HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Hôm 15 Tháng Giêng, tiệm bán hoa giả cao ba tầng ở phố cổ Hàng Lược, phường Hàng Mã, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, bốc cháy làm nhiều người trong cùng một gia đình thiệt mạng.
Theo báo VTC News, vụ cháy xảy ra vào khoảng 4 giờ 40 phút sáng cùng ngày ở tầng hai ngôi nhà rộng 20 mét vuông. Lúc này bên trong nhà có năm người gồm vợ chồng chủ nhà, con gái và hai cháu.
Lửa phát ra từ tầng hai ngôi nhà. (Hình: Dân Trí)
Do tầng bị cháy chứa các loại hoa nhựa, hoa sáp, giấy, gỗ… nên lửa bốc mạnh, lan lên tầng ba, nơi gia đình chủ nhà đang ngủ.
Nhận được tin báo, Công An Hà Nội đã điều bảy xe chữa cháy cùng 39 lính cứu hỏa đến hiện trường dập lửa. Đến hơn 5 giờ sáng ngọn lửa được khống chế.
Bốn lính cứu hỏa tiến vào bên trong và rồi lần lượt đưa ra bốn thi thể nạn nhân gồm ông Nguyễn Đức Hào, 70 tuổi, chủ nhà; bà Đỗ Thị Hòa, 61 tuổi; em NBTT, 10 tuổi và em NBHP, 7 tuổi.
Trong gia đình chỉ có chị Nguyễn Minh Hồng, 36 tuổi, con ông Hào, là người duy nhất sống sót sau vụ cháy.
“Chỉ vài phút, hai tầng ngôi nhà chìm trong màu đỏ rực. Một người lấy bình chữa cháy mini phụt lên trên nhưng không tới. Tiếng kính nổ, tiếng người bên ngoài hét gọi nạn nhân vang cả góc phố,” anh Văn Hải, nhân chứng, làm việc tại chợ Đồng Xuân gần đó, kể lại.
Kể lại với công an, chị Hồng cho biết nghe tiếng la cháy và mùi khói xộc lên tầng ba, chị đánh thức bố mẹ cùng hai con trai 7 và 10 tuổi. Chị đi đầu, hướng dẫn bốn người theo cầu thang bộ từ tầng ba đang mù mịt khói lên sân thượng (tum), nơi có lối thoát nạn thứ hai có thể sang ban công nhà kế bên.
“Lên đến tầng tum, thoát được sang ban công nhà kế bên, tôi quay lại tìm thì không thấy người thân đâu,” chị Hồng kể.
Từ trên ban công nhà kế bên, chị Hồng cầm đèn lia xuống dưới kêu cứu. Chị cũng như người dân bên dưới nói vọng thúc giục bốn người mắc kẹt trong nhà “dùng khăn nhúng nước rồi bịt vào mũi, miệng thoát lên tum.” Tuy nhiên, đáp lại chỉ là tiếng lửa cháy lách tách, thi thoảng nổ lụp đụp.
Từ bên ngoài, anh Đinh Quốc Thái, 35 tuổi, đầu bếp cửa hàng ăn đêm trên phố Hàng Cót, cách hiện trường 30 mét, vội chạy sang cùng 4-5 thanh niên cầm thanh sắt nạy cửa cuốn với hy vọng “nếu có người nào chạy xuống được tầng một thì sẽ cứu.”
“Sau khi kéo cửa cuốn lên gần 1 mét, một người chui vào, đi tới chân cầu thang ở giữa nhà nhìn lên thấy khói lửa lớn nên đành quay ra,” anh Thái kể với báo VNExpress.
Người dân bên ngoài bất lực đứng ngoài nhìn lửa bốc mạnh, tràn ra ngoài ngôi nhà. Cột khói bốc cao, bao trùm cả hai ngôi nhà kế bên.
Phố cổ Hàng Lược dài 264 mét, bắt đầu từ Hàng Cót đến ngã năm Hàng Mã-Chả Cá-Thuốc Bắc. Phố mang tên Hàng Lược bởi xưa kia có nhiều cửa hàng bán lược.
Hiện trường sau vụ cháy nhà số 4 Hàng Lược, phường Hàng Mã, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. (Hình: Viên Minh/VTC News)
Thời gian gần đây Hà Nội đã xảy ra nhiều vụ cháy nhà gây thiệt hại lớn.
Hồi Tháng Năm, 2023, ngôi nhà ống ba tầng một tum trên phố Thành Công, quận Hà Đông, bốc cháy khiến bốn bà cháu thiệt mạng.
Đến Tháng Bảy, 2023, ngôi nhà ống năm tầng một tum trong ngõ Thổ Quan, phường Thổ Quan, quận Đống Đa, bốc cháy làm ba người chết…
Vụ cháy thảm khốc và gây thiệt hại nặng nhất là vụ cháy chung cư mini ở phố Khương Hạ, quận Thanh Xuân, khuya 12 Tháng Chín, 2023, làm 56 người thiệt mạng và 37 người bị thương. (Tr.N) [kn]
Mike Johnson bị hố, không ngờ làm chủ tịch Hạ Viện khó quá
Dân Biểu Mike Johnson (Cộng Hòa-Louisiana), chủ tịch Hạ Viện Hoa Kỳ, bắt đầu cảm thấy có quá nhiều khó khăn, không phải với phía Dân Chủ mà là phía Cộng Hòa của ông.
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Hôm 15 Tháng Giêng, Viện Kiểm Sát Thành Phố Sài Gòn đã ra cáo trạng truy tố cô Trần Thị Ngọc Trinh, 34 tuổi, tức người mẫu Ngọc Trinh, với cáo buộc “gây rối trật tự công cộng,” có khung hình phạt từ 2 đến 7 năm tù.
Cô Ngọc Trinh được công luận biết đến là người mẫu nội y và những phát ngôn gây tranh cãi như “Yêu mà không có tiền thì cạp đất mà ăn à?” Cô cũng từng khiến công luận bàn tán khi có quan hệ yêu đương chóng vánh với tỷ phú Việt kiều Mỹ Hoàng Kiều.
Bị can Trần Thị Ngọc Trinh lúc bị bắt. (Hình: VietNamNet)
Báo Pháp Luật TP.HCM cùng ngày dẫn cáo trạng cho hay Cơ Quan Công Tố xác định, cô Ngọc Trinh “có tình tiết tăng nặng là phạm tội nhiều lần” và “tình tiết giảm nhẹ là ăn năn, thành thật khai báo.”
Liên quan đến vụ án, ông Trần Xuân Đông, 36 tuổi, ở quận 4, Sài Gòn, thầy dạy lái xe của Ngọc Trinh, bị truy tố về tội “gây rối trật tự công cộng” và “sử dụng tài liệu giả của cơ quan tổ chức.”
Theo Công An Thành Phố Sài Gòn hôm 6 Tháng Mười, 2023, cô Ngọc Trinh dù không bằng lái xe mô tô nhưng đã cùng ông Đông chạy xe mô tô BMW gần 1,000 phân khối trình diễn trên đoạn đường D15 Khu Công Nghệ Cao thuộc phường Tăng Nhơn Phú B, thành phố Thủ Đức, với các động tác “lái xe nguy hiểm, tư thế phản cảm, không mặc đồ bảo hộ, nằm, quỳ gối trên yên xe.”
“Ngoài ra, đầu Tháng Chín, 2023, hai người này cũng lái môtô hiệu Kawasaki Ninja chạy ở khu đô thị Thủ Thiêm, thực hiện các động tác như: đứng hai chân một bên xe, thả hai tay để xe tự chạy, ngồi một bên yên xe để tự chạy…”
Trong các lần “biểu diễn” mô tô, Ngọc Trinh và thầy dạy lái xe đều cho quay phim, sau đó đăng 5 video lên tài khoản Tiktok Ngoc Trinh (có 6.8 triệu người theo dõi), Facebook Trần Thị Ngọc Trinh (có hơn 3 triệu người theo dõi), Fanpage NGỌC TRINH (có 5.9 triệu người theo dõi) và đã nhận tổng cộng hơn 163 triệu lượt tương tác.
Các video clip trên được hiểu là nhằm để quảng cáo cho thương hiệu xe mô tô.
Viện Kiểm Sát xác định, các video này lan truyền trên mạng xã hôi với hơn 240 bài post trên Facebook, hơn 650 bài viết trên website; hơn 3,000 video liên quan trên YouTube.
“Việc đăng tải, phát tán nội dung trên đã ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự và an toàn xã hội, ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức, lối sống và văn hóa ứng xử của giới trẻ…,” Viện Kiểm Sát cáo buộc.
Đến chiều 19 Tháng Mười, 2023, Công An Thành Phố Sài Gòn bắt tạm giam Ngọc Trinh và Xuân Đông, thu giữ tang vật là ba xe môtô không rõ nguồn gốc, flycam, nhiều giấy tờ xe giả, thiết bị điện tử…
Hình ảnh Ngọc Trinh biểu diễn lái xe mô tô phân khối lớn lan truyền trên mạng xã hội. (Hình: Pháp Luật TP.HCM)
Sau thời gian bị bắt tạm giam, theo báo Dân Trí hôm 6 Tháng Giêng, cô Ngọc Trinh thừa nhận sai “do thiếu hiểu biết pháp luật” và “bày tỏ mong muốn nhận được sự khoan hồng của pháp luật.”
Nhiều người cho rằng giới hữu trách đã quá nặng tay với Ngọc Trinh.
Diễn viên Huỳnh Trung Giang bày tỏ trên trang Facebook cá nhân bằng hình ảnh Ngọc Trinh và Chu Ngọc Anh, cựu chủ tịch Hà Nội, viết: “Mình không muốn nói đến vấn đề xã hội và chính trị nhưng thấy bức xúc quá xá! Một người [Ngọc Trinh] chỉ là gây rối trật tự công cộng thì kêu án từ 2-7 năm tù, còn một người [Chu Ngọc Anh] thì nhận hối lộ $200,000 thì kêu án từ 2-3 năm tù. Công bằng ở chỗ nào vậy quý vị?” (Tr.N) [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Bộ Trưởng Quốc Phòng Lloyd Austin được xuất viện hôm Thứ Hai, 15 Tháng Giêng, sau hai tuần để điều trị các biến chứng do phẫu thuật ung thư tuyến tiền liệt, theo AP.
Ông Austin đã giữ bí mật tình hình sức khoẻ của mình với lãnh đạo và nhân viên cấp cao của chính quyền Biden trong nhiều tuần.
Bộ Trưởng Quốc Phòng Lloyd Austin. (Hình: Kevin Dietsch/Getty Images)
Bộ Trưởng Austin sẽ làm việc tại trong thời gian dưỡng bệnh và các bác sĩ cho biết ông có những “tiến triển tốt trong suốt thời gian nằm viện và sức khỏe đang hồi phục.”
Tuyên bố của bác sĩ cho biết bệnh ung thư của ông Austin đã được điều trị sớm và các kết quả sau phẫu thuật là “xuất sắc.”
Trong một tuyên bố, ông Austin bày tỏ lời cảm ơn đến các nhân viên y tế và nói rằng: “Tôi đang hồi phục và sẽ làm việc ở nhà. Tôi rất mong muốn bình phục hoàn toàn và trở lại Ngũ Giác Đài trong thời gian nhanh nhất.”
Bộ Trưởng Austin, 70 tuổi, được đưa vào Trung Tâm Quân Y Quốc Gia Walter Reed vào ngày 22 Tháng Mười Hai, 2023, và trải qua cuộc phẫu thuật để điều trị căn bệnh ung thư, được phát hiện vào đầu tháng trong một cuộc khám bệnh định kỳ.
Ông bị nhiễm trùng một tuần sau đó và phải nhập viện vào ngày 1 Tháng Giêng và được chăm sóc đặc biệt.
Tổng Thống Joe Biden và giới chức cao cấp trong chính quyền đã không được thông báo về việc ông Austin nhập viện cho đến ngày 4 Tháng Giêng, và bộ trưởng Quốc Phòng giữ bí mật về chẩn đoán ung thư cho đến ngày 9 Tháng Giêng.
Tổng Thống Biden nói rằng việc Bộ Trưởng Austin không báo về việc nhập viện là một phán đoán sai sót, nhưng khẳng định ông vẫn tin tưởng người đứng đầu Ngũ Giác Đài.
Trong thời gian ông Austin nhập viện tại Walter Reed, Mỹ đã tiến hành một loạt cuộc tấn công quân sự vào cuối tuần trước nhắm vào lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen, tấn công hàng chục địa điểm có liên quan đến chiến dịch tấn công tàu thương mại ở Biển Đỏ của nhóm phiến quân.
Trên giường bệnh, Bộ Trưởng Austin thực hiện các cuộc gọi với các lãnh đạo quân sự cấp cao, bao gồm Tướng Erik Kurilla, người đứng đầu Bộ Tư Lệnh Trung Ương Mỹ và các cuộc họp tại Tòa Bạch Ốc để xem xét, ra lệnh và cuối cùng theo dõi các cuộc hành quân tấn công qua video.
Tuy nhiên, sự thiếu minh bạch trong việc ông Austin nhập viện khiến chính quyền và Bộ Quốc Phòng phải xem xét lại thủ tục thông báo cho Tòa Bạch Ốc và những người khác nếu một thành viên nội các phải chuyển giao quyền ra quyết định cho một cấp phó, như Austin đã làm trong cuộc phẫu thuật đầu tiên.
Chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc đã ra lệnh cho các thành viên nội các thông báo nếu không thể thực hiện nhiệm vụ của mình.
Việc giữ bí mật của Austin cũng thu hút sự chỉ trích từ các thành viên Quốc Hội ở cả hai phe đối lập chính trị, và Dân Biểu Mike Rogers (Cộng Hòa-Alabama), chủ tịch Ủy Ban Quân Vụ Hạ Viện, đã mở một cuộc điều tra chính thức về vấn đề này.
Nhiều người công khai kêu gọi ông Austin từ chức, nhưng Tòa Bạch Ốc cho biết vị trí của người đứng đầu Bộ Quốc Phòng vẫn an toàn. (MPL) [kn]
QUẢNG NGÃI, Việt Nam (NV) – Khoảng 4 giờ chiều 14 Tháng Giêng, trong lúc đi câu cá tại khu vực gành Nước Nhỉ, xã Bình Hải, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, một người dân phát hiện có chiếc túi màu xám trên bờ biển.
Theo báo Sài Gòn Giải Phóng, kiểm tra bên trong, người này thấy có nhiều gói màu đen hình chữ nhật, một số gói đã bong tróc, bên trong là chất bột màu trắng bay ra mùi gây cảm giác khó chịu cho người tiếp xúc gần nên đã trình báo với Đồn Biên Phòng Bình Hải.
Số ma túy được đưa về Đồn Biên Phòng Bình Hải để điều tra. (Hình: Văn Linh/VNExpress)
Kiểm tra hiện trường, lực lượng hữu trách tìm thấy thêm hai túi màu xám tương tự, bên ngoài có dòng chữ ITWIT, chứa tổng cộng 288 gói màu đen chiều ngang 23 cm, dài 13 cm, dày 4 cm, trọng lượng mỗi gói khoảng 1 kg.
Sau khi tiếp nhận và trưng cầu giám định, kết quả cho thấy chất bột là ma túy dạng cocain. Đây là số lượng ma túy lớn nhất từ trước đến nay trôi dạt vào bờ biển Việt Nam.
Một tuần trước đó, người dân phát hiện ba gói cocain trong bao nylon màu đen và đã báo lực lượng biên phòng. Cơ quan hữu trách sau đó phát thông báo để người dân không giữ các gói ma túy này nhằm tránh vi phạm pháp luật.
Cơ quan hữu trách nhận định, đây là ma túy vận chuyển và giao nhận bất thành trong các đường dây buôn bán ma túy xuyên quốc gia qua đường hàng hải.
Hiện lực lượng biên phòng đang phối hợp với công an để điều tra nguồn gốc số ma túy trên.
Tại khu vực miền Trung, trước đây, ngư dân đã nhiều lần phát hiện các gói ma túy dạt vào bờ biển.
Hơn một năm trước, 20 gói ketamin nặng 20 kg cũng trôi dạt vào bờ biển Quảng Ngãi. Cùng thời điểm, người dân Quảng Trị, Quảng Nam cũng nhặt được nhiều gói ma túy tương tự.
Cụ thể, theo báo VNExpress hôm 25 Tháng Mười Một, 2022, bốn ngư dân tỉnh Quảng Trị đang đánh bắt hải sản đã phát hiện một bao tải đựng bảy gói nylon màu xanh chứa tinh chất màu trắng. Các gói này có bao bì “in chữ nước ngoài,” nhưng hình chụp cho thấy cụ thể là chữ Trung Quốc.
Các gói nghi ma túy nêu trên sau đó được ngư dân giao nộp cho đồn biên phòng Hải An ở huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị.
Trước đó, người dân phát hiện ở bờ biển ba gói ma túy và báo cho lực lượng hữu trách. (Hình: V.T/Người Lao Động)
Mười ngày trước vụ này, một bao tải màu trắng bên trong chứa 20 gói màu xanh ghi chữ Trung Quốc, nặng tổng cộng khoảng 20 kilogram, nghi là ma túy, cũng được ngư dân phát hiện ở vùng biển xã Tam Tiến, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam.
Cũng theo VNExpress, ngoài Quảng Nam và Quảng Trị, sự việc tương tự từng xảy ra tại tỉnh Thừa Thiên Huế và bãi biển Côn Đảo, với số lượng hàng chục ký mỗi vụ. (Tr.N) [kn]
NGHỆ AN, Việt Nam (NV) – Hôm 15 Tháng Giêng, Tòa Án Tỉnh Nghệ An đã tuyên án hai bị cáo Cụt Thị Ngọc và Ven Thị Hoài, mỗi người 12 năm tù về tội “mua bán người dưới 16 tuổi.”
Hội Đồng Xét Xử nhận định hành vi của các bị cáo thuộc trường hợp “đặc biệt nghiêm trọng, phạm tội với nhiều người,” do đó cần đưa ra hình phạt tương xứng để “răn đe, phòng ngừa chung.”
Hai bị cáo Ven Thị Hoài (trái) và Cụt Thị Ngọc tại tòa. (Hình: KH/Thanh Niên)
Báo Dân Trí dẫn cáo trạng cho biết bị cáo Hoài, 21 tuổi, trú huyện Kỳ Sơn, và bị cáo Ngọc, 27 tuổi, ở huyện Quế Phong, cùng tỉnh Nghệ An, quen nhau khi làm công nhân tại Thái Bình.
Tháng Mười, 2022, Ngọc nhắn tin cho Hoài nói có người thân đang ở Trung Quốc, nếu tìm được phụ nữ đưa qua biên giới bán làm vợ cho người bản địa thì sẽ được trả tiền công hậu hĩnh.
Ngay sau đó, Hoài phản hồi có em gái 14 tuổi, sẽ về thuyết phục gia đình.
Để không bị thoát “con mồi,” Ngọc nói với Hoài nếu đưa được em gái sang Trung Quốc sẽ được trả 30 triệu đồng ($1,225) tiền công và gia đình được nhận khoản tiền 120 triệu đồng ($4,902).
Nói là làm, Ngọc sau đó chuyển trước cho Hoài 4.5 triệu đồng ($183) để trả nợ và làm chi phí đưa đón nạn nhân. Đồng thời Ngọc hứa sẽ trả thêm cho bạn đủ số tiền đã thỏa thuận nếu phi vụ trót lọt.
Đến Tháng Sáu, 2023, Hoài về thuyết phục mẹ cho em gái là VTK, 14 tuổi, “đi làm công ty” ở Bắc Giang và được mẹ đồng ý.
Hai ngày sau, người thân em Moong Thị N,14 tuổi, ở cùng xã đến nhà Hoài chơi, biết Hoài sắp đưa em đi làm “việc nhẹ lương cao” nên cũng về đặt vấn đề xin theo.
Sau đó Hoài gọi điện cho Ngọc thông báo đã kiếm được hai người, yêu cầu trả 60 triệu tiền công ($2,450) và 240 triệu đồng ($9,804) để đưa cho các gia đình.
Đầu Tháng Bảy, 2023, Hoài cùng hai bé gái đón xe đò từ huyện Kỳ Sơn xuống thành phố Vinh để đi ra Hà Nội. Tuy nhiên, khi đến xã Chiêu Lưu thì bị công an phát hiện bắt giữ.
Hai ngày sau, biết Hoài bị bắt, Cụt Thị Ngọc tới công an đầu thú.
Phản ảnh trên báo VNExpress, nhiều người tỏ ra phẫn nộ.
Độc giả “Truongson thuydung” bất bình viết: “Con chị đốn mạt, vì vài chục triệu mà bán em ruột sang xứ người, phải người gia đình tôi thì xin để gia đình xử lý trước, sau đó pháp luật trừng trị sau.”
Trong khi đó, độc giả “Cù Kim Ngọc” ngán ngẩm: “Trời ơi, tôi đang đọc cái gì thế này? Chị em thương nhau không hết…. lại nỡ, không hiểu nổi?!” (Tr.N) [kn]
PHOENIX, Arizona (NV) – Nhà chức trách xác định danh tính bốn người thiệt mạng và một người khác bị thương nặng sau vụ tai nạn khinh khí cầu gần Eloy, Arizona, theo nhật báo Arizona Republic sáng Thứ Hai, 15 Tháng Giêng.
Cảnh sát Eloy cho biết vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 7 giờ 50 phút sáng Chủ Nhật tại một vùng sa mạc nông thôn cách Phoenix khoảng 65 dặm về phía Nam.
Thả khinh khí cầu tại sa mạc. (Hình minh hoạ: David McNew/Getty Images)
Khinh khí cầu bị tai nạn do công ty Droplyne Hot Air Balloon Rides vận hành.
Theo Sở Cảnh Sát Eloy, phi công lái khinh khí cầu thiệt mạng được xác định là ông Cornelius Van Der Walt, 37 tuổi, cư dân Eloy, người gốc Nam Phi.
Các hành khách thiệt mạng gồm: Chayton Wiescholek, 28 tuổi, cư dân Union City, Michigan. Kaitlynn Bartrom, 28 tuổi, cư dân Andrews, Indiana. Atahan Kiliccote, 24 tuổi, 24 tuổi, cư dân Cupertino, California.
Người phụ nữ bị thương nặng, 23 tuổi, cư dân Scottsdale, Arizona.
“Chúng tôi gửi lời chia buồn sâu sắc nhất tới gia đình và bạn bè của những người thiệt mạng trong tai nạn bi thảm này,” Sở Cảnh Sát Eloy tuyên bố.
Cảnh sát cho biết khinh khí cầu do Droplyne Hot Air Balloons vận hành và chở 13 hành khách vào thời điểm bay lên không trung.
Tám người trong số họ là vận động viên nhảy dù và tất cả đều đã hoàn thành việc nhảy dù trước khi có bất kỳ vấn đề gì với khinh khí cầu.
Ba hành khách và phi công thiệt mạng, trong khi một hành khách khác bị thương nặng.
Chính quyền sở tại cho biết đang tích cực hợp tác với Cơ Quan An Toàn Giao Thông Quốc Gia và Cục Hàng Không Liên Bang để điều tra sự việc. (MPL) [kn]
DES MOINES, Iowa (NV) – Thứ Hai, 15 Tháng Mười Một, đánh dấu ngày bầu cử sơ bộ tại tiểu bang Iowa, chính thức khởi động các cuộc tranh cử đề cử cho cuộc bầu cử tổng thống vào Tháng Mười Một.
Iowa phải hứng chịu đợt lạnh cắt da từ gió Bắc Cực và theo sau là trận bão tuyết tàn phá phần lớn vùng Trung Tây. Tiểu Bang Hawkeye (danh xưng của Iowa) dự trù sẽ có các cuộc họp bỏ phiếu lạnh lẽo nhất từ trước tới nay và những ngày Tháng Giêng lạnh giá nhất trong ít nhất năm năm qua, hôm Thứ Hai – với nhiệt độ dưới 0 và gió lạnh xuống tới âm 40 độ F (âm 4.4 độ C).
Các ứng cử viên cắt giảm lịch trình của họ vào cuối tuần và các chiến dịch tranh cử đang rất vất vả với những câu hỏi xoay quanh việc liệu người ta có đi ra ngoài để bỏ phiếu trong bối cảnh nhiệt độ thấp kỷ lục hay không.
Ứng cử viên Đảng Cộng Hòa, cựu đại sứ Liên Hiệp Quốc Nikki Haley vận động bầu cử hôm 15 Tháng Giêng, 2024 ở Des Moines, Iowa, trước các cuộc họp bỏ phiếu vòng sơ bộ vào chiều tối cùng ngày (Hình: Win McNamee/Getty Images)
Với việc cựu Tổng Thống Donald Trump đang dẫn trước gần 30 điểm trong cuộc thăm dò cuối cùng của các đài NBC News/Des Moines Register/Mediacom Iowa trước các cuộc họp bỏ phiếu, cuộc tranh cử đang nằm trong tay ông. Kết quả thăm dò trung bình từ The Hill/Decision Desk HQ cho thấy cựu Tổng Thống Trump dẫn trước đối thủ gần nhất với 35 điểm phần trăm. Ông Trump được củng cố bởi sự ủng hộ từ những người Cơ Đốc Giáo, những người tham gia họp bỏ phiếu lần đầu và các thành viên Đảng Cộng Hòa đã ghi danh – và quan trọng hơn là xét tới nhiệt độ dưới 0, cùng sự ủng hộ của những người tham gia bầu cử nhiệt tình và tận tâm nhất.
Thượng Nghị Sĩ Lindsey Graham (Cộng Hòa-South Carolina), một đồng minh của Trump, nói rằng mọi chuyện sẽ chấm dứt nếu Trump thắng tại Iowa với 13 điểm, điều này sẽ lập kỷ lục trong cuộc họp bỏ phiếu cho ứng cử viên tổng thống Đảng Cộng Hòa đầy cạnh tranh trong tiểu bang.
Khi Thượng Nghị Sĩ Ted Cruz (Cộng Hòa-Texas) đánh bại Trump tại Iowa vào năm 2016, Trump nói rằng Ted Cruz “đánh cắp” chiến thắng của mình, The Hill ghi nhận.
Theo tờ The Washington Post, các vấn đề pháp lý của Trump khích động những người theo đạo Tin Lành ở Iowa.
Còn báo The New York Times thì viết rằng cử tri da trắng blue-collar (dân lao động tay chân) là nền tảng cho Trump. Nhưng sự hồi sinh chính trị của ông phần lớn được thúc đẩy bởi các thành viên Đảng Cộng Hòa “từ đầu bên kia của quy mô kinh tế xã hội,” tức là những kẻ lắm tiền nhiều của hơn.
Sau cùng thì di dân vẫn là vấn đề hàng đầu đối với những cử tri tại Iowa.
Iowa rất quan trọng với Thống Đốc Florida Ron DeSantis (Cộng Hòa), người đã tuôn đổ tài lực vào tiểu bang, dành nhiều tháng để gặp gỡ cử tri ở tất cả 99 quận. Trong khi những tuần gần đây ông cũng cố gắng giành kiểm soát, khi các chiến lược gia gợi ý rằng bất cứ điều gì, ngoại trừ là đạt được vị trí thứ nhì vững chắc, cũng sẽ là thảm họa cho thống đốc Florida. Một cuộc thăm dò của Trung Tâm Nghiên Cứu Chính Trị thuộc đại học Suffolk University công bố hôm Thứ Năm, 11 Tháng Giêng cho thấy cựu Đại Sứ Liên Hiệp Quốc Nikki Haley dẫn trước DeSantis tại Iowa tới 7 điểm.
DeSantis đang trông cậy vào các cựu quân nhân để có được những lá phiếu rất cần thiết cho Iowa.
Theo tờ Wall Street Journal, trong lúc Trump thống trị tại Iowa, Haley đang để mắt tới New Hampshire. Bản thân Haley không vận động mạnh mẽ tại Iowa và thay vào đó đặt hy vọng vào New Hampshire và cuộc bầu cử sơ bộ vào ngày 23 Tháng Giêng. Bà giành được chỗ đứng tại Tiểu Bang Granite (danh xưng của New Hampshire) và cuộc thăm dò mới cho thấy sự ủng hộ của Trump tại New Hampshire giảm nhẹ trong những tháng gần đây. (TTHN)
ĐẮK LẮK, Việt Nam (NV) – Tòa Án Tỉnh Đắk Lắk bất ngờ công bố sẽ đưa ra xét xử 100 bị can vào ngày 16 Tháng Giêng với cáo buộc tấn công hai đồn công an xã Ea Tiêu và Ea Ktur, huyện Cư Kuin.
Báo Pháp Luật TP.HCM dẫn tin từ bà H’Yim Kđoh, phó chủ tịch tỉnh Đắk Lắk, cho biết như trên tại cuộc họp báo công bố thông tin kinh tế – xã hội hôm 15 Tháng Giêng. Phiên tòa dự trù sẽ xét xử lưu động kéo dài trong 10 ngày.
Những người bị cho là nghi can trong vụ bạo động bị bắt giữ. (Hình: Pháp Luật TP.HCM)
Thông tin về vụ án, bà H’Yim KĐoh cho biết căn cứ kết quả điều tra, truy tố, tòa quyết định đưa ra xét xử lưu động 100 bị cáo. Trong đó, 53 người bị cáo buộc tội “khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân;” 45 bị cáo về tội “khủng bố,” trong đó có sáu người đang ở ngoại quốc; một người bị truy tố về tội “che giấu tội phạm” và một người bị cáo buộc “tổ chức, môi giới cho người khác xuất cảnh, nhập cảnh hoặc ở lại Việt Nam trái phép.”
Vụ tấn công được mô tả là do một nhóm người bịt mặt, mang theo các loại vũ khí gồm súng và bom xăng tấn công hai đồn công an ở xã Ea Tiêu và Ea Ktur, huyện Cư Kuin, vào rạng sáng 11 Tháng Sáu, 2023, khiến chín người thiệt mạng, trong đó có bốn viên chức công an cùng bí thư xã Ea Ktur, chủ tịch xã Ea Tiêu.
Đại diện Bộ Công An cho rằng hầu hết các nghi can trong vụ này “còn rất trẻ, đa số là người đồng bào dân tộc thiểu số ở Đắk Lắk, bị lôi kéo, xúi giục, kích động.”
“Toàn bộ thanh niên, người khỏe mạnh, kể cả phụ nữ, mỗi người tự trang bị cho mình dao, rựa phát rẫy, gây gộc… cùng phối hợp với lực lượng chức năng tiến hành truy quét. Hàng trăm người đã đi rà soát từng rẫy cà phê, mương suối, bụi rậm… phát hiện và bắt giữ thêm một số đối tượng [nghi can] khác khi đang lẩn trốn trên địa bàn thôn 24,” bản tin báo Công An Nhân Dân viết.
Mô tả về vụ tấn công trên, ông Tô Ân Xô, phát ngôn viên Bộ Công An Việt Nam, cho rằng các nghi can hoạt động “có tổ chức, rất manh động, liều lĩnh, man rợ và mất nhân tính.” Nhiều người khai “nhận được chỉ đạo nếu gặp cán bộ và công an xã thì giết chết, cướp tài sản, súng đạn.”
Thậm chí báo Tuổi Trẻ hôm 16 Tháng Sáu, 2023, đưa cáo buộc rằng nhóm nghi can “từng đột nhập doanh trại Lữ Đoàn Đặc Công 198 để cướp vũ khí nhưng bất thành.”
Các nghi can được cho rằng đã đột nhập vào doanh trại nhưng phát giác có người mở cửa, bật điện sáng, sợ bại lộ nên rút ra, bản tin dẫn nguồn Bộ Công An cho biết thêm.
Một nghi can tươi cười trong lúc bị công an hỏi cung, khiến công luận nghi ngờ có sự “đạo diễn” trong vụ bắt người. (Hình: Facebook Bị cạo râu)
Trong khi đó, tờ Thanh Niên quy kết rằng nhóm nghi can tấn công đồn công an nhằm “gây tiếng vang” và “có ảo tưởng được ra ngoại quốc.”
Đáng nói, không có bất kỳ báo nào ở Việt Nam dẫn ý kiến của giới luật sư về vụ bạo động ở tỉnh Đắk Lắk, cũng như ý kiến của thân nhân các nghi can. (Tr.N) [kn]
Trong những chuyến đi “điền dã” sưu tầm văn chương bình dân ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, ngoài vô số ca dao, tục ngữ, hò vè, chuyện kể, chúng tôi còn sưu tầm được chuyện dân gian khá thú vị sau đây- xin đặt tựa đề là “Miếng Thịt Làng”.
Tóm tắt cốt chuyện
Tại một làng quê miền sông Hậu, có anh nông dân đã mua một chức hàm cai tuần để tránh phu phen tạp dịch. Theo lệ làng, anh ta phải nộp một số tiền cho làng và một con heo đồ (tức heo đã cạo sạch lông và móc hết bộ đồ lòng) ra đình tế lễ. Cúng xong, heo được đem đi quay. Trước cúng sau ăn. Đã cúng rồi phải “kiến” đầy đủ cho mười hai Hương chức Hội tề trong làng. Anh ta chặt 12 miếng thịt quay để vô một cái mâm rồi lấy miếng giấy điều phủ lên cẩn thận.
Đoạn sai thằng nhỏ mang mâm thịt đi ra nhà việc (trụ sở làm việc của Ban Hội tề dưới thời Pháp thuộc). Anh dặn con phải học thuộc lòng: Hương cả: miếng đầu; hương chủ: miếng nọng; hương sư: miếng vai; các viên chức khác theo thứ bậc từ lớn tới nhỏ: lẳn mẳn mỗi người một miếng. Tội nghiệp thằng nhỏ mới 9-10 tuổi có tánh hay quên, đầu đội mâm thịt, chân rảo bước, miệng không ngớt lặp lại lời cha dặn như niệm thần chú: “Cả đầu, chủ nọng, sư vai, lẳn mẳn mỗi người một miếng”.
Tới ao nuôi cá tra cá vồ, thằng nhỏ chột bụng bèn đặt mâm thịt cạnh cầu ao rồi hối hả bước vô cầu tiêu làm cái việc “đệ tứ khoái”. Cái cầu tiêu nầy được cất toàn bằng cây nhà lá vườn: Cột bằng cây mù-u lão, đà ngang lót bằng những thanh tre mạnh tông già, chắc chắn, mái được lợp bằng lá dừa nước chằm lại phơi khô để che mưa nắng. Không may cái cầu tiêu nầy có một tấm đà bắt đầu bị mục, phải ngồi ở tư thế thật cẩn thận, nếu không dễ bị đứt dây thiều lọt cầu tiêu như chơi!
(minh họa: Trang Trinh/Unsplash)
Trở lại chuyện thằng nhỏ. Sau khi trật quần xà lỏn, rón rén ngồi xuống cầu, nó vừa rặn vừa lặp lại “điệp khúc-thần chú”. Thừa cơ hỗn loạn, cục thứ nhứt chui ra, rơi tòm xuống ao: Cả đầu; rồi cục thứ hai rơi tiếp: Chủ nọng; và cục thứ ba: Sư vai… Rồi cứ thế cả tràng phân lỏng thi nhau rơi xuống nước: Lẳn-mẳn mỗi người một miếng. Lũ cá đói mồi tranh nhau “vồ”, “đớp” hết sản phẩm của thằng nhỏ, tạo thành một thứ âm thanh hỗn độn, nước phân lỏng bắn lên tung tóe. Mấy con cá vồ lớn ỷ mạnh giành ăn hết mấy cục phân lớn và “ngon”. Còn mấy chú cá nhỏ yếu thế chỉ rỉa được mấy miếng nhỏ, lầy nhầy, lẳn-mẳn thật đúng “quy luật”, đúng tôn ti trật tự!
Sự phản kháng chế độ
Chúng tôi thường nhấn mạnh: Bất cứ chế độ cai trị nào trước lúc cáo chung thường là một tấn bi kịch, đồng thời là một tấn hài kịch lớn. Xã hội phong kiến ở nước ta thời kỳ suy tàn cũng không ngoại lệ, tức vừa bi kịch vừa hài kịch.
Cái bi-hài kịch thời kỳ nầy thể hiện ở hai giai cấp đối kháng: Thống trị và bị trị. Thật ra dưới thời phong kiến đã có những minh quân, những lương tướng hết lòng trị nước chăn dân. Ngược lại cũng có những hôn quân vô đạo, quan lại thối nát “ngồi mát ăn bát vàng”, cậy quyền ỷ thế mà ra sức vơ vét của công, hà hiếp dân lành.
Còn kẻ bị trị dân ngu khu đen đầu tắt mặt tối, suốt ngày “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”, làm ra của cải vật chất, nhưng bị bóc lột tận xương tủy nên suốt đời vẫn lầm than cơ cực (Gánh cực mà đổ lên non; Còng lưng mà chạy cực còn theo sau)…“Con giun xéo lắm cũng quằn”, ở đâu có áp bức, ở đó có mầm mống phản kháng. Người dân lúc đầu chỉ biết than thân trách phận: “Trách trời sao ở không cân; Kẻ ăn không hết người lần không ra”. Dần dà họ biết phản kháng qua tiếng cười vừa có tánh chất hài hước, vừa bao hàm nỗi chua chát xót xa! Hệ thống chuyện cười từ đó mà phát sanh.
Giai thoại về hai cha con ông đồ thời Lê mạt (tức thời cuối Lê, không phải Lê-Mạc) sưu tầm chuyện tiếu lâm “Uống rượu thịt chó” đã phản ảnh phần nào thực trạng ấy. Chuyện được kể như sau: Vào cuối đời Lê, có hai cha con ông đồ bất mãn thời thế. Ngày nọ, ông đồ cha và ông đồ con có sáng kiến cùng nhau làm cái việc sưu tầm tất cả các chuyện hài hước lưu hành trong dân gian, bất kể thanh hay tục. Khi sách soạn xong, hai cha con làm lễ “lạc thành”, uống rượu với thịt chó và duyệt lại toàn bộ tác phẩm. Mỗi lần đọc lại xong từng chuyện một, hai nhà sưu tập cùng cạn ly đầy rồi rót đầy ly cạn, cùng cười rũ rượi ra vẻ đắc ý. Cho đến khi rượu thịt hết, sách đọc xong, hai cha con ông đồ vì cười nhiều quá nhăn răng ôm nhau mà… chết!
Hệ thống chuyện “Trạng Lợn”, chuyện “Vua Heo” và chuyện “Trạng Qùynh” đả kích thẳng tay bộ máy thống trị phong kiến mục ruỗng. Nói chung, tác giả dân gian và Trạng Lợn, Trạng Quỳnh đã đem vua chúa, quan lại các cấp từ trung ương tới địa phương và nho sĩ vô sỉ ra làm trò đùa. Ngay cả thành phần xuất thân của Trạng Lợn, của Vua Heo là cả một sự phản kháng. Trạng Lợn vốn con nhà bần nông, dốt nát lại vô hạnh làm nghề lái heo nhưng “nhờ chó dắt” nên suốt đời gặp toàn những chuyện may mắn, tận hưởng vinh hoa phú quý. Còn Vua Heo vốn là cậu bé mồ côi rày đây mai đó, đi ở đợ hết nhà nầy tới nhà khác, quần áo rách rưới lem luốc bị người đời gọi là “Thằng Heo”. Vì sau lưng thằng heo có 9 nốt ruồi son nên nhờ gặp vận may lên làm vua, oai quyền tột đỉnh!
Trở lại đề tài, chuyện “Miếng thịt làng” mặc dầu tương đối ngắn, nhưng với nụ cười hóm hỉnh, tác giả dân gian đã thành công trong việc vẽ lại bức tranh xấu xa ở nông thôn nước ta; đồng thời nói lên sự phản kháng của người dân đối với Ban Hương chức Hội tề Nam kỳ thời bấy giờ. Thật ra tại các làng xã miền Nam trước kia, sự phân hạng dân chúng rất giản dị, chỉ có hai giai cấp: Địa chủ và tá điền. “Nhưng mối quan hệ địa chủ-nông dân thời bấy giờ không đậm nét- có thể nói họ “sống chung hòa bình”, kẻ có của người có công, bởi họ đã từng “đồng cam cộng khổ” trong việc khai hoang vỡ đất và cũng biết “thương người xa xứ lạc loài tới đây” (Trích Nguyễn Kiến Thiết: Những Trang Văn Đời Tôi. Văn Học Mới Hoa Kỳ xuất bản 2021).
Tưởng cũng nên biết, các chúa Nguyễn và những vua đầu triều Nguyễn đã thực thi chánh sách rất thoáng và cởi mở bằng cách khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu dân và quan binh trong việc khai khẩn đất: Khai thác đất bao nhiêu tùy ý, khai phá xong thì báo với chánh quyền sở tại và nộp thuế (biệt nạp) để giữ quyền sở hữu… Đến ngày 6 Tháng Sáu 1884, triều đình Nguyễn ký Hòa ước Patenôtre với thực dân Pháp, mở đầu thời kỳ Việt Nam mất độc lập, tự do và trở thành một quốc gia lệ thuộc vào nước Pháp.
Từ đó, Việt Nam trở thành một nước thuộc địa-nửa phong kiến, nhân dân ta phải sống cảnh “một cổ hai tròng”– nghĩa là chịu sự áp bức bóc lột dưới ách thống trị của cả thực dân và phong kiến. Khi Toàn quyền Đông Dương ra Nghị định ngày 27 Tháng Tám 1904 thành lập Ban Hội tề tại các xã ở Nam kỳ- gọi là Hội đồng làng, đánh dấu sự can thiệp, cải tổ hành chánh của thực dân Pháp- bắt đầu tại miền Nam để đi dần tới miền Bắc và miền Trung. Theo Nghị định nầy Ban Hội tề phải có tối thiểu 8 viên chức và có thể tăng thêm tới 12 người tùy theo từng xã với tục lệ riêng của mình.
Về sau với Nghị định ngày 30 Tháng Mười Hai 1927 của Toàn quyền Đông Dương, Ban Hội tề được gọi là Hội đồng hương chánh gồm 12 viên chức. Nhà văn Toan Ánh gọi là Hội đồng kỳ hào, dễ lẫn lộn với Hội đồng kỳ mục ở miền Trung và miền Bắc. Trong chuyện “Miếng thịt làng”, chúng tôi gọi Ban Hương chức Hội tề nhằm nói đến Ban Hội tề-Hội đồng hương chánh gồm 12 viên chức trong bối cảnh lịch sử thời bấy giờ ở Nam kỳ.
*Nội dung chánh của chuyện nhằm đả phá “óc ngôi thứ chốn đình trung”. Đình làng vừa là trung tâm hành chánh, trung tâm văn hóa, vừa là trung tâm về mặt tình cảm. Do vậy mới sanh ra lắm tệ nạn, như hủ tục coi trọng “miếng thịt giữa làng/đình” hơn “sàng xó bếp”. Luật vua thua lệ làng. Do vậy mà 12 Hương chức Hội tề lần lượt được “thưởng thức” những cục thịt-phân do thằng nhỏ con anh cai tuần “sản xuất”.
Sự “cho” và “nhận” được diễn ra nhanh gọn, các bên đều có lợi. Bên cho sảng khoái bởi cái “đệ tứ khoái”, bên nhận thống khoái với món ăn “truyền thống” nên giành nhau vồ, đớp. Thật ra cũng có nhiều hương chức giàu lòng nhơn đức biết thương dân; nhưng vì tác giả dân gian muốn gián tiếp lên án chế độ cai trị hà khắc của thực dân nên mới mượn họ làm vật tế thần!
*Nội dung kế tiếp nhằm đả kích là “Túi tham không đáy”, nói nôm na là lòng tham vô cùng vô tận, giống như cái túi rộng không có đáy, bỏ tiền của vô bao nhiêu cũng không đầy. Đã là tham quan thì phải ăn của “đút lót”, và ăn bao nhiêu cũng không vừa túi tham của mình. Có loại “hối lộ” trơ trẽn, lộ liễu, có loại tinh vi, khéo léo. Chẳng hạn như “Quan huyện thanh liêm” lại “bất liêm” đã mắng huyện bà sao không nói mình tuổi Sửu thay vì tuổi Tý để dân làng đúc tượng bạc lớn bằng con trâu để đút lót.
Cái quy luật “Cá lớn ăn nhiều, cá nhỏ ăn ít”, hoặc “Cá lớn nuốt cá bé” y chang tệ trạng quan lớn tham nhũng nhiều, quan nhỏ tham nhũng ít; cái gì ăn được thì ăn, đồ dơ thúi cũng ăn; ăn không được thì quậy phá cho hôi. Đôi khi chúng tìm mọi cách thanh toán lẫn nhau để giành hết lợi lộc về phần mình. Rõ ràng là cảnh “cá đớp cá”, “người trói người” bất cứ xã hội nào cũng có. Hèn chi cụ Đồ Chiểu đã răn đe: “Thà đui mà khỏi danh nhơ; Còn hơn sáng mắt ăn dơ tanh rình”!
*Sau hết là tệ nạn “mua quan bán tước”. Vào cuối thế kỷ XIX, dưới chế độ thực dân-nửa phong kiến, nho học lụi tàn, việc thi cử chỉ là cảnh chợ chiều để các giám quan tha hồ thao túng. Nguyễn Khuyến đã sáng tác bài thơ Tiến sĩ giấy với giọng điệu trào phúng để thể hiện tâm trạng và thái độ của mình trước hiện thực: “Cũng cờ, cũng biển, cũng cân đai / Cũng gọi ông nghè có kém ai..”. Trần Tế Xương đã đả kích gay gắt tệ nạn “mua quan bán tước” qua tiếng cười châm biếm chua cay bằng bài thơ nổi tiếng Năm mới chúc nhau: “Lẳng lặng mà nghe nó chúc sang / Đứa thì mua tước đứa mua quan…”.
(minh họa: Anne Line/Unsplash)
Trong chuyện “Miếng thịt làng”, tệ nạn nầy được nhắc đến nhưng với mức độ vừa phải. Cụ thể là anh nông dân phải “nộp tiền” cho làng để “mua” chức hàm cai tuần. Trước khi nhận việc, anh ta còn phải mang một con heo ra đình cho làng tế lễ. Gọi là tế lễ, nhưng thật ra là để ăn khao, tạo cơ hội cho Ban Hội tề chia nhau miếng thịt làng và say sưa chè chén. Cái lệ ăn khao bất thành văn nầy giống y chang các làng xóm miền Bắc, nhưng với cái tên hoa mỹ hơn- tức khao chức việc hoặc khao nhiêu, khao xã. Nếu không đủ tiền để “nộp” và sắm lễ vật (mua heo), anh ta phải cầm cố nhà cửa, ruộng đất, đôi khi phải mang công mắc nợ. Điều đáng nói là nạn mua quan bán tước đã phổ biến khắp mọi ngõ ngách, mọi lãnh vực trong đời sống từ xưa tới nay, nên đã nghiễm nhiên trở thành “văn hóa”- như “văn hóa chạy chức”, “văn hóa phong bì”, v.v…
Thay Lời kết
Bàn về cái tật “Gì cũng cười”, cụ Nguyễn Văn Vĩnh cho rằng: Dân ta có thói lạ là gì cũng cười. Người ta khen cũng cười, chê cũng cười. Hay cũng hì, mà dở cũng hì; quấy cũng hì, phải cũng hì (theo Đông Dương tạp chí số 22/1913). Thật ra, nguyên nhân của tiếng cười trong xã hội có giai cấp thường nói lên sự mâu thuẫn, sự tương phản. Đó là sự mâu thuẫn/tương phản giữa cái xấu xa và cái đẹp đẽ (Aristote); giữa cái tầm thường và cái cao quý (Kant); giữa cái có lý và cái phi lý (Richter).
Từ cái tương phản, mâu thuẫn dẫn đến sự đối kháng. Trong chuyện “Miếng thịt làng”, tác giả dân gian dùng tiếng cười để chuyên chở nội dung đối kháng của kẻ bị trị chống lại giai cấp thống trị ở nông thôn. Tiếng cười ở đây chính là khí giới của kẻ yếu thế cô chống lại kẻ mạnh quyền thế. Mặc dầu sự đối kháng chưa mạnh mẽ quyết liệt, chỉ là một đóm lửa yếu ớt; nhưng biết đâu khi gặp thời cơ thuận lợi, toàn dân nổi dậy dấy can qua, gặp cơn gió mạnh, đóm lửa kia sẽ bùng phát mạnh mẽ, rộng khắp để thiêu rụi cả thành trì bất công, áp bức!
DUBAI, United Arab Emirates (NV) – Chiếc tàu chở hàng Gibraltar Eagle do Mỹ sở hữu và vận hành, trúng hỏa tiễn đạn đạo chống hạm, Bộ Tư Lệnh Trung Ương Hoa Kỳ cho biết hôm Thứ Hai, 15 Tháng Giêng, theo Reuters. Tuy nhiên, không có báo cáo về thương tích hoặc thiệt hại đáng kể.
Hãng vận tải Eagle Bulk Shipping có trụ sở tại Hoa Kỳ cho biết, chiếc tàu bị trúng một “vật thể không xác định” khi đang di chuyển cách Vịnh Aden 100 dặm, bị hư hại nhẹ ở hầm chứa hàng và không có thủy thủ nào bị thương.
Tàu hàng lưu thông tại Biển Đỏ. (Hình minh họa: Ahmed Hasan/AFP via Getty Images)
Eagle Bulk cho biết trong một tuyên bố: “Con tàu bị bắn trúng khiến có hư hại nhẹ ở hầm chứa hàng nhưng vẫn ổn định và đang rời khỏi khu vực.”
Cùng ngày, công ty An Ninh Hàng Hải Ambrey của Anh cho biết một chở hàng thuộc sở hữu của Mỹ mang cờ Marshall Islands đã bị trúng hoả tiễn khi quá cảnh gần cảng Aden của Yemen.
Theo Ambrey, con tàu này được đánh giá là không liên kết với Israel, đồng thời đánh giá cuộc tấn công nhằm vào các lợi ích của Mỹ nhằm đáp trả các cuộc tấn công gần đây vào các vị trí quân sự của Houthi.
Cuộc tấn công mới nhất cho thấy rằng bất chấp các cuộc tấn công của Mỹ, nhóm Houthis tỏ ra không hề nao núng.
Lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn kiểm soát phần lớn bờ Biển Đỏ đã tấn công các tàu thương mại, mà họ cho là có liên quan đến Israel hoặc bị ràng buộc bởi các cảng của Israel.
Các lực lượng quân sự của Mỹ và Anh đã đáp trả vào tuần trước bằng cách thực hiện hàng chục cuộc tấn công trên không và trên biển vào các mục tiêu của Houthi ở Yemen.
Quân đội Mỹ hôm Chủ Nhật cho biết một máy bay chiến đấu của Mỹ tiêu diệt một hỏa tiễn hành trình chống hạm của Houthi bắn về phía chiến hạm USS Laboon ở phía Nam Biển Đỏ. (MPL) [kn]
RAFAH, Dải Gaza (NV) – Số người chết tại Gaza đã vượt qua 24,000 và cần khẩn cấp thêm viện trợ nếu không những người dân tuyệt vọng nơi này sẽ phải hứng chịu nạn đói và tình trạng bệnh tật lan tràn, Liên Hiệp Quốc cảnh báo hôm Thứ Hai, 15 Tháng Giêng, theo AP.
Trong khi những người đứng đầu cơ quan Liên Hiệp Quốc không trực tiếp chỉ trích Israel, họ cho biết việc viện trợ đang gặp khó khăn do việc cửa biên giới quá ít, quá trình kiểm tra xe vận tải khó khăn khiến hàng hóa đưa vào Gaza chậm chạp, thêm vào đó chiến cuộc vẫn tiếp diễn trên toàn bộ khu vực.
Nhân viên y tế chăm sóc một trẻ em Palestine bị thương vì Israel oanh kích tại Gaza. (Hình: Ahmad Hasaballah/Getty Images)
Bà Cindy McCain, tổng giám đốc Tổ Chức Lương Thực Thế Giới, cho biết: “Người dân ở Gaza có nguy cơ chết đói khi chỉ cách các xe vận tải chở đầy thực phẩm vài dặm. Mỗi giờ trôi qua sẽ khiến vô số sinh mạng con người gặp nguy hiểm.”
Bà Cindy McCain là goá phụ của cố Thượng Nghị Sĩ John McCain.
Cuộc chiến của Israel chống lại Hamas ở Gaza, bắt nguồn từ cuộc tấn công ngày 7 Tháng Mười, 2023, của nhóm chiến binh vào miền Nam Israel, gây ra sự tàn phá chưa từng có ở vùng đất ven biển nhỏ hẹp này và gây ra một thảm họa nhân đạo khiến hầu hết 2.3 triệu dân Gaza phải chạy loạn và đẩy hơn một phần tư vào tình trạng đói kém, theo Liên Hiệp Quốc.
Bà Cindy McCain, tổng giám đốc Tổ Chức Lương Thực Thế Giới, cảnh báo tình trạng đói kém và dịch bệnh ở Gaza. (Hình: Julien De Rosa/Pool/AFP via Getty Images)
Tại Gaza, người dân ngày càng tuyệt vọng.
Đoạn phim được hãng truyền hình Al Jazeera chia sẻ trên mạng cho thấy hàng trăm người đổ xô về phía chiếc xe tải viện trợ ở nơi mà hãng tin này cho biết là thành phố Gaza.
Một ngày sau khi Toà Bạch Ốc đưa ra nhận định đến lúc Israel phải thu hẹp quy mô tấn công quân sự, Tổ Chức Lương Thực Thế Giới, UNICEF và Tổ Chức Y Tế Thế Giới cho biết cần mở các tuyến đường qua biên giới mới vào Gaza, cần cho phép nhiều xe tải hơn vào mỗi ngày, và các nhân viên cứu trợ cũng như những người tìm kiếm viện trợ cần được phép đi lại một cách an toàn.
Cuộc xung đột cũng làm dấy lên căng thẳng trong khu vực, khi các nhóm dân quân vũ trang được Iran hậu thuẫn ở Lebanon, Syria, Iraq và Yemen thực hiện các cuộc tấn công để ủng hộ người Palestine.
Một hoả tiễn do phiến quân Houthi ở Yemen bắn đã bắn trúng một tàu chở hàng của Mỹ hôm Thứ Hai, chỉ vài ngày sau khi Mỹ dẫn đầu các cuộc tấn công nhằm vào nhóm này vì các cuộc tấn công vào thương thuyền hàng hải quốc tế. (MPL) [kn]
Bị đuổi khỏi quán Hà Nội vì ngồi xe lăn: Có không chuyện kỳ thị?
Cộng đồng mạng xã hội vầ truyền thông trong nước đang xôn xao về bài viết của anh V.M.L – chủ tài khoản Facebook có gần 150.000 lượt theo dõi, về câu chuyện ‘bị đuổi khỏi quán phở vì ngồi xe lăn’.
Nói đến Hoàng Sa, cái tên này được nhắc nhiều nhất, có lẽ là vào năm 2014. Lúc đó, giàn khoan HD 981 được Bắc Kinh kéo tới, đặt trong vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Cuộc khai thác thăm dò này được bảo vệ đến hơn 100 tàu đủ loại của Trung Quốc, biến tâm lý chống Trung Quốc ở cả Việt Nam bùng nổ, mọi người xuống đường, báo chí tố cáo, và những cuộc biểu tình trên đường phố Sài Gòn, Huế, Đà Nẵng, Hà Nội… không nhiều công an, an ninh kiểm soát như thường ngày.
Sau những giờ phút sôi động ấy, Điều nhìn thấy – lần duy nhất sau 1979 – là hình ảnh của một quốc gia như đang cùng chung một ý nguyện chống ngoại xâm, và hơn thế nữa, là muốn bứt ra khỏi vòng tay ghì siết của cái gọi là tình đồng chí của Bắc Kinh. Liên tục trong hơn một tháng đặt giàn khoan, gây hấn, đâm đụng tàu Việt Nam, vu cáo ngược trên truyền thông, Trung Quốc trở thành câu chuyện phản ứng trải dài khắp nước. Từ bạo động ở Bình Dương lan sang nhiều tỉnh, tận Hà Tĩnh.
Thậm chí, ở Sài Gòn còn có tin một vụ tự thiêu của của bà Lê Thị Tuyết Mai, 67 tuổi trước Dinh Độc Lập ở Sài Gòn vào ngày 23 Tháng Năm, mà theo hồ sơ của công an thì bà là một Phật tử thuần thành của Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất, đã để lại 6 tấm biểu ngữ chống Trung Quốc. Đến tháng Sáu 2014, Ông Hoàng Thu, 71 tuổi, cựu binh Việt Nam Cộng Hòa cũng tự thiêu tại bang Florida, Mỹ, để lại mảnh giấy ghi “Hai Yang 981 phải rời khỏi VN hải phận. Anh hùng tử, chí hùng nào tử”.
Nhiều người bình luận, rằng chuỗi phản ứng chống Trung Quốc trên cả nước lúc đó, là một kế hoạch của những người lãnh đạo Việt Nam cho nên mới có sự bùng phát lịch sử như vậy. Có người còn nói, đó là cách giới thiệu lòng dân với những người trong hệ thống chính trị đang có khuynh hướng thân Trung Quốc.
Điều đó có thể là sự thật vì cuộc biểu tình chỉ được thả lỏng từ ngày 11 cho đến ngày 18 tháng 05 sau đó, những vụ trấn áp đã xuất hiện nhiều người bị bắt, nhiều cuộc khởi động biểu tình cũng bị dập tắt. Nhưng dù là thế nào đi nữa, những ngày ngắn ngủi đó thật cần thiết để hàng triệu người Việt Nam vô danh trên đất nước nhìn thấy nhau, nhìn thấy một nguyên khí quốc gia hừng hực chỉ lắng xuống, đợi thời điểm bùng lên trong một bối cảnh mà tình hữu nghị đỏ rực giữa hai đảng cộng sản Việt Trung, chưa bao giờ hoàn toàn là ý đảng hợp lòng dân.
Những người từng tham gia biểu tình vẫn tiếc rằng những thời điểm sôi động đó bị chấm dứt quá ngắn. Nhưng trên thực tế bàn cờ Việt Nam Trung Quốc đã vô cùng căng thẳng vào lúc đó. Tin tức những cuộc bạo động tấn công vào các công ty xí nghiệp của người Trung Quốc đã khiến xuất hiện thành phần cực hữu của Trung Quốc lên giọng đòi một cuộc chiến tranh. Và sau các sự kiện như ở Bình Dương Vũng Áng, nếu không kiềm chế được mọi thứ,
Sẽ là dấu hiệu của một cuộc loạn lạc lớn. Cả Trung Quốc và Việt Nam cũng đều kiểm duyệt những tin tức nóng và gây sốc về những tình hình chung. Còn tình hình trên biển thì tàu của Trung Quốc và Việt Nam cũng đã liên tục đâm nhau đến vài trăm lần.
Nhắc lại sự kiện nảy, để nhớ, một khi ngoại xâm đến cửa, không chỉ người Việt mà hệ thống chính trị nào cũng có một thái độ dứt khoát về tổ quốc, dân tộc. Sau vụ giàn khoan HD 981 Tháng Năm 2014, mối quan hệ Việt Nam Trung Quốc lạnh đi thấy rõ trong nhiều năm thậm chí là đối xử với nhau nhiều thứ rất gay gắt.
Điều đặc biệt của cuộc biểu tình năm 2014 và câu chuyện Hoàng Sa Đó là người ta nhìn thấy một nước Việt Nam tất cả đều đứng về một phía: Một tấm lòng, một ý nghĩa về Tổ quốc và Dân tộc. Hình ảnh Việt Nam lúc đó còn cho thấy rằng có thể sức mạnh của Việt Nam chưa đủ để đối đầu với Trung Quốc, nhưng nhân dân luôn đứng sau lưng những người cầm quyền, khi họ chọn một thế đứng với lẽ phải, với đất nước và không bao giờ chịu khuất phục. Lịch sử Việt ngàn năm thời Lê – Lý – Trần như tái hiện trong khoảnh khắc.
Không chịu khuất phục: Đó cũng là hình ảnh của cuộc hải chiến Hoàng Sa 19 Tháng Một 1974. Chính quyền Việt Nam Cộng Hoà vẫn chủ động trong một cuộc chiến tranh không cân sức, thà chết chứ không đầu hàng, không buông tay cho kẻ thù lấn chiếm đất đai của tổ tiên. Và có như vậy, thì Hoàng Sa trở thành một câu chuyện lịch sử về kẻ cướp và người chống kẻ cướp. tất cả những dữ kiện lịch sử đó được ghi lại bằng máu, và mãi mãi không bao giờ phai mờ, bất chấp Trung Cộng đã đổ không biết bao nhiêu tiền của để mồm loa mép giải nói đó là đảo của họ.
Có người nhắc rằng kỷ niệm 50 năm cuộc chiến Hoàng Sa, nếu Việt Nam không kiện Trung Quốc ra tòa án quốc tế thì chúng ta sẽ mất mãi mãi. Vấn đề pháp lý cũng quan trọng, nhưng ý nguyện của một quốc gia thống nhất mới là quan trọng hơn cả. Tây Tạng không đưa Trung Quốc toà án quốc tế, nhưng thế giới vẫn nói đó là một cuộc đánh chiếm.
Khu trục hạm USS Hopper “tự do hải hành” ở khu vực quần đảo Hoàng Sa. (Hình: US Navy)
Ngay cả lúc này khi tìm dữ liệu trên các trang mạng, tin tức vẫn còn nói rõ rằng Trung Quốc đánh chiếm đảo Hoàng Sa của Việt Nam từ chính thể Việt Nam Cộng Hòa – mà Việt Nam Cộng Hòa là một bộ phận của Việt Nam có khác biệt chính trị, chứ không phải là một quân thù nào như những ngôn ngữ tuyên truyền vẫn còn nói đến tận bây giờ.
50 năm của Hoàng Sa là lúc để nhìn lại điều đau xót, là một phần đất nước đã rơi vào tay kẻ cướp. Có chiến thắng pháp lý cũng chưa chắc chúng ta đã có lại được đất đai xưa, và ngay cả có chiến tranh cũng chưa chắc đó là một cuộc chiến dứt khoát để giành lại hoàn toàn. Vậy thì điều cuối cùng mà người Việt có thể tìm thấy – như là một vận hội, một cơ may – là cả dân tộc và những người cầm quyền đều cùng đứng về một phía, đoàn kết, buông bỏ những ngôn từ gươm giáo để chống lại anh em của mình. Đất nước thực sự thống nhất để nhìn về một tương lai độc lập mà không hề chung vận mệnh với kẻ cướp.
Năm 2014 nhắc vào lúc cao trào của tình dân tộc, tất cả mọi tôn giáo đều lên tiếng, bất luận đó có bị coi là hoạt động tín ngưỡng bất hợp pháp đi nữa. Không chỉ trong nước, mà cả hải ngoại, hơn 3 triệu người VIệt sống xa quê hương cũng sôi sục vì vận mệnh tổ quốc, trong đó có không ít những tổ chức chính trị bất đồng với nhà nước. Nhiều cuộc biểu tình phản đối diễn ra trước các đại sứ quán của Trung Quốc nhiều nước đã diễn ra, người ta nhìn thấy cờ đỏ sao vàng đứng cùng cờ vàng ba sọc đỏ: Trong nguy nan, người Việt chỉ nhìn thấy nhau bằng quê hương.
Trên facebook, đều đặn mỗi năm, tôi nhìn thấy một người quen ở Hà Nội vẫn để dòng trạng thái là “Năm sau đến Hoàng Sa”. Lời nhắc im lặng chỉ vài chục năm nay, nhưng mang sức nặng của cả dân tộc Do Thái ngàn năm khi mơ được trở lại cố hương Jerusalem của mình.
“Sang năm đến Hoàng Sa” là một lời hẹn lòng, là một lời cam kết im lặng của những người Việt yêu nước. Nhưng đó còn là một kim chỉ nam bằng máu, có giá của biết bao nhiêu người yêu nước đang phải chịu tù đày vì chống Trung Quốc, rằng nếu cùng chung một lời cam kết với nhân dân thì sẽ có tất cả, hoặc mất tất cả.
Tìm một bác sĩ giỏi ngày nay mất nhiều thời gian hơn tìm một chiếc xe hơi đã qua sử dụng còn tốt, nên không có gì ngạc nhiên khi nhiều người chọn cách tìm đến Google để tự kiểm tra xem cơ thể mình đang gặp vấn đề gì.
Nhưng đừng quá tin vào “bác sĩ mạng” mà hãy nghi ngờ bất cứ tuyên bố gì trên nó, dù của bất cứ ai. Lý do đơn giản: Con người không phải là mẫu số chung mà cần phải “bắt tận tay day tận mặt” để chẩn đoán và kê toa.
Sức khoẻ cũng thế, đặc biệt là cơ địa mỗi người mỗi khác.
Trợ thủ chứ không phải đối thủ
Một câu hỏi đặt ra cho tương lai của y học là làm sao tận dụng được tối đa những gì trí tuệ nhân tạo (AI) có thể mang lại cho chúng ta mà không gặp điều tồi tệ nhất.
“Dù quan tâm nhiều đến các nghiên cứu y học và thường xuyên đọc các tạp chí y khoa để cập nhật kiến thức, nhưng trong những tháng gần đây, tôi phải lên mạng để điều tra nguyên nhân gây ra cơn ho kéo dài, hỏi cách trị đau cổ tay và vết sứa đốt,” một “tín đồ” của bác sĩ Google nói.
Có lẽ bạn cũng từng nằm trong số này. Việc tự chẩn đoán giờ đây đã dễ hơn bao giờ hết khi ai cũng có thể sử dụng các chatbot được hỗ trợ bởi mô hình ngôn ngữ lớn (large language model) để lùng sục hàng núi tài liệu y khoa và tự tìm thấy câu trả lời cho bệnh tật của mình bằng những giải thích bước đầu.
Muốn hiểu kết quả xét nghiệm máu hay tại sao gót chân trái lại bị đau, các chatbot AI sẽ cung cấp cho bạn một số ý tưởng. Các nhà nghiên cứu nhận thấy, khi cung cấp các thông tin chính thống, AI thường không sai. Nhưng AI không chỉ học được từ các thông tin này mà còn cả các thông tin ngoài luồng, thậm chí giả mạo.
Gần đây, một người mẹ thất vọng sau khi nhờ 17 bác sĩ khám chứng đau mãn tính đã đưa thông tin y tế của mình vào ChatGP. Bà được gợi ý mắc hội chứng “tethered cord syndrome”. Sau đó, một bác sĩ giải phẫu thần kinh ở Michigan chẩn đoán theo hướng này và xác nhận bà bị một dạng nứt đốt sống (spina bifida) có thể điều trị khỏi.
Hứa hẹn của xu hướng tự chẩn đoán trên mạng là bệnh nhân có thể tìm hiểu tận gốc những căn bệnh bí ẩn bằng cách cung cấp những triệu chứng cụ thể để ChatGPT tìm câu trả lời và bác sĩ sẽ xem xét lại sau đó.
Điều nguy hiểm là nhiều người có thể dựa quá nhiều vào ChatGPT (và những công cụ giống nó), tin tưởng chúng hơn các chuyên gia y tế! Ngoài ra, những “bác sĩ” AI cũng có thể bịa ra bằng chứng y tế để đánh lừa về sự an toàn của vaccine hoặc lợi ích của các phương pháp điều trị không có thật. Nhưng khi giúp chẩn đoán bước đầu các căn bệnh hiếm gặp (gây đau khổ cho khoảng 30 triệu người Mỹ và hàng trăm triệu người trên toàn thế giới) AI chỉ khiến mọi thứ tốt hơn chứ không xấu hơn.
Isaac Kohane, trưởng khoa tin học y sinh tại Trường Y Harvard, nhận xét: “Các bác sĩ rất giỏi trong việc giải quyết những vấn đề thông thường, nhưng thực tế cho thấy có hàng ngàn căn bệnh mà hầu hết bác sĩ lâm sàng chưa bao giờ nhìn thấy. Thậm chí chưa từng nghe nói đến!”.
Những bệnh nhân mắc các bệnh hiếm gặp thường phải vất vả nhiều năm tìm hiểu xem mình bị bệnh gì. Ngay cả một bác sĩ giỏi cũng có lúc bỏ lỡ dấu hiệu bệnh. Ví dụ, bé gái Ayoni có những triệu chứng kinh điển của hội chứng Prader-Willi khi mới sinh (cơ mềm, khó bú, khóc yếu). Bé được các bác sĩ tại một số bệnh viện uy tín nhất thế giới khám, nhưng không ai nhận ra dấu hiệu bệnh Prader-Willi, cho đến gần 5 năm sau bé mới được chẩn đoán đúng.
Mạng lưới Bệnh không được chẩn đoán (Undiagnosed Diseases Network-UDN) của Viện Y tế Quốc gia Mỹ (National Institutes of Health-NIH) thống kê có đến 11% bệnh nhân mắc những căn bệnh không chẩn đoán được vẫn có thể chẩn đoán nếu xem xét kỹ kết quả xét nghiệm và ghi chú của bác sĩ.
Kohane (phụ trách trung tâm điều phối UDN) hiện đang làm việc với nhà khoa học máy tính Matt Might (có con trai qua đời vì một căn bệnh hiếm để đào tạo một mô hình ngôn ngữ lớn giúp chẩn đoán nhanh hơn bằng cách kiểm tra kỹ hồ sơ sức khỏe của bệnh.
Ngoài chatbot, AI còn có thể trao lại quyền lực cho những bệnh nhân bị bác sĩ phớt lờ, hoặc ít ra là giúp bệnh nhân kết nối với những người bệnh giống họ. Cha mẹ của những đứa trẻ mắc các bệnh khó chẩn đoán thường mô tả cảm giác choáng váng trước việc các chuyên gia y tế không quan tâm đến chúng, một phần do không có kinh phí nghiên cứu, một phần vì nghĩ rằng số người bị các bệnh này quá hiếm.
Bác sĩ Kate McCrann (thành viên của một hội nghị nghiên cứu về bệnh hiếm) từng gặp trường hợp này. Trong năm học cuối cùng tại Yale bà nhận ra đứa con mới sinh Tess của mình không phát triển bình thường. Nhưng một bác sĩ nhi khoa khuyên bà đừng lo lắng gì cả. Mãi nhiều năm sau, McCrann và chồng Bo Bigelow mới biết Tess mắc một căn bệnh hiếm gặp gọi là hội chứng “Hao-Fountain”, do đột biến gen gây ra.
Trong bốn năm đầu đời của Tess, căn bệnh vẫn chưa được đặt tên hay xác định, khiến vợ chồng McCrann nghĩ họ đã đi vào ngõ cụt (ngay cả sau khi phát hiện ra Tess có đột biến bất thường ở gen USP7). Năm 2015, một bài đăng trên mạng xã hội khi Tess 5 tuổi đã dẫn họ đến gặp một nhà nghiên cứu về gen đột biến này. Tại đây, họ biết có bảy bệnh nhân khác giống Tess.
Đến năm 2017 McCrann thành lập nhóm kết nối hơn 200 bệnh nhân “Hao-Fountain”. Tổ chức “đồng đẳng” này mang lại cho họ hy vọng và thúc đẩy giới khoa học nghiên cứu tìm phương pháp điều trị khi số lượng bệnh nhân đã vượt quá yêu cầu và các nhóm bệnh nhân có thể tự quyên tiền giúp công việc nghiên cứu ở giai đoạn đầu.
Triển vọng rất lớn
Gần đây hơn, cách làm tương tự như McCrann đang giúp các bệnh nhân có cùng những căn bệnh hiếm tìm đến nhau và vận động nghiên cứu trị bệnh cho họ. Một ngày không xa, AI sẽ đưa các bệnh nhân mang cùng loại bệnh hiếm đến với nhau nhờ giúp phát hiện ra bệnh của họ.
AI có thể hỗ trợ chẩn đoán và tập hợp các bệnh nhân. Vấn đề còn lại là khi dựa vào AI để chẩn đoán sơ khởi bệnh, chúng ta vẫn chưa biết có thể tin tưởng nó đến mức nào. Vì các mô hình “đào tạo” AI được xây dựng cả trên các tập dữ liệu không được xem công khai nên chúng ta không biết các tài liệu y tế làm nền tảng để chatbot chẩn đoán có thể bị sai lệch thế nào.
Ví dụ, nếu một mô hình ngôn ngữ lớn được đào tạo bằng cách sử dụng các nghiên cứu về một dân số cụ thể, thì mô hình đó có thể đưa ra lời khuyên y tế không liên quan đến các nhóm dân số khác. Nghiên cứu y học vốn đã có sự thiên vị (ít có đại diện cho phụ nữ và người da màu) và sự thiên vị đó có thể được khuếch đại bởi AI.
Dù chúng ta có thể yêu cầu chatbot trích dẫn nguồn đào tạo, nhưng chúng vẫn có thể ngụy tạo các trích dẫn và bài báo khoa học giả mạo giống như thật. Một biện pháp khắc phục quan trọng là các chính phủ buộc phải tiết lộ các nguồn dữ liệu được sử dụng để đào tạo các chatbot thương mại được sử dụng để chẩn đoán.
Ngoài ra, bất kỳ hệ thống AI nào sử dụng hồ sơ sức khỏe bệnh nhân (không chỉ kết quả nghiên cứu) đều phải tuân theo quy định của các chính phủ trên toàn cầu và bảo vệ quyền riêng tư. Ngoài chính phủ, cũng cần các nhà nghiên cứu độc lập để xem xét kỹ lưỡng các lời khuyên y tế mà các mô hình AI đưa ra, Và cần có các hội đồng và hiệp hội y tế đánh giá mức độ đáng tin tuỳ vào loại chẩn đoán.
Công cụ AI không thể chẩn đoán đúng nếu kho dữ liệu chúng được học bị giới hạn. Các công ty công nghệ muốn người tiêu dùng không bị đánh lừa thì phải tạo ra các chatbot đáng tin cậy và minh bạch hơn.
Cho đến nay, các công ty này vẫn từ chối chia sẻ thông tin chi tiết về dữ liệu được sử dụng để đào tạo các mô hình ngôn ngữ lớn của họ. Các ứng dụng của AI trong chăm sóc sức khỏe ngày nay đã cắt giảm chi phí cho bệnh viện và tiết kiệm thời gian của bác sĩ nhưng lợi ích lại không hoàn hảo cho bệnh nhân.
Các công cụ AI chỉ thực sự giúp ích cho bệnh nhân nếu trở thành trợ thủ đắc lực trong hoạt động khám chữa bệnh. Ngăn chặn “tương lai đen tối” trong “AI chẩn đoán” phụ thuộc nhiều vào sự sáng suốt trong cách thức và thời điểm sử dụng AI.
Trong khi chờ hoàn chỉnh, chẩn đoán chatbot chỉ nên được xem là “gợi ý tham khảo” trong các loại bệnh hiếm. Tuy nhiên, người bệnh còn cần lòng trắc ẩn và sự quan tâm, những thứ mà con người vẫn làm tốt hơn máy móc, đặc biệt là ở những bệnh nhân mang trong mình một bệnh hiếm mà y học chưa hiểu hết.
Đêm còn đó sao mộng người đưa tiễn. (Tranh: Lê Bá Đảng)
Đêm còn đó sao mộng người đưa tiễn
Hỏi dung nhan lấp nửa vơi đầy
Ngày qua đi cho tình người chết lặng
Cánh hoa tàn mãi héo úa thanh xuân
Ngàn ái ân bởi cuộc tình vay trả
Tiếc nuối nhiều cũng chỉ thấy thương đau
Sao người về giữa hoang tàn cuộc chiến
Giải khăn sô níu kéo nửa đời yêu
Ta tìm nhau trong cả mùa ly loạn
Để trải lòng băng giá suốt đêm đông
Ngày mai đây binh lửa vẫn còn dài
Sớm hận thù quanh đời địa ngục
Có những nấm mồ hoang trên đồi vắng
Bao ngậm ngùi xanh thẳm trời thu
Người yêu ơi tay vẫy mãi kiếm tìm
Hồn đã lặn giữa hoàng hôn chất ngất
Cũng là mơ nhưng là mơ vĩnh biệt
Cũng là hôn nhưng hôn mãi bóng hình
Rồi cuối đời ta vùi trong giấc ngủ
Cả hình hài tan vỡ giữa hư vô!
LTS: Nhằm mục đích tạo thêm tình thân ái giữa bạn đọc và tòa soạn, nhật báo Người Việt trân trọng kính mời quý bạn đọc, thân hữu tham gia “Vườn Thơ Người Việ.” Bài vở xin gửi về địa chỉ email: [email protected], hoặc “Vườn Thơ Người Việt” 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683 (Vì trang báo có giới hạn, toà soạn được quyền quyết định đăng bài cho phù hợp)
SEOUL, Nam Hàn (NV) – Bắc Hàn hôm Thứ Hai, 15 Tháng Giêng loan báo thử nghiệm một loại hỏa tiễn tầm trung nhiên liệu rắn tân tiến, có đầu đạn siêu thanh khi quốc gia này theo đuổi các loại võ khí tối tân hơn, khó bị dò tìm hơn, được chế tạo nhằm tấn công các mục tiêu xa xăm của Hoa Kỳ từ bán đảo Triều Tiên, theo hãng tin AP.
Tin tức từ truyền thông nhà nước Bắc Hàn đưa ra một ngày sau khi quân đội Nam Hàn và Nhật Bản phát giác vụ phóng hỏa tiễn từ một địa điểm gần thủ đô Bình Nhưỡng, trong vụ thử hỏa tiễn đạn đạo đầu tiên của Bắc Hàn trong năm 2024.
Vụ phóng hỏa tiễn diễn ra hai tháng từ lúc Bắc Hàn cho biết họ thử thành công động cơ cho hỏa tiễn đạn đạo tầm trung dùng nhiên liệu rắn tân tiến, phản ảnh nỗ lực phát triển kho khí tài nhắm vào các căn cứ quân sự Hoa Kỳ tại Guam và Nhật Bản.
Nhật Bản mở đợt tập luyện cách đối phó khi có trường hợp khẩn cấp như bị tấn công bằng hỏa tiễn ở Tokyo hôm 15 Tháng Giêng, 2024 (Hình: TAKASHI AOYAMA/POOL/AFP/Getty Images)
Hãng thông tấn trung ương chính thức của Bắc Hàn KCNA cho biết vụ phóng hỏa tiễn hôm Chủ Nhật nhằm kiểm chứng mức độ tin cậy của động cơ nhiên liệu rắn và khả năng vận hành linh hoạt của đầu đạn siêu thanh, mà nguồn tin ngụ ý là phiên bản nâng cấp của các loại võ khí trước đó được thiết kế để thực hiện oanh kích tầm trung.
Bản tin mô tả cuộc thử nghiệm thành công nhưng không đưa ra chi tiết. Bản tin không nói tới việc lãnh tụ Bắc Hàn Kim Jong Un có tham dự cuộc thử nghiệm hay không, mà họ nói là một phần trong hoạt động phát triển võ khí thường xuyên của quốc gia này và không ảnh hưởng tới an ninh của các nước láng giềng.
Tham Mưu Trưởng Liên Quân Nam Hàn cho biết hỏa tiễn bay khoảng 1,000 kilometer (620 dặm) trước khi rơi xuống hải phận giữa bán đảo Triều Tiên và Nhật Bản. Hỏa tiễn đạn đạo tầm trung hoặc IRBM hiện có của Bắc Hàn, gồm có cả Hwasong-12, có thể vươn tới cứ điểm quân sự Guam của Hoa Kỳ tại Thái Bình Dương, được lắp ráp động cơ nhiên liệu lỏng, được bơm nhiên liệu trước khi phóng và không thể giữ nhiên liệu lâu dài.
Hỏa tiễn được trang bị động cơ đẩy rắn có thể sẵn sàng phóng nhanh hơn, dễ bay và che giấu hơn, về mặt lý thuyết có thể làm cho địch thủ khó dò tìm và ngăn chặn hơn.
Bắc Hàn tính từ năm 2021 cũng thử nghiệm võ khí siêu thanh được chế tạo có tốc độ vượt gấp năm lần tốc độ âm thanh. Nếu hoàn tất, những hệ thống quân sự như vậy có thể đề ra thách thức với các hệ thống phòng thủ hỏa tiễn trong khu vực vì tốc độ và sự linh hoạt.
Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu kho khí tài siêu thanh của Bắc Hàn có liên tục giữ tốc độ như mong muốn là vượt ngưỡng Mach 5 trong các cuộc thử nghiệm năm 2021 và 2022 hay không.
Cuộc thử nghiệm mới nhất của Bắc Hàn cho thấy quốc gia này đang đồng thời nỗ lực phát triển võ khí siêu thanh và phát triển hỏa tiễn IRBM nhiên liệu rắn làm hệ thống phóng hỏa tiễn tiềm năng, dầu cho vụ phóng hỏa tiễn hôm Chủ Nhật tập trung chính yếu vào việc đánh giá bước đầu áp dụng nhiên liệu rắn của hỏa tiễn, Chang Young-keun, chuyên gia hỏa tiễn tại Viện Nghiên Cứu Chiến Lược Quốc Gia Nam Hàn tại Seoul cho biết.
Nhiều đợt phóng hỏa tiễn thử nghiệm tiếp theo có thể sẽ sớm diễn ra, làm lân bang phải dè chừng.
Bắc Hàn phóng hỏa tiễn IRBM Hwasong-12 qua Nhật Bản ba lần tính từ năm 2017.
Lee Sung Joon, phát ngôn viên Hội Đồng Tham Mưu Trưởng Liên Quân Nam Hàn, cho biết quân đội Nam Hàn đang phân tích vụ thử nghiệm hỏa tiễn mới nhất của Bắc Hàn nhưng từ chối nêu ra chi tiết.
Bộ Quốc Phòng Nam Hàn yêu cầu Bắc Hàn dừng các hoạt động thử nghiệm đạn đạo vi phạm các quyết nghị của Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc. Họ cho biết quân đội Nam Hàn đang giữ vững thế trận phòng thủ chung kiên cố với các đồng minh của Hoa Kỳ và sẵn sàng đáp trả “quyết liệt” trong trường hợp Bắc Hàn khiêu khích trực tiếp.
Võ khí siêu thanh là một phần trong danh sách khí tài quân sự tinh vi mà Kim Jong Un muốn có, được công bố năm 2021, cùng với hỏa tiễn nhiều đầu đạn, vệ tinh do thám, hỏa tiễn đạn đạo xuyên lục địa sử dụng nhiên liệu rắn và hỏa tiễn nguyên tử phóng từ tàu ngầm.
Các khoa học gia và kỹ sư quân sự Bắc Hàn kiểm tra danh sách các thành tựu cần đạt được của họ Kim, trong đó có thử nghiệm hỏa tiễn ICBM nhiên liệu rắn Hwasong-18 lần đầu tiên vào năm ngoái, bổ túc vào kho khí tài của Bắc Hàn nhắm tới lục địa Hoa Kỳ.
Bắc Hàn cũng phóng vệ tinh do thám quân sự đầu tiên hồi Tháng Mười Một 2023 và đặt mục tiêu phóng thêm ba vệ tinh trong năm 2024, được họ Kim mô tả là tối quan trọng nhằm giám sát nhất cử nhất động quân sự của Hoa Kỳ và Nam Hàn cũng như gia tăng mối đe dọa từ các hỏa tiễn có khả năng chứa đầu đạn nguyên tử của Bắc Hàn.
Chính quyền Tổng Thống Joe Biden cho biết họ có bằng chứng cho thấy hỏa tiễn do Bắc Hàn cung cấp cho Nga được dùng trong cuộc chiến tại Ukraine. Trong một tuyên bố chung hồi tuần trước, Mỹ, Nam Hàn và các đồng minh cho biết hành động yểm trợ hỏa tiễn của Bắc Hàn góp phần hỗ trợ cuộc xâm lược của Nga và giúp Bắc Hàn thu về những hiểu biết đầy giá trị về kỹ thuật và quân sự.
Bắc Hàn hồi đầu tháng này bắn hàng loạt trái đạn pháo gần vùng hải phận phía Tây đang tranh chấp với Nam Hàn, làm cho Nam Hàn phải tiến hành các cuộc tập trận bắn đạn thật tương tự trong khu vực. Họ Kim cũng tận dụng một nghị hội chính trị vào tuần trước để điểm mặt Nam Hàn Quốc là “kẻ thù lớn nhất” của Bắc Hàn và đe dọa sẽ kết liễu Nam Hàn nếu bị khiêu khích. (TTHN)
Nguyễn Phú Trọng “hiện hình” tại Quốc Hội VN sau tin vào bệnh viện
Ông Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí Thư ĐCSVN vừa thấy xuất hiện tại nghị trường vào sáng 15 Tháng Giêng, 2024, để tham dự kỳ họp “bất thường” của Quốc Hội VN. Sự xuất hiện của ông Trọng gây chú ý vì vài ngày trước, các báo quốc tế và mạng xã hội lan truyền tin ông Trọng vào bệnh viện, thậm chí qua đời.
Tin sáng thứ hai, ngày 15 tháng Giêng, 2024. Bão tuyết ao phủ phần lớn nước Mỹ, mang nhiệt độ lạnh kỷ lục. Hiệu trưởng trường học Iowa qua đời vì bảo vệ học sinh trong vụ nổ súng. Thống Đốc Texas ngăn cản giải cứu, một phụ nữ, 2 trẻ em di dân chết đuối trên sông Rio Grande. Đấu khẩu gay gắt sau bầu cử Đài Loan, liệu chiến tranh có nổ ra? Nguyễn Phú Trọng “hiện hình” tại Quốc Hội VN sau tin vào bệnh viện. Báo ở Việt Nam đồng loạt gỡ tin ‘công trình của Vingroup’ bị sập ở Nha Trang. Cảnh sát Nam California truy lùng tên cướp chuyên trộm iPad từ Target.
Nghe câu hỏi trên chắc nhiều người sẽ cho là “phản động” vì nhà nước thì có sợ ai bao giờ! Thật ra khi nhìn kỹ những vụ việc mà Thích Trúc Thái Minh làm từ nhiều năm qua tại chùa Ba Vàng thì câu hỏi ấy là tiền đề hợp lý, đáng cân nhắc và khai triển thành một chủ đề quan trọng trong chính sách điều hành pháp luật mà nhà nước chịu trách nhiệm quản lý.
Từ khi chùa Ba Vàng bị phanh phui chuyện mua thần bán thánh qua động thái “thỉnh vong giải oan”, những người phục vụ trong đường dây này tuyên truyền rằng mọi bệnh tật và xui xẻo trong cuộc sống đều do oan hồn từ kiếp trước gây ra. Người ở kiếp này muốn thoát nạn thì phải “trả nợ” theo lời vong yêu cầu. Hình thức “trả nợ” là bằng tiền mặt thông qua việc công đức vào nhà chùa. Có người bị “đòi nợ” 5-7 triệu nhưng cũng có người bị “đòi” vài chục triệu đồng.
Với những người khó khăn về tài chính, nhà chùa sẵn sàng nhận trả góp hoặc quy đổi ra số ngày làm công quả. Nhưng với một số người đã “thỉnh vong” mà không “giải oán”, họ bị dọa là sẽ bị điên và những vận hạn khác trong tương lai.
Trụ trì chùa Ba Vàng là Đại đức Thích Trúc Thái Minh, tên thật là Vũ Văn Hiếu, sinh năm 1967 tại Lương Tài, Bắc Ninh. Ông là Uỷ viên dự khuyết Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam (Giáo hội). Ông cũng là Phó ban Thông tin truyền thông của Giáo hội, Phó ban thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Lai Châu, Uỷ viên thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Quảng Ninh.
Ngày 12 Tháng Bảy 2019, Hội đồng trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam ra nghị quyết nhất trí bãi nhiệm tất cả chức vụ của đại đức Thích Trúc Thái Minh trong Giáo hội, bao gồm: Ủy viên dự khuyết Hội đồng trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam; Phó ban Thông tin truyền thông của Giáo hội Phật giáo Việt Nam; Phó ban thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Lai Châu; Ủy viên thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Quảng Ninh.
Không còn giữ các chức vụ trong Giáo hội Phật giáo trung ương và địa phương, đại đức Thích Trúc Thái Minh vẫn làm trụ trì chùa Ba Vàng.
Sau nhiều năm làm trụ trì, Thích Trúc Thái Minh đã tạo được một số rất lớn tín đồ say mê vào việc thuyết pháp cũng như “giao lưu” khắp nơi nhằm mở rộng “địa bàn” hoạt động về danh xưng cũng như tài chánh. Sau khi từ Đài Loan về Việt Nam sau một chuyến xuất ngoại tôn giáo, Thích Trúc Thái Minh sang Miến Điện để tổ chức một vụ lừa đảo lớn trên danh nghĩa “xá lợi tóc” của đức Phật. Một sợi tóc được khẳng định là từ Thích Ca mâu ni được rước từ Miến Điện về chùa Ba Vàng đã khiến hàng trăm ngàn tín độ khắp nước đổ xô về cúng bái, chiêm ngưỡng và cúng dường. Vụ việc bị cộng đồng mạng phản đối dữ dội và cuối cùng “xá lợi tóc” phải chạy về lại nơi xuất phát.
Từ Tháng Bảy 2019, Thích Trúc Thái Minh đã bị bãi nhiệm tất cả chức vụ trong Giáo hội nhưng “gian sư” Thái Minh vẫn luôn là “người của đảng” (Hình: Viết Tuân/VNExpress)
Với sự phẫn nộ của dư luận, ngày 2 Tháng Giêng 2024, chính quyền tỉnh Quảng Ninh xoa dịu bằng cách thông tin chính thức về việc chùa Ba Vàng rước và chiêm bái “xá lợi tóc của Đức Phật”. Văn bản chính thức nêu: “Việc tổ chức cho Phật tử chiêm bái cái gọi là ‘xá lợi tóc Phật’ chính là hoạt động triển lãm, vì vậy đã vi phạm quy định tại Nghị định số 23/2019/NĐ-CP ngày 26 Tháng Hai 2019 của Chính phủ về hoạt động triển lãm. Quảng Ninh đã chỉ đạo giao Ban Tôn giáo tỉnh Quảng Ninh phối hợp với UBND TP Uông Bí tiếp tục kiểm tra, làm rõ, củng cố hồ sơ, báo cáo cơ quan có thẩm quyền xử lý các chủ thể có liên quan để xảy ra vi phạm theo quy định”.
Có thể thấy những hành động của Thích Trúc Thái Minh rõ ràng là vi phạm pháp luật, cụ thể là Điều 331 của Bộ luật hình sự Việt Nam về: Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ; Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Điều 331 Bộ luật Hình sự có khung hình phạt như sau:
-Người nào lợi dụng các quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tín ngưỡng, tôn giáo, tự do hội họp, lập hội và các quyền tự do dân chủ khác xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.
-Phạm tội gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm.
Xét về mặt tổng thể, có thể thấy Thích Trúc Thái Minh đã lợi dụng quyền Tự do tín ngưỡng để xâm phạm lợi ích nhà nước, lợi ích cá nhân gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự an toàn xã hội. Hành vi “Thỉnh vong giải oan” có thể khởi tố là lừa đảo một số rất đông nạn nhân dựa vào niềm tin tôn giáo. Hành vi này không thể chỉ bãi miễn những chức vụ của y mà không truy xét những hậu quả mà y và các đệ tử đã tàn phá nhiều gia đình Phật tử trong cả hai lĩnh vực kinh tế và sức khỏe.
Hành vi “Xá lợi tóc” của Đức Phật vừa xâm phạm lợi ích nhà nước vừa xâm phạm lợi ích nhân dân. Với nhà nước thì hành vi này làm uy tín của nhà nước bị suy giảm trầm trọng vì không bảo vệ được người dân trong một biến cố tập trung rất lớn người tham dự. Nhà nước bị dân chúng cho rằng làm ngơ trước vi phạm của chùa Ba Vàng trong việc kinh doanh trái pháp luật cũng như có dấu hiệu bao che như từ trước tới nay.
Với nhân dân thì việc đưa ra hình ảnh “Xá lợi tóc” là một hành vi kéo người dân vào mê tín để từ đó thao túng họ trong niềm tin tôn giáo, hô hào người dân cúng dường cho một sản phẩm lừa đảo là vi phạm Điều 331 rõ ràng không thể nào biện bạch.
Điều kỳ lạ là trước đó, năm 2022, Tòa án Long An đã kết án ông Lê Tùng Vân, trụ trì Tịnh thất Bồng Lai tới năm năm tù giam về tội danh “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân”. Năm người khác bị tuyên phạt từ 3-4 năm tù giam về các tội danh trước đó là “Loạn luân” và “Lừa đảo” nhưng khi xét xử thì lại đổi thành bị cáo có những phản biện chống chính phủ trên trang Facebook cá nhân. Ông Lê Tùng Vân bị kết tội đã đăng tải các bài viết, clip trên mạng xã hội chứa đựng thông tin “sai sự thật”.
Giữa hai vụ án, một bên là Thích Trúc Thái Minh, một bên là ông Lê Tùng Vân, thì ai là người đáng bị khởi tố? Quay trở lại vấn đề “Tại sao nhà nước sợ Thích Trúc Thái Minh?”. Câu hỏi này có lẽ cũng hé lộ ra phần nào sự thật.
Thứ nhất, nhà nước sợ vì Thích Trúc Thái Minh có một sân sau rất mạnh, trong đó có cả một trong tứ trụ còn đang trên ghế và không hỏi cũng biết đại gia nào đang đứng phía sau bày trò cho Thích Trúc Thái Minh diễn hết trò này tới trò khác.
Thứ hai, nhà nước muốn con dân có một chỗ dựa khác khi suy sụp tinh thần. Không gì hay hơn khi người dân đói kém, bị đủ thứ sức nặng của cơm áo, gạo tiền, học phí, bệnh viện phí cũng như các thứ phí khác khi quá sức chịu đựng thì chùa Ba Vàng là một giải pháp chữa cháy rất hiệu quả.
Thứ ba, nhà nước chứng tỏ Việt Nam có tự do tôn giáo, đến mức tín đồ bất cứ tôn giáo nào cũng có thể cúng bái dị vật, bùa chú hay mọi thứ mà một kẻ đứng đầu giáo phái có thể nghĩ ra. Nuôi dưỡng mê tín là chính sách của Ban Tôn giáo chính phủ nhằm triệt hạ các tôn giáo có uy tín khác.
Như vậy câu trả lời dứt khoát: Nhà nước không sợ Thích Trúc Thái Minh mà đang tiếp tay nuôi dưỡng y để thực hiện chính sách tiêu diệt tôn giáo khác, đồng thời thu thêm nguồn tiền từ chùa Ba Vàng một cách hợp pháp và chính danh.
Còn Điều 331 ư? Hãy dành nó cho những kẻ “chống đối chính phủ”, dù việc chống đối ấy mang lại lợi ích cho nhân dân và đất nước.
