Đã thành một thói quen từ 1954 trên vùng đất, quê hương mới của bao thế hệ Ông Tạ, từ trung tuần tháng Chạp, những sạp lá dong, khuôn gỗ gói bánh chưng lại thấy xung quanh trường Tân Bình (trước 1975 là Thánh Tâm).
Từ sáng sớm, đã thấy dưa hành, kẹo lạc Quế Hương, giò chả Ông Tạ… bày dọc các cung đường, lối ngõ khu Ông Tạ. Quá nửa đêm, hai cửa hàng Tơ Hồng (tiệm ảnh Á Đông cũ), Ngọc Vân… ngay ngã ba Ông Tạ giăng đèn kết hoa rực rỡ; chợ lá dong trước trường Tân Bình thì chong đèn suốt đêm.
Không chỉ vậy, mấy chục “shop” lá dong vỉa hè vẫn ngồn ngộn lá, trải dài từ hai bên cầu Ông Tạ ra đến ngã ba. Nửa đêm, trên đường Phạm Văn Hai, tôi về qua, tiệm Hồng Thắm thuở nào, xéo chợ Ông Tạ cũ, với bột sắn, trà Bắc, thuốc lào Ba số 8… vẫn mở đèn bán Tết. Như hồi chợ vẫn còn, trước 1989…
Thoáng bùi ngùi một thuở, khi chợ Ông Tạ chưa dời về chợ Phạm Văn Hai hiện nay; khi cầu Ông Tạ chưa bị phá bỏ năm 1999 làm hai cầu mới hai bên mang tên số 2, 3 mà tới giờ, gần 20 năm rồi nhiều người vẫn chưa thuộc tên cầu…
Ông Tạ thuở ấy, trước Tết là một trời vui
Trước 1975, từ 23 tết, con đường Thoại Ngọc Hầu (nay là Phạm Văn Hai), đoạn từ ngõ Cổng Bom (nay là hẻm chùa Khuông Việt, 202 Phạm Văn Hai), cổng ấp Hàng Dầu (nay là đường Lưu Nhân Chú) đến ngã ba Ông Tạ đã bị đóng mấy thanh gỗ ngang ngăn xe cộ qua lại; tạo thành một cái chợ ngay trên mặt đường. Nhà lồng chợ Ông Tạ cũ (nay là đường vào Trường tiểu học Phạm Văn Hai) không còn sức chứa nổi sức mua bán, hàng hóa tết ê hề của khu Ông Tạ.
Xe cộ qua lại buộc phải đi ngõ Con Mắt (nay là 766 Cách Mạng Tháng Tám), ngõ Cổng Bom… lúc ấy còn rộng, hai xe cam nhông (camion) qua lại thoải mái, không chật chội, ứ hự như bây giờ.
Không chỉ giò chả, có những mặt hàng hầu như chỉ làm và bán dịp Tết và nhiều gia đình khu Ông Tạ coi là món Tết không thể thiếu như kẹo lạc, “thèo lèo cứt chuột”… Hàng chục lò cho ra hàng tấn kẹo lạc mỗi ngày. Nghĩa Hòa có một loạt lò kẹo ông Xót, ông bà chánh Chuyên, lò chú Thi, lò chú Xuyên… Đặc biệt là hai lò Hòa Thành, Thủ Đô với hai anh em ông Hòa, ông Thủ làm chủ. Nam Thái có lò Quế Hương cho tới giờ vẫn bọc kẹo vuông vức thành từng ký.
Lò Quế Hương gốc trong hẻm bánh mì Nam Thành Phong, gần nhà thờ Nam Thái; miếng kẹo giòn thanh, để cả tháng vẫn giòn tan… tới giờ vẫn là mặt hàng kẹo lạc chủ yếu ở Ông Tạ. Lò nào cũng đầy thợ và… trẻ con. Đám trẻ con vừa coi vừa chực ăn mấy rìa kẹo chủ lò dúi cho.
Hàng chục tiệm bánh kẹo, tạp hóa lớn nhỏ dọc đường Thoại Ngọc Hầu, khu ngã ba Ông Tạ như Quang Minh, Tiến Thành, Lan Hương… không tiệm nào không bày bán kẹo lạc, bánh xu xê, bánh in… Rồi ngồn ngộn măng khô, bóng bì, trà B’lao… từ Gia Kiệm, Long Khánh, Bảo Lộc đưa về. Rồi bột sắn, miến dong.
Anh Nguyen Pham, chủ tiệm bánh Lan Hương đời thứ ba (trái) và tác giả. Anh vừa định cư bên Mỹ, để lại cho cháu là anh Linh, đời thứ tư. (Hình: CMC)
Có nhà tự mua hàng tấn sắn dây, củ dong… về ngâm, làm suốt ngày đêm cho kịp chợ Tết. Gạo nếp, đậu xanh từ miệt Bà Quẹo, miền Tây đưa lên để nấu xôi, làm bánh chưng… vun đầy các cửa hàng. Xe chở gạo đậu ở ngã ba, thợ vác hàng tấn đi thoăn thoắt hoặc kéo xe kéo, đẩy xe ba gác bỏ mối cho các sạp. Gà vịt trong từng bu (lồng) tre đan chen chật đường vô hẻm Gà…
Bên ngoài khu ngã ba Ông Tạ, cơ man hàng hoa, chợ hoa, chợ lá dong, quầy dưa hấu trải suốt từ hồ tắm Cộng Hòa đến nhà sách Ngọc Lan, gần đầu đường Thánh Mẫu (nay là đường Bành Văn Trân). Hàng hoa từ Hóc Môn, Bà Điểm đưa xuống. Hàng củ quả như su hào, súp lơ.. từ Hố Nai đưa lên. Xe tải đổ hàng liên tục, vun hàng đống hai bên đường…
Những con hẻm thông từ ngõ Con Mắt, đường Thánh Mẫu ra Phạm Hồng Thái (nay là Cách Mạng Tháng Tám)… người người qua lại tấp nập suốt ngày đêm. Học trò đi học qua cũng vui tươi chen lấn – trẻ con nào mà chẳng thích đông vui, trẻ con Bắc càng vui sướng lắm. Tôi và chúng bạn ngồi học chỉ mong về, ra chợ Tết chơi, lượm cong lá dong làm súng, làm gươm. Cha mẹ thấy con vắng là biết chúng đi đâu, làm gì. Đang tối mày tối mặt làm, buôn bán hàng Tết không ngơi tay, ngớt miệng nên cũng chẳng buồn gọi về…
Chợ lá dong hơn 60 năm ở ngã ba Ông Tạ, trước trường Thánh Tâm- Tân Bình trưa 1- Tháng Hai, 2024. (Hình: CMC)
Những đêm cuối năm ấy, không biết bao nhiêu nồi bánh chưng sôi sùng sục khắp đường ngang ngõ tắt, hẻm hóc khu Ông Tạ. Nhà nào cũng con đàn cháu đống. Để nhà ăn, biếu hàng xóm, láng giềng và đặc biệt bà con, làng mạc cùng quê Bắc xưa, anh em, họ hàng vốn sống quần tụ quanh đấy, gần đấy – vào Nam nhiều nhà đi gần cả làng, cả họ, cả nhà.
Những chiếc bánh chưng được gói chăm chút. Cả nhà xúm vào làm. Riêng gói bánh, cột bánh thường là chuyện của đàn ông thanh niên khỏe tay để bánh chắc. Trẻ con bu quanh cũng được ông bà, cha mẹ gói cho những chiếc bánh tí hon để chúng có phần tết, khoe chúng bạn, khỏi quẩn chân.
Anh Nguyễn Ninh, một dân Ông Tạ quả quyết: “Bánh chưng Ông Tạ ngon không đâu bằng. Mở chiếc bánh ra: nếp, đậu, thịt thơm phưng phức – đúng hương vị Bắc 54 mang từ quê nhà, không lẫn vào đâu được. Màu lá dong xanh biếc trong những cọng lạt mềm buộc chặt”. Lạt phải chẻ thật mỏng, ngâm nước, buộc mới chặt tay.
Đêm 30, cứ cách vài nhà lại một nồi bánh chưng đầu nhà cuối sân. Chuyện canh nồi bánh thường của nam thanh nữ tú, trải chiếu ngồi, nằm canh; chuyện trò, chọc phá nhau ran như pháo Tết. Tình làng nghĩa xóm quyện bay trong khói nồi bánh chưng đêm se lạnh cuối năm, trong tiếng pháo lẻ của trẻ con không biết nhà nào đốt trong xóm…
“Ôi nhớ Xuân nào thuở trời yên vui”, đông đủ, tứ xứ vùng miền mà như một nhà.
ĐẢO SƯ TỬ BIỂN, Quần Đảo Falkland (NV) – Lần đầu tiên một dạng cúm gia cầm cực kỳ nguy hiểm được phát giác ở chim cánh cụt tại Nam Cực. Loại virus tên H5N1, được xác nhận có trong hai con chim cánh cụt gentoo chết trên Đảo Sư Tử Biển thuộc Quần Đảo Falkland, lãnh thổ Anh Quốc, phóng sự do The New York Times ghi nhận vào Thứ Ba, 30 Tháng GIêng.
“Nhưng vẫn còn nhiều con chim cánh cụt đang chết,” Sally Heathman, người đứng đầu cơ quan truyền thông của chính phủ Quần Đảo Falkland cho biết. Tính tới ngày 30 Tháng Giêng, hơn 200 trường hợp chim cánh cụt gentoo đã chết hoặc sắp chết được ghi nhận trên Đảo Sư Tử Biển, bà cho biết.
Những con chim có lông đen trắng thân thuộc đang phải đấu tranh với nhiều mầm họa, gồm có biến đổi khí hậu, ô nhiễm và đánh bắt hải sản thương mại. Ba loài chim cánh cụt tại Nam Cực – chim cánh cụt hoàng đế, chim cánh cụt “rockhopper” miền nam và chim cánh cụt mì ống “macaroni” – được đưa vào danh sách dễ bị tổn hại hoặc gần bị đe dọa.
Một đàn chim cánh cụt gentoo ở cánh đồng Copacabana trên đảo King George, Nam Cực (Hình: NOAA Fisheries)
Trước khi virus H5N1 có mặt tại vùng Nam Cực vào mùa Thu năm ngoái, virus cúm gia cầm có độc lực cao chưa từng được ghi nhận ở khu vực này trước đây. Điều đó có nghĩa là chim cánh cụt có năng lực miễn dịch rất yếu. Và vì chúng sinh sản theo bầy đàn lớn, đông đúc nên một khi có một con chim cánh cụt bị nhiễm bệnh, virus có thể lây lan nhanh chóng, gây tử vong hàng loạt. (Lúc virus lây lan khắp Nam Mỹ vào năm ngoái, Chile loan tin về cái chết của hàng ngàn con chim cánh cụt Humboldt.)
Mức độ lây lan của virus trong các bầy đàn chim cánh cụt ở Nam Cực vẫn chưa rõ ràng.
Tại Quần Đảo Falkland, một vài con chim cánh cụt gentoo có biểu hiện ốm yếu hoặc lờ đờ, và một vài con có các triệu chứng về thần kinh trước khi người ta thấy chúng chết, bà Heathman cho biết. Loại virus này vẫn chưa được kiểm chứng ở bất kỳ loài chim cánh cụt địa phương nào khác, nhưng việc xét nghiệm chim cánh cụt rockhopper đang được tiến hành, bà cho biết.
Có ít nhất một trường hợp nghi ngờ nhiễm bệnh cũng được ghi nhận ở chim cánh cụt hoàng đế tại miền Nam Georgia, một lãnh thổ khác của Anh Quốc, theo Mạng Lưới Y Tế Động Vật Hoang Dã Nam Cực, một đơn vị thuộc Ủy Ban Khoa Học về Nghiên Cứu Nam Cực.
Nguồn tin về trường hợp chim cánh cụt nghi nhiễm bệnh nêu trên dựa trên một con chim cánh cụt hoàng đế đã chết và các nhà nghiên cứu chưa thấy sự gia tăng đột biến về cái chết của chim cánh cụt tại miền Nam Georgia, Laura Willis, tổng giám đốc chính phủ Nam Georgia và Quần Đảo Nam Sandwich cho biết. “Chúng tôi đang theo dõi tình hình trên khắp các hòn đảo,” bà nói.
Loại virus này xuất hiện lần đầu tiên vào năm 2020, gây thiệt hại chưa từng có cho các loài chim hoang dã và động vật có vú. Sau khi virus này được phát giác ở mũi Nam Mỹ vào năm ngoái, OFFLU, mạng lưới các chuyên gia về bệnh cúm toàn cầu, cảnh cáo rằng mầm bệnh này có thể lây lan tới Nam Cực trong thời gian tới.
Khu vực Nam Cực là nơi có lãnh thổ sinh sản quan trọng cho hơn 100 triệu loài chim cũng như hải cẩu, sư tử biển và các động vật có vú khác sống dưới biển. Nếu virus có mặt tại khu vực này, tác động của nó lên các loài động vật kể trên “có thể là rất lớn,” OFFLU cho biết trong một tuyên bố vào Tháng Tám năm ngoái.
Chỉ hai tháng sau, virus được tìm thấy ở những con chim skua nâu (chim cướp biển, loài chim làm tổ trên mặt đất ở Bắc Cực) tại Nam Georgia, đây là những trường hợp đầu tiên trong khu vực. Kể từ đó, tình trạng nhiễm bệnh được xác nhận ở nhiều loài chim khác, cũng như ở voi biển và hải cẩu lông. Những loài động vật có vú ở biển này cũng sinh sản thành đàn lớn và chúng gánh chịu mất mát nặng nề khi virus lây lan khắp Nam Mỹ, nơi hàng chục ngàn con hải cẩu và sư tử biển được cho là chết. Các khoa học gia lo ngại số phận tương tự có thể xảy ra cho hải cẩu Nam Cực khi virus lây lan.
Các trường hợp nhiễm virus vẫn chưa được ghi nhận trên lục địa Nam Cực, mặc dù các chuyên gia có nói rằng virus có thể đã lây lan tại đó mà không ai hay biết. (TTHN)
BUDAPEST, Hungary (NV) – Vào Thứ Hai, 5 Tháng Hai, quốc hội Hungary sẽ mở phiên họp khẩn cấp để làm một việc mà Liên Hiệp Âu Châu đã chờ đợi cả năm rồi, đó là chấp thuận cho Thụy Điển gia nhập liên minh quân sự NATO, thông tấn xã AP đưa tin.
Nhưng chính phủ đương quyền của Hungary, dưới quyền lãnh đạo của Thủ Tướng Viktor Orban, đã nhắn nhe rằng họ sẽ tẩy chay phiên họp, ngăn chặn việc thực hiện một cuộc bỏ phiếu và làm trì chậm cơ hội giúp cho Thụy Điển sớm gia nhập Khối NATO. Đây là cách thế mà ai nấy đều biết tỏng là để vị thủ tướng Hungary giành được những nhượng bộ từ Khối Liên Âu.
“Chúng ta là hạt cát lấn cấn trong cỗ máy, là chiếc gậy thọc vào bánh xe, và là cái giằm xóc vào móng tay của người ta,” ông Orban từng tuyên bố như thế trong một bài diễn văn trước hàng chục ngàn người ủng hộ ông hồi năm 2021. Với mưu chước “cái giằm xóc vào móng tay” đó, cộng với cái trò phá bĩnh thường trực các chính sách của Liên Âu, nhà lãnh đạo Hungary đã đẩy Liên Âu tới chỗ chịu hết nổi khi ông lại tiếp tục ngăn chặn các quyết định có tính cách sinh tử để moi ra cho bằng được những nhượng bộ của khối liên hiệp, buộc các nhà lãnh đạo trong khối phải cuống quýt chạy lòng vòng tìm cách thoát ra khỏi thế bí.
Thủ Tướng Hungary Viktor Orban (trái) tại một trận túc cầu hôm 15 Tháng Mười Một, 2023 ở Felcsut gần Budapest, Hungary (Hình: David Balogh/Getty Images)
Giờ đây, các giới chức lúng ta lúng túng của Liên Âu đang vắt tay lên trán cố nghĩ ra ông Orban này muốn đạt mục đích gì qua chiến thuật cản mũi kỳ đà của ông, và cách thế làm sao mà mình có thể vượt qua được đây.
“Tại đại bản doanh Brussels, chúng tôi đã thấm mệt với cái ông Orban này rồi,” Thủ Tướng Ba Lan Donald Tusk than thở với báo chí như vậy trước khi diễn ra cuộc họp thượng đỉnh của Liên Âu vào hôm Thứ Năm, lúc nhà lãnh đạo Hungary đe dọa phá hỏng kế hoạch cung cấp cho Ukraine một món viện trợ tài chánh lớn. “Tôi chả hiểu nổi, tôi không thể chấp nhận cái trò vừa quái dị vừa muốn làm cha thiên hạ của cái ông Viktor Orban này,” nhà lãnh đạo Ba Lan ngao ngán nói.
Phải biết rằng, ngay tại quê nhà, ông Orban đã cổ động cho cuộc chống đối một số chính sách của Khối Liên Âu, tự xưng mình là “kẻ chiến đấu cho tự do” chống lại giới quan liêu quá hăng say, háo hức tại Brussels. Ông Orban thường hằn học chỉ trích đều mà ông gọi là “cái văn hóa chống thành kiến và kỳ thị” (“woke culture”). Trong một diễn từ trước Hội Nghị Hành Động Chính Trị Bảo Thủ tại thủ đô Budapest, ông gọi chủ nghĩa tự do cá nhân là “vi khuẩn truyền nhiễm.” (TTHN)
PINE RIDGE, South Dakota (NV) – Một bộ lạc bản địa tại tiểu bang South Dakota cấm Thống Đốc Đảng Cộng Hòa Kristi Noem lui tới Khu Bảo Tồn Pine Ridge sau khi bà đưa ra lời phát biểu trong tuần này với mong muốn thiết lập hàng rào dây thép gai và gửi binh sĩ tới Texas giúp ngăn chặn tình trạng di dân tràn qua tại biên giới Mỹ-Mexico, đồng thời cho biết các băng đảng đang xâm nhập vào các khu bảo tồn ở Texas, hãng tin AP loan tin hôm Thứ Bảy, 3 Tháng Hai.
“Vì sự an toàn của Oyate, điều này có hiệu lực ngay lập tức, bà sẽ bị trục xuất khỏi lãnh địa của Bộ Lạc Oglala Sioux!” Tù Trưởng Bộ Lạc, Frank Star Comes Out, cho biết trong một tuyên bố hôm Thứ Sáu nhắn nhủ Thống Đốc Noem. “Oyate” nghĩa là một dân tộc hoặc quốc gia.
Ông Star Comes Out cáo buộc Noem đang muốn lợi dụng vấn đề biên giới để giúp cựu Tổng Thống Mỹ Donald Trump tái đắc cử và gia tăng cơ hội để bà trở thành người đồng hành của Trump.
Một cuộc biểu tình của thổ dân ở Keystone, South Dakota ngày 3 Tháng Bảy, 2020 (Hình: ANDREW CABALLERO-REYNOLDS/AFP/Getty Images)
Nhiều người trong số những người tới biên giới Mỹ-Mexico là dân bản địa từ những nơi như El Salvador, Guatemala và Mexico, họ tới “để tìm công ăn việc làm và một cuộc sống khá khẩm hơn,” tù trưởng bộ lạc nói thêm.
Star Comes Out cũng đề cập tới những nhận xét của Noem trong phần phát biểu trước các nhà lập pháp hôm Thứ Tư, trong đó bà nói rằng một băng nhóm tự xưng là Ghost Dancers đang giết người tại Khu Bảo Tồn Pine Ridge và cũng dính líu tới các băng đảng xuyên biên giới lợi dụng các khu bảo tồn tại South Dakota hòng phát tán ma túy khắp miền Trung Tây Hoa Kỳ.
Star Comes Out cho biết ông cảm thấy bị miệt thị vô cùng khi Thống Đốc Noem nhắc tới Ghost Dance, ông nói rằng Ghost Dance là một trong những “nghi thức thiêng liêng nhất” của Oglala Sioux, “chữ này bị nói với sự khinh rẻ trắng trợn và đã xúc phạm tới Oyate của chúng tôi.”
Ông nói thêm rằng bộ tộc này là một quốc gia có chủ quyền và không thuộc tiểu bang South Dakota.
Noem hồi âm hôm Thứ Bảy trong một tuyên bố, rằng, “Quả là xui rủi khi Tù Trưởng (Star) Comes Out lại đưa chính trị vào một cuộc thảo luận về tác động của việc chính phủ liên bang không thực thi luật định liên bang tại vùng biên giới miền Nam và trên các lãnh thổ của bộ lạc. Tôi muốn tiếp tục tập trung vào việc hợp tác cùng nhau để giải quyết những rắc rối đó.”
“Như tôi từng nói với các nhà lập pháp người Mỹ bản địa lưỡng đảng vào đầu tuần này, ‘Tôi không phải là người cứng nhắc. Chúng ta chẳng thể tạo dựng mối giao hảo nếu không dành thời giờ làm việc cùng nhau,’” bà nói thêm. “Tôi sẵn sàng ngồi lại với bất kỳ bộ lạc người Mỹ bản địa nào trong tiểu bang của chúng tôi nhằm tạo dựng mối quan hệ như tôi đã nói.”
Hồi Tháng Mười Một năm ngoái, Star Comes Out ban bố tình trạng khẩn cấp tại Khu Bảo Tồn Pine Ridge do tội phạm tăng vọt. Năm ngoái, một thẩm phán ra phán quyết rằng chính phủ liên bang có nghĩa vụ hỗ trợ việc thực thi công lực đối với khu bảo tồn, nhưng ông từ chối đưa ra phán quyết về mức tài trợ mà bộ lạc mong muốn.
Thống Đốc Noem tiến hành điều động Vệ Binh Quốc Gia tới biên giới Mexico ba lần, một số thống đốc Đảng Cộng Hòa khác cũng từng làm điều tương tự.
Vào năm 2021, Noem bị chỉ trích vì nhận khoản quyên góp $1 triệu từ một nhà tài trợ của Đảng Cộng Hòa để giúp trang trải chi phí cho việc khai triển 48 binh sĩ tại biên giới trong hai tháng. (TTHN)
ISLAMABAD, Pakistan (NV) – Cựu Thủ Tướng Pakistan đang bị bỏ tù Imran Khan và vợ Bushra Bibi bị kết án thêm bảy năm tù hôm Thứ Bảy, 3 Tháng Hai, sau khi tòa án quận ra phán quyết cuộc hôn nhân năm 2018 của hai người vi phạm pháp luật.
Đây là bản án thứ ba dành cho Khan và thứ hai dành cho vợ ông trong tuần này.
Đài CNN thu được một lệnh ngắn gọn do tòa án ban hành tuyên bố rằng cả hai bị cáo đều bị kết tội “lễ kết hôn được thực hiện một cách gian lận mà không có hôn nhân hợp pháp.”
Cựu Thủ Tướng Pakistan Imran Khan (phải) cùng vợ Bushra Bibi (trái) tại văn phòng tòa án ở Lahore, Pakistan, ngày 17 Tháng Bảy, 2023 (Hình: ARIF ALI/AFP/Getty Images)
Chồng cũ của Bibi, Khawar Farid Maneka, đệ đơn kiện Khan và Bibi gần sáu năm sau khi ông và Bibi ly hôn và cáo buộc họ thành hôn mà không hoàn thành Iddat – thời gian chờ đợi bắt buộc trong đạo Hồi sau khi ly hôn – và phạm tội ngoại tình.
Bản án được tòa án quận ở Nhà Tù Adiala tại thành phố Rawalpindi ban hành, nơi Imran Khan – người đang bị giam giữ từ Tháng Tám với nhiều tội danh khác nhau. Quá trình tố tụng diễn ra trong nhà tù vì lý do an ninh.
Đảng phái cựu Thủ Tướng Khan, Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI) đưa ra một tuyên bố lên án phán quyết, gọi đó là “nhạo báng luật pháp.”
Phát ngôn viên Đảng PTI Syed Zulfiqar Bukhari nói với các phóng viên rằng ông là chứng nhân cho hôn lễ năm 2018 và gọi phán quyết là “một chiến thắng dành cho Imran Khan. Cho thấy mọi vấn đề khác đều sai trái đối với ông nên những trường hợp và bản án lố bịch như vậy cần phải chấm dứt.”
Bản án mới nhất này làm tăng thêm vô số rắc rối pháp lý gần đây dành cho Khan.
Đảng phái chính trị của Khan hôm Thứ Ba cho biết ông bị kết án, cùng với cựu Ngoại Trưởng Shah Mehmood Qureshi, 10 năm tù vì làm tiết lộ cơ mật quốc gia.
Tiếp theo, vào ngày hôm sau, Đảng PTI cho biết cựu thủ tướng và phu nhân mỗi người bị kết án 14 năm tù vì tham nhũng liên can tới việc bán trái phép quà tặng nhà nước trong nhiệm kỳ thủ tướng từ 2018 tới 2022.
Các phán quyết được ban hành trước cuộc bầu cử tại Pakistan vào Thứ Năm.
Khan bị cấm tranh cử và không thể nhậm chức trong một thập niên, theo Đảng PTI.
Cựu ngôi sao lực sĩ môn cricket trở thành chính khách, lên nắm quyền nhờ tấm vé chống tham nhũng, bị lật đổ trong cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm của quốc hội vào Tháng Tư 2022 sau khi vướng vào tranh cãi chính trị.
Cuộc bầu cử sắp tới của Pakistan được nhiều phân tích gia coi là một trong những cuộc bầu cử mất uy tín nhất trong lịch sử gần 77 năm của Pakistan, do cuộc đàn áp của quân đội lên Khan và các tùy tùng của ông. (TTHN)
RICHLAND, South Carolina (NV) – Tổng Thống Hoa Kỳ Joe Biden giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Dân Chủ tại tiểu bang South Carolina.
Với gần như toàn bộ số phiếu được đếm trong cuộc bỏ phiếu hôm Thứ Bảy, 3 Tháng Hai, Tổng Thống Biden giành được sự cam kết từ tất cả 55 đại biểu, theo dự đoán của CBS.
Đây là cuộc bầu cử sơ bộ chính thức đầu tiên của Đảng Dân Chủ trước thềm bầu cử tổng thống năm nay.
Một cử tri bỏ phiếu trong vòng bầu cử sơ bộ Đảng Dân Chủ hôm 3 Tháng Hai, 2024 ở West Columbia, South Carolina (Hình: ALLISON JOYCE/AFP/Getty Images)
Ông Biden – người ít gặp phải sự cạnh tranh trong nội bộ đảng phái – cam kết biến Donald Trump của Đảng Cộng Hòa thành “kẻ bại trận.”
Tổng Thống Biden nhớ lại cách cử tri South Carolina “thổi bùng sức sống” vào chiến dịch tranh cử năm 2020 của ông và nói rằng ông “không nghi ngại gì” khi tin tưởng rằng họ sẽ đồng hành cùng ông trên con đường tái đắc cử tổng thống năm 2024.
Các thành viên Đảng Dân Chủ Marianne Williamson và Dean Phillips kém xa ông Biden, với số liệu sơ bộ cho thấy mỗi người chỉ giành được 2% số phiếu bầu.
Hơn một phần tư cư dân South Carolina là người da đen và chính cử tri da đen của South Carolina giúp ông Biden cầm chắc đề cử của Đảng Dân Chủ vào năm 2020 bằng cách trao cho ông chiến thắng đầu tiên.
“Quý vị là lý do giúp tôi trở thành tổng thống,” ông Biden nói với công chúng với phần lớn là người da đen tại South Carolina vào Tháng Giêng.
Tổng Thống Biden chính thức tuyên bố tái tranh cử năm 2024 vào Tháng Tư 2023, khi ông nói với cử tri rằng Hoa Kỳ đang trong thời điểm then chốt và ông cần thêm thời gian để “hoàn thành sứ mệnh này.”
Tổng Thống Biden cố gắng hết sức thay đổi các quy tắc của Đảng Dân Chủ để South Carolina là tiểu bang đầu tiên bỏ phiếu trong tiến trình đề cử.
Một cố vấn chiến dịch tranh cử của Biden nói với Đài BBC rằng bước đi này nhằm “bảo đảm tiến trình này phản ảnh sự đa dạng trong đảng phái của chúng tôi.” (TTHN)
VIÑA DEL MAR, Chile (NV) – Thảm họa cháy rừng dữ dội bùng lên xung quanh khu vực đông dân cư tại miền Trung Chile làm ít nhất 46 người chết, tổng thống Chile cho biết vào tối Thứ Bảy, 3 Tháng Hai, và giới chức cũng cho biết ít nhất 1,100 căn nhà bị thiêu rụi, hãng tin AP loan tin.
Trong buổi nói chuyện trên truyền hình cả nước, Tổng Thống Gabriel Boric cảnh cáo số người chết có thể trở nên khủng khiếp hơn khi bốn đám cháy lớn bùng lên tại khu vực Valparaiso, nơi lực lượng cứu hỏa đang vất vả ứng cứu những khu vực bị đe dọa nặng nề nhất.
Tổng Thống Boric kêu gọi người Chile hợp tác với nhân viên cứu hộ.
Khu vực dân cư bị lửa cháy rừng tàn phá dọc sườn đồi ở Quilpe, Viña del Mar, Chile, hôm 3 Tháng Hai, 2024, tại Chile (Hình: RODRIGO ARANGUA/AFP/Getty Images)
“Nếu có ai được yêu cầu di tản, xin làm ngay,” ông nói. “Các đám cháy đang lan nhanh và điều kiện khí hậu càng làm cho chúng khó bị dập tắt. Với nhiệt độ cao, gió mạnh và độ ẩm thấp.”
Bộ Trưởng Nội Vụ Carolina Tohá cho biết hôm Thứ Bảy trước đó rằng 92 vụ cháy rừng đang bùng lên ở miền Trung và miền Nam Chile, nơi nhiệt độ tăng cao bất thường trong tuần này.
Vụ hỏa hoạn nguy hiểm nhất là ở vùng Valparaíso, nơi nhà chức trách kêu gọi hàng ngàn cư dân di tản khỏi nhà cửa.
Cùng lúc đó, tại những khu vực xa đám cháy, người dân được yêu cầu ở yên trong nhà để xe cứu hỏa, xe cứu thương và các lực lượng cấp cứu khác di chuyển trên đường dễ dàng hơn.
Bộ Trưởng Tohá cho biết hai đám cháy gần thị trấn Quilpué và Villa Alemana tàn phá ít nhất 8,000 hectare (19,770 mẫu Anh) kể từ Thứ Sáu. Một trong những đám cháy đang đe dọa thị trấn nghỉ mát ven biển Viña del Mar, nơi một số khu dân cư phải chịu ảnh hưởng nặng nề.
Tại Villa Independencia, khu dân cư ven sườn đồi mạn Đông thị trấn, một số dãy nhà và cơ sở làm ăn buôn bán bị phá hủy. Nhiều xe hơi bốc cháy, cửa sổ bị bể nằm dọc đường, tro bụi mịt mù.
Tohá cho biết, ba địa điểm trú ẩn được thiết lập tại Valparaíso, ngoài ra còn có 19 trực thăng và hơn 450 lính cứu hỏa được điều động tới khu vực này để giúp dập lửa.
Đám cháy đang bùng lên trên những đỉnh núi khó vươn tới, chẳng hạn như những khu dân cư được xây cất vô cùng bấp bênh ở rìa Viña del Mar.
Các viên chức ghi nhận tình trạng cúp điện do hỏa hoạn, Bộ Trưởng Tohá cũng nói vùng Valparaíso có bốn nhà thương và ba viện dưỡng lão dành cho người cao niên phải di tản. Bộ Trưởng Nội Vụ cho biết vụ hỏa hoạn cũng đốt cháy hai bến xe buýt.
Tình trạng thời tiết El Niño gây ra hạn hán và nhiệt độ nóng hơn bình thường dọc theo mạn Tây Nam Mỹ trong năm nay, làm tăng nguy cơ cháy rừng. Tháng Giêng vừa qua, hơn 17,000 hectare (42,000 mẫu Anh) rừng bị thiêu rụi ở Colombia do cháy rừng sau vài tuần thời tiết khô hạn. (TTHN)
Sáng nay tôi có việc đi dưới tuyết, tưởng đến chiếu mới về, nhưng thuận tiện xong việc, nên về sớm, trở lại Facebook mới biết tin buồn: Nhà thơ Trần Dzạ Lữ, người có tuổi thọ ít hơn tôi tám năm, (ông sinh 1949 tại Huế) vừa qua đời tại Bà Rịa-Vũng Tàu, Việt Nam, lúc 22 giờ 45 phút ngày 25 Tháng Giêng, 2024.
Cố nhà thờ Trần Dzạ Lữ. (Hình: Đà Nẵng)
Thật vô cùng bất ngờ, nhất là anh rất khỏe mạnh không nghe tin ốm đau gì. Trước tin buồn, sau bàng hoàng, đành phải viết vài dòng chia buồn cùng các cháu và gia đình anh.
Thành tâm tiễn đưa vong linh anh sớm siêu thoát.
Chúng tôi biết tên nhau sớm, nhưng gặp nhau tương đối muộn dù Huế và Đà Nẵng, hai tỉnh thành chúng tôi thường xuyên lui tới và cả cư ngụ.
Một chút kỷ niệm lần đầu gặp nhau:
Năm 1984 tôi rời Đà Nẵng vào Sài Gòn để chuẩn bị sang Canada theo diện đoàn tụ. Lúc này tôi có người bạn thơ, anh Chu Vương Miện, hiện sống tại Hoa Kỳ. Anh Miện có một sạp bán báo và nhiều thứ linh tinh, không có giờ đi đâu được. Anh mới nhờ một người bạn anh tìm đến tôi chở đi chơi khi cần. Lúc đó tôi ở tạm nhà chị cả tôi, số 22 Lê Lợi, Quận 1, Sài Gòn, sát rạp Mini Rex, khá dễ tìm.
Nhà chị tôi lúc này đang mở quán ăn, chuyên trị chả giò, thay vì bán kem như trước. Một hôm chừng 9 giờ sáng, tôi đang ngồi ngắm thực khách vào ra, thì thấy một anh chàng đến, dựng xe ngay trước cửa và vào hỏi tôi có phải tên Châu không? Và anh cho biết, anh được anh Chu Vương Miện nhờ anh chở tôi đi đâu đó chơi nếu muốn. Thật tình ở Sài Gòn, chỗ nào, Hoàng Trọng Bân và tôi cũng đã rảo qua. Tôi lưỡng lự nhưng chợt rất vui khi anh nhắc đến “xuống thăm Lê Vĩnh Thọ.” Thế là anh đèo tôi bằng xe đạp xuống Bình Dương.
Không ngờ đường quá xa. Mãi khi ngồi trong nhà Thọ, anh mới cho chúng tôi biết anh là nhà thơ Trần Dzạ Lữ. Sự cởi mở trở nên thân mật hơn. Chúng tôi còn gặp lại nhau vài lần, và anh cũng có mặt trong đêm bạn văn cùng nhậu một bữa để đưa tôi lên đường.
39 năm qua chưa gặp lại nhau, nhưng ảnh anh thì thấy hoài trên FB. Anh mập ra, khỏe nhiều. Tôi nghe tin chị Lữ qua đời anh rất buồn, viết nhiều bài thơ thấm thía tình phu thê. Theo thời gian nguôi ngoai, sau đó anh có một người bạn thơ khác phái. Anh gởi cho tôi nhiều bài thơ của cả hai, tâm đắc xướng họa. Chu Vương Miện nói qua điện thoại với tôi, “thằng Lữ ngó lù khù nhưng bạn có về Việt Nam chơi, thì nó không thiếu em giới thiệu cho bạn tán dốc.”
Tôi chưa kịp về, người bạn trẻ tuổi khỏe mạnh hơn tôi đã ra đi. Sống chết thật khó lòng đoán trước được. Không biết ở Bình Dương, Lê Vĩnh Thọ đã biết tin này chưa, Trước đây Chu Ngạn Thư (nhà thơ ở Bình Dương) cũng nhỏ tuổi hơn tôi đã ra đi.
Tôi thật tình không muốn những người quen tôi vĩnh biệt đời sớm hơn tôi. Vì tôi mong khi tôi mất đi có được nhiều người chia buồn. Tôi luôn tham là vậy.
Nhà thơ Trần Dzạ Lữ tên thật là Trần Văn Tuấn, sinh năm 1949 tại Thừa Thiên Huế.
Theo cố thi sĩ Du Tử Lê từng nhận định: “Trần Dzạ Lữ là nhà thơ thành danh từ trước năm 1975 tại miền Nam. Thơ của ông xuất hiện trên nhiều tạp chí văn chương uy tín tại Sài Gòn. Nếu tính cả thi phẩm sắp được phát hành nay mai, nhan đề “Thơ Tình Viết Trên Bao Thuốc Lá” thì họ Trần đã cống hiến cho những người yêu thơ ông ba thi phẩm chọn lọc, trong gần thế kỷ làm thơ của ông.
Người ta hay khuyên nhau “dậy sớm để thành công”, thói quen đầu tiên của người thành công là dậy sớm… vậy mà Sài Gòn thức quài thức quỷ bao trăm năm qua, sao không chịu thành công?
Sài Gòn ngày càng đông đúc, không chỉ đông ban ngày mà đông cả ban đêm, có hôm tôi ra đường lúc 1 giờ sáng – khuya lơ khuya lắc mà đường vẫn đông xe, không biết thiên hạ ngủ lúc nào? Muốn nhìn thành phố rõ nét nhất, chỉ có nước ra đường lúc sáng sớm ngày cuối tuần, khi đa số không phải lật đật tới sở làm, tới trường học, khi các cuộc vui dần tàn vì sức người có hạn…
6 giờ sáng Chúa Nhật, thành phố còn buồn ngủ, tôi đi qua những gương mặt lờ đờ chưa tỉnh mộng hoặc chưa được ngủ. Tôi cũng không biết trong dòng người đang ngáp lên ngáp xuống kia, ai thức suốt đêm qua chưa ngủ, ai mới ngủ dậy. Thấy họ ngáp, tôi cũng ngáp theo…
Bản thân tôi thì luôn tranh thủ ngủ thẳng cẳng trước khi mình thành công (lúc đó tôi sẽ thức bù) nên ít khi ra đường lúc sáng sớm – khi thành phố còn buồn ngủ như bây chừ. Nhưng khi dạo một vòng mới nhận ra đây là một quyết định hay nhất tuần qua của tôi. Vì tôi có thể thấy được “quê” mình rõ ràng nhất khi bớt xe cộ, khói bụi, tiếng ồn che mờ phố xá. Tôi nhìn rõ những ổ đất trống trơ, nơi từng có hàng cây dài râm bóng mát, che chở từng bước… lội bộ đi học của tôi.
Một ly cà phê, cho ngày mới – (Hình: Du Uyên)
Tôi được nhìn kỹ những chung cư xây hàng chục năm qua chưa xong, giờ là phế tích cho những kẻ xấu ẩn nấp. Tôi được nhìn thấy ngôi trường cũ của mình, không còn to lớn uy nghiêm trong đôi mắt của đứa học trò cũ đã sống hơn nửa đời người, nhưng vẫn chứa đựng tất cả những kỷ niệm ngây thơ, láu cá, trong sáng nhất đời một con người. Bên cạnh những nhà hàng to lớn đang chuẩn bị đóng cửa sau đêm dài phục vụ các “nhậu sĩ”, những “tiệm” ăn vỉa hè lục đục được bày biện ra, phục vụ những người dậy sớm nhưng chưa thành công (người thành công họ ăn tiệm lớn hơn, có chỗ ngồi đàng hoàng, có chỗ để xe, có phục vụ…)
Bên cạnh những người ăn vội ổ bánh mì, uống nhanh ly cà phê để đi làm thêm ngày cuối tuần thì cũng có những bước chân thong dong đi bộ tập thể lực hoặc dắt chó đi dạo kèm vệ sinh bậy ven đường. Tôi từng hừng hừng khí thế mua giày thể thao, quần áo tập thật đẹp hòng chạy bộ ở bờ kè bên kênh Tàu Hủ – dọc Đại lộ Đông Tây (nơi được mệnh danh đại lộ đẹp nhất Sài Gòn) mỗi sáng, rồi ngậm ngùi từ bỏ vì hai bên đường đều khai ngấy mùi phóng uế, không biết của thú cưng hay người.
Hôm rồi, tôi đi bộ dọc đường Nguyễn Trãi (quận 5 cộng quận 1), buộc phải đi xuống lòng đường vì trong vỉa hè quá hôi, chịu không nổi. Đường sá đẹp, rộng hơn ký ức của tôi hồi nhỏ, nhưng không còn là nơi chào đón bước chân học trò (ba, mẹ thời nay cũng hiếm khi dám để con tự đi học một mình vì sự an toàn của con). Có lẽ vì vậy mà thị dân và con nít thành phố ngày càng dễ béo phì hoặc mắc các bệnh tâm lý.
Những cửa hàng sầm uất hôm nào nay đã tan hoang, bị dán bảng “cho thuê” đầy như mụn ghẻ của con chó xà mâu, tấm nào cũng ghi số điện thoại khác nhau nhưng đều cam đoan “chính chủ”. Các cao ốc cao lớn mọc lên ngày càng nhiều, làm Sài Gòn ngày càng lạnh lùng và bí ẩn, không biết bao nhiêu con người trong những cái “hộp” nhiều “ngăn” đó? Họ đã thức dậy chưa? Họ có vui hôm nay và có hài lòng về ngày hôm qua?
Thêm ổ bánh mì nữa chứ! – (hình: Du Uyên)
Sài Gòn buổi sáng còn hơi sương, tất cả đều buồn buồn như đôi mắt người chưa tỉnh ngủ. Đường càng trống trải, càng thấy Sài Gòn giờ xa lạ quá, cả người lẫn cảnh, mảnh đất này như tảng thịt của con vật còn sống bị đặt trên lò nướng, người ta dùng dao cắt từng chút một, từng chút một, chấm muối tiêu chanh đưa lên miệng. Kẻ ăn thì ngon, kẻ nhìn thì xót.
Sài Gòn là quê tôi, đôi khi tôi nghĩ mình thân thuộc với thành phố này tới mức nhắm mắt đi cũng tới chỗ mình muốn, nhưng giờ không phải nữa. Còn chuyện nhắm mắt để ra đường – tôi ra vẻ cho thơ vậy thôi chứ chưa thử lần nào, giờ mà nhắm mắt đứng ở vỉa hè nhà mình thôi cũng có khi bị xe đụng bay lên ban công sân thượng. Mỗi tuần, trên báo trong nước lại có vài vụ người ta đứng dừng xe chờ đèn đỏ đúng luật mà bị xe hơi/xe hàng từ phía sau tông lên, gây ra “tai nạn liên hoàn”, rồi người ta ngồi trong nhà cũng bị xe bay vào “hôn” cho bằng được (phải chi các chàng trai cũng nhiệt tình như vậy với tôi).
Có lẽ còn buồn ngủ, tôi cũng đang bị lạc trên chính con đường về ngôi nhà cũ của mình ở quận 3. Thiệt ra, nó không còn là chốn để về nữa, nhà không còn người thân, xóm còn rất ít người quen, bạn bè cùng lớn lên – học chung cũng đã đi nước ngoài hoặc dọn “ra riêng” khi có gia đình gần hết. Chỉ còn một hai người già cũ kỹ nhất xóm lờ đờ quét sân, nhìn thấy tôi, ông Ba nói: “Lâu không gặp, nay khác quá hen bây?”
QUẬN CAM, California (NV) – Hiện nay ở Mỹ, khi nói đến xe điện, người ta sẽ nghĩ đến Tesla, Chevrolet, Hyundai, Kia… Ít nghe ai nhắc tới xe điện Trung Quốc. Nhưng điều này không có nghĩa là nền kinh tế sản xuất lớn nhất thế giới thua sút trong lĩnh vực xe điện.
Theo trang mạng tin tức www.foxbusiness.com, Giám Đốc Điều Hành Tesla Elon Musk hôm 24 Tháng Giêng vừa cảnh báo rằng các nhà sản xuất Trung Quốc sẽ thống trị thị trường xe điện toàn cầu, nếu chính phủ các quốc gia Âu Mỹ không có hàng rào thuế quan hoặc các rào cản thương mại khác.
Bình luận này được đưa ra sau khi công ty xe điện Trung Quốc BYD vượt qua Tesla, trở thành xe điện bán chạy nhất trong quý IV 2023. Lưu ý rằng BYD có được sự hậu thuẫn của Berkshire-Hathaway, một tập đoàn tài chính Hoa Kỳ.
BYD là công ty sản xuất xe điện lớn nhất Trung Quốc. (Hình minh họa: BAY ISMOYO/AFP via Getty Images)
Theo ông Musk, nếu không có chế độ bảo hộ mậu dịch, các công ty xe điện Trung Quốc sẽ tiêu diệt hầu hết những đối thủ cạnh tranh trên thế giới, với lợi thế cạnh tranh là giá cực rẻ. Chính quyền Trung Quốc đang có những nỗ lực mạnh mẽ để đạt được sự thống trị trên thị trường EV toàn cầu. Ngành sản xuất xe điện Trung Quốc được cho là có sự tài trợ từ nhà nước cộng sản.
BYD là công ty sản xuất xe điện lớn nhất Trung Quốc. Trong năm ngoái, BYD bắt đầu mở rộng thị trường Châu Âu nhờ các chương trình giảm giá, nhằm tăng cường sự hiện diện của xe điện Trung Cộng tại thị trường nước ngoài. BYD giảm giá khoảng 8% đối với các mẫu sedan Han. Chủ Tịch Ủy Ban Châu Âu Ursula Von Der Leyen cho rằng mức giá này là “thấp giả tạo,” nhờ vào sự trợ cấp của nhà nước Trung Cộng.
Châu Âu vẫn là mục tiêu chính của các nhà sản xuất xe điện đang lên của Trung Quốc. BYD có kế hoạch xây dựng một nhà máy mới ở Hungary, và bắt đầu bán thêm ba mẫu xe nữa tại cựu lục địa, với kế hoạch bán 800,000 chiếc mỗi năm chỉ riêng ở châu Âu vào năm 2030. Ủy Ban Châu Âu đang xem xét việc áp dụng mức thuế mới đối với xe điện Trung Quốc để bảo vệ các nhà sản xuất Liên Minh Châu Âu.
Còn tại Mỹ, Trung Quốc phải đối mặt với một thị trường khó khăn hơn. Mỹ có hàng rào thuế quan và những qui định hạn chế thương mại được áp dụng đối với xe điện Trung Quốc. Tuy nhiên, xe bus và xe tải điện của BYD đã có mặt tại Mỹ từ nhiều năm qua.
Cuộc bầu cử tổng thống Mỹ sắp diễn ra trong năm nay. Các ứng cử viên tổng thống đều có những quan điểm cứng rắn về việc đối đầu với Trung Quốc. Tổng thống Biden nói rằng Trung Quốc đặt mục tiêu thống trị thị trường xe điện, và ông sẽ không để điều đó xảy ra.
Đối với Tesla, ông Elon Musk cho biết chưa thấy có cơ hội hợp tác với các đối thủ Trung Quốc. Nhưng Tesla sẵn sàng cho phép họ sử dụng mạng sạc của mình, và cấp phép sử dụng cho các công nghệ khác, bao gồm cả xe tự hành.
Tesla đã giảm giá các mẫu xe điện vào năm ngoái, đưa ra chiến lược cạnh tranh bằng giá cho những mẫu xe đã từng được cho là cao cấp, sang trọng của mình. Tuy nhiên, tỷ suất lợi nhuận của công ty đã bị ảnh hưởng nặng nề, và các nhà đầu tư không hài lòng. Ông Musk thừa nhận rằng Tesla đang đi đến mức giới hạn của việc giảm giá.
Tesla cũng phải gánh chịu nhiều trở ngại đáng kể trong năm ngoái, bao gồm cả việc thu hồi hơn 2 triệu xe ở Mỹ được trang bị tính năng lái xe tự động.
Tesla hiện đang có kế hoạch sản xuất một mẫu crossover nhỏ gọn dành cho thị trường đại chúng, có giá rẻ, với tên mã là “Redwood.” Dự trù mẫu xe này sẽ chính thức được sản xuất vào giữa năm 2025. (HD)
“Welcome Corps,” một truyền thống cao đẹp của đất nước Hoa Kỳ. Hành động cao cả này đã được thể hiện một cách rất rõ ràng và cụ thể, khi những người tị nạn Việt Nam đầu tiên đặt chân đến Hoa Kỳ vào những ngày cuối Tháng Tư, 1975. Họ đã được đón nhận bằng những vòng tay nhân ái và lòng bao dung của người dân Mỹ. Chỉ trong thời gian sáu tháng ngắn ngủi mà hơn 130,000 ngàn người tị nạn Việt, Miên, Lào được định cư một cách tốt đẹp và hoàn hảo ở khắp các tiểu bang Hoa Kỳ. Tôi may mắn được tham dự vào tiến trình cứu trợ khẩn cấp và nhân đạo đó, nên còn nhớ rất rõ từng chi tiết, từng cử chỉ và từng hành động mà mình đã chứng kiến trong thời điểm nói trên.
Một gia đình tị nạn và các nhà bảo trợ người Mỹ qua Welcome Corps. (Hình: Nam Lộc cung cấp)
Mặc dù chưa có đạo luật về tị nạn, chưa có “Nha Định Cư” như hiện nay, và cũng chưa có một quy chế rõ ràng ngoài hai chữ “tạm dung” (parolee), các nhà bảo trợ tư nhân, các thành viên của nhà thờ hay họ đạo hoặc các tổ chức cộng đồng của những di dân và tị nạn khác, vẫn ồ ạt kéo đến các trại tạm cư như Camp Pendleton (California), Fort Chaffee (Arkansas), Eglin Air Force Base (Florida), và Fort Indiantown Gap (Pennsylvania), … để làm đơn bảo trợ và đón nhận các gia đình người Việt về định cư ngay tại thành phố mà họ đang sinh sống, bất chấp sự khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa hay phong tục, tập quán. Tất cả đều có thể giải quyết được bằng nhịp đập của những trái tim nhân ái.
Rồi gần nửa thế kỷ sau, vào ngày 19 Tháng Giêng, 2023, nước Mỹ đã quay lại với truyền thống cao đẹp đó, bằng cách thành lập “The Welcome Corps,” để kêu gọi các “Đoàn Chào Mừng” hãy thành lập các “Nhóm 5 Người” (Group of 5) để đón nhận và bảo lãnh những người tị nạn, đang sống vất vưởng tại các quốc gia mà họ tạm trú vì đã phải bỏ nước ra đi chỉ vì sự đàn áp và ngược đãi ngay trên quê hương của mình.
Thật ra, hình thức “Bảo Trợ Tư Nhân” (Private Sponsoship) được chính phủ và người dân Canada áp dụng từ lâu. Ngay cả trong cộng đồng người Việt chúng ta tại Mỹ, trong những năm qua, họ cũng đã và đang giang tay đón nhận hàng trăm đồng hương tị nạn của mình từ Thái Lan, Indonesia hay Philippines… dưới hình thức “Group of 5” này. Chính vì thế, qua sự vận động của anh chị em chúng tôi, cùng một số thiện nguyện viên, Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ đã quyết định áp dụng một chương trình tương tự như Canada, cho phép các nhóm tư nhân được bảo trợ người tị nạn mà họ chọn lựa, nếu hội đủ các điều kiện được ghi trong các văn bản vừa được công bố.
Tuy chương trình “Bảo Trợ Tư Nhân” được áp dụng từ đúng một năm qua, cơ quan “Welcome Corps” (WC) mới chỉ thực hiện Giai Đoạn 1 (Phase #1), có tên là “Matching,” tức là WC sẽ giới thiệu bất cứ một gia đình tị nạn nào cho những người bảo trợ. Chúng tôi được biết trong Giai Đoạn 1, cộng đồng Việt Nam chúng ta mới có khoảng gần 10 “Group of 5” nộp đơn xin gia nhập, và hai nhóm đã được WC chấp thuận, số còn lại đang hoàn tất thủ tục.
Đa số người Việt chúng ta, từ cá nhân cho đến các cộng đồng địa phương, hay những tổ chức tôn giáo, hội đoàn…, đều chờ đợi Giai Đoạn 2 (Phase #2), có tên là “Naming,” cho phép người bảo trợ được quyền chọn lựa, hoặc chỉ định đích danh một gia đình tị nạn nào hội đủ điều kiện, giới thiệu họ cho phái đoàn Mỹ (USRAP) để được phỏng vấn định cư tại Hoa Kỳ.
Sau gần một năm chờ đợi, vào cuối Tháng Mười Hai, 2023 vừa qua, WC đã chính thức loan báo và bắt đầu nhận đơn cho Giai Đoạn 2.
Một gia đình tị nạn Việt Nam và các nhà bảo trợ người Mỹ hồi năm 1975. (Hình: Nam Lộc cung cấp)
Bài viết này có tình cách nhắc nhở và khuyến khích các thành viên có lòng trong cộng đồng người Việt của chúng ta ở Hoa Kỳ, đặc biệt là hàng trăm vị ân nhân đã tiếp xúc và liên lạc với chúng tôi, ngỏ ý muốn thành lập các “Nhóm 5 Người” để bảo trợ đồng hương của chúng ta đang mong mỏi đợi chờ ở Thái Lan rằng: Thời điểm để thực hiện những tâm ý nhân đạo đó đã đến. Chúng ta hãy đi theo truyền thống tốt đẹp và cao cả của người dân Mỹ và hãy mở rộng vòng tay bao dung để bảo trợ cho chính đồng hương của mình.
Đây là công việc chung, không phải của bất cứ hội đoàn, tổ chức, hay cá nhân nào. Ai muốn góp tay cũng đều thực hiện được, càng đông nhóm bảo trợ, thì càng nhiều đồng bào tị nạn được cứu vớt.
Trong tinh thân hoàn toàn tình nguyện và bất vụ lợi, chúng tôi đã thành lập một nhóm hỗ trợ lấy tên là conduonghyvong.com với mục đích là để giúp đỡ và hỗ trợ quý vị trong thủ tục nộp đơn thành lập “Group of 5.” Chúng tôi sẽ lược dịch các chi tiết qua tiếng Việt, đồng thời đưa ra những hướng dẫn cụ thể từng bước đòi hỏi của tiến trình thành lập kế hoạch định cư (the welcome plan), kiểm tra lý lịch, cùng tham dự khóa huấn luyện online. Phần thưởng duy nhất mà chúng tôi mong đợi là sự đáp ứng đông đảo của quý vị đồng hương đang sống tại Hoa Kỳ, hầu thu ngắn lại con đường tìm kiếm tự do đầy gian truân và khổ cực mà hàng ngàn đồng bào chúng ta đang mòn mỏi đợi chờ.
Trước khi phổ biến bài viết này, chúng tôi đã có một cuộc họp với các viên chức phụ trách WC vào ngày 1 Tháng Hai, và sau đây là một số tin tức cập nhật mà các nhóm bảo trợ cũng như người tị nạn cần biết:
1-WC thông báo là sẽ không có gia đình người tị nạn Việt Nam nào được họ giới thiệu hay “matching” với các “Group of 5” trong Giai Đoạn 1. Thay vào đó sẽ là những người tị nạn thuộc các quốc gia khác.
2-Tuy nhiên, họ khuyến khích chúng ta nên nộp đơn cho Giai Đoạn 2 càng sớm, càng tốt để bảo trợ cho đồng bào của mình, vì trong tài khóa 2024 chỉ có 10,000 chỗ dành cho chương trình “Bảo Trợ Tư Nhân” mà thôi.
3-Về thời gian cứu xét hồ sơ, thủ tục phỏng vấn cũng như tái định cư, NẾU được chính phủ Mỹ chấp thuận của Giai Đoạn 2, có thể kéo dài từ tám tháng đến hai năm hoặc lâu hơn tùy theo hoàn cảnh và từng trường hợp.
4-Ngay từ bây giờ, người tị nạn cần phải chuẩn bị để cung cấp các chi tiết duới đây cho các nhóm bảo trợ để họ bao gồm trong hồ sơ xin bảo lãnh:
-Tiểu sử của người tị nạn (tên, ngày sinh, nơi sinh). Lý do tại sao họ phải rời bỏ quê hương và không thể trở về?
-Nếu đã có hồ sơ với USRAP, xin cung cấp danh số.
-Các tài liệu đính kèm như: THẺ ĐĂNG KÝ VỚI UNHCR trước ngày 30 Tháng Chín, 2023 (có danh số). Thẻ căn cước Việt Nam, hoặc hộ chiếu (nếu có), cùng các chứng từ về tị nạn.
-Ảnh chụp cá nhân của từng thành viên trong gia đình (theo mẫu sổ thông hành).
-Người tị nạn đầu tiên trong đơn ghi danh sẽ là “Người liên hệ chính” (Primary Contact).
Người liên hệ chính không nhất thiết phải là chủ hộ, nhưng phải ít nhất 18 tuổi và có thể trả lời các câu hỏi cho toàn bộ gia đình. [đ.d.]
WESTMINSTER, California (NV) – Đông đảo đồng hương và các chiến hữu Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) đến dự Tiệc Tân Niên 2024, do Hội Cựu Sinh Viên Sĩ Quan (SVSQ) Trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam (TVBQGVN) Nam California tổ chức vào trưa Chủ Nhật, 28 Tháng Giêng, tại nhà hàng Paracel Seafood, thành phố Westminster.
Hình ảnh về Trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam trên sân khấu. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Các cựu SVSQ Võ Bị từ nhiều nơi về tham dự. Từ các niên trưởng với mái đầu bạc phơ, cho đến các niên đệ, cùng các chiến hữu của nhiều quân trường bạn, tất cả bên nhau vui xuân trên đất khách trong tinh thần huynh đệ chi binh, để cùng nhắc lại những chiến thắng oai hùng tại chiến trường miền Nam, và kể cho nhau những hoàn cảnh vui buồn trên xứ lạ quê người.
Cựu SVSQ Trần Văn Giỏi, Khóa 26 Võ Bị, hội trưởng Hội Cựu SVSQ Trường VBQGVN Nam California, cho hay: “Phần nhiều các cựu SVSQ đã thành công trên đường binh nghiệp, và làm rạng danh quân trường Võ Bị. Trong thời chiến, những người còn sống đang tiếp tục con đường đã chọn, và những người nằm xuống đã trở thành những anh hùng vị quốc vong thân. Vì vận nước, sau năm 1975, mặc dầu Trường VBQGVN đã đi vào Quân Sử VNCH, nhưng truyền thống bất khuất và khí hào hùng chưa lịm tắt trong tâm tư của những sĩ quan xuất thân từ ngôi trường lịch sử này. Vì thế hằng năm, Hội Cựu SVSQ Trường VBQGVN Nam California đều có tổ chức những buổi họp mặt Tân Niên, cũng là dịp để điểm danh các huynh đệ đồng môn ai còn, ai mất. Đồng thời cũng để gìn giữ tinh thần gắn bó bên nhau của các cựu SVSQ Võ Bị.”
Hội trưởng Trần Văn Giỏi (bìa trái) và các phụ nữ trong ban tổ chức. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Từ ngày thành lập cho đến Tháng Tư, 1975, Trường VBQGVN đã cung ứng cho các chiến trường miền Nam trên bốn vùng chiến thuật tất cả 29 khóa sĩ quan, với tổng số gần 7,000 sĩ quan, với gần 500 SVSQ của hai khóa cuối cùng.
Các sĩ quan tốt nghiệp quân trường mẹ Võ Bị được phân phối về các Quân, Binh Chủng Quân Lực VNCH như Nhảy Dù, Thủy Quân Lục Chiến, Biệt Động Quân, Không Quân, Hải Quân, Pháo Binh, Thiết Giáp, các Sư Đoàn Bộ Binh, và còn nhiều đơn vị khác.
Dù ở cương vị nào, kỹ thuật hay tác chiến, người sĩ quan xuất thân Trường VBQGVN vẫn luôn nuôi dưỡng tinh thần “Tự Thắng Để Chỉ Huy” với châm ngôn “Tổ Quốc, Danh Dự và Trách Nhiệm,” được xem như kim chỉ nam trong tinh thần vì nước quên mình, và để minh chứng mọi trách nhiệm bảo vệ bờ cõi và bảo quốc an dân.
Ban văn nghệ Võ Bị Nam California đồng ca bài “Ly Rượu Mừng.” (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Niên trưởng Nguyễn Văn Thiệt, cựu SVSQ Khóa 18 Võ Bị, cựu tổng hội trưởng Tổng Hội Cựu SVSQ/TVBQGVN, từng nói: “Trải qua 31 khóa Võ Bị theo chiều dài lịch sử chiến tranh Việt Nam và mãi đến sau này, truyền thống mà chúng ta gìn giữ cho đến hôm nay là sợi dây liên lạc gắn bó chúng ta với nhau. Truyền thống mà chúng ta luôn giữ là ‘Tự Thắng Để Chỉ Huy.’ Tuy chúng ta không còn có cơ hội chỉ huy, nhưng mỗi người vẫn cần ‘tự thắng’ cho chính mình.”
Cũng theo niên trưởng Thiệt, danh dự không phải tự nhiên mà có, mà là kết quả đóng góp của tất cả các cựu SVSQ đã không chọn an lạc dễ dàng, mà chỉ khát khao gió mưa cùng nguy hiểm. Ngày xưa, đã có nhiều cựu SVSQ khi cần đã sẵn sàng hy sinh xương máu, kể cả mạng sống của mình tại chiến trường để bảo vệ Danh Dự và Trách Nhiệm của một quân nhân, cũng như vẫn giữ gìn khí tiết khi sa cơ, thất thế.
Những cựu SVSQ đến với buổi hội ngộ hôm nay là để trở về với thời trai trẻ của mình, gặp lại những niên trưởng, niên đệ và đồng môn đã có thời gian được một quân trường nổi tiếng đào tạo để trở thành những sĩ quan chỉ huy của Quân Lực VNCH.
Hai niên trưởng Phạm Minh Đức (trái) và Nguyễn Văn Thiệt. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Niên trưởng Phạm Minh Đức, cựu SVSQ Khóa 16 Võ Bị, cựu giảng viên và huấn luyện viên tại Trường VBQGVN, kể lại: “Tôi là cựu cán bộ huấn luyện viên của Trường Võ Bị cho các SVSQ Khóa 18 và 19, và cũng là huấn luyện viên chiến thuật và vũ khí từ khóa 20 cho đến 25. Sau đó, tôi về phục vụ tại Quân Đoàn I. Tinh thần chiến đấu của những sĩ quan xuất thân từ Trường Võ Bị rất cao, vì họ đã chấp nhận sự nghiệp suốt đời của mình là phục vụ cho quân đội. Mặc dù trách nhiệm của họ chưa hoàn thành với quốc gia, dân tộc, nhưng tinh thần yêu nước, thương dân từ các bậc tổ tiên truyền lại, cho dù hoàn cảnh đất nước như thế nào, thì họ vẫn được xem là những người con yêu của tổ quốc.”
Tiệc Tân Niên 2024 có sự hiện diện đông đảo của quan khách, thân hữu và các đại diện hội đoàn cựu quân nhân Quân Lực VNCH như: Gia Đình Mũ Đỏ, Hội Thủy Quân Lục Chiến, Hội Biệt Động Quân, Hội Không Quân, Hội Hải Quân, Hội Cựu SVSQ Trường Võ Khoa Thủ Đức, Hội Thiếu Sinh Quân, Hội Cảnh Sát Quốc Gia, Hội Quân Cảnh, Hội Đồng Đế, Hội Sư Đoàn 5 Bộ Binh, và còn nhiều hội khác.
Ban văn nghệ Tập Thể Chiến Sĩ Tây Nam đồng ca bài “Mùa Xuân Nào Ta Về.” (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Chiến hữu Trần Quyền, hội trưởng Hội Ái Hữu Cựu SVSQ Quân Trường Đồng Đế, nói: “Trước kia, có lúc tôi là huấn luyện viên về bộ môn Nhảy Dù cho các anh em SVSQ của Võ Bị. Vì thế, đối với các cựu SVSQ Võ Bị, tôi xem họ nhưng chiến hữu thâm tình của tôi.”
Trong số quan khách đến dự, ông Tạ Trung, chủ tịch Hội Đồng Giám Sát Người Việt Quốc Gia Nam California, chia sẻ: “Những chiến sĩ VNCH, trong đó có những cựu SVSQ của Trường VBQGVN, họ đã vì nước quên mình, vì dân chiến đấu, nên chúng ta phải tôn trọng và kính mến họ.”
Các chiến hữu đến dự (từ trái) Nguyễn Định, Trần Quyền và Thái Hùng. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Ông Bùi Phát, chủ tịch Cộng Đồng Người Việt Quốc Gia Nam California, tâm tình: “Chúng tôi luôn trân quý những cựu chiến sĩ trong Quân Lực VNCH, vì họ đã hy sinh đời trai trẻ của mình cho đất nước. Vì thế, mỗi lần có những buổi hội ngộ của các cựu quân nhân VNCH thì chúng tôi luôn đến tham dự, để bày tỏ lòng biết ơn và kính phục tinh thần chiến đấu để bảo vệ tổ quốc của họ.”
Chương trình văn nghệ mừng xuân trong tình chiến hữu, do các ban văn nghệ Võ Bị Quốc Gia Việt Nam, Tập Thể Chiến Sĩ Tây Nam Hoa Kỳ, Hội Cảnh Sát Quốc Gia và còn nhiều hội khác đóng góp. (Lâm Hoài Thạch) [qd]
LAS VEGAS, Nevada (NV) – Nếu Taylor Swift bay từ buổi hòa nhạc sắp tới ở Tokyo tới Las Vegas để xem bạn trai Travis Kelce thi đấu ở Super Bowl vào ngày hôm sau, Chủ Nhật, 11 Tháng Hai, nữ danh ca này đã phải có một chỗ để đậu máy bay riêng của mình, theo AP, ngày 2 Tháng Hai.
Các giới chức phi trường và Cơ Quan Hàng Không Liên Bang (FAA) cho biết hôm Thứ Năm rằng các địa điểm đậu máy bay tư nhân tại các phi trường trong và xung quanh Las Vegas đã được thông báo là nhu cầu cho chỗ đậu máy bay là rất cao. Trong khi đó, chỉ còn hơn một tuần nữa là Kansas City Chiefs và San Francisco 49ers đấu trận tranh chức vô địch NFL tại Las Vegas.
Harry Reid International Airport, một trong những phi trường bận rộn nhất Hoa Kỳ, sẽ đầy ắp máy bay trong dịp có trận Super Bowl 58 vào ngày 11 Tháng Hai. (Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)
Bà Heidi Hayes, phát ngôn viên Cơ Quan Hàng Không Clark County, cho biết, bốn phi trường ngay xung quanh Las Vegas có tổng cộng khoảng 475 chỗ cho phi cơ đậu nhưng đều đã được “xí”chỗ trước.
Buổi biểu diễn cuối cùng trong số bốn buổi diễn theo lịch trình ở Tokyo của Taylor Swift là vào ngày 10 Tháng Hai. Do chênh lệch múi giờ, nếu cô ấy bay vào lúc nửa đêm thì lúc đó sẽ là 7 giờ sáng Thứ Bảy ở Las Vegas.
Swift có hai máy bay riêng, trong đó có một chiếc Dassault Falcon 900 thường có thể chở ít nhất 12 người và bay với tốc độ lên tới 590 mph (950 km/h). Việc xem xét kỹ lưỡng về chuyến du lịch bằng máy bay phản lực của cô gây ra một số lời chỉ trích về lượng khí thải nhà kính.
Ngoại trừ sự chậm trễ, nếu chuyến bay của Swift đến Las Vegas kéo dài 11 hoặc 12 giờ, có thể cô sẽ đến thành phố này một ngày trước trận đấu sau khi vượt qua chín múi giờ và đường đổi ngày quốc tế.
Không có nhiều phi trường xung quanh Las Vegas như quanh Glendale, Arizona, nơi diễn ra giải Super Bowl năm ngoái. Giải golf WM Phoenix Open cũng được tổ chức trong tuần lễ Super Bowl năm 2023.
Nữ danh ca Taylor Swift (phải) và bạn trai, cầu thủ Travis Kelce của đội Kansas Chiefs, sau khi đội bóng của tiểu bang Missouri thắng đội Baltimore Ravens hôm 28 Tháng Giêng, để vào Super Bowl gặp đội San Francisco 49ers. Theo dự trù, Taylor Swift sẽ tham dự trận đấu này. (Hình minh họa: Patrick Smith/Getty Images)
Ông Brian McCarthy, phát ngôn viên NFL, cho biết liên đoàn không giải quyết việc đặt chỗ đậu máy bay, nhưng họ phối hợp với FAA, Hiệp Hội Hàng Không Kinh Doanh Quốc Gia, chính quyền thành phố và các công ty dịch vụ máy bay tư nhân thương mại cho Super Bowl.
Ông McCarthy lưu ý rằng các cầu thủ và người hâm mộ giải LIV Golf do Saudi Arabia tài trợ cũng sẽ có mặt ở Las Vegas để tham dự giải đấu vào các ngày Thứ Năm, Thứ Sáu, và Thứ Bảy tại Las Vegas Country Club trước trận đấu Super Bowl vào Chủ Nhật tại sân vận động Allegiant 60,000 chỗ ngồi. (KV) [đ.d.]
SANTA ANA, California (NV) – Hội chợ Tết đầu tiên do thành phố Santa Ana tổ chức tại công viên Centennial Park lúc 2 giờ chiều Thứ Bảy, 3 Tháng Hai, thu hút đông đảo người tham dự.
Nhiều sắc dân đến tham dự hội chợ Tết đầu tiên của Santa Ana tổ chức tại công viên Centennial Park. (Hình: Đằng-Giao/Người Việt)
Phó Thị Trưởng Thái Việt Phan, người đề xướng tổ chức hội chợ này, nói: “Đồng ý là tôi đề xướng việc mở hội chợ Tết tại Santa Ana nhưng phải kể đến sự hỗ trợ của Hội Đồng Thành Phố và rất đông nhân viên thành phố nữa mới đủ.”
“Dĩ nhiên Tết là ngày lễ quan trọng của người Việt chúng ta nhưng tôi muốn hội chợ này là nơi để người Việt đến chơi Xuân cùng gia đình và cùng chung vui với những sắc dân khác. Santa Ana quy tụ nhiều cộng đồng khác nhau nên lý tưởng nhất là có những dịp để mọi người chia sẻ và học hỏi văn hóa của nhau, từ đó cảm thông nhau nhiều hơn,” vị nữ dân cử gốc Việt đầu tiên và duy nhất của Santa Ana nói tiếp.
Hội chợ có đến hai sân khấu văn nghệ để mọi người thưởng thức với những tiết mục đa ngôn ngữ để không ai cảm thấy lạc lõng. Những gian hàng cộng đồng hoàn toàn miễn phí cũng lôi cuốn nhiều người.
Chưa Tết mà ai cũng vui như… Tết. (Hình: Đằng-Giao/Người Việt)
Trẻ em chú ý đến gian hàng vẽ mặt và gian hàng điều khiển xe tăng. Người lớn thì thấy trẻ em vui là vui lây.
Giữa không khí se lạnh, hội chợ Tết Santa Ana tưng bừng sắc Xuân trong sự ấm áp của cộng đồng.
Đúng như ý định của bà Thái Việt Phan, các sắc dân khác cùng đến tham dự hội chợ Tết này, phần đông là cư dân Santa Ana.
“Tôi vui vì Santa Ana có hội chợ này. Chúng tôi cũng mừng đầu năm Âm Lịch mà hôm nay mới biết người Việt gọi là ‘Tết.’ Chúng tôi gọi là ‘new spring’ (Tân Xuân). Gọi là gì thì cũng là ngày vui thôi,” bà Jakie Chen, người gốc Đài Loan, vui vẻ nói. “Tôi rất ngạc nhiên khi thấy người gốc Hispanic và Mỹ trắng cũng đến đây.”
Áo dài trẻ em luôn là biểu tượng mùa Xuân. (Hình: Đằng-Giao/Người Việt)
Ông Alejandro Rodriguez nói: “Tôi quen rất nhiều người gốc Việt, hàng xóm tôi, bạn cùng sở, và ‘bạn nhậu’ của tôi là người gốc Việt. Gia đình tôi, ai cũng thích bún bò Huế vì vừa có heo vừa có bò.”
Ông Kamran Fazel, mặc trang phục Hồi Giáo, nói: “Đến đây, tôi thấy con người, ai cũng giống nhau. Ai cũng lo cho gia đình và thương con cái. Ai cũng thích nắng ấm và ghét trời lạnh. Xã hội sẽ đoàn kết hơn khi chúng ta chỉ tìm những điểm giống nhau và gạt bỏ những gì khác nhau.”
“Người Việt có ‘Tết’ thì chúng tôi có ‘Nowruz,’ là ngày mới, và người Mexico có ‘Cinco de Mayo.’ Chúng ta giống nhau nhiều hơn là khác nhau. Hôm nay tôi thấy vui được đến đây. Ai cũng cười tươi,” ông thêm.
Tết Giáp Thìn, chó ngoại quốc cũng… hóa rồng. (Hình: Đằng-Giao/Người Việt)
Cô Mai Linh Nguyễn cười rạng rỡ: “Con chở bà ngoại với má (con) ra đây. Lúc đầu con tưởng chán lắm mà không ngờ vui quá là vui. Con mới ‘text’ rủ mấy bạn con ra đây chơi.”
“Con mong năm tới lại có hội chợ ở đây nữa. Con không thích hội chợ ‘bự’ vì đông người quá. Như cái này thì vừa ấm cúng, thân mật,” cô tiếp.
Một số người da trắng và gốc Hispanic nô nức hân hoan vây quanh Luật Sư Derek Trần, ứng cử viên Hạ Viện Hoa Kỳ, để bắt tay và chúc ông may mắn.
Ông Derek Trần nói với phóng viên nhật báo Người Việt: “Tôi biết đây là hội chợ Tết đầu tiên của Santa Ana và tôi rất hoan nghênh cô Thái Việt Phan đã phục vụ cộng đồng.”
“Tôi hy vọng sẽ làm những điều tương tự ở cấp liên bang,” ông thêm. “Người gốc Việt cần phải có thêm đại diện ở cấp liên bang.”
Bà Nancy Anderson vui vẻ nói: “Ông Derek Trần sẽ đại diện vùng này và làm chúng ta hãnh diện. Vợ chồng và con cái chúng tôi sẽ cùng bầu cho ông.”
Nhiều người ngoại quốc chào hỏi và chúc Luật Sư Drek Trần (mặc áo dài có hình rồng) may mắn. (Hình: Đằng-Giao/Người Việt)
Càng lúc người du Xuân càng đến đông làm khu công viên tưng bừng nhộn nhịp như… Tết.
Phó Thị Trưởng Thái Việt Phan tin rằng giới thiệu văn hóa Việt đến cho cộng đồng bạn chẳng những duy trì nét văn hóa đặc thù của người gốc Việt mà còn phát huy cái hay của mình.
Nhìn số người tham dự đông đảo hơn ước tính, bà Thái biết chắc mình sẽ tổ chức năm tới và thành phố cũng sẽ ủng hộ bà.
Trước hội chợ Tết 2024, bà Thái Việt Phan từng tổ chức Tết Trung Thu hằng năm tại Santa Ana từ khi trở thành nghị viên gốc Việt đầu tiên tại thành phố này. [đ.d.]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Một chuyện thật như đùa vừa xảy ra tại Sài Gòn: Một căn nhà ở quận 7, Sài Gòn, dán giấy thông báo phát gạo, trứng cho người nghèo trong ba ngày từ 3 đến 5 Tháng Hai, nhưng sau đó đổi thành “Tại đây không phát quà.”
Theo báo Thanh Niên, hôm 3 Tháng Hai, tức 24 Tháng Chạp Âm Lịch, nhiều người nghèo tin vào tấm ảnh chụp tờ giấy nêu trên tìm đến căn nhà nhưng rồi cảm thấy hụt hẫng vì không có chuyện phát gạo, trứng như lời hứa hẹn.
Mạng xã hội chia sẻ ảnh chụp một tờ giấy thông báo phát gạo, trứng cho người nghèo trong ba ngày, dán trước cổng một căn nhà ở quận 7, Sài Gòn. (Hình: Thanh Niên)
Bà Nguyễn Thị Thu, 35 tuổi, người bán hàng rong ở quận 7, một trong những người tìm đến căn nhà nêu trên, được dẫn lời: “[Bữa] nay tôi bỏ bán hàng chạy đến để nhận quà ai ngờ không có. Tôi nghĩ chủ nhà là người dán tấm bảng đó chứ người dân không ai rảnh rỗi làm việc đó.”
Một người khác, bà Phạm Hà, 67 tuổi, ở huyện Nhà Bè, nói: “Tôi [có] cảm giác giống như bị trêu đùa, bao nhiêu người nghèo khổ thấy có nơi phát quà mừng rỡ chạy đến nhưng rồi lại ôm sự buồn bã ra về. Tôi tìm mãi mới đến địa chỉ như thông báo. Nếu không phát hoặc dời sang địa điểm cũng nên báo với mọi người. Những người buôn thúng bán bưng nghe ở đâu phát quà là mừng lắm. Lúc đi mừng rỡ bao nhiêu thì lúc về thấy buồn bấy nhiêu.”
Bà NTT, hàng xóm của căn nhà, cho biết: “Những ngày trước, người trong ngôi nhà [này] có dán thông báo sẽ phát quà. Nhiều người đi đường chụp ảnh lại và đăng tải lên mạng xã hội để mọi người biết đến. Tuy nhiên, không rõ chuyện gì mà tờ giấy đó đã được tháo xuống cách đây vài ngày. Sáng nay, khi thấy nhiều người kéo đến nhận quà, một người [trong nhà] đã mang tấm bảng ‘Tại đây không phát quà, xin cảm ơn’ thay thế.”
Một số người nghèo tin lời kéo đến thì thấy thông báo “Tại đây không phát quà.” (Hình: Thanh Niên)
Bà Hồ Thị Tư, tổ trưởng tổ dân phố, tỏ vẻ bất bình khi nói: “Việc phát [quà] hay không là quyền của họ nhưng cũng không nên để người dân đến rồi ra về tay không như vậy. Tôi cũng không đồng ý với cách làm đó của họ. Thời gian tới tôi sẽ qua làm việc, hỏi rõ lý do vì sao làm như vậy. Nếu sợ việc phát quà gây mất trật tự cũng nên thông báo với tổ dân phố, phường hỗ trợ và thông báo rõ ràng với người dân.” (N.H.K) [qd]
Ngày Chiến Sĩ Trận Vong, 3 Tháng Mười Một, 1974, lúc sương mù vẫn còn lãng đãng trên đồi Nghĩa Trang Quân Đội, toàn thể nội các và nhân viên văn phòng tổng thống đã có mặt.
Nghi lễ đặt vòng hoa bắt đầu. Tổng Thống Thiệu châm lửa vào một vạc dầu lớn để ngay trước đài tưởng niệm. Lửa bốc cháy sáng rực, át đi cả ánh bình minh lúc vừa hé rạng. Ban quân nhạc chầm chậm cử bài Chiêu Hồn Tử Sĩ, mọi người chắp tay vái lạy, cầu xin hương hồn các chiến sĩ anh hùng phù hộ cho đất nước trong giờ phút hiểm nghèo này.
Đó là ngày Chiến Sĩ Trận Vong cuối cùng của VNCH.
Bây giờ, người vui nhất về bản tin của Mobil Oil chính là Tổng Thống Thiệu.
Mấy hôm sau, ông gọi tôi vào Dinh Độc Lập để hàn huyên. Nhìn thấy nụ cười hiếm hoi, tôi chia sẻ được tâm tư của người lãnh đạo miền Nam. Biết đâu, biết đâu đấy Trời đã gửi đến một tia sáng cuối đường hầm. Rồi ông nói: “Anh đi với tôi ra thăm giàn khoan xem sao.”
Chỉ ba tuần trước, sau trận chiến Phước Long, ông đã phải đau đớn mà viết hai lá thư liên tục (ngày 14 và 15 Tháng Giêng, 1975) cho Tổng Thống Gerald Ford của Mỹ nói tới tình trạng co cụm của quân nhân VNCH và yêu cầu tiếp viện.
Trong thư có câu: “Cường độ tấn công mãnh liệt của quân đội Bắc Việt, yểm trợ bằng hỏa lực và thiết giáp ồ ạt.” Và ngược lại, “quân đội VNCH phải đếm từng viên đạn khi bắn để cầm cự được lâu hơn.”
Nhưng cả hai thư đều không có hồi âm (như được ghi lại về trận chiến Phước Long trong cuốn sách Bức Tử VNCH – Kissinger và 8 thủ đoạn nham hiểm – được xuất bản nay mai).
Tổng Thống Thiệu đi thăm giàn khoan
Ngày 24 Tháng Hai, 1975 Việt Tấn Xã loan tin: “Hôm nay, 15 giờ, Thứ Hai, ngày 24 Tháng Hai, 1975, Tổng Thống Việt Nam Cộng Hòa Nguyễn Văn Thiệu đã rời Sài Gòn đi quan sát giếng dầu Bạch Hổ-1X khoan cách Sài Gòn chừng 200 cây số về hướng Đông Nam trên thềm lục địa Việt Nam… Cùng tham dự với tổng thống hôm nay có Thủ Tướng Trần Thiện Khiêm, ông Tổng Trưởng Kế Hoạch Nguyễn Tiến Hưng, ông Tổng Cuộc Trưởng Dầu Hỏa và Khoáng Sản Trần Văn Khởi và ông Tổng Giám Đốc Mobil Vietnam Peter Gelpke.”
Tin tức từ Việt Tấn Xã (lúc ấy do Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích làm giám đốc) được phổ biến rộng rãi. Thấy vậy, ngoài chiến trường, những quân nhân trong hoàn cảnh cùng cực đã phấn khởi: “Người chiến sĩ mắt sáng ngời nghe tin Xuân đang về ngàn nơi” (“Mộng Đêm Xuân” – Tuấn Khanh).
Trên chuyến trực thăng bay ra khơi, xa xa khi nhìn thấy ngọn lửa cháy sáng rực trên vòm trời từ giàn khoan, vẻ mặt ông Thiệu tươi hẳn lên, ông nhìn thật chăm chú. “Bao giờ thì mới thực sự có dầu,” ông quay lại hỏi. Tôi trả lời là theo Bộ Kinh Tế ước tính dựa trên những thông tin của các hãng tìm dầu thì muộn lắm là tới cuối 1977.
Trên giàn khoan, khi chuyên gia trình bày về khả năng sản xuất, ông Thiệu lắng nghe mọi chi tiết. Người chuyên gia kết luận rằng nếu có thêm sự khuyến khích (incentive) thì hãng có thể cố gắng để đào nhanh hơn. Trên chuyến bay về Sài Gòn, ông hỏi: “Khuyến khích làm sao để họ có thể xuất cảng thật nhanh?” Tôi trình bày ngắn gọn là có thể xem xét lại hợp đồng rồi cho họ chia phần cao hơn, hoặc dùng những điều quy định về thuế má để cho họ ưu đãi khi bắt đầu xuất cảng dầu. Ngoài ra còn có thể quy định thời gian khai thác kéo dài hơn là theo hợp đồng họ đã ký. Ông Thiệu đồng ý ngay: “Được chứ, được chứ.”
Trở về Bộ Kế Hoạch, chúng tôi tìm hiểu sâu hơn về hồ sơ của những vị tiền nhiệm.
Hành trình đi tìm dầu lửa
Ngay từ cuối thập niên 1960 tin tức thăm dò cho thấy thực sự có túi dầu lửa ở ngoài khơi. Cho dù không bằng túi dầu của Indonesia, một nước trong khối OPEC, dự trữ dầu lửa và dầu khí ở thềm lục địa miền Nam nằm trong một vùng rộng 500,000 cây số vuông thì không phải là nhỏ.
Trước hết là phải có một bộ luật về dầu lửa. Vì miền Nam chưa có kinh nghiệm nên đã nhờ Iran giúp đỡ. Iran dưới thời Quốc Vương Shah thì rất gần gũi với VNCH, cho nên đã đồng ý ngay. Như kỹ sư Trần Văn Khởi, tổng giám đốc Ủy Ban Quốc Gia Dầu Hỏa (UBQGDH) đã ghi lại trong bài “Những Hợp Đồng Tìm Dầu Đầu Tiên Ở Việt Nam” (Tập san Việt Học, Năm Nhâm Thìn 2022): “Đầu mùa Xuân năm 1971, các chuyên viên của National Iranian Oil Company (NIOC) đến Sài Gòn và làm việc với chuyên viên của UBQGDH gồm kỹ sư dầu hỏa Phí Lê Sơn, cử nhân địa chất Nguyễn Văn Vĩnh, kỹ sư Tuấn, và tôi, có thêm kỹ sư Nguyễn Trọng Hiền tăng cường từ Bộ Tài Chánh.
Trong ba tuần lễ, các chuyên viên Iran kể cho chúng tôi nghe nguồn gốc và tiến hóa của chế độ đặc nhượng dầu hoả ở Trung Đông. Họ trình bày chi tiết những tranh chấp với các công ty dầu, ngay từ những năm đầu khởi công, tiếp tục qua việc thành lập OPEC năm 1960 mà Tổng Trưởng Jamshid Amouzegar của Iran là một người đề xướng thành lập. Nghe chuyện dầu khí họ kể thấy còn hấp dẫn hơn là chuyện “Một Ngàn Lẻ Một Đêm.” Họ thẳng thắn trả lời các câu hỏi của chúng tôi, không tỏ vẻ giấu giếm chuyện gì cả.
Họ giúp soạn thảo một Hợp Đồng Đặc Nhượng Mẫu (Model Concession Agreement) để cùng với Luật Dầu Hỏa và các sắc lệnh nghị định liên hệ sẽ làm căn bản cho hồ sơ gọi thầu quốc tế. Chúng tôi thảo luận ngày này qua ngày khác cách thức và thủ tục gọi thầu, và những đề mục (bid items) của đề cung (offer), sao cho phản ảnh đúng những ưu tiên VNCH nhắm trong công cuộc tìm dầu, và sao cho việc thẩm lượng, so sánh các đề cung được dễ dàng, minh bạch, tránh mâu thuẫn và mơ hồ…
Việc giúp đỡ của các chuyên viên Iran thực sự rất hữu hiệu và bổ ích, (i) cho chúng tôi những bài học sâu rộng về kỹ nghệ dầu khí và tương quan với công ty dầu, (ii) soạn thảo một hợp đồng mẫu tiến bộ và đầy đủ, (iii) đúc kết những thủ tục gọi thầu và chọn lựa đề mục đề cung, sau này giúp việc gọi thầu và chọn thầu được suôn sẻ, nhanh chóng; (iv) xác nhận tiềm năng dầu khí sáng sủa ở ngoài khơi, và (v) đã làm hết thảy công việc đó nhanh chóng vào đúng lúc mình cần.”
Ban hành luật số 011/70
Ngày 1 Tháng Mười Hai, 1970, Tổng Thống Thiệu ký ban hành đạo luật dầu hỏa VNCH số 011/70.
Đạo luật cho phép thời gian các công ty tìm kiếm dầu là 5 năm, có thể gia hạn thêm 5 năm. Riêng thời gian sản xuất là 30 năm, có thể gia hạn thêm 10 năm. Đạo luật quy định cụ thể diện tích đặc nhượng tìm kiếm dầu hỏa được chia thành từng nhượng địa, gọi là “lô.” Mỗi nhượng địa không quá 20,000 km2. Mỗi công ty không được cấp quá năm nhượng địa, tức là không quá 100,000 km2.
Quy định này là khôn ngoan vì giúp có nhiều công ty cạnh tranh với nhau cũng như tránh dẫn đến tình trạng ngành dầu hỏa quốc gia phải phụ thuộc quá nhiều vào sự độc quyền của một công ty quốc tế.
Tới Tháng Sáu, 1971, ông Phạm Kim Ngọc, tổng trưởng kinh tế, công bố sẽ cấp quyền đặc nhượng tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu mỏ tại thềm lục địa với thể thức đấu thầu.
Toàn bộ vùng này nằm trong thềm lục địa miền Nam Việt Nam, được chia thành 61 nhượng địa, tức 61 lô. Trong đó, 60 nhượng địa có diện tích tương đối bằng nhau, riêng nhượng địa thứ 61 rộng hơn với tổng diện tích khoảng 300,000km2.
Kết quả đo đạc địa vật lý năm 1970 của công ty Ray Geophycical Madrel trên thềm lục địa miền Nam Việt Nam được dùng làm cơ sở cho các công ty đấu thầu.
Những bước tiến về nỗ lực thăm dò, khai thác dầu hỏa của VNCH được đánh giá là rất nhanh chóng so với các nước khác (với thời gian thăm dò tới 10 năm).
Năm 1973, vừa hô lên đã có bao nhiêu hãng dầu quốc tế nhảy vào, bất chấp là tình hình an ninh chưa ổn định. Hai vòng đấu thầu năm đó cũng mang lại được $17 triệu. Giá trị về tâm lý của số tiền này còn lớn hơn gấp mấy lần. Năm 1974 người kế nhiệm ông Ngọc là ông Nguyễn Đức Cường, tổng trưởng thương mại và kỹ nghệ, lại thu được trên $30 triệu do các hãng dầu nộp thêm. Đây là số tiền tuy nhỏ nhoi nhưng thật quý giá vào lúc đó, khi dự trữ của Ngân Hàng Quốc Gia Việt Nam chẳng còn bao nhiêu.
Chính phủ cấp giấy phép cho sáu tổ hợp công ty dầu lửa được khai thác 13 địa điểm trong một khu vực 82,000 cây số vuông. Đó mới chỉ là 16.4% của thềm lục địa.
Vết sáng trên bầu trời ảm đạm
Mùa Hè 1974, giữa bối cảnh lạm phát phi mã và những tin tức bi đát về viện trợ, lại có những tin vui được loan đi liên tục. Các hãng thăm dò dầu lửa báo cáo đã thực sự tìm thấy dầu trên thềm lục địa. Ngày 17 Tháng Tám, 1974, hãng Pecten đào được dầu ở lô 08-TLD, đặt tên là HỒNG -1X.
Kết quả cho thấy có dầu dưới độ sâu 1,374 mét. Rồi giếng thứ hai, DỪA 1-X, trong cùng một diện tích lại tìm được khả năng dầu thô và dầu khí còn cao hơn. Thử nghiệm cho thấy tất cả có hai nguồn: mỗi nguồn có khả năng khai thác ngay 1,514 thùng dầu thô một ngày và 5.8 triệu “cubic foot” dầu khí.
Tới Tháng Mười, 1974, hãng Mobil khoan giàn BẠCH HỔ 1 (White Tiger), tại lô 04-TLD, xác định là thực sự có “lượng dầu quan trọng” dưới độ sâu trên 2.7 cây số (9,000 foot).
Rồi Bạch Hổ tiếp tục thử nghiệm ở độ sâu hơn cho thấy khả năng của túi dầu có thể khai thác là 2,400 thùng dầu thô (3,400 lít) và 25,000 “cubia foot” dầu khí một ngày.
Hãng Marathon và Union Texas quyết định khoan giếng đầu tiên vào cuối năm 1974.
Có một sự trùng hợp lạ lùng. Đó là hai hãng Esso và Sunningdale có kế hoạch khoan dầu – lại đự định đào dầu vào chính ngày 30 Tháng Tư, 1975.
Dựa trên báo cáo của các hãng tìm dầu, khả năng xuất cảng được ước tính là vào năm 1977 VNCH sẽ có thể xuất cảng dầu lửa từ sáu giàn khoan với số tiền là $ 1 tỷ/năm – với giá dầu thô (vào lúc ấy) chỉ là $12 một thùng.
Như vậy là ông Trời đã gửi đến một vì sao cứu tinh? Đang khi xoay xở chỉ cần $300 triệu để mua xăng nhớt, tiếp liệu mà cũng không thành công, bây giờ có khả năng là dầu sẽ mang tới cả tỷ đô la.
Ngoài giá trị vật chất, nó còn có một giá trị tinh thần. Đó là số tiền này mang đến một niềm hy vọng – dù chỉ là hy vọng dang dở – cho cả lãnh đạo lẫn người dân miền Nam.
Khi nộp đơn đấu thầu, dù các công ty chưa biết có thực sự đào được dầu hay không, và còn phải chi tiêu nhiều tiền cho công việc tìm kiếm, nhân sự, giàn khoan, họ vẫn phải nộp tiền trước.
Như vậy là chắc chắn lắm rồi? Miền Nam có thể nghĩ tới khả năng phát triển lâu dài và bền vững.
Ghi lại ba điểm đáng lưu ý về dầu khí
Trở lại quá trình tìm kiếm dầu lửa, chúng tôi xin ghi lại ba điểm đáng lưu ý:
1-Trong chuyến thăm giàn khoan dầu cùng với Tổng Thống Thiệu, các chuyên gia còn cho biết túi dầu lửa lớn của VNCH ở quần đảo Trường Sa có ăn thông vào với túi dầu của Indonesia.” Như vậy chúng ta có thể hỏi liệu Indonesia, một trong những thành viên của tập đoàn dầu lửa OPEC, đã và đang khai thác dầu lửa (và dầu khí) của Việt Nam?
2-Mùa Xuân 1975, hãng Geophysical Service Incorporation (GSI) bắt đầu khảo sát dầu lửa ở vùng duyên hải miền Trung lên tới vĩ tuyến 17. Hai tàu được dùng vào công cuộc khảo sát là DUNLAP và CECILE GREEN. Hãng GSI đã có kế hoạch bán tài liệu kỹ thuật về kết quả khảo sát cho những hãng nào muốn tham gia tìm và đào dầu ở khu vực này. VNCH cho GSI khảo sát với điều kiện sẽ phải chia 50% lợi nhuận thu được cho chính phủ.
3-Có lần chúng tôi được nghe một anh phi công trực thăng người Pháp nói: “Theo kinh nghiệm làm việc cho các hãng dầu lửa nhiều năm, tôi thấy ở nơi nào có nhiều tôm là có dầu lửa.” Tôi liền hỏi: “Vậy anh nghĩ Việt Nam có dầu ở đất liền không?” Anh ta vui vẻ trả lời: “Tôi không biết rõ, nhưng tôi nghĩ rằng các ông có dầu lửa ở đồng bằng Cửu Long.”
Thực hư không biết, nhưng đầu năm 1975, qua sự giới thiệu của Trung Tướng Đặng Văn Quang (cố vấn quân sự của Tổng Thống Thiệu), đại diện của một hãng dầu lửa quốc tế ở Hồng Kông (chúng tôi không nhớ tên) đã đến Bộ Kế Hoạch để trình bày rằng họ đã tìm thấy dầu khí ở vùng đồng bằng Cửu Long. “Ở đâu?” tôi vội vàng hỏi. “Chúng tôi không thể trả lời ông được, vì phải chi phí tốn kém mới có những thông tin này.” Họ đề nghị chính phủ hai điểm. Thứ nhất, cho công ty đào ngay mà không phải qua thủ tục đấu thầu, thủ tục hành chánh rườm rà. Thứ hai, khi khai thác và xuất cảng được dầu thì sẽ chia đều 50% giữa họ và chính phủ.
Chúng tôi báo cáo với tổng thống và ông chỉ thị phải xúc tiến ngay.
Thế nhưng niềm vui của ngày Tết Ất Mão đã qua mau. Nó như một tia sáng đã lóe lên rồi vụt tắt!
Tới ngày 10 Tháng Ba, 1975 thì những tiếng đại pháo đã vang rền trên bầu trời Ban Mê Thuột, rồi tới Huế, Đà Nẵng, Xuân Lộc…
***
Nhìn lại lịch sử, chúng ta thấy ông Trời đã ban phát cho nhân dân Việt Nam một tài nguyên lớn lao. “Tiền rừng” thì chẳng có là bao, nhưng “bạc biển” thì cất kỹ ở ngay ngoài khơi.
Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu châm lửa vào vạc dầu đầu tiên tưởng niệm các tử sĩ ngày Chiến Sĩ Trận Vong, 3 Tháng Mười Một, 1974, tại Nghĩa Trang Quân Đội. (Hình: Phủ Tổng Thống)
Những thành công ban đầu của VNCH dẫn đến sự phát triển mạnh mẽ của ngành dầu lửa và dầu khí của Việt Nam ngày nay. Trong những thập niên qua, xuất cảng dầu thô mang về cả trăm tỷ đô la. Theo Statistica Reseach thì năm 2022, xuất cảng dầu của Việt Nam trị giá trên $2.3 tỷ. Có lúc từng lên tới trên $8.3 tỷ (2012).
Ấy là chưa kể túi dầu ở Trường Sa Lớn. Nếu như thông tin của chuyên gia Mobil Oil về túi dầu của Việt Nam ăn thông với những mỏ dầu của Indonesia (như đề cập ở trên) là chính xác thì thật là thiệt thòi cho Việt Nam trong bao nhiêu năm qua.
Ngày Tết Giáp Thìn, chúng ta cầu mong cho tiềm năng dầu lửa ở Trường Sa sẽ mãi mãi thuộc về sở hữu của người dân Việt Nam. [đ.d.]
WESTMINSTER, California (NV) – Hội Cây Kiểng Việt Nam – USA (Vietnamese – USA Bonsai Society) vừa tổ chức triển lãm bonsai cây kiểng mùa Xuân tại thương xá Phước Lộc Thọ, Westminster, đồng thời hướng dẫn cách làm một cây bonsai cho những người yêu mến bộ môn này.
Các tác phẩm bonsai được các nghệ nhân mang đến triển lãm. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Buổi triển lãm trong hai ngày Thứ Bảy và Chủ Nhật, 27 và 28 Tháng Giêng, là lần thứ 24 của hội khi mùa Xuân đến, cũng là dịp để các nghệ nhân mang những tác phẩm của mình “trình làng,” ông Đan Nguyễn, hội trưởng, cho hay.
Tại đây có những cây bonsai độc đáo được các nghệ nhân dày công cắt gọt, chăm sóc, như cây ELM Forest, California Juniper, Black Pine, hoặc cây Thạch Lựu nhỏ có nhiều trái, cây bông giấy, hoặc cây nhỏ kết hợp trong tiểu cảnh một căn nhà trong rừng, hoặc một rừng cây thu nhỏ trong thiên nhiên.
Khách thưởng lãm thích thú khi được các chuyên viên ban kỹ thuật hướng dẫn tận tình chu đáo cách tự làm một cây bonsai từ đầu đến cuối.
Theo đó, một cây California Juniper được hướng dẫn cắt tỉa thành một cây bonsai chỉ trong thời gian gần 2 giờ.
Ban kỹ thuật hướng dẫn cách làm một cây bonsai. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Ông Sam Từ, thành viên ban kỹ thuật, cho biết: “Hằng năm đều có những cuộc triển lãm cây kiểng bonsai tại Little Saigon, tôi nhận thấy bà con quanh đây rất thích. Chúng tôi cố gắng sinh hoạt thường xuyên với cộng đồng mình, để tạo sự yêu thích và không khí trao đổi kinh nghiệm, để sinh hoạt cây kiểng bonsai ngày càng phát triển mạnh, là thú vui tao nhã cho mọi người.”
Theo tài liệu của Hội Cây Kiểng Việt Nam – USA phổ biến tại chỗ, tổng quát vài kiến thức căn bản phổ thông nuôi dưỡng cây kiểng bonsai ở Orange County và các thành phố lân cận thì bonsai là cây sống trong chậu cạn, dù rằng với kích thước nhỏ nhưng phải có được những dáng nét, bố cục đầy đủ những yếu tố: gốc, thân, ngọn, nhánh, tàng… giống như cây cổ thụ đẹp sống ngoài thiên nhiên.
Các thành viên trong ban kỹ thuật trình làng một cây bonsai vừa cắt tỉa hoàn chỉnh. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Chỗ để: Ngoài trời, đủ nắng gió sương, cẩn thận khi có gió Santa Ana hoặc nóng trên mức bình thường. Cuối tuần đem vô nhà thưởng lãm một hai ngày không thành vấn đề.
Tưới nước: Mỗi ngày vào mùa nóng, giảm bớt vào mùa lạnh ẩm ướt (xem màu đất hoặc dùng chiếc đũa xới nhẹ sẽ đoán biết đất khô hay ướt).
Phân bón: 14-14-14, dạng hạt vào đầu mùa Xuân và ngưng vào mùa Thu (đọc kỹ nhãn chỉ dẫn, khoảng chừng 1 muỗng cà phê cho cho chậu 1 gallon).
Thuốc trừ sâu: Mua ở Home Depot hoặc Lowe’s, đọc kỹ nhãn chỉ dẫn, xịt vào buổi chiều, để an toàn, dùng 1/2 phân lương chỉ dẫn (Malathion Plus hoặc Ortho Volck Oil Spray).
Một tiểu cảnh non bộ kết hợp thiên nhiên và người, trong triển lãm. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Thời điểm sang chậu và thay đất: Đầu mùa Xuân là thời điểm tốt nhất cho tất cả các loại. Gia đình cây Tùng, Bách có thể bắt đầu Tháng Giêng đến Tháng Năm. Tùng, Bách gồm: Black Pine, California Juniper, Prostrate, Shimpaku, San Jose, Hollywood, Foemina Juniper, Nana Juniper.
Cách trộn đất:
-Sỏi 50%; đất Akadama 50%. Cho Black Pine và California Juniper.
-Sỏi 30%; cát 30%; potting soil 20%; đất Akadama 20% cho những cây còn lại.
-Sỏi 50%; cát 30%; potting soil 20%.
Ông Long Mai, cư dân Westminster, thích thú xem cây bonsai được trưng bày, cho hay: “Tôi thường đi hiking qua các đoạn đường trên đồi núi, đôi khi thấy những cây hoang dã bên đường nhưng không thấy gì ngạc nhiên cả. Nhưng hôm nay mới thấy những cây như giống như thế đang ở đây, được đẽo gọt, uốn nắn thành những cây bonsai rất thú vị. Nhất là những cây ELM Forest này, nhìn hồi lâu thấy rất giống một cánh rừng thu nhỏ.”
Từ trái, ông Phạm Thông, ông Lê Quang Bình (cựu hội trưởng), và ông Đan Nguyễn (hội trưởng đương nhiệm Hội Cây Kiểng Việt Nam – USA). (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Anh Kỳ Nguyễn, cư dân Westminster, cho hay anh rất thích nghệ thuật bonsai: “Tôi có đam mê làm hòn non bộ, cũng tự trồng thử cây nhưng vì không có kinh nghiệm nên thời gian sau cây chết. Tôi vẫn muốn học hỏi kinh nghiệm trồng bonsai vì vẫn còn đam mê, hy vọng có thể sẽ tiến bộ hơn.”
Chơi cây kiểng bonsai là một trong những thú vui mang lại nhiều sắc thái rộn ràng vui tươi tại Little Saigon, là một trong những thú vui tao nhã trong những ngày Tết đã cận kề.
Theo ban tổ chức, người yêu thích cây kiểng, bonsai có thể tìm hiểu bộ môn này qua trang mạng hoicaykiengvietnamusa.com. (Văn Lan) [qd]
Trung Tâm Quốc Gia Châu Á Thái Bình Dương Về Người Cao Niên (NAPCA) muốn chia sẻ những điểm mới về phúc lợi xã hội vào năm 2024.
1. Tôi cần bao nhiêu thu nhập để nhận được một tín chỉ (credit) làm việc An Sinh Xã Hội vào năm 2024? Tôi có phải làm việc cả năm để kiếm được tín chỉ không?
Người nghỉ hưu và đang nhận tiền An Sinh Xã Hội vẫn có thể nộp đơn xin Medicaid và SSI nếu đủ điều kiện. (Hình minh họa: Joe Raedle/Getty Images)
-Tín dụng được dựa trên thu nhập của quý vị trong năm. Mỗi năm số tiền thu nhập cần thiết để kiếm được một tín chỉ (credit) tăng nhẹ khi mức lương trung bình tăng lên. Vào năm 2024, quý vị kiếm được 1 khoản tín dụng An Sinh Xã Hội và Medicare cho mỗi $1,730 thu nhập được bảo hiểm. Quý vị phải kiếm được $6,920 để nhận được tối đa 4 tín chỉ trong năm. Quý vị có thể làm việc cả năm để kiếm được 4 tín chỉ hoặc quý vị có thể kiếm đủ cả 4 tín chỉ trong thời gian ngắn hơn nhiều. Quý vị phải kiếm được một số tín chỉ nhất định để đủ điều kiện nhận trợ cấp An Sinh Xã Hội. Tóm lại, quý vị phải có ít nhất 40 tín chỉ để nhận phúc lợi An Sinh Xã Hội.
2. Tôi đã nghỉ hưu và đang nhận tiền An Sinh Xã Hội. Tôi vẫn có thể nộp đơn xin Medicaid và SSI chứ? Tôi nghe nói có giới hạn về thu nhập và tài sản. Tôi sở hữu một ngôi nhà và một chiếc xe hơi. Tôi cũng có bảo hiểm nhân thọ.
-Quý vị có thể nhận SSI hoặc Medicaid nếu quý vị đủ điều kiện dựa trên giới hạn thu nhập và tài sản của mỗi tiểu bang. Một căn nhà và một xe hơi được miễn trừ, nhưng một số bảo hiểm nhân thọ được tính là tài sản. Số tiền liên bang tối đa hàng tháng cho SSI vào năm 2024 là $943 cho một cá nhân hoặc $1,415 cho một cặp vợ chồng. Một số tiểu bang có thể cung cấp SSP (State Supplementary Payment) ngoài tiêu chuẩn liên bang. Ví dụ, nếu quý vị sống ở California và không có thu nhập, khoản thanh toán tối đa hàng tháng sẽ là $1,182 cho một cá nhân hoặc $2,022 cho một cặp vợ chồng. Nếu thu nhập của quý vị tăng lên, số tiền SSI của quý vị sẽ giảm. Lưu ý rằng Cơ Quan An Sinh Xã Hội (SSA) có một quy tắc đặc biệt để tính thu nhập. Cách chính xác nhất để biết quý vị có đủ điều kiện hay không là nộp đơn và nhận kết quả đủ điều kiện thông qua SSA. Vui lòng gọi chúng tôi nếu quý vị có bất kỳ câu hỏi nào.
3. Tôi có thể kiếm được bao nhiêu tiền mà vẫn nhận được trợ cấp vào năm 2024?
-Quý vị có thể nhận trợ cấp hưu trí hoặc phúc lợi cho người sống sót của An Sinh Xã Hội và làm việc cùng một lúc. Tuy nhiên, có giới hạn về số tiền quý vị có thể kiếm được mà vẫn nhận được đầy đủ lợi ích.
-Nếu quý vị chưa đủ tuổi nghỉ hưu trong cả năm, SSA sẽ khấu trừ $1 từ khoản thanh toán phúc lợi của quý vị cho mỗi $2 quý vị kiếm được vượt quá giới hạn hàng năm ($22,320 cho năm 2024).
-Vào năm quý vị đủ tuổi nghỉ hưu đầy đủ:
a-Tính đến tháng trước khi quý vị đủ tuổi nghỉ hưu đầy đủ, SSA khấu trừ $1 tiền trợ cấp cho mỗi $3 quý vị kiếm được trên một giới hạn khác ($59,520 cho năm 2024).
b-Bắt đầu từ tháng quý vị đủ tuổi nghỉ hưu, thu nhập của quý vị không còn làm giảm phúc lợi của quý vị nữa, bất kể quý vị kiếm được bao nhiêu.
c-SSA sẽ tính toán lại số tiền trợ cấp của quý vị để cấp cho quý vị khoản tín dụng cho những tháng SSA giảm hoặc giữ lại trợ cấp do thu nhập vượt mức của quý vị.
4. Tôi đọc được tin tức rằng gần đây số ca nhiễm COVID-19 đang gia tăng. Liệu vaccine mới nhất có còn hiệu quả trong việc bảo vệ chúng ta không?
-Tình trạng dịch bệnh của COVID-19 hiện đang ở mức cao. JN.1 hiện là biến thể lây lan rộng rãi nhất ở Mỹ và toàn cầu và có thể làm tăng cường sự lây lan vào mùa Đông này. Số ca nhiễm, nhập viện và tử vong vì COVID-19 gia tăng trong những tuần gần đây. Số ca nhập viện lên đến 32,861 trong tuần kết thúc vào ngày 13 Tháng Giêng. Trong cùng thời gian đó, số ca tử vong tăng 10.3%, trong đó số ca tử vong do COVID-19 chiếm 4.3% tổng số ca tử vong ở Mỹ.
Các loại vaccine ngừa COVID-19 hiện tại dự kiến sẽ tăng cường khả năng bảo vệ chống lại JN.1.
Tính đến ngày 13 Tháng Giêng, chỉ có 21.5% người trưởng thành cho biết đã chích vaccine ngừa COVID-19 cập nhật. Chỉ 40.9% người lớn từ 65 tuổi trở lên cho biết đã chích, điều này đáng lo ngại vì họ có nguy cơ nhập viện hoặc tử vong do COVID-19 cao hơn.
Nên chắc chắn rằng quý vị có chích loại vaccine mới nhất kể từ cuối Tháng Chín, 2023. Nếu chích lần cuối cùng là giữa Tháng Chín hoặc trước đó, quý vị nên chích ngay vì chưa quá muộn.
***
NAPCA là một tổ chức phi lợi nhuận chuyên cải thiện phẩm chất cuộc sống của người lớn tuổi AANHPI và gia đình họ. NAPCA điều hành Trung Tâm Hỗ Trợ Người Cao Niên dành cho người lớn tuổi và người cần được chăm sóc bằng năm ngôn ngữ khác nhau.
Nếu ai có câu hỏi về Medicare, Medicaid, thị trường bảo hiểm y tế theo Đạo Luật Chăm Sóc Giá Cả Phải Chăng (Affordable Care Act), phúc lợi hưu trí An Sinh Xã hội, thu nhập An Sinh Bổ Sung hoặc chích ngừa COVID-19 hoặc cúm, có ba cách quý vị có thể liên lạc với NAPCA ngay hôm nay:
Hai mươi ba Tháng Chạp đưa ông Táo về Trời xong là chỉ còn một tuần lễ cuối cùng trong năm. Lúc này không khí đón Tết bắt đầu chộn rộn hơn với đủ thứ việc. Nào là đi chợ mua nếp, đậu xanh, lá dong chuẩn bị gói bánh; nào là dọn dẹp nhà cửa cho sach sẽ rồi dựng nêu; nào là sắp sẵn nhang đèn trên bàn thờ cho đầy đủ, đem chân đèn, lư hương xuống đánh bóng… Trong đó không thể không nói đến tục đi tảo mộ.
Làm lụng cả năm, có ba ngày Tết cả nhà quây quần, không lý gì mà không nhớ đến các bậc sinh thành. Thế là tay đùm tay nải kéo nhau đi viếng mộ ông bà cha mẹ. Đến nơi, con cháu chia nhau người xách nước lau rửa mộ, người dẫy cỏ xung quanh, người soạn đồ cúng…
Thường thì ngoài hoa trái nhang đèn, còn có thêm mâm cơm chay hoặc mặn tùy gia đình, mỗi món một ít như xôi, chả; đặc biệt lúc nào cũng có dĩa tam sên gồm thịt luộc, tôm hay cua luộc, và trứng luộc. Thêm vài thứ khác như vàng mã, trầu cau, trà rượu… Bày biện tươm tất rồi thì mọi người tề tựu thắp nhang khấn vái mời ông bà tổ tiên về ăn Tết cũng như cầu xin độ trì cho con cháu được may lành trong năm tới.
Đi một vòng vài phần mộ láng giềng gần đấy, chia sẻ mấy nén nhang chào hỏi cho ấm cúng. Xong mọi người vây quanh nơi an nghỉ của tiền nhân chụp hình, chuyện vãn với người quá cố, nhắc nhớ kỷ niệm xưa lúc người thân còn sinh tiền. Tàn tuần nhang là đến lúc đốt vàng mã, đốt thêm vài phong pháo trừ tà rồi thụ lộc.
Đa phần những món ăn này để lại cho gia đình người quản trang dùng xem như lời cám ơn họ bỏ công chăm sóc cả năm, thêm phong bì lì xì chúc Tết vui tình người ngày cuối năm. Uống nước nhớ nguồn là nét đẹp văn hóa của dân tộc mình từ ngàn xưa. Người sống và chết như chẳng hề có ranh giới.
hững ngày kế tiếp, nhà nhà đi chợ Tết sắm sanh quần áo mới cho xấp nhỏ, kiếm những chậu hoa ưng ý về chưng Tết, thêm vài bức tranh hay câu đối nói lên ước muốn của mình. Tất nhiên phải có các loại thịt cá, rau củ quả, dưa hấu, trái cây và rất nhiều vật phẩm khác cho những món ăn ngày Tết. À, không quên bàn bầu cua cá cọp, loto giải trí nữa chớ… Đặc biệt cành mai hay đào là linh hồn của Tết.
Ai cũng có việc làm. Trong nhà thì dọn bàn thờ chuẩn bị rước ông bà, đem chén dĩa trong buýp phê ra rửa úp lên cho khô, ngắm nghía chỗ nào treo tranh cho hợp. Ngoài sân thì lau lá, lặt củ kiệu, xắt củ cải đem phơi để làm dưa món; bào dừa, thái gừng sên mứt. Kế là vo nếp, ngâm đậu, ướp thịt để hôm sau gói bánh.
Thấy người lớn bận rộn nhiều việc mà ngày thường không có, đám trẻ con nôn nao không kém, chạy ra chạy vào, vừa vui vừa có người sai vặt: Lôi cái ghế ra, kiếm cái khăn lau, lấy cái rổ, múc miếng nước, xếp củi cho gọn lại… Tiếng nói chuyện, tiếng sai bảo, tiếng nhắc nhớ công việc, tiếng dao thớt, tiếng nồi soong, tiếng thăm hỏi trong nền nhạc Xuân… bọn con nít xếp hàng rồng rắn hát bài Auld Lang Syne: “Tò te con ve đánh đu, thằng tây nhảy dù, ma le bắn súng…” Tất cả làm nên một không gian Tết rộn ràng nô nức.
Minh họa: Pixaby
Đến ngày gói bánh, có ba thau gồm gạo nếp, đậu xanh và thịt đã ướp tiêu với gia vị, một mâm lá thiệt to và bó dây lạt để chính giữa. Mọi người ngồi xung quanh gói rồi trao cho người bên ngoài xếp vào nồi lớn. Ai đang làm gì cũng ngưng để phụ việc gói bánh cho hoàn tất trong ngày. Khuya đó là nổi lửa nấu bánh. Cánh thanh niên thường tình nguyện thức canh lửa và đảo bánh cho đều. Họ chén thù chén tạc cả đêm tán gẫu rất vui chuyện. Bánh chín thì vớt ra treo lên sào cho ráo.
Mấy ngày cuối cùng, ông táo phải làm việc hết công suất để cho ra những món ăn cổ truyền như chân giò hầm măng, thịt kho hột vịt, khổ qua dồn thịt, miến xào lòng gà, gà trống luộc nguyên con, xôi vò, xôi gấc, giò thủ, thịt đông, cá lóc kho riềng… Trên kệ nào là củ kiệu, tôm khô, củ hành, dưa món, nào là dưa cải muối, dưa giá, đậu phộng rang, hạt dưa, mứt kẹo…
Xưa thường cất nhà ngó ra hướng Nam để đón gió và tránh nắng. Bàn thờ đặt giữa phòng lớn hướng ra cửa. Gia chủ theo truyền thống Đông bình Tây quả nên bài trí bàn thờ với bình hoa bên phải và mâm ngũ quả bên trái. Trước lư hương có ba chung rượu và dĩa trầu cau. Ngày Tết có thêm bánh chưng. Tùy theo ý thích hoặc thói quen gia đình, có thể chưng hoa vạn thọ, cúc, huệ hay lay ơn.
Minh họa: Pixaby
Phía trước dưới bàn thờ kê thêm chiếc bàn dài, trải khăn với bình hoa ngày Tết như đào hoặc mai ngay giữa. Cặp dưa đại hai bên kế dĩa bánh chưng hoặc bánh tét, chai rượu, hộp mứt Tết và bộ ấm tách uống trà. Đến giờ cúng thì sắp các món đồ cúng lên bàn này, hai bên có sáu chén cơm xới lưng, với sáu đôi đũa.
Ngoài cùng đàng trước có thêm bát nhang nhỏ. Nước ta thuộc vùng nhiệt đới gió mùa nên có rất nhiều loại trái cây đa dạng. Có người khéo tay kết trái cây thành hình rồng phượng tuyệt đẹp giúp khung cảnh ngày Tết tươi vui trang trọng hẳn lên.
Ngày cuối năm, việc đã xong, cả nhà sửa soạn thay quần áo mới chờ tới giờ đốt pháo Giao thừa đón năm mới. Bắt đầu những ngày nghỉ Tết vui Xuân.
Thiên tăng tuế nguyệt, nhân tăng thọ
Xuân mãn càn khôn, phúc mãn đường
Mồng Một Tết Cha, mồng Hai Tết Mẹ, mồng Ba Tết Thầy. Sáng mồng Một Tết đi lễ chùa cầu an xong về nhà bắt đầu chúc Tết và lì xì. Ba ngày Xuân không có ai phải làm gì, thức ăn có sẵn chỉ bày mâm ra ăn uống rồi chuyện vãn tưng bừng. Ai đi chúc Tết hay xem hội thì đi, còn ai ở nhà thì lấy tam cúc, cá ngựa, bầu cua giải trí, gọi lô tô là vui nhất vì có thể chơi đông người, nhất là ai biết gọi số theo vần theo thơ càng vui.
Lúc đó phải nói là ngập tiếng cười sảng khoái. Trưa mồng Ba cúng hóa vàng đưa ông bà về lại tiên cảnh, người người sẵn sàng trở lại công việc thường ngày bắt đầu con đường trước mặt của một năm mới.
Minh họa: Pixaby
Tuy vậy, đôi khi thức ăn vẫn còn nhiều nên những ngày sau đó vẫn chưa phải nổi lửa, có chút thời gian rảnh bàn việc năm mới sao cho tốt đẹp. Mồng Bảy mới hạ nêu, mồng Mười cúng vía Thần Tài, rồi đón rằm tháng Giêng còn gọi là Tết Nguyên Tiêu. Khi còn là nước nông nghiệp, thời gian này không phải mùa vụ, ông bà ta có nhiều thời gian rảnh rỗi, ăn Tết kéo dài cho vui. Ngày nay, ít ai có điều kiện kéo dài như thế nên lệ này cũng hiếm dần đi.
Hoa Xuân nở rộ nơi nơi, xin chúc quý bà con thân hữu,
Năm Mới An Khang Thịnh Vượng, Vạn Sự Hoan Hỉ, Sức Khỏe Như ÝN
WASHINGTON, DC (NV) – Mỹ âm thầm tiếp tục trục xuất di dân Mexico về nước bằng những chuyến bay chở họ ra xa khỏi biên giới Mỹ-Mexico, giới chức hai quốc gia này cho hay, theo New York Times hôm Thứ Bảy, 3 Tháng Hai.
Đây là biện pháp ngăn cản di dân Mexico liên tục tìm cách vượt biên vô Mỹ.
Di dân xếp hàng chờ Biên Phòng Mỹ xem xét giấy tờ tại trại dã chiến gần biên giới Mỹ-Mexico phía Đông Jacumba, San Diego County, California, hôm 2 Tháng Hai. (Hình minh họa: Guillermo Arias/AFP via Getty Images)
Chuyến bay trục xuất đầu tiên cất cánh hôm Thứ Ba tuần này, chở hơn 100 người Mexico tới Morelia, thành phố miền Trung Mexico cách cửa khẩu biên giới gần nhất với Mỹ hàng trăm dặm, hai giới chức Mỹ yêu cầu giấu tên cho biết.
Một giới chức Mexico cao cấp, cũng yêu cầu giấu tên, cho hay những chuyến bay tương tự dự trù sẽ được thực hiện thường xuyên.
Chuyến bay hôm Thứ Ba là chuyến bay đầu tiên trục xuất di dân Mexico trong gần hai năm qua. Thông thường, chính quyền Mỹ trục xuất di dân Mexico bằng đường bộ, gần biên giới. Nhưng mấy tháng gần đây, số lượng di dân Mexico vượt biên giới vô Mỹ tăng vọt, khiến chính quyền Mỹ tìm biện pháp mạnh hơn ngăn cản người dân Mexico làm như vậy.
Chính quyền Tổng Thống Joe Biden đang khó nhọc giải quyết làn sóng di dân thuộc loại lớn nhất lịch sử Mỹ. Những di dân đó đang chạy lánh đói nghèo, bất ổn chính trị và bạo lực ở Trung Mỹ, Nam Mỹ và một số nơi khác. Tuần trước, ông Biden thậm chí khẩn cầu Quốc Hội ban cho ông quyền đóng cửa biên giới.
Mỹ tạm ngưng chuyến bay trục xuất di dân Mexico hồi năm 2022, năm mà giới chức Mỹ chuyển sang chú ý số lượng di dân từ những quốc gia khác như Haiti và Venezuela tăng vọt. (Th.Long) [qd]
