đến nơi thì thấy đó là một ghè đầy vàng chói lọi. Anh mừng quá đem về và còn cho rằng Phật và đệ tử không biết dùng vàng và còn cho rằng đó là rắn độc. Anh ta sung sướng hét lên “tôi xin nguyện con rắn độc này luôn cắn tôi và cả gia đình tôi, tôi không cảm thấy đau đớn gì cả.”Anh ta trở nên giàu có kiêu sa, làng xóm nghi kỵ đồn đại. Tiếng đồn đến tai vua. Vua cho người đến hỏi có phải đã nhặt được hũ vàng của vua bị mất không? Anh tiều phu trả lời không. Vua cho là có gian ý nên tịch thu tài sản và bắt cả nhà đem hành hình. Anh than khóc và la lớn “Anan Ðà ơi, thật là một thứ rắn độc, nó đang hại tôi và thân nhân tôi đây.” Khi nghe gọi tên Anan Ðà vua cho tra hỏi lại, anh tiều phu khai tất cả sự thật. Vua là một Phật tử nên động lòng từ bi tha cho tất cả khỏi tội chết và bảo anh thành tâm tu theo thiện nghiệp và hết lòng cung kính Tam Bảo [theo truyện cổ Phật giáo của Minh Chiếu]

2) Chuyện thanh xà, bạch xà:

Chuyện nói về haicon rắn Thanh xà và Bạch xà.

Hai con rắn này tu luyện lâu năm nên đã có phép hóa thành người. Hai nàng rắn đã thành hai người đẹp áo trắng và áo xanh nơi trần thế. Vì nghiệp chướng chưa dứt, hai nàng còn yêu đương, còn ân oán, thù hận, gieo đau thương cho nhiều người…

3) Chuyện tiếu lâm [rắn lột vỏ]

Thuở mới khai thiên lập địa, Ngọc Hoàng Thượng Ðế sai sứ xuống trần gian rao truyền rằng: “Người già người lột vỏ, Rắn già rắn bỏ vô săn”

Nhưng khi đi chưa tới nơi thì sứ trời gặp vua Diêm Vương và các vị thần coi sổ sinh tử đang ăn nhậu nên sứ ta ghé vào nhập bọn. Sau khi “xỉn” thì đầu óc của sứ có vấn đề nên quên mất nghĩa lý, sứ bèn rao ngược lại:

“Rắn già rắn lột vỏ, Người già người bỏ vô săn”

Thật tội nghiệp cho loài người chỉ vì một phán quyết lầm lẫn của kẻ bề trên có quyền thế mà phải chịu nhiều oan trái khổ đau…

4) Rắn báo oán [Vụ án Lệ Chi Viên]

Năm 1442, vua Lê Thái Tông đi tuần du miền Ðông, duyệt quân ở thành Chí Linh [Hải Hưng]. Vua được Nguyễn Trãi, một công thần mời về nhà nghỉ chân. Vua say mê Nguyễn Thị Lộ [vợ Nguyễn Trãi] một người sắc nước hương trời, lại giỏi về văn chương, thi phú. Ðêm ấy vua quá vui cùng Thị Lộ rồi chết đột ngột tai Lệ Chi Viên [Vườn vải]

Các quan qui tội cho Thị Lộ đã giết vua và Nguyễn Trãi là kẻ chủ mưu nên triều đình quyết án “tru di tam tộc.”

Truyền thuyết cho rằng lúc Nguyễn Trãi phá cây cối để lấy đất làm nhà đã giết trọn ổ trứng rắn cho nên rắn mẹ tìm cách báo oán Kết quả là Nguyễn Trãi bị tru di tam tộc.

V. Những chuyện linh tinh liên quan đến rắn:

1) Snake Indians:

Người da trắng trước đây đã gọi vài bộ lạc người Da đỏ là Snake Indians vì các sắc tộc này vẽ hình rắn trên thân thể của họ. Các bộ lạc này thường ở South Idaho, N. Nevada, N. Utah…

2) Snake bite [rắn cắn].

Khi rắn cắn thì hai răng nanh của nó cắm sâu vào da thịt của nạn nhân làm cho nạn nhân tê liệt một phần hoặc nhiều nơi trên thân thể do chất độc của rắn truyền từ hạch độc sau hai mắt theo răng nanh vào chỗ bị cắn. Rắn độc ở Nam Mỹ Châu như Coral Snake, Cobra nọc độc của chúng có thể làm hủy hoại tế bào máu, làm thủng màng mỏng của các huyết quản nhiều khi gây xuất huyết rất nguy hiểm cho tính mạng nạn nhân.

3) Cấp cứu [firstaid]

Khi bị rắn cắn, trước tiên để ngăn ngừa chất độc khỏi lan ra khắp cơ thể, người ta dùng dây thun cột chặt quanh vết thương về phía trên [nếu bị cắn ở chân] để chất độc không lên được mình và đầu. Không nên cột quá chặt làm máu khó lưu thông. Người ta có thể lấy nước đá buộc quanh vết thương hoặc xịt Ethyl chloride trên vết thương. Có thể dùng miệng hút máu độc ở chỗ bị cắn rồi nhổ bỏ. Sau khi cấp cứu cần đưa nạn nhân đi bác sĩ để chữa trị.

4) Bắt rắn:

Người ta bắt rắn đằng đầu, nếu bắt ở lưng hay đuôi thì rắn sẽ quay đầu lại cắn ta. Trường hợp bắt ở đuôi thì cầm đuôi chặt quay vụt thật mạnh đầu rắn xuống đất, khi quay vụt mạnh thì sức li tâm làm đầu rắn không thể quay lại được. Nếu dùng gậy thì quất mạnh vào đầu, vào lưng, khi xương sống bị thương thì rắn khó có thể hoạt động dễ dàng. Người ta còn dùng bẫy để bắt rắn.

5) Ích lợi của rắn:

Rắn có độc nhưng it khi cắn người nếu không bị tấn công hay bị đe dọa. Rắn giúp ích nhiều cho người làm nông, những người trồng trọt bằng cách bắt những loài phá hoại mùa màng như chuột bọ, chim chóc v. v…thịt rắn ăn rất ngon như thịt gà, xương rắn ngâm rượu uống trừ bịnh nhức xương, bệnh đau lưng nhức mỏi… Da rắn thì làm ví, xách tay đàn bà, làm dây nịt…

6) Rắn nghe kèn:

Trước đây các nhà bùa chú ở Ai Cập [Egypt] và vài nơi ở Á Châu như Ấn Ðộ dùng rắn làm trò biểu diễn cho người ta xem, họ dùng kèn để thổi trước mặt con rắn. Sự thực thì rắn không có tai để nghe, nhưng mắt rắn thấy được vật di chuyển phía trước, hòa với sự rung động của tiếng kèn dội vào thân nó nhịp nhàng lôi cuốn khiến rắn bò theo bước đi chầm chậm của người thổi kèn [charmer].

7) Múa Rắn [snake dance]

Các buổi lễ của bộ lạc Hopi, người da đỏ ở Ðông Bắc Arizona thường có múa rắn, người múa đeo rắn quanh mình rồi nhảy múa hòa nhịp với tiếng kèn, tiếng trống. Cứ hai năm mới tổ chức múa rắn một lần vào trước ngày 20 tháng 8.

8) Sông rắn [Snake river]

Vì sông chảy uốn nhiều khúc như hình con rắn bò nên người đia phương gọi là Sông rắn. Tên cũ là Lewis River, một nhánh sông lớn [largest tributary ] của sông Columbia. Snake River chảy từ Wyoming qua Idaho rồi chạy dọc theo ranh giới Idaho và Oregon, ngược lên phía Bắc hợp lưu với sông columbia thuộc địa phận Washington state, rồi chảy theo hướng Ðông-Tây ra biển Thái Bình Dương [Pacific Ocean].

-Snake River ở Minnesota:

Khi lái xe chạy trên Highway 35 north, chúng ta sẽ chạy qua một cây cầu bắt qua một con sông nhỏ đầu cầu có tấm bản màu xanh ghi hàng chữ trắng “Snake River.” Nhìn sông này như một con rắn bạc uốn khúc đẹp mắt lúc nắng chiều… Sông này nằm trong địa phận Pine City cách thành phố St. Paul, MN khoảng 60 miles về phía Bắc.

9) Sự sùng bái rắn [Snake worship]

Theo các truyện thần thoại của nhiều nước, mỗi nơi sùng bái rắn mỗi khác: có nơi thì cho rắn là thần Ác [God of Evil ] nơi thì cho rắn là God of Good, nơi thì cho la thần mặt trời [Solar Deity], có nơi cho la thần chết [God of Death]. Rắn còn tượng trưng cho quỷ Satan, thần Apollo, thần Egyptian God of Ra [Son of God].

Trong nền văn minh tiền sử của người Mễ, rắn được tôn thờ bởi hai phái: Toltec và Aztec. Phái Aztec cho rằng rắn là con vật nửa người nửa thần xuống trần gian làm thầy vĩ đại cho con người. Aztec gọi đó là con rắn có lông [feathered serpent] hóa thân của Nhật Xà [serpent sun]. Ở Egypt, tùy theo địa phương mỗi đền thờ có dành một chỗ để thờ rắn. Trong tôn giáo Hy lạp [Greek religion] rắn được coi là thần thánh. Greek God có liên hệ tới sự thờ thần rắn Apollo. Tên gốc của đền Apollo ở Delphi là Pytho do từ Python mà ra…

Trong thời đế quốc La Mã [period of the Empire], rắn thần được cất giữ trong thành phố và được săn sóc bởi một trinh nữ. Khi rắn thần từ chối không nhận thức ăn từ tay nữ nhân nào đó tức là nữ nhân nầy không còn trinh nguyên và phải đem đi giết ngay.

Dân ở vùng Lưỡng Hà [Mesopotamia] vùng đất nằm giữa hai con sông Tigris va Euphrates thuộc Iraq ngày nay] và dân Semites tin rắn là thần bất tử vì rắn được thay vỏ.

Người Ấn Ðộ, Burmese và Siamese coi rắn là ma quỉ. Ấn Ðộ thời nguyên thủy thờ rắn [Snake Cults] là kết hợp sự thờ thần Krishma và thần Vishnu [vị thần thứ hai trong 3 ngôi: Brashma, Vishnu, Siva ] [theo Encyclopedia-columbia univ. press, NY, v21]

VI. Những năm Tỵ đã qua…

Những năm Tỵ hay năm con rắn đã đi qua trong quá khứ có nhiều biến cố quan trọng, tuy nhiên bần bút chỉ xin được nêu ra những điểm nào đã biết, còn nhớ mà thôi.

1) Năm Tân Tỵ – 1941

Trên 70 năm trước đây quân đội Mỹ trong lực lượng Ðồng minh [Allies forces] vào ngày 8 tháng 12, 1941 để chống lại phe trục Ðức-Ý-Nhật trong Thế Chiến II. Trước đó một ngày [7 tháng 12, 1941] quân Nhật tấn công Trân Châu Cảng [Pearl Harbor ], Hawaii. Kết quả là hơn ba năm sau, vào ngày 6 tháng 8, 1945 quân Nhật phải đầu hàng vô điều kiện vì hai quả bom nguyên tử của Mỹ thả xuống Hiroshima và Nagasaki…

2) Quí Tỵ – 1953

Ðại Tướng Dwight D. Eisenhower đắc cử tổng thống nước Mỹ. Chiến tranh Korea chấm dứt. Vĩ tuyến 38 là ranh giới giữa hai bên Quốc-Côỳng. Tại Việt Nam, chiến tranh Pháp-Việt đến hồi quyết liệt, Pháp thua trận Ðiện Biên Phủ dẫn đến việc chia đôi đất nước theo vĩ tuyến 17… vào tháng 7 năm 1954.

3) Ất Tỵ – 1965

Tổng Thống Mỹ L. B. Johnson [1963-1969 ] gởi quân đội Mỹ qua chiến đấu chống Cộng ở Việt Nam. Ông ra lệnh oanh tạc Bắc việt để trả đũa.

4) Ðinh Tỵ – 1977

Hàng ngàn viên chức, sĩ quan của Việt Nam Cộng Hòa ở Miền Nam bị cưỡng bách đi lao động khổ sai trong các trại tù tập trung từ Nam chí Bắc Việt Nam. Xã hội Việt Nam bi đát vì kinh tế tập trung, nạn đỗi bạc làm cho nền kinh tế suy thoái trầm trọng, người dân điêu đứng khốn cùng, nhiều người phải bỏ nước ra đi tìm sự sống trong cái chết…

5) Kỷ Tỵ – 1989

Bức tường ô nhục Bá Linh bị phá đổ. Dân ở Ðông Ðức chạy qua Tây Ðức tìm tự do. Chiến tranh lạnh giữa tư bản và Cộng sản tạm thời chấm dứt.

6) Tân Tỵ – 2001:

Ngày 11 tháng 9 là ngày đại tang của nước Mỹ. Bọn khủng bố vô nhân lợi dụng sự nhân đạo, dễ dãi của Mỹ đã dung dưỡng bọn chúng để nhận kết quả là “nuôi ong tay áo.” Bọn chúng đã cướp máy bay dân sự đâm vào hai tòa nhà trên 100 tầng cao nhất thế giới ở New York làm trên ba ngàn người thiệt mạng. Tội ác của bọn khủng bố không thể tha thứ, nên kẻ chủ mưu Bin Laden đã bị đền tội…

7) Quí Tỵ -2013:

Năm này Tổng Thống Barack Obama mới đắc cử nhiệm kỳ II, và sẽ tuyên thệ nhậm chức vào ngày 20 tháng 1, 2013…

Năm nay năm con rắn, những người mang tuổi Tỵ nói chung đều tốt, việc làm ăn thịnh đạt, tiền tài mười phần đặng bảy, gia đạo yên vui… Nên đề phòng bệnh tật và tai nạn.

Riêng năm Quý Tỵ [2013] có bài thơ như sau:

“Ðoán xem số mạng như là,

Quý Tỵ mạng thủy số ta như vầy

tuổi hỏa mạng thủy số nầy

tuổi cùng với mạng hai đây khắc rày

cửa nhà dời đổi nhiều thay

gần đặng huynh đệ hôm nay phước phần

hào con không trọn khó phân

sanh đa dưỡng thiểu vắng phần về sau…

Khá nên dưỡng tánh tu tâm

Hưởng nhờ hậu vận ấm thân thọ trường…”

Tản mạn về rắn đã dài. Trước khi chấm dứt, xin kính chúc quí vị đồng hương độc giả và gia đình một năm mới nhiều sức khỏe, vạn sự cát tường như ý…

Mùa Ðông xứ Vạn Hồ

Sách tham khảo:

-The universal standard Encyclopedia- V21, NY.

-Truyện cổ Phật giáo.

-Diễn cầm tam thế [Dương Công Hầu ]

Trăng Vàng phụ trách

Những Cánh Hoa Thơ, Tập II

Giác Lượng Tuệ Ðàm Tử

Một tập thơ dày 382 trang, được nhà xuất bản Nguồn Sống trình bày trang nhã, ấn tống và phát hành quy mô. Có nhiều bài thơ tặng đến các nhân vật trong các môi trường sinh hoạt Phật pháp, cộng đồng. Một tác phẩm cần có cho mỗi gia đình.

Hình bìa do Họa sĩ Mai Lân. Thay lời tựa: Tác giả Giác Lượng Tuệ Ðàm Tử. Ðánh máy và trình bày: Kim Nga. Nguồn Sống xuất bản lần thứ nhất 2,000 cuốn.

Tác giả tên thật là Ðinh Ngọc Thanh, sinh năm 1955. Bút hiệu Tuệ Ðàm Tử. Pháp danh Thích Giác Lượng, sinh quán Ðập Ðá, An Nhơn, Bình Ðịnh, Việt Nam. Là người được đảm trách nhiều chức vụ quan trọng trong Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam trong nước trước 1975 và tại Hoa Kỳ sau 1975.

Chúng tôi xin được giới thiệu tác phẩm Những Cánh Hoa Thơ tập II đến quý độc giả Người Việt Minnesota.

Xin liên lạc: Nhà xuất bản Nguồn Sống, 766 S. 2nd St., San Jose, CA 95112. ÐT: 408-295-2436.

Xuân về nhớ quê

Thơ: Hồ Nguyên

Tặng: Chân-Trời-Chân-Mây

Xuân vừa đến mà sao nghe buồn quá!

Ơn Mẹ Cha con chưa trả đã xa

Ðể bây giờ thêm một Tết trôi qua

Nơi xứ người đành chan hoà nước mắt!

Nhớ năm xưa chạnh lòng ôi quặn thắt!

Cận ba mươi Cha bắt bếp ngoài sân

Mẹ gói xong bánh tét với bánh chưng

Con thích thú đêm canh chừng củi lửa…

Thêm một năm con lớn khôn hơn nữa

Nhưng vẫn thèm ôm Mẹ, tựa đầu Cha

Ðón giao thừa con hát múa hoan ca

Mồng một đến chúc Ông Bà mạnh khỏe!

Thời gian đã trôi qua sao thật lẹ

Con rời xa như chim sẻ sổ lồng

Lên Sài Gòn cho thỏa những ước mong

Xa quê hương con lấy chồng thành phố

Việc kinh doanh không thuận nên thua lỗ

Mong năm nay sẽ bớt khổ hơn xưa

Ngoài chợ đã bày bán kiệu, hành, dưa

Mai đã nở, Ðường Hoa vừa tô điểm

Năm Quý Tỵ mong trời ban màu nhiệm

Việc làm ăn và tâm nguyện được tròn

Cầu Cha Mẹ vui khỏe vững như non

Ở nơi này con đong đầy thương nhớ.

_________

Sao và Mai

Phạm Sao Mai

Ðôi khi em muốn em không phải là Sao,

Chỉ là Mai để đậu lên vai anh được.

Khi đó em sẽ cùng anh đi khắp chốn,

Biết anh vui buồn, lo lắng được cho anh.

Ðôi khi em muốn em không phải là Sao,

Chỉ là Mai, một Bạch Mai cánh mỏng.

Anh nâng nhẹ trên tay, khẽ hôn rồi nựng nịu:

“Ở lại với anh nghe, đừng trở lại thành Sao!”

Bài họa của Chân-Trời-Chân-Mây

Hoa mai trắng

Thơ: Chân-Trời-Chân-Mây

Em là Mai, đậu hiền vai áo,

Không là Sao ảo não xa vời.

Gần bên hôn miệng anh cười,

Lo anh vui khổ giữa đời dối gian!

Bạch mai cánh mỏng mơ màng,

Tay anh vuốt trắng dịu dàng, nâng niu.

“Ðừng làm Sao nhé, em yêu,

Làm hoa mai trắng mỹ miều, anh thương!”

(Thái Văn, Jan 20-2013)

_________________

Hôm Qua… Hôm Nay

Thơ: Sao Mai Phạm

Em không phiền lòng bởi hai chữ: Hôm Qua,

Khi Hôm Qua của anh không có em ở đó,

Em chỉ muốn học đôi điều từ Hôm Qua ấy

Ðể hiểu hơn về anh, yêu anh cũng nhiều hơn.

Em không biết Ngày Mai liệu có đến

Nhưng em vẫn mơ màng dệt mộng cho Ngày Mai

Và em biết chắc một điều này nữa,

Trong Ngày Mai của anh, có bóng dáng em rồi!

Em đang sống trong Hôm Nay tuyệt đẹp,

Hôm Nay em có anh với hết thẩy nồng nàn.

Tình yêu của anh và Hôm Nay cùng hiện hữu,

Hạnh phúc của Hôm Nay và mơ ứớc Ngày Mai!

––-

Hạnh phúc

(Họa bài Hôm Qua… Hôm Nay)

Thơ: Chân-Trời-Chân-Mây

Ác mộng mây cuồng như cướp tới,

Tối thui vạn vật nẻo tìm nhau.

Chỉ còn trắng trắng con đường lạ,

Và ánh đèn ai cơn ngủ đau!

Hôm Qua các anh khờ, bị gạt,

Không em, hai phía dậy nghi ngờ.

Không em, anh bất cần sinh mạng,

Ðối đầu ruột thịt rất ngu ngơ!

Ngày Mai chắc chắn là vinh hạnh,

Có em, con cháu rạng tài danh.

Không mang chủ nghĩa, nhiều thêm bệnh,

Gieo hạt Tình Yêu xuống đất lành!

Hôm Nay ta sống trong kỳ diệu,

Có em yểu điệu dựng Ngày Mai.

Hôm Qua, thôi nhé đừng quay lại,

Giữ gìn hạnh phúc của Hôm Nay!

Thái Văn

Vạn Hồ, Maple Grove, Jan 22-2013

_______________

Không Tết

Thơ: Mỹ Trinh

Mấy chục năm Tết đi đâu mất

Ở nơi này còn lại mình tôi

Những ngày này gió Ðông lất phất

Tuyết chờ rơi xám phủ bầu trời

Mấy chục năm tìm không thấy Tết

Không hoa mai không cả hoa đào

Ngày mồng một mồng hai đâu khác

Mặc cho ngày tết cũng qua mau

Mấy chục năm ai hay ai biết

Tết thờ ơ qua cửa về trời

Mẹ còn đợi đứa con xa xứ

Con không về ăn tết mẹ ơi!

Mẹ đã quen bao năm không Tết

Cũng thôi chờ xuân nở mai

Chiều cuối năm thắp đèn kỷ niệm

Thấy bóng con và tiếng thở dài

_________________

Xuân đến

Thơ: Dương Mạnh Tuấn

xuân lại đến như một lời hẹn ước

lá hoa thơm đã đua nở trong vườn

cuộc chiến cũ đã đi vào tiễn biệt

nhưng mồ hôi vẫn chảy nợ áo cơm

xuân lại đến như một lời hẹn ước

như một lời nhớ gởi quê nhà

êm đẹp quá những mùa xuân bên mẹ

những mùa xuân thương quí thiết tha

xuân lại đến như một lời hẹn ước

bạn bè xa dòng họ cũng thật xa

kỷ niệm cũ cũng xa gần muốn hết

gom nỗi buồn đầy tiếng hát hôm qua

xuân lại đến như một lời hẹn ước

như chúng ta đã hẹn ước một mùa

rồi chia biệt rồi đớn đau mắt lệ

bước chân chiều không ai được ai thua

xuân lại đến như một lời hẹn ước

Trong chiều hướng “Ăn theo thở, ở theo thì”, chúng ta cần lương định tình trạng, hoàn cảnh địa dư khi đối phó với ngoại cảnh. Chúng ta đang sống trong các chế độ tự do dân chủ hải ngoại thì mọi người có toàn quyền phát biểu ý kiến.

  Nhưng nhiều người Việt còn kẹt ở quê nhà thì họ không có quyền phát biểu như ta. Chúng tôi mong rằng mọi người trong chúng ta cần triển khai vị thế để thay mặt họ khi đưa ra những ý kiến xây dựng chung cho người Việt Nam trong hay ngoài nước.

Chúng ta có được quyền tự do ăn nói, nhưng chúng ta cần thận trọng lời nói khi phát biểu, ngõ hầu tiếng nói được hiêu quả. Có như thế chúng ta mới thu hút được nhiều người nghe đem lại lợi ích chung cho toàn thể. Tuy cộng đồng hải ngoại với số lượng ít hơn người trong nước, nhưng chúng ta có đặc quyền tự do ngôn luận do vậy sức lượng phát biểu ý kiến sẽ đông đảo hơn nhiều.

Chúng tôi ước mong rằng chúng ta có cơ hội để phát huy nhịp sống bằng cách dựa vào sự tự do ngôn luận để nói lên những kềm kẹp ở Việt Nam.

Trân trọng

Huỳnh Sĩ Nghị

Chủ nhiệm