HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Tù nhân Lê Duy Thành, cựu chủ tịch tỉnh Vĩnh Phúc, được cơ quan thi hành án trả lại 21.3 tỷ đồng ($809,270) và $330,000 mà gia đình ông ta đã nộp vượt mức phải “khắc phục hậu quả” theo phán quyết.
Ông Thành đang thụ án tám năm rưỡi tù trong vụ án Phúc Sơn sau khi được giảm án do “liên tiếp nộp tiền.”
Bị cáo Lê Duy Thành, cựu chủ tịch tỉnh Vĩnh Phúc, tại một phiên tòa. (Hình: VnExpress)
Theo báo VnExpress hôm 26 Tháng Bảy, khi bị bắt, ông Thành bị tịch thu $1.6 triệu và 41 tỷ đồng ($1.5 triệu) tại tư gia.
Bản tin không làm rõ chi tiết vì sao ông Thành có thể kiếm hàng triệu đô la trong khi mức lương chủ tịch tỉnh của ông ta chỉ khoảng $1,000 mỗi tháng.
Cũng trong hôm 26 Tháng Bảy, báo Dân Việt cho biết, bà Hoàng Thị Thúy Lan, cựu bí thư Tỉnh Ủy Vĩnh Phúc, người ra tòa cùng vụ Phúc Sơn với ông Thành, đã “chung đủ” 48 tỷ đồng ($1.8 triệu) tiền “khắc phục hậu quả.” Tù nhân Lan đang thụ án 11 năm rưỡi tù.
Theo các báo ở Việt Nam, sau khi hai tù nhân Lê Duy Thành và Hoàng Thị Thúy Lan đã nộp đủ tiền, gia đình họ sẽ gửi đơn đề nghị cấp “giấy xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thi hành án.”
Theo quy trình, tờ giấy nêu trên có thể giúp cả hai tù nhân tiếp tục được giảm án và ra tù trong các đợt “đặc xá,” tức thả tù sớm vào các dịp Quốc Khánh 2 Tháng Chín hoặc các dịp Tết, lễ khác.
Sau phiên tòa sơ thẩm, tên tuổi bị cáo Hoàng Thị Thúy Lan gắn liền với “giai thoại” mà bà ta khai rằng mình “giơ một ngón tay” để ra hiệu cho bị cáo Nguyễn Văn Hậu, chủ tịch tập đoàn Phúc Sơn, lót tay “$1 triệu.”
Bị cáo Hoàng Thị Thúy Lan, cựu bí thư Tỉnh Ủy Vĩnh Phúc. (Hình: Dân Việt)
Bị cáo Lan nói với bị cáo Hậu tại một cuộc gặp ở tư gia: “Chị có việc, chuẩn bị ngay cho chị $1 triệu” và giơ một ngón trỏ của bàn tay phải, theo báo VietNamNet.
Ngoài việc liên tục nộp tiền để được giảm án, cựu bí thư Vĩnh Phúc nói trước tòa: “Chỉ vì những phút sai lầm mà tôi đã làm mất đi niềm tin của đảng, của nhà nước và của nhân dân. Tôi đã quên đi lời tuyên thệ trước đảng…”
Bị cáo Lan “thiết tha đề nghị Hội Đồng Xét Xử xem xét cho các bị cáo được hưởng khoan hồng của pháp luật.” Ngoài ra, bị cáo Lan xin được mức án nhẹ để “có điều kiện trở về cùng gia đình chăm sóc mẹ già, con nhỏ.” (N.H.K) [kn]
LẠNG SƠN, Việt Nam (NV) – Bị can Hoàng Trọng Nguyên, 38 tuổi, chủ phòng nha khoa Đức ở xã Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, bị bắt, khởi tố với cáo buộc giả danh bác sĩ “20 năm kinh nghiệm.”
Theo báo Dân Trí hôm 26 Tháng Bảy, để tạo uy tín cho phòng nha khoa, bị can Nguyên đăng tải hình ảnh bản thân và nhân viên mặc áo blouse trắng, kèm theo các nội dung quảng cáo như “bác sĩ thực hiện với 20 năm kinh nghiệm,” “bác sĩ trực đầy đủ”…
Bị can Hoàng Trọng Nguyên (bìa phải) lúc bị bắt. (Hình: Công An Lạng Sơn)
Thời điểm công an ập vào, tại phòng nha khoa của nam bị can đang có ba bệnh nhân được khám, chữa bệnh răng bởi người giả danh bác sĩ.
Khi bị đưa về đồn, bị can Nguyên khai từ năm 2023 đến khi bị bắt, ông ta đã giả danh bác sĩ, khám và chữa trị cho nhiều khách hàng, thu được hàng tỷ đồng (hàng chục ngàn đô la).
Công An Lạng Sơn kêu gọi những người từng khám, chữa trị tại phòng nha khoa Đức trình báo về vụ việc để được giải quyết.
Trong một vụ lừa đảo tương tự, hồi giữa tháng trước, nhà chức trách tỉnh Bắc Ninh xác nhận vụ bắt giữ, khởi tố 12 bị can đóng giả bác sĩ, chuyên viên thẩm mỹ tại các spa, thẩm mỹ viện ở Bắc Ninh, Hưng Yên và Phú Thọ.
Theo báo VnExpress và VTC News hôm 11 Tháng Sáu, vụ bắt giữ xảy ra sau khi công an bố ráp thẩm mỹ viện Korea Beauty Center 68 tại tỉnh Bắc Ninh và ba cơ sở cùng tên Đông Á tại Bắc Ninh, Hưng Yên và Phú Thọ.
Đáng nói, trong số các bị can có một shipper mới học hết lớp Chín nhưng đóng vai bác sĩ để làm các thủ thuật như tạo hình thẩm mỹ vùng kín, chích dung dịch trị sẹo, chích xóa nhăn… cho khách hàng.
Bị can Nguyễn Thị Thu Hà, 35 tuổi, ở Hà Nội, bị cáo buộc cầm đầu, với vai trò người góp vốn thành lập, điều hành và quản lý hệ thống thẩm mỹ viện, spa nêu trên.
Khi bị bắt, bị can Hà khai nhận mình xây dựng kịch bản lừa đảo, chỉ đạo thuộc cấp giả danh bác sĩ để tư vấn, thăm khám và bán các gói dịch vụ giá cao cho khách hàng, chủ yếu là nữ giới.
Kết quả điều tra sơ bộ cho biết, nhóm bị can nêu trên bố trí người đóng giả khách hàng sử dụng dịch vụ để tiếp cận, giới thiệu và tạo niềm tin cho khách hàng mới.
Bị can Hoàng Trọng Nguyên. (Hình: Công An Lạng Sơn)
Trong lúc thăm khám, nhóm bị can cố tình đưa ra các kết quả sai lệch, phóng đại tình trạng bệnh nhằm gây tâm lý hoang mang, từ đó dụ dỗ khách hàng ghi danh làm các liệu trình chuyên sâu có giá lên tới hàng chục triệu đồng (hàng ngàn đô la).
Cùng với vụ bắt giữ 12 bị can, nhà chức trách tịch thu hơn 60 loại thuốc, mỹ phẩm, bơm kim tiêm, mỏ vịt phụ khoa, chỉ phẫu thuật, lưỡi dao mổ, gel siêu âm cùng nhiều vật tư y tế khác.
Nhiều sản phẩm trong số này được ghi nhận không có tem nhãn phụ, không ghi rõ nhà sản xuất hoặc nguồn gốc, xuất xứ.
Công an cũng tịch thu hơn 50 thiết bị, máy móc như OPT Light Doctor, Picoway, Space Oxygen, Hironic Doblo-V… không có tem nhãn, hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc. (N.H.K) [kn]
Ngũ Giác Đài để 4 quân nhân tử trận “biến mất”, gây phẫn nộ: Lỗi dữ liệu hay che giấu thương vong Iran?
Ngũ Giác Đài đang đối diện với nhiều câu hỏi và sự phẫn nộ của công chúng, sau khi hồ sơ thương vong chính thức bất ngờ giảm số quân nhân Mỹ tử trận trong cuộc chiến Iran từ 18 xuống còn 14 người.
Ngũ Giác Đài giải thích rằng hệ thống gặp “trục trặc dữ liệu tạm thời” và đang phối hợp với các quân chủng để sửa chữa. Sự việc này khiến người ta đặt câu hỏi: Bốn quân nhân thật sự bị bỏ sót vì lỗi máy điện toán, hay vì Ngũ Giác Đài không biết phải xếp họ vào giai đoạn nào của cuộc chiến?
Nhiều cựu chiến binh cho rằng việc giảm số người chết trên giấy tờ chẳng khác nào phủ nhận sự hy sinh của những người đã khoác áo lính.
QUẬN CAM, California (NV) – Thị trường xe hơi toàn cầu đang cạnh tranh gay gắt giữa các nhà sản xuất Mỹ, Âu, Á. Chính phủ Trump đang áp thuế nhiều mặt hàng nhập cảng, trong đó có xe hơi và phụ tùng để bảo vệ ngành công nghiệp xe Mỹ, đẩy giá lên cao. Các nhà sản xuất xe hơi Nhật đang tìm cách đối phó, đồng thời tăng thêm tính cạnh tranh toàn cầu của các thương hiệu xe Nhật.
Theo trang mạng xe hơi www.thedrive.com , ngành công nghiệp xe hơi Nhật Bản đang cân nhắc việc tiêu chuẩn hóa phụ tùng xe hơi trên quy mô lớn. Đây không phải là điều mới. Các nhà sản xuất xe khác cũng từng dùng chung phụ tùng để cắt giảm chi phí, không chỉ trong phạm vi các mẫu xe của cùng một hãng mà còn giữa các thương hiệu khác nhau. Nền tảng MQB của Tập đoàn Volkswagen là ví dụ cho các cấu trúc dùng chung linh kiện hiện đại trong thập niên 2010. Kể từ đó, nhiều nhà sản xuất khác cũng đã tinh giản danh mục sản phẩm, chỉ sử dụng một số ít các nền tảng cơ bản để giúp quy trình sản xuất rẻ hơn và đồng bộ hơn.
Các nhà sản xuất xe Nhật muốn tiêu chuẩn hóa phụ tùng xe hơi. (Hình minh họa: HD/Người Việt)
Tuy nhiên, chiến lược này cũng có những mặt trái. Tập đoàn VW từng bị chỉ trích là chỉ bán “cùng một loại xúc xích nhưng với độ dài khác nhau.” Sự giống nhau giữa các thương hiệu đôi khi dẫn đến những cáo buộc về chiêu bài thay đổi logo/nhãn hiệu trên cùng một mẫu xe, chất lượng không có gì khác. Dĩ nhiên, không phải lúc nào cáo buộc này cũng đúng.
Hiện nay, các nhà sản xuất xe Nhật không chỉ muốn thực hiện điều này giữa các thương hiệu xe thuộc cùng một tập đoàn, mà còn giữa nhiều hãng khác nhau. Trước đây, các liên doanh đã từng chia sẻ nền tảng giữa các thương hiệu. BMW và Toyota đã cùng phát triển Z4 và Supra trong một dự án hợp tác; Mazda cũng có thỏa thuận tương tự với Fiat để sản xuất mẫu 124 Spider hiện đại (là chiếc MX-5 được thay đổi diện mạo). Tuy nhiên, ngành công nghiệp xe Nhật đang hướng tới một quy mô lớn hơn nhiều.
Ông Koji Sato, CEO của Toyota, đồng thời là chủ tịch đương nhiệm của JAMA, Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản đại diện cho các hãng Toyota, Honda, Nissan, Mazda, Subaru, Mitsubishi và Suzuki. Ông Sato phát biểu: “Chúng tôi nhận thức rằng ngành công nghiệp xe hơi Nhật Bản đang trải qua giai đoạn chuyển đổi mang tính bước ngoặt. Đây chính là thời điểm để tiếp tục phát triển và thích ứng trước những thách thức cũng như các sáng kiến cải cách toàn ngành công nghiệp phải đối mặt.”
Ông Sato cùng với ông Ivan Espinosa (CEO của Nissan), chia sẻ rằng việc tiêu chuẩn hóa phụ tùng sẽ giúp các nhà sản xuất Nhật Bản rảnh tay, tập trung nguồn lực phát triển vào những công nghệ mới, thí dụ như giao diện phần mềm mới, công nghệ hỗ trợ người lái tiên tiến, xe điện có khả năng sạc nhanh hơn… Ông Sato được giao trọng trách vận động hành lang để thúc đẩy các thay đổi chính sách mang lại lợi ích cho ngành công nghiệp xe hơi. Ông nhận thấy ngành công nghiệp ở những quốc gia, khu vực khác trên thế giới có sự tổ chức tốt hơn Nhật. Vì vậy ông muốn có sự hợp tác mạnh mẽ hơn nữa giữa các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) Nhật Bản.
Sự hợp tác sẽ diễn ra như thế nào? Trong ngắn hạn, mục tiêu là tiêu chuẩn hóa các phụ tùng mà khách hàng không nhìn thấy trực tiếp, thí dụ như các bộ dây điện và ống dẫn chất lỏng. Chưa thấy nhắc đến các nền tảng chung cho khung gầm hay các chi tiết đúc thân xe, giống như nền tảng LX của Chrysler được thiết kế để tương thích tốt với các phụ tùng từ các dòng xe Mercedes-Benz và Sprinter của Daimler.
Một thỏa thuận như vậy có cả ưu và nhược điểm. Phải thừa nhận rằng sự giống hệt nhau không phải là điều mà những người đam mê lái xe mong muốn. Nó có thể giúp việc sản xuất xe trở nên dễ dàng và ít tốn kém hơn, nhưng lại không tạo nên cá tính riêng cho chiếc xe.
Cần ghi nhận rằng việc sử dụng phụ tùng có thể thay thế lẫn nhau giữa các nhà sản xuất là một lợi thế lớn cho những người thích tự sửa xe tại nhà (DIY), giúp họ dễ dàng tìm kiếm phụ tùng thay thế. Xét ở khía cạnh tích cực, người mua được hưởng lợi khi chi phí sửa xe rẻ hơn, dẫn đến phí bảo hiểm cũng giảm. (HD)
ZURICH, Thụy Sĩ (NV) – World Cup 2026 được vận hành như một “siêu dự án giải trí toàn cầu,” tạo ra nguồn doanh thu kỷ lục lên đến $15 tỷ, gấp nhiều lần các World Cup trước và trở thành sự kiện thể thao sinh lời nhất từng được tổ chức, theo Guardian, ngày 26 Tháng Bảy.
FIFA mạnh dạn từ bỏ cách làm truyền thống vốn chịu nhiều ảnh hưởng từ bóng đá Châu Âu để hướng tới mô hình kinh doanh hiện đại, học từ nền công nghệ giải trí rất thành công tại Mỹ và ứng dụng mang tính toàn cầu.
Không chỉ là 68,239 khán giả trong sân Mercedes-Benz ở Atlanta mà là hàng triệu triệu khán giả trên khắp thế giới cùng biết bao nhãn hàng, đối tác tham gia. (Hình: Mattia Ozbot/Getty Images)
Đầu tiên là quyết định nâng số đội tham dự từ 32 lên 48. Con số khiến nhiều người lo ngại về chất lượng chuyên môn, nhưng dưới góc độ thương mại, đây là bước đi cực kỳ hiệu quả. Thêm 16 đội đồng nghĩa thêm một thị trường truyền hình mới, hàng triệu người hâm mộ mới và thêm nhiều doanh nghiệp “ẩn” trước đây sẵn sàng đồng hành cùng giải đấu.
Việc chọn Mỹ, Mexico và Canada đồng đăng cai cũng là một quyết định mang tính chiến lược. Đặc biệt, Mỹ là thị trường thể thao lớn và giàu nhất thế giới, nơi khán giả sẵn sàng chi rất nhiều tiền cho những trải nghiệm cao cấp. Nếu trước đây FIFA chỉ bán vé vào sân thì tại World Cup 2026, FIFA còn bán các gói dịch vụ VIP, du lịch, khách sạn, gặp gỡ huyền thoại và nhiều trải nghiệm đi kèm. Một mô hình mới ở World Cup nhưng rất quen thuộc ở NFL, NBA… mang tính thương mại lẫn giải trí cao ở Mỹ.
Các gói tài trợ cũng thay đổi hoàn toàn. Doanh nghiệp không còn chỉ mua vài phút quảng cáo hay bảng LED quanh sân mà được tham gia vào hệ sinh thái World Cup, từ ứng dụng di động, khu fan festival đến các chiến dịch tương tác trên mạng xã hội. Điều đó khiến giá trị tài trợ tăng mạnh và mở ra nhiều nguồn thu mới cho FIFA.
World Cup 2026 cho thấy FIFA không còn đơn thuần tổ chức một giải bóng đá. Họ đang xây dựng một sản phẩm giải trí toàn cầu, nơi bóng đá là trung tâm nhưng doanh thu đến từ rất nhiều lĩnh vực khác nhau. Chính sự thay đổi tư duy ấy đã giúp FIFA tạo nên “cỗ máy in tiền” lớn nhất trong lịch sử thể thao và nhiều khả năng sẽ còn tiếp tục phá vỡ các kỷ lục doanh thu ở những kỳ World Cup tiếp theo dự kiến sẽ tận thu khi tăng số đội lên 64 đội.
FIFA trước đây tận thu từ thị trường Châu Âu và số đông khán giả ở Châu Á nhưng với World Cup 2026 thì hoàn toàn khác. Sẵn sàng “vươn vòi” sang Châu Phi và học bài toán thương mại từ chính thị trường các sự kiện thể thao lớn tại Bắc Mỹ đặc biệt là ở Mỹ. Những nơi có thói quen tiêu dùng hoàn toàn khác Châu Âu hay lấy số đông từ thị trường Châu Á.
Fan zone tại Barcelona, Tây Ban Nha, một trong hàng trăm fan zone mà FIFA khai thác các dịch vụ trong “cỗ máy in tiền.” (Hình: Josep Lago/AFP via Getty Images)
Bài toán thương mại chỉ ra nếu trung thành với cách làm cũ, FIFA sẽ bỏ lỡ hàng tỷ người hâm mộ mới ở các thị trường khác. Bằng cách là FIFA không còn bán bóng đá mà bán nội dung làm ra từ bóng đá.
Có thể thấy rất rõ là cách FIFA khai thác truyền thông.
Trước đây, nhiều tổ chức thể thao cố giữ mọi video vì lo ngại mất giá trị bản quyền nhưng với World Cup 2026 thì FIFA đi theo hướng ngược lại. Những pha bóng đẹp, khoảnh khắc ăn mừng, hậu trường, video ngắn được lan truyền với tốc độ khổng lồ. Trên các mạng xã hội, các màn hình điện thoại, những pha bóng đẹp hay bàn thắng của Messi, Lamine Yamal, Mbappe, Jude Bellingham… trở thành “cỗ máy tạo nội dung.”
Và FIFA đã tận thu từ những chi tiết nhỏ nhất mà người xem thích thú chứng kiến từng đoạn chỉ từ vài giây đến mười mấy giây trên điện thoại. (Anh Khoa)
ORANGE COUNTY, California (NV) – Dòng người nhập cư không giấy tờ tăng mạnh từ năm 2021 đến năm 2024 đã làm nhu cầu nhà ở gia tăng, qua đó góp phần đẩy giá nhà và tiền thuê lên cao tại nhiều khu vực đô thị của Mỹ, theo FOX Business, ngày 5 Tháng Bảy.
Kết luận này dựa trên một nghiên cứu của Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang tại Dallas (Dallas Fed), do hai kinh tế gia Daniel J. Wilson và Xiaoqing Zhou thực hiện. Nhóm nghiên cứu kết hợp hồ sơ tòa án di trú với dữ liệu hành chính của chính phủ để ước tính quy mô dòng người nhập cư không giấy tờ tại từng khu vực, sau đó đối chiếu với những thay đổi về việc làm, tiền lương, giá nhà và tiền thuê.
Một khu nhà cho thuê bình dân tại Mỹ. Số người nhập cư tăng nhanh trong khi nguồn cung hạn chế đã góp phần đẩy giá nhà và tiền thuê lên cao. (Hình minh họa: Storyblocks.com)
Tuy nhiên, đây mới là tài liệu nghiên cứu sơ bộ được công bố để giới chuyên môn nhận xét. Các kết luận thuộc về nhóm tác giả, không nhất thiết phản ánh quan điểm chính thức của Dallas Fed hoặc Cục Dự Trữ Liên Bang (Fed).
Việc làm tăng, tiền lương ít thay đổi
Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ Tháng Ba, 2021, đến Tháng Ba, 2024, khi số người nhập cư không giấy tờ tăng nhanh tại Mỹ.
Kết quả cho thấy khi dòng lao động nhập cư không giấy tờ tương đương 1% tổng số việc làm ban đầu của một địa phương, tổng số việc làm tại đó tăng khoảng 0.96%. Điều này cho thấy phần lớn số lao động mới đã được thị trường tiếp nhận.
Nhóm nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng đủ mạnh để kết luận làn sóng nhập cư làm giảm mức lương bình quân. Ước tính cho thấy tiền lương có thể giảm nhẹ, nhưng mức thay đổi không đủ rõ để xác định bằng thống kê.
Tác động có thể khác nhau giữa từng ngành nghề và nhóm lao động. Người nhập cư không giấy tờ thường tập trung trong lĩnh vực việc làm như xây dựng, nhà hàng, khách sạn, nông nghiệp, chế biến thực phẩm và những công việc cần nhiều sức lao động.
Giá nhà và tiền thuê chịu tác động rõ hơn
Ảnh hưởng đối với thị trường nhà ở rõ rệt hơn. Khi dòng lao động nhập cư không giấy tờ tương đương 1% số việc làm ban đầu của một địa phương, giá nhà tăng khoảng 2.2% và tiền thuê tăng khoảng 1.4%.
Tiền thuê nhà biệt lập tăng khoảng 1.2%, trong khi tiền thuê tại các khu nhà nhiều căn tăng khoảng 1.5%.
Nhóm nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng cho thấy hoạt động xây dựng nhà mới tăng đủ để đáp ứng nhu cầu bổ sung trong cùng thời gian. Dòng người nhập cư vì vậy làm số người cần chỗ ở tăng nhanh, trong khi nguồn cung nhà ở gần như không thay đổi trong ngắn hạn.
Khi dân số tăng nhưng số nhà không tăng tương ứng, nhiều người phải cạnh tranh trong cùng một nguồn cung hạn chế. Áp lực này có thể làm cả giá mua nhà lẫn tiền thuê tăng, nhất là tại những địa phương có ít đất xây dựng, thủ tục cấp phép kéo dài hoặc quy định phân khu nghiêm ngặt.
Ngược lại, những khu vực có khả năng xây thêm nhà nhanh hơn có thể tiếp nhận dân số mới mà không khiến chi phí nhà ở tăng quá mạnh.
Nhập cư không giấy tờ có thể góp gần 30% vào mức tăng giá nhà
Tại khu vực đô thị ở vị trí trung vị (median) trong nghiên cứu, dòng lao động nhập cư không giấy tờ tăng tương đương khoảng 1.3% số việc làm ban đầu. Nhóm tác giả ước tính yếu tố này làm giá nhà tăng khoảng 2.9% và tiền thuê tăng khoảng 1.9% trong ba năm.
Tác động lớn hơn khi tính bình quân theo quy mô của từng thị trường. Tại các khu vực này, dòng lao động nhập cư tương đương khoảng 3.1% số việc làm ban đầu, góp phần làm giá nhà tăng khoảng 6.6% và tiền thuê tăng 4.3%.
Trong cùng giai đoạn, giá nhà tại những khu vực được nghiên cứu tăng bình quân 22.4%, còn tiền thuê tăng 22.6%. Từ đó, các tác giả ước tính dòng lao động nhập cư không giấy tờ có thể giải thích vì sao gần 30% mức tăng giá nhà và khoảng 20% mức tăng tiền thuê.
Các tỉ lệ này là kết quả bình quân, không có nghĩa nhập cư gây ra 30% mức tăng giá nhà tại mọi thành phố. Ảnh hưởng thực tế tùy thuộc số người chuyển đến, tình trạng thiếu nhà và khả năng xây dựng của từng địa phương.
Nhập cư cũng không phải nguyên nhân duy nhất khiến chi phí nhà ở tăng. Thị trường trong giai đoạn này còn chịu tác động của nguồn cung thấp, chi phí vật liệu và lao động tăng, quy định phát triển nhà ở, lãi suất, làm việc từ xa và sự dịch chuyển dân cư sau đại dịch.
Con số 7 triệu người cần được hiểu đúng
Nghiên cứu dẫn ước tính của Văn Phòng Ngân Sách Quốc Hội (CBO), theo đó dòng nhập cư ròng thuộc nhóm “người nước ngoài khác” làm dân số Mỹ tăng khoảng 7 triệu người từ năm 2021 đến năm 2024.
CBO ước tính nhóm này tăng ròng 830,000 người trong năm 2021, 2 triệu người năm 2022, 2.4 triệu người năm 2023 và 1.8 triệu người năm 2024.
Tuy nhiên, nhóm “người nước ngoài khác” rộng hơn khái niệm người vượt biên hoặc hoàn toàn không có giấy tờ. Nhóm này gồm người vào Mỹ trái phép nhưng chưa có tình trạng thường trú hợp pháp, người được tạm cho nhập cảnh theo diện nhân đạo, người đang chờ quyết định của tòa di trú và những người nhập cảnh hợp pháp nhưng ở lại sau khi giấy phép hết hạn.
Vì vậy, con số 7 triệu người không nên được hiểu là số người vượt biên đã được xác nhận là chính xác. Đây chỉ là ước tính ròng của một nhóm di trú gồm nhiều tình trạng pháp lý khác nhau.
Nhóm nghiên cứu cũng phải đưa ra một số giả định để xác định nơi cư trú của những người không có địa chỉ đầy đủ trong hồ sơ. Hạn chế này có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của những con số ước tính tại từng địa phương.
Dòng nhập cư giảm từ giữa năm 2024
Nghiên cứu mô tả thời gian từ đầu năm 2021 đến đầu năm 2024 là giai đoạn nhập cư không giấy tờ gia tăng với quy mô chưa từng có. Dòng người đến đạt đỉnh vào đầu năm 2024 rồi giảm nhanh từ giữa năm đó.
Theo dữ liệu của nhóm tác giả, nhập cư ròng trong nhóm này chuyển sang mức âm vào Tháng Hai, 2025, nghĩa là số người rời khỏi nhóm nhiều hơn số người mới gia nhập.
Dòng nhập cư giảm có thể khiến nhu cầu nhà ở tăng chậm hơn tại một số địa phương. Tuy nhiên, giá nhà và tiền thuê chưa chắc giảm ngay vì nguồn cung vẫn thiếu, chi phí xây dựng cao và nhiều khu vực cần nhiều năm mới bổ sung đủ số nhà cần thiết.
Tác động phụ thuộc vào khả năng xây thêm nhà
Kết quả nghiên cứu cho thấy nhập cư có thể thúc đẩy việc làm, nhưng đồng thời gây thêm áp lực lên thị trường nhà ở khi nguồn cung không theo kịp.
Người nhập cư cũng chiếm tỉ lệ đáng kể trong ngành xây dựng. Họ vừa làm tăng nhu cầu nhà ở, vừa có thể bổ sung lực lượng lao động cần thiết để xây thêm nhà. Tuy nhiên, trong giai đoạn được nghiên cứu, nhu cầu tăng nhanh hơn khả năng bổ sung nguồn cung.
Ảnh hưởng cuối cùng đối với giá nhà và tiền thuê vì vậy phụ thuộc nhiều vào chính sách phát triển nhà ở của từng địa phương. Nơi có thủ tục cấp phép nhanh, quy định phân khu linh hoạt và đủ lao động xây dựng thì có thể đáp ứng tốt hơn khi dân số tăng.
Ngược lại, tại những nơi vốn đã thiếu nhà, bất cứ đợt gia tăng dân số lớn nào cũng có thể đẩy chi phí nhà ở lên cao hơn.
Nghiên cứu của Dallas Fed không xem nhập cư là nguyên nhân duy nhất gây ra tình trạng nhà ở đắt đỏ. Kết quả chỉ ra rằng trong một thị trường đã thiếu nguồn cung, dòng dân cư tăng nhanh trở thành một yếu tố đáng kể góp phần làm giá nhà và tiền thuê nhà tăng cao. (Ng.Tr)[t.c.]
Mỗi năm, hội đồng giám sát quỹ An Sinh Xã Hội (ASXH) và Medicare đều công bố báo cáo tài chính; và năm nào người ta cũng cảnh báo nguồn dự trữ các chương trình này cạn kiệt. Tuy nhiên, tình hình năm nay đặc biệt đáng chú ý. Dự báo mới nhất, công bố ngày 9 Tháng Sáu, cho thấy quỹ ASXH sẽ cạn vào năm 2032 và chỉ đủ chi trả khoảng 78% các khoản phúc lợi theo quy định. Với tỷ lệ năm người Mỹ có một người nhận trợ cấp xã hội, điều này đồng nghĩa trợ cấp phúc lợi của họ có nguy cơ bị cắt đến 22%…
Nguồn quỹ An Sinh Xã Hội bị hụt một phần là do sự sụt giảm số người nhập cư. Trong hình: Công nhân nhập cư thu hoạch dâu tây tại một trang trại gần Oxnard, California. (Hình minh họa: JOE KLAMAR/AFP via Getty Images)
Cơ chế hoạt động của quỹ ASXH
Không ít người nghĩ rằng nguồn quỹ ASXH chẳng khác gì con heo đất luôn chứa đầy tiền mặt. Sự thật là con heo đất hoàn toàn rỗng ruột. Để hiểu điều gì thực sự đằng sau quỹ tín thác ASXH, thử đơn giản hóa các khoản thu và chi. Cơ chế ASXH thật ra không phức tạp. Nguồn thu của nó đến từ thuế tiền lương của những người đang đi làm, và sau đó nó chi cho người nghỉ hưu và các thành phần phụ thuộc. Đây là hệ thống “thu đến đâu chi đến đó” (pay-as-you-go). Tương tự một gia đình sống dựa vào thu nhập hàng tháng, ASXH không có hũ vàng thần kỳ nào, tất cả chỉ là vòng luân chuyển tiền vào và ra.
Cái gọi là quỹ tín thác (hay quỹ dự trữ) của ASXH thực chất chỉ là những tờ giấy ghi nợ (IOU), tức lời hứa thanh toán trong tương lai. Trước năm 2010, khi số tiền thu được vượt quá số tiền chi cho phúc lợi, chính phủ dùng khoản thặng dư này cho các mục đích khác thay vì để dành. Đổi lại, Bộ Tài Chính phát hành giấy ghi nợ cho cơ quan quản lý ASXH.
Một cách nôm na, thử tưởng tượng một đứa trẻ kiếm tiền từ việc cắt cỏ và bỏ tiền vào con heo đất để dành dụm mua chiếc xe đạp. Tuy nhiên, cha mẹ em lại lấy số tiền đó để chi trả các khoản sinh hoạt gia đình và để lại mảnh giấy ghi nợ. Đến lúc cần mua xe đạp, đứa trẻ đập con heo đất ra thì thấy chỉ toàn giấy ghi nợ.
Chương trình ASXH hiện bị thâm hụt trầm trọng. Thử xem xét các nguồn thu tính đến năm 2023, như ghi nhận của Viện Nghiên Cứu Cato. Năm 2023, thuế lương (payroll taxes) do người lao động và người sử dụng lao động nộp là $1,054 ngàn tỷ, đủ trang trải khoảng 85% tổng chi phí chương trình ASXH. Ngoài ra, thuế đánh vào tiền trợ cấp ASXH mang về thêm $49.8 tỷ, chỉ đủ chi trả khoảng 4% chi phí.
Như vậy, hai nguồn thu trên chỉ đáp ứng được khoảng 89% tổng số tiền phải chi. Điều đó có nghĩa chương trình ASXH thiếu hụt 11%. Phần thiếu này được bù đắp bằng cách rút tiền từ quỹ dự trữ (trust fund). Như đã nói, khoản “tiền” trong quỹ dự trữ thực chất là các trái phiếu đặc biệt (IOU) do Bộ Tài Chính phát hành. Khi ASXH đem các trái phiếu này đổi lấy tiền mặt để trả trợ cấp ASXH, Bộ Tài Chính phải “chạy tiền” bằng cách “vay nóng” từ công chúng, tức phát hành trái phiếu chính phủ, vì bộ này không bao giờ có sẵn đủ nguồn tiền mặt để chi cho hơn 70 triệu người Mỹ lãnh ASXH hàng tháng.
Nói ngắn gọn, mỗi $100 mà ASXH phải chi, thì $85 đến từ thuế lương; $4 đến từ thuế đánh vào trợ cấp; và $11 lấy từ quỹ dự trữ. Do phải “giật gấu vá vai” bởi không có sẵn tiền mặt mà nhờ vào việc bán trái phiếu, cho nên, hậu quả cuối cùng là nợ công tăng. Trong 10 năm tới, tình trạng thu không đủ chi của chương trình ASXH khiến nợ liên bang tăng thêm hơn $4,000 tỷ, nếu tính cả tiền lãi mà chính phủ phải trả cho các khoản vay.
Đây không phải lần đầu tiên người Mỹ nghe về nguy cơ sụp đổ hệ thống ASXH. Thực tế là số người cao tuổi nhận trợ cấp ngày càng tăng, với tỷ lệ và tốc độ nhanh hơn nhiều so với số người trong độ tuổi lao động, là những người đóng thuế để chi trả cho các khoản trợ cấp ASXH.
Điều đáng nói ở chỗ chuyện này ai cũng thấy từ lâu nhưng các nhà lập pháp lại để vấn đề tồn tại quá dai dẳng. Bây giờ, như được thuật từ The Atlantic ngày 24 Tháng Bảy, người ta không thể tiếp tục trì hoãn. Những nghị viên đắc cử Tháng Mười Một năm nay, cũng như tổng thống tiếp theo, sẽ còn làm việc vào năm 2032 – thời điểm mà con heo đất ASXH thật sự rỗng ruột – do đó, họ buộc phải cứu chương trình ASXH.
Chuyện gì sẽ xảy ra?
Năm 1935, khi Đạo Luật ASXH được ban hành, một người bình thường khi bắt đầu gia nhập lực lượng lao động thường có tuổi thọ trung bình khoảng 65. Những người sống qua độ tuổi này thường gặp vấn đề sức khỏe hoặc khuyết tật khiến họ không thể làm việc, và do đó, họ phụ thuộc vào con cái hoặc trông chờ vào các tổ chức từ thiện. ASXH được thiết kế để giải quyết vấn đề trên bằng cách thu thuế từ người lao động và người sử dụng lao động, và dùng tiền đó để chi trợ cấp cho người cao tuổi ở mức tương ứng với thu nhập mà họ kiếm được trong thời gian họ đi làm.
Khi những khoản chi đầu tiên được thực hiện vào năm 1940, mức trợ cấp trung bình mỗi người nhận được là $22.6/tháng (khoảng $550 theo thời giá hiện nay). Lúc đó, do số lượng người lao động đông hơn số người thụ hưởng nên thuế thu nhập không đáng kể. Theo thời gian, người nghỉ hưu lại nhiều hơn người lao động. Một người 65 tuổi hiện có tuổi thọ trung bình còn lại là khoảng 20 năm, tăng so với mức 13 năm vào năm 1940. Lực lượng lao động đóng góp vào hệ thống ASXH lại không tăng tương ứng. Trong khi đó, tỷ lệ sinh lại giảm. Nói cách khác, trong tương lai, người đi làm đóng thuế (nuôi hệ thống ASXH) thì ít nhưng người già (thụ hưởng ASXH) lại nhiều. Cái gọi là “cuộc khủng hoảng ASXH” nằm ở yếu tố đó.
Với giới chuyên gia, việc ngăn chặn nguy cơ mất khả năng chi trả của chương trình ASXH thực chất là bài toán cần điều chỉnh các yếu tố về thuế, phúc lợi, hoặc cả hai, sao cho chúng cân bằng. Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở chỗ các phép tính quá phức tạp mà là mọi giải pháp đều đi kèm mặt trái. Quanh đi quẩn lại vẫn là câu chuyện muôn thuở: Hoặc tăng thuế, hoặc cắt giảm phúc lợi xã hội. Theo truyền thống, đảng Dân Chủ thường chọn phương án tăng thuế nhằm vào người có thu nhập cao để bù đắp khoản thiếu hụt. Trong khi đó, Cộng Hòa thường muốn thu hẹp quy mô chương trình ASXH.
Trung tuần Tháng Bảy, một nhóm thượng nghị sĩ lưỡng đảng đệ trình dự luật nhằm khởi động tiến trình cải cách ASXH. Dự luật “PROMISE” viết tắt từ “Protecting Retirement Opportunities and Maintaining Income Security for Everyone” sẽ thiết lập một quy trình để thực hiện các thay đổi hệ thống ASXH. Hội đồng cố vấn ASXH – một ủy ban độc lập gồm thành viên lưỡng đảng – chịu trách nhiệm soạn thảo và trình một dự luật cơ sở lên Quốc Hội sau khi thu thập ý kiến công chúng. Mọi khuyến nghị lập pháp đi kèm dự luật đều phải bảo đảm khả năng thanh toán cho chương trình ASXH trong ít nhất 50 năm. Cho đến thời điểm này, những gì liên quan “PROMISE” còn đầy “hứa hẹn” mông lung.
Với người dân bình thường, câu hỏi đáng quan tâm nhất bây giờ là một khi con heo đất ASXH không còn tiền thì những người đang thụ hưởng bị ảnh hưởng như thế nào. Nếu quỹ dự trữ ASXH cạn vào khoảng năm 2033, như dự báo, điều đó không có nghĩa ASXH ngừng trả lương hưu. Chỉ là người ta không đủ tiền để trả 100% mức trợ cấp theo luật hiện hành.
Theo dự báo, khi quỹ dự trữ cạn, nguồn thu thường xuyên chỉ đủ chi trả khoảng 80-83%; và người đang hưởng lương hưu có thể bị cắt khoảng 17-20% trợ cấp hằng tháng. Người khuyết tật cũng có thể bị giảm trợ cấp nếu các quỹ liên quan không được bổ sung. Nói chung, mỗi năm quỹ ASXH vẫn thu được hơn $1,000 tỷ tiền thuế lương và do vậy, chương trình ASXH không hoàn toàn sụp đổ. Trước mắt, tiền trợ cấp giảm. Lâu dài, nợ công quốc gia phình thêm.
Liên quan ASXH, một vấn đề từng được đề cập cũng nên nhắc lại: Nguồn quỹ ASXH bị hụt một phần là do sự sụt giảm số người nhập cư. Chính những người nhập cư lương thiện là thành phần đóng góp đáng kể cho quỹ ASXH.
Trong khi một số quốc gia có dân số già đang khai thác nguồn nhân lực nhập cư như một giải pháp để củng cố hệ thống tài chính công và vực dậy lực lượng lao động thì Mỹ đi theo hướng ngược lại. Theo Cơ Quan Thống Kê Dân Số Hoa Kỳ, lượng người nhập cư ròng vào Mỹ ước tính giảm 2.4 triệu trong giai đoạn 2024-2026. Cần biết, 77% số người nhập cư vào Mỹ nằm trong độ tuổi lao động (18 đến 64 tuổi). Dù chỉ chiếm 14.3% tổng dân số nhưng họ đóng góp đến 19% vào lực lượng lao động Mỹ.
Trong bối cảnh phụ nữ Mỹ sinh ít con trở thành xu hướng, giới nghiên cứu cho rằng, đến năm 2040, nhập cư là động lực duy nhất thúc đẩy tăng trưởng dân số Mỹ. Ngoài ra, con cái những người nhập cư cũng trở thành lực lượng lao động và đóng góp vào hệ thống ASXH, nhờ đó, họ giúp duy trì sự ổn định của chương trình trợ cấp xã hội. Gần như chẳng ai “ăn không” cái gì của nước Mỹ cả, như thường bị gán ghép đầy ác ý. [dt]
VALENCIA, California (NV) – Hai thiếu niên bị camera an ninh ghi lại cảnh dùng chân đá thủng cửa trước của một căn nhà tại Valencia, trong một hành động được cho là bắt chước trào lưu trên mạng xã hội mang tên “door kick challenge” (thách đá tung cửa).
Cảnh sát cảnh báo đây không phải trò đùa vô hại, mà có thể dẫn đến cáo buộc phá hoại tài sản cấp đại hình, gây thương tích nghiêm trọng, thậm chí khiến người tham gia thiệt mạng, theo đài KTLA 5 loan tin hôm Thứ Sáu, 24 Tháng Bảy.
(Hình minh hoạ: William West/AFP via Getty Images)
Hình ảnh trong video do cư dân cung cấp cho thấy một thiếu niên liên tục đá mạnh vào cửa, trong khi một người khác đứng gần đó. Cú đá tạo thành một lỗ lớn trên cánh cửa trước khi cả hai bỏ chạy. Sở Cảnh Sát Los Angeles County cho biết họ đối phó với nhiều trường hợp liên quan đến trào lưu này trong vài tháng qua.
Trong trò “door kick challenge,” người tham gia thường chạy đến một căn nhà, đá hoặc đập mạnh vào cửa rồi quay phim để đăng lên mạng. Một số trường hợp không chỉ gây tiếng động nhằm hù dọa người bên trong, mà còn làm hư hại hoặc phá tung cửa. Điều mà những người trẻ có thể xem là vài giây gây cười hoặc cơ hội thu hút lượt xem lại có thể bị chủ nhà hiểu là một cuộc đột nhập đang diễn ra.
Đây cũng là mối nguy hiểm lớn nhất mà cảnh sát đang cảnh báo. Một chủ nhà bị đánh thức giữa đêm bởi tiếng cửa bị đá có thể tin rằng gia đình đang bị tấn công và dùng vũ lực để tự vệ. Khi đó, người thực hiện trò đùa có thể bị thương hoặc bị bắn trước khi kịp giải thích rằng mình chỉ đang quay một đoạn video cho mạng xã hội.
Đồn Cảnh Sát Santa Clarita Valley kêu gọi phụ huynh nói chuyện trực tiếp với con em về hậu quả của hành động này. Trong thông báo trên Facebook, cảnh sát viết: “Điều có vẻ như một trò đùa vô hại dành cho mạng xã hội thật ra là một tội phạm.” Cơ quan này nhấn mạnh hành động phá cửa có thể dẫn đến cáo buộc phá hoại tài sản cấp đại hình và đặt tất cả những người liên quan vào tình thế nguy hiểm.
Sự việc tại Valencia không phải trường hợp đầu tiên. Hồi Tháng Chín năm ngoái, nhiều trường hợp đá cửa tương tự được báo cáo tại Aliso Viejo. Trong một trường hợp, người đeo mặt nạ phá tung cửa và lọt hẳn vào một căn nhà không có người ở.
Đáng lo hơn cả, một cánh cửa bị phá là tâm lý đằng sau những hành động này. Một bộ phận giới trẻ đang bị cuốn vào việc tìm kiếm sự chú ý, sự công nhận và cảm giác thuộc về một nhóm trên mạng. Khi lượt xem và phản ứng của người lạ trở thành phần thưởng tức thời, ranh giới giữa trò đùa và tội phạm có thể bị xóa nhòa.
Tuy nhiên, không nên vì một số trường hợp mà quy kết cả một thế hệ. Trách nhiệm thuộc về cả gia đình, trường học, các nền tảng mạng xã hội và cộng đồng. Phụ huynh cần biết các con đang xem và chia sẻ nội dung gì; trường học cần dạy rõ hậu quả pháp lý; còn các nền tảng phải nhanh chóng hạn chế những video cổ vũ hành động nguy hiểm.
Một đoạn phim chỉ kéo dài vài giây có thể để lại hồ sơ hình sự nhiều năm, gây thiệt hại tài sản và dẫn đến một cuộc đối đầu chết người. Cảnh báo dành cho giới trẻ rất rõ ràng: không có lượt xem nào đáng để đánh đổi tương lai, và cũng không có trò đùa nào vô hại khi nó khiến một gia đình tin rằng nhà mình đang bị tấn công. (MPL) [dt]
HOLLYWOOD, California (NV) – Thêm một ống nước chính bị bể ở Hollywood hôm Thứ Sáu, 24 Tháng Bảy, khiến đường bị ngập và các giới chức phải đóng đường.
Theo đài KTLA, sự việc xảy ra lúc 3 giờ chiều trên đường Romaine, gần hãng phim Paramount Studios và nghĩa trang Hollywood Forever Cemetery.
Bể ống nước ở Hollywood. (Hình: Citizen app)
Video được đăng trên app Citizen cho thấy nước trào ra đường và Sở Cứu Hỏa Los Angeles phải chặn đường trong khi nhân viên bảo trì phải tìm cách khóa nước.
Nhân viên công lực chưa cho biết có ai bị thương hay có tài sản nào bị hư hại hay không.
GRAND HAVEN TOWNSHIP, Michigan (NV) – Tám người, trong đó có sáu trẻ em, được phát hiện đã chết bên trong một căn nhà bị cháy tại Grand Haven Township hôm Thứ Sáu. Một số nạn nhân có vết thương do đạn bắn, khiến nhà chức trách điều tra khả năng đây là một án mạng rồi tự sát, kèm theo hành động cố ý phóng hỏa, theo ABC News loan tin hôm Thứ Bảy, 25 Tháng Bảy.
Đại Úy Jake Sparks thuộc Sở Cảnh Sát Ottawa County mô tả hiện trường là “phức tạp,” đồng thời nhấn mạnh cuộc điều tra vẫn đang ở giai đoạn đầu và chưa thể đưa ra kết luận cuối cùng.
(Hình minh hoạ: Sean Rayford/Getty Images)
Sự việc xảy ra tại Grand Haven Township, nằm ven Lake Michigan, phía tây Grand Rapids. Theo ông Sparks, lực lượng cứu hỏa lần đầu đến khu vực xảy ra hỏa hoạn vào sáng Thứ Sáu sau khi có người báo ngửi thấy mùi khói. Tuy nhiên lúc đó nhân viên cứu hỏa không tìm thấy căn nhà nào đang cháy.
Vài giờ sau, khi nhận được những cuộc gọi báo có khói trắng bốc lên từ một căn nhà, lực lượng cứu hỏa quay lại, vào bên trong để dập lửa.
“Từ lúc bước vào, họ nhận thấy có nhiều người chết ở bên trong ngôi nhà,” ông Sparks nói với các phóng viên.
Theo cảnh sát, tất cả các nạn nhân dường như thuộc cùng một gia đình, nhưng đến thời điểm công bố thông tin, chỉ biết sáu trẻ em được xác nhận là từ 5 đến 15 tuổi, cùng hai người lớn không rõ độ tuổi, và danh tánh thì chưa được chính thức xác nhận.
Một số thi thể có vết thương do đạn bắn, nhưng nhà chức trách chưa cho biết có bao nhiêu người bị bắn. Nguyên nhân tử vong của từng nạn nhân cũng chưa được xác định. Các cuộc khám nghiệm tử thi dự trù hoàn tất trong cuối tuần.
Cảnh sát đang xem xét khả năng ngọn lửa được cố ý gây ra nhằm che giấu một án mạng rồi tự sát. Tuy nhiên, ông Sparks nói còn quá sớm để kết luận. Hiện cảnh sát không tập trung điều tra bất cứ nghi can nào từ bên ngoài căn nhà, nhưng hướng điều tra có thể thay đổi khi có thêm bằng chứng.
Các chuyên viên điều tra phóng hỏa của Cảnh Sát Tiểu Bang Michigan đang hỗ trợ tại hiện trường.
Grand Haven Area Public Schools gọi đây là “một mất mát bi thảm đối với cộng đồng.” Học khu yêu cầu công chúng tôn trọng sự riêng tư của những người liên quan, tránh suy đoán hoặc chia sẻ những thông tin chưa được xác nhận. Học khu cũng phổ biến các dịch vụ trợ giúp khủng hoảng và phòng ngừa tự sát cho những người bị ảnh hưởng bởi thảm kịch. (MPL) [dt]
Sáng đó ở cái quán cà phê cóc đầu hẻm, ông Giáo ngồi cầm tờ báo, đọc tới đọc lui một đoạn, rồi bật cười một tiếng khô khốc.
(Hình minh họa: AI)
“Cái gì vui vậy ông Giáo?” con Ba bán bánh tráng nướng vừa dọn hàng vừa ngoái lại hỏi.
“Quảng Ninh sắp có trường xã hội chủ nghĩa.” Ông Giáo gấp tờ báo lại. “Từ tiểu học tới lớp mười hai luôn.”
Chú Năm đang húp ngụm cà phê, khựng lại giữa chừng. Nhăn cái trán, nhíu cái mày ra vẻ khó chịu.
Tám xe ôm, ngồi bàn kế bên, chen vô liền: “Trường gì mà xã hội chủ nghĩa? Bộ trường bây giờ đang tư bản hết hả?”
“Đó, cái đó tao cũng đang thắc mắc.” Ông Giáo gõ gõ ngón tay lên bàn. “Ông phó giám đốc sở nói trường này xây trên tám giá trị cốt lõi. Để tao đọc cho tụi bây nghe nguyên văn: ‘kiên định mục tiêu giáo dục xã hội chủ nghĩa, quản trị hiện đại công khai minh bạch, hội nhập quốc tế nhưng giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa’.”
“Dịch giùm cái, ông Giáo.” Con Ba ngừng tay lật bánh. “Nói kiểu đó tui nghe xong còn mù mờ hơn lúc chưa nghe.”
Ông Giáo cười khẩy. “Dịch qua tiếng Việt bình dân là: trường học bình thường, cộng thêm hai chữ ‘xã hội chủ nghĩa’ dán trước cổng.”
Ông Giáo ngừng một chút, rồi nói tiếp, giọng chậm hẳn lại: “Mà tao nhớ, hồi 2013, chính ông Tổng Trọng, lúc bàn sửa Hiến Pháp, có nói một câu, tao còn nhớ nguyên văn: ‘Đến hết thế kỷ này không biết đã có CNXH hoàn thiện ở Việt Nam hay chưa.’ Ông đứng đầu đảng mà còn nói vậy.”
Chú Năm chậm rãi lên tiếng, câu đầu tiên trong buổi sáng: “Vậy chớ mấy chục năm nay trường học ở xứ mình học theo mô hình gì, hả ông Giáo?”
Cả bàn im re một chút.
“Đó mới là chỗ tao thấy ngộ.” Ông Giáo hạ giọng. “Nếu bây giờ mới thí điểm trường xã hội chủ nghĩa, vậy chớ cái trường cũ, cái hệ thống cũ, nó là trường gì? Đứng ở giữa hai lằn ranh à?”
Tám xe ôm gãi đầu: “Nghe mấy ông nói riết tao hoang mang. Nói thiệt, cái trường này nó khác trường thường ở chỗ nào? Bàn ghế khác? Sách vở khác? Hay chỉ khác cái bảng hiệu ngoài cổng?”
“Bảng hiệu, và một khoản tiền.” Ông Giáo gật đầu. “Hải Phòng đi trước rồi, làm chín trường kiểu này, chi hết 250 tỷ. Quảng Ninh giờ tính làm ít nhất một trường, dự tính khởi công năm nay, mở cửa năm học 2027-2028.”
“250 tỷ!” Con Ba lẩm bẩm. “Bằng bao nhiêu tô hủ tiếu vậy trời? Chắc đếm hết đời tui cũng chưa hết.”
Ông Giáo nói, ổng đọc báo thấy mô hình “Trường học xã hội chủ nghĩa” của Hải Phòng xôm tụ lắm, đọc thôi đã thấy “hết hồn,” như được xây dựng theo định hướng giáo dục tiên tiến, nhân văn, hội nhập nhưng vẫn bảo đảm tính công bằng, toàn diện trong tiếp cận giáo dục. Mục tiêu của đề án là phát triển con người Hải Phòng toàn diện, chú trọng rèn luyện phẩm chất, năng lực, kỹ năng sống, tinh thần sáng tạo và trách nhiệm cộng đồng cho học sinh.
Chú Năm buông một câu: “Ông Giáo hết hồn là phải rồi. Trường xã hội chủ nghĩa cỡ đó, nghĩ lại mới thấy mấy cái trường kiểu cũ, học sinh đâu có được đào tạo đúng tiêu chuẩn con người xã hội chủ nghĩa hả ông Giáo? À! Nếu vậy thì họ lấy đâu ra giáo viên đủ tiêu chuẩn để dạy trong mấy cái trường thiên đường này vậy ta?”
Không ai trả lời câu đó. Ông Giáo đằng hắng mấy cái, rồi lật thêm một trang báo, đọc tiếp: “Cùng đợt này Quảng Ninh cũng công bố phát sách giáo khoa miễn phí, gần 300,000 học sinh, tốn 800 tỷ một năm.”
“Vậy là được đó chớ.” Tám xe ôm gật gù. “Sách cho không thì thằng nào cũng khoái.”
“Ừ, cái đó tao khen thiệt.” Ông Giáo đồng ý. “Nhưng cái trường kiểu mẫu kia, tao vẫn chưa hiểu nó mẫu ở chỗ nào ngoài cái tên. Trường ưu tiên, không phải trường chuyên, họ nói vậy. Rồi ai được vô học? Con ai được chọn?”
Con Ba xen vô, giọng tưng tửng: “Chắc để coi, tới chừng khai giảng, thấy toàn con cán bộ vô học là biết liền hà.”
Cả bàn cười rộ một tiếng, rồi im.
Ông Giáo gấp báo lại, để xuống bàn. “Thôi, chuyện lớn quá, để mấy ổng tính. Tao chỉ thấy lạ một chỗ: cái xã hội chủ nghĩa đó, bao nhiêu năm nay người ta nói còn đang trên đường xây dựng, chưa ai thấy hình thù nó ra sao. Vậy mà cái trường mang tên nó thì lại xây được liền, có bản vẽ, có tiến độ, có ngày khai giảng đàng hoàng.”
Chú Năm nhấp nốt ngụm cà phê cuối, đứng dậy trả tiền, buông một câu trước khi đi: “Ừ. Cái đích thì còn xa mù, mà cái bảng hiệu thì gắn thiệt lẹ!”
Cả quán lại im re. [dt]
BOSTON, Massachusetts (NV) – Một tòa kháng án liên bang hôm Thứ Bảy, 25 Tháng Bảy, từ chối cho phép chính quyền Tổng Thống Donald Trump thi hành tại 23 tiểu bang một sắc lệnh hành pháp nhằm siết chặt các quy định bỏ phiếu qua thư trước cuộc bầu cử Tháng Mười Một, cuộc bầu cử sẽ quyết định đảng nào kiểm soát Quốc Hội, theo Reuters.
Tòa Kháng Án Liên Bang Địa Hạt Một, trụ sở tại Boston, bác bỏ yêu cầu của chính quyền liên bang muốn đình chỉ lệnh ngăn chặn mà một số tiểu bang do đảng Dân Chủ lãnh đạo giành được hôm 25 Tháng Sáu.
Một nhân viên bầu cử đang giải quyết các lá phiếu gửi qua đường bưu điện tại Los Angeles trong cuộc bầu cử sơ bộ của tiểu bang California ở thành phố City of Industry, California, hồi Tháng Sáu. (Hình: Patrick T. Fallon/AFP via Getty Images)
Trong phán quyết trước đó, một chánh án tòa liên bang cấp dưới kết luận rằng những phần quan trọng trong sắc lệnh của Tổng Thống Trump, đảng Cộng Hòa, vi phạm Hiến Pháp.
Bộ Tư Pháp Mỹ yêu cầu tòa tạm đình chỉ phán quyết của Chánh Án Indira Talwani của tòa liên bang trong thời gian chính quyền kháng án. Bộ Tư Pháp lập luận rằng các cơ quan chính phủ chưa hoàn tất những hành động và chính sách cần thiết để thi hành chỉ thị của Tổng Thống Trump, vì vậy bất cứ đơn kiện nào chống lại sắc lệnh này đều còn quá sớm.
Tuy nhiên, tòa kháng án bác bỏ lập luận đó với tỷ lệ 2-1.
Các chánh án viết rằng sắc lệnh hành pháp đặt ra một loạt thời hạn đang nhanh chóng đến gần, buộc các tiểu bang phải phối hợp với giới chức liên bang và tuân theo những thủ tục bỏ phiếu mới. Trong khi đó, các tiểu bang cũng phải bảo đảm rằng giới chức bầu cử và công chúng hiểu được những quy định liên tục thay đổi sẽ được áp dụng cho các cuộc bầu cử trong Tháng Chín và Tháng Mười Một.
Tòa viết: “Các tiểu bang nguyên đơn trên thực tế không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải phản ứng với sắc lệnh hành pháp ngay từ bây giờ.”
Trước khi Chánh Án Talwani đưa ra phán quyết, một toà liên bang tại Washington, D.C. bác bỏ một nỗ lực liên quan của các thành viên đảng Dân Chủ nhằm ngăn chặn sắc lệnh của Tổng Thống Trump dựa trên những lập luận tương tự.
Bộ Tư Pháp cảnh báo rằng nếu không nhận được phán quyết thuận lợi từ Tòa Kháng Án Liên Bang Địa Hạt Một, chính quyền có thể phải yêu cầu Tối Cao Pháp Viện can thiệp.
Tổng Thống Trump ký sắc lệnh hành pháp này hồi Tháng Ba, sau nhiều năm yêu cầu siết chặt các quy định về bỏ phiếu qua thư và tiếp tục đưa ra cáo buộc sai sự thật rằng thất bại của ông trong cuộc bầu cử năm 2020 là do gian lận bầu cử trên diện rộng.
Theo Hiến Pháp Hoa Kỳ, các tiểu bang được giao trách nhiệm điều hành những cuộc bầu cử liên bang.
Các chánh án trước đó cũng ngăn chặn một sắc lệnh hành pháp khác của Tổng Thống Trump, trong đó yêu cầu cử tri phải cung cấp bằng chứng quốc tịch khi ghi danh bỏ phiếu và hạn chế việc kiểm những lá phiếu gửi qua thư.
Sắc lệnh hồi Tháng Ba chỉ thị Bộ Nội An tổng hợp và chuyển đến từng tiểu bang một danh sách những công dân Mỹ được xác nhận đủ điều kiện bỏ phiếu. Danh sách này sẽ được lập từ hồ sơ quốc tịch, nhập quốc tịch và những cơ sở dữ liệu khác của chính phủ liên bang.
Sắc lệnh cũng yêu cầu Bưu Điện Hoa Kỳ (USPS) chỉ chuyển phiếu bầu đến những cử tri có tên trong danh sách bỏ phiếu qua thư đã được từng tiểu bang chấp thuận.
Gần đây, USPS thi hành chỉ thị này bằng cách đề nghị các quy định mới, yêu cầu các tiểu bang cung cấp tên cử tri và mã vạch gắn với những lá phiếu gửi qua thư.
Sắc lệnh còn chỉ thị Bộ Tư Pháp ưu tiên điều tra và truy tố các giới chức bầu cử cấp tiểu bang và địa phương nếu họ phát hành phiếu bầu liên bang cho những người bị xem là “không đủ điều kiện” bỏ phiếu.
Tuy nhiên, Chánh Án Talwani đứng về phía liên minh gồm 23 tiểu bang và District of Columbia, trong đó California, Massachusetts, Nevada và Washington là những tiểu bang dẫn đầu.
Bà kết luận tổng thống không có thẩm quyền chỉ thị Bộ Nội An lập danh sách những người đủ điều kiện bỏ phiếu để từng tiểu bang sử dụng. Bà cũng phán quyết USPS không được luật pháp trao quyền ban hành các quy định bắt buộc về bỏ phiếu qua thư.
Chánh Án Talwani, người được Tổng Thống Barack Obama bổ nhiệm, nói Tổng Thống Trump cũng không được dùng sắc lệnh để “đe dọa các giới chức bầu cử địa phương” phải sử dụng những danh sách quốc tịch tất yếu không đầy đủ, nếu không họ có thể đối diện nguy cơ bị truy tố hình sự. (MPL) [dt]
VĨNH LONG, Việt Nam (NV) – Bị can Nguyễn Văn Bảo Trung, 34 tuổi, bị truy tố với cáo buộc tông chết nữ sinh 14 tuổi ở tỉnh Vĩnh Long cách nay gần hai năm, sau nhiều tháng tưởng đã thoát án.
Vụ em học sinh Nguyễn Ngọc Bảo Trân, 14 tuổi, bị ông Trung tông chết trên đường đi học đã nhiều lần bị đình chỉ điều tra, khép lại vụ án. Ông Nguyễn Vĩnh Phúc, cha em Trân, đã phải tự sát sau khi rút súng bắn bị can Trung bị thương hồi cuối Tháng Tư năm ngoái.
Công luận tố cáo Công An Huyện Trà Ôn cũ dàn dựng hiện trường vụ nữ sinh Nguyễn Ngọc Bảo Trân bị xe vận tải tông chết. (Hình: Công An Vĩnh Long).
Theo báo VnExpress hôm 25 Tháng Bảy, bị can Trung bị truy tố sau khi có kết quả giám định thương tật ghi nhận ông ta “bị mất trí” sau chấn thương sọ não (mức độ nhẹ), hạn chế khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.
Mười ngày trước, bị can Nguyễn Hoàng Văn (cựu trưởng Công An Huyện Trà Ôn cũ) và Huỳnh Minh Trung (cựu viện trưởng Viện Kiểm Sát Huyện Trà Ôn) bị khởi tố nhưng cả hai ông này đều được cho tại ngoại.
Hồi trung tuần Tháng Ba, theo tờ Tuổi Trẻ, liên quan vụ này, có hai bị can bị bắt, khởi tố là Lê Quốc Việt, cựu phó thủ trưởng Cơ Quan Cảnh Sát Điều Tra Công An Huyện Trà Ôn, và Nguyễn Quốc Khanh, cựu điều tra viên.
Cả hai bị can bị cáo buộc hành vi “không truy cứu trách nhiệm hình sự người có tội” [Nguyễn Văn Bảo Trung].
Trong những tháng qua, gia đình nữ sinh Nguyễn Ngọc Bảo Trân nhiều lần gửi đơn tố cáo một số cán bộ công an của huyện Trà Ôn về hành vi “xâm phạm hoạt động tư pháp, bỏ lọt tội phạm, không truy tố người có tội trong quá trình điều tra, giải quyết vụ tai nạn giao thông.”
Bà Nguyễn Thị Hiền (bìa trái), mẹ nữ sinh Nguyễn Ngọc Bảo Trân. (Hình: Dân Trí).
Tài xế Nguyễn Văn Bảo Trung tông chết nữ sinh Nguyễn Ngọc Bảo Trân ở Vĩnh Long hôm 4 Tháng Chín, 2024.
Báo VnExpress cho biết, kết luận điều tra mới nhất cho rằng tài xế Nguyễn Văn Bảo Trung lấn trái để vượt xe bán tải đang dừng bên lề đường, là nguyên nhân chính dẫn đến vụ tông xe khiến nữ sinh Nguyễn Ngọc Bảo Trân thiệt mạng. (N.H.K) [dt]
ANAHEIM, California (NV) – Một nhân viên của công viên Disneyland không biết vì lý do gì nhảy xuống sông trong công viên khi trời nóng bức hôm Thứ Năm, 23 Tháng Bảy.
Theo đài KTLA hôm Thứ Sáu, 24 Tháng Bảy, nhân viên đó cởi áo rồi nhảy xuống sông nhân tạo Rivers of America ngay giữa công viên, bơi một chút rồi leo lên lại khu vực hậu trường, sau đó bỏ đi.
Nhân viên của Disneyland bơi trên sông rồi leo lên bờ. (Hình: TikTok pixiedustarchive)
Trong một video đang lan truyền trên mạng xã hội, người đàn ông đó cởi áo và còn để lại bộ đàm trên bờ rồi nhảy xuống sông. Lúc đó, không có chiếc thuyền nào đi ngang qua khi anh đang bơi. Hai chiếc thuyền Mark Twain Riverboat và Sailing Ship Columbia thường hay chạy trên con sông này để chở du khách.
Một người viết trên Instagram: “Sáng hôm đó nóng bức. Anh ta không nói gì với ai cả, chỉ cởi áo rồi nhảy xuống sông bơi khoảng 30 giây rồi leo lên bờ, không quan tâm đến bất cứ ai rồi bỏ đi.”
Chẳng ai biết rõ nhân viên đó có gặp vấn đề gì về tâm lý không, hay chỉ vì quá nóng bức nên nhảy xuống nước để làm hạ thân nhiệt.
California đang đối mặt với một cơn nóng kéo dài, có nhiệt độ cao hơn trung bình và nhiều cảnh báo nhiệt độ được đưa ra tại nhiều quận hạt. Các chuyên gia khí tượng cho biết tình trạng này sẽ không sớm cải thiện.
Nhiệt độ tại Disneyland hôm Thứ Năm lên đến 90 độ F khi vùng nội địa Orange County vẫn nhận được cảnh báo về thời tiết đang ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe cư dân. (TL) [dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump hôm Thứ Sáu, 24 Tháng Bảy, tuyên bố mở cuộc điều tra thương mại đối với Liên Âu và đe dọa áp một mức thuế quan “đáng kể” lên khối 27 quốc gia, sau khi giới chức Châu Âu phạt các đại công ty kỹ thuật Mỹ vì vi phạm luật cạnh tranh kỹ thuật số.
Trong bài viết dài trên Truth Social, Tổng Thống Trump cáo buộc Liên Âu “cướp bóc” các công ty Mỹ và gián tiếp lấy tiền của người đóng thuế Mỹ. Ông đặc biệt chỉ trích khoản phạt gần $1 tỷ đối với Google, liên quan đến cáo buộc công ty ưu tiên các dịch vụ của chính mình trong kết quả tìm kiếm, theo ABC News.
(Hình minh hoạ: Nicolas Tucat/AFP via Getty Images)
Ông Trump nói Mỹ sẽ lập tức mở cuộc điều tra theo Điều 301 của Đạo Luật Thương Mại năm 1974. Điều khoản này cho phép chính phủ áp thuế hoặc các biện pháp trả đũa nếu xác định một quốc gia hay khu vực thương mại có chính sách gây thiệt hại không công bằng cho thương mại Mỹ.
Tổng Thống Trump viết rằng Liên Âu đang “một lần nữa nhắm trực tiếp vào những công ty vĩ đại của Mỹ,” đồng thời nhắc lại những khoản phạt trước đây dành cho Apple, Meta và Amazon. Ông cho rằng Google bị phạt “không có lời giải thích.”
Tuy nhiên, Ủy Ban Châu Âu cho biết khoản phạt tổng cộng 890 triệu Euro được đưa ra vì Google bị cáo buộc không tuân thủ Đạo Luật Thị Trường Kỹ Thuật Số. Luật này được Liên Âu áp dụng để kiểm soát quyền lực thị trường của các tập đoàn kỹ thuật lớn và ngăn họ dùng vị thế thống trị để gây bất lợi cho đối thủ hoặc người tiêu thụ.
Ông Trump tuyên bố Mỹ không phải là “con heo đất” để Châu Âu rút tiền và cảnh cáo rằng chính quyền của ông sẽ không để tình trạng này tiếp diễn. Ông dự đoán cuộc điều tra sẽ khiến các khoản phạt của Liên Âu bị đảo ngược và dẫn đến việc Mỹ áp thuế quan mới trong thời gian sớm nhất.
Lời đe dọa được đưa ra chỉ vài giờ sau khi chính quyền Trump áp mức thuế từ 10% đến 12.5% đối với hàng hóa của hơn 60 quốc gia, trong đó có các thành viên Liên Âu, với lý do liên quan đến lao động cưỡng bức.
Tuy nhiên, chiến lược dùng Điều 301 của ông Trump đang gặp thách thức pháp lý ngay trong nước. Liberty Justice Center, đại diện cho hai doanh nghiệp nhỏ, khởi kiện chính phủ tại Tòa Thương Mại Quốc Tế Mỹ. Đơn kiện cho rằng chính quyền đang sử dụng Điều 301 sai mục đích để khôi phục chính sách thuế quan “Ngày Giải Phóng” năm 2025, vốn đã bị Tối Cao Pháp Viện bác bỏ trước đó.
Cuộc tranh chấp đặt Mỹ và Liên Âu trước nguy cơ bước vào một vòng trả đũa thương mại mới. Việc bảo vệ các công ty Mỹ là trách nhiệm chính đáng của Tòa Bạch Ốc, nhưng biến một cuộc điều tra chống độc quyền thành lý do đánh thuế hàng nhập cảng có thể khiến doanh nghiệp và người tiêu thụ Mỹ phải gánh chi phí cao hơn.
Quan trọng hơn, chính quyền Trump chưa chứng minh rằng những khoản phạt của Liên Âu là hành động phân biệt đối xử, thay vì việc thực thi luật áp dụng cho mọi công ty hoạt động tại thị trường Châu Âu. Thuế quan có thể tạo áp lực chính trị, nhưng không thể tự động xóa bỏ luật pháp của một thị trường gồm hàng trăm triệu người tiêu thụ. (MPL) [dt]
IRVINE, California (NV) – Sở Cảnh Sát Irvine đang truy lùng một người xịt sơn những từ ngữ miệt thị lên nhiều chiếc xe Tesla ở khắp thành phố.
Theo nhật báo The Orange County Register hôm Thứ Sáu, 24 Tháng Bảy, các điều tra viên của Irvine cho biết có ít nhất 13 xe Tesla bị phá hoại.
Nghi can xịt sơn lên nhiều xe Tesla ở Irvine. (Hình: Irvine Police Department)
Cảnh sát viên Ziggy Azarcon cho biết nghi can là đàn ông, xịt sơn nhiều từ ngữ “miệt thị” lên những xe Tesla đó.
Vào Thứ Hai, 20 Tháng Bảy, Sở Cảnh Sát Irvine đăng video một người đàn ông xịt sơn lên một xe Tesla đang đậu trong bãi gần ngã tư đường Michelson và đường Carlson. Sự việc trong video xảy ra lúc 10 giờ 30 phút tối ngày 17 Tháng Bảy. Họ còn cho biết nghi can xịt sơn lên trên ba chiếc xe Tesla khác trong cùng bãi đậu xe.
Xe Tesla thường có camera, và một chủ xe cung cấp video từ camera trên xe cho cảnh sát, cho thấy nghi can vừa xịt sơn vừa che mặt có thể để không hít phải hơi sơn.
Đến Thứ Sáu, 24 Tháng Bảy, Sở Cảnh Sát Irvine đăng thêm một video mới, cho thấy nghi can đi vào bãi đậu xe gần ngã tư đường Michelson với Carlson nêu trên, và họ cho biết nghi can xịt sơn lên trên chín chiếc xe Tesla nữa.
Nhân viên công lực chưa biết điều gì khiến nghi can làm như vậy.
Phá hoại xe Tesla để phản đối công ty của tỷ phú Elon Musk bắt đầu cách đây vài năm sau khi ông Musk bị chỉ trích vì ủng hộ chính trị cực hữu và là một phần của Bộ Hiệu Suất Chính Phủ (DOGE).
Sở Cảnh Sát Irvine đang kêu gọi công chúng cung cấp thông tin về nghi can cho điều tra viên Noelle qua email [email protected].(TL) [dt]
KHÁNH HÒA, Việt Nam (NV) – Nhà chức trách phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, xác nhận vụ tịch thu quang gánh của bà Nguyễn Thị Mai, người được nhiều du khách quốc tế biết tới sau video clip cho thấy bà hát rao hàng bằng tiếng Anh.
Hồi năm ngoái, bà Mai, 58 tuổi, bỗng nhiên nổi tiếng sau khi nền tảng TikTok lan truyền một clip cho thấy bà hát một câu rao hàng bằng tiếng Anh: “Mango, pineapple, banana, watermelon…” (xoài, dứa, chuối, dưa hấu).
Bà Nguyễn Thị Mai có nhiều năm bán trái cây dạo trên bãi biển Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. (Hình: Tuổi Trẻ).
Theo tờ Tuổi Trẻ hôm 25 Tháng Bảy, ông Nguyễn Thanh Sơn, chủ tịch phường Nha Trang cho biết bà Mai đã bị tịch thu quang gánh nhưng được trả lại số trái cây chưa kịp bán cho du khách.
Sau đó, người phụ nữ này phải viết cam kết không tiếp tục bán hàng rong tại khu vực cấm dọc bờ biển Nha Trang và đường Trần Phú.
Ông Sơn giải thích, việc tịch thu quang gánh của bà Nguyễn Thị Mai và những người bán hàng rong khác là nhằm “lập lại trật tự, an ninh, an toàn du lịch khu vực dọc công viên bờ biển khu vực đường Trần Phú.”
Ông này nhắc lại tình trạng trộm cắp, bán hàng rong đeo bám du khách khu vực công viên bờ biển Nha Trang.
“Đây là một trong những biện pháp để giữ hình ảnh du lịch Nha Trang văn minh, thân thiện. Bất kỳ ai cũng phải chấp hành quy định pháp luật, không có ngoại lệ. Do vậy việc bà Mai hay những người bán hàng rong khác dọc công viên bờ biển đều phải chấp hành việc không bán hàng khu vực cấm, không đeo bám du khách,” ông Sơn được dẫn lời.
Bà Nguyễn Thị Mai được nhiều du khách quốc tế biết tới sau video clip cho thấy bà hát rao hàng bằng tiếng Anh. (Hình: Tuổi Trẻ).
Liên quan vụ này, ông Ngô Khắc Thinh, trưởng Phòng Kinh Tế, Hạ Tầng và Đô Thị Phường Nha Trang, xác nhận rằng sau khi dẹp sinh kế của người bán hàng rong, chính quyền địa phương “chưa có phương án nào để giúp đỡ những người bán hàng rong ổn định cuộc sống.”
Đoạn video clip “Mango Pineapple Banana” ghi hình bà Nguyễn Thị Mai của TikToker Local Lou, một du khách người Anh, đến nay đã thu hút được 4 triệu lượt view. (N.H.K) [dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Ngũ Giác Đài đang đối diện với làn sóng phẫn nộ sau khi hệ thống dữ liệu thương vong chính thức bất ngờ hạ số quân nhân Mỹ thiệt mạng trong chiến tranh Iran từ 18 xuống còn 14 người, đồng thời giảm số người bị thương từ 482 xuống 420, ABC News loan tin hôm Thứ Sáu, 24 Tháng Bảy.
Sự thay đổi không chỉ làm sai lệch con số, mà trên thực tế còn loại tên của bốn quân nhân vừa tử trận khỏi hồ sơ chính thức của chính phủ.
Quan tài một quân nhân Mỹ tử trận trong chiến tranh Iran được đưa xuống phi cơ tại căn cứ Dover Air Force Base hôm 22 Tháng Bảy. (Hình: Kevin Dietsch/Getty Images)
Bốn quân nhân bị “biến mất” khỏi dữ liệu gồm Trung Sĩ Angel Rampersad, Binh Nhất Isabella Gonzales, Trung Úy Tyler Feehan và Trung Sĩ Michael Emmanuel Swinton. Họ thiệt mạng tại Jordan và Iraq sau khi giao tranh giữa Mỹ và Iran tái bùng phát. Đến tối Thứ Sáu, 24 Tháng Bảy, số liệu sai vẫn chưa được sửa lại, dù Ngũ Giác Đài đã biết sự việc hơn một ngày.
Ông Joel Valdez, quyền phát ngôn viên Ngũ Giác Đài, giải thích rằng hệ thống Defense Casualty Analysis System, gọi tắt là DCAS, gặp “gián đoạn dữ liệu tạm thời” và các bất thường đang được sửa chữa với sự phối hợp của các quân chủng. Nhưng Bộ Quốc Phòng không trả lời những câu hỏi chi tiết về nguyên nhân, không giải thích vì sao một hệ thống được xem là hồ sơ chính thức của chính phủ có thể đồng thời giảm cả người chết lẫn người bị thương, và cũng không cho biết khi nào dữ liệu chính xác sẽ được phục hồi.
Gọi đây đơn thuần là “lỗi kỹ thuật” chưa đủ thuyết phục. Một lỗi trên mạng có thể làm trang web ngưng hoạt động, nhưng việc con số giảm đúng vào lúc chính quyền đang chịu áp lực về thương vong và tính hợp pháp của cuộc chiến đặt ra nghi vấn nghiêm trọng. Đặc biệt, số 420 người bị thương mới công bố còn mâu thuẫn với lời Ngũ Giác Đài trước đó rằng gần 100 quân nhân khác đã bị thương kể từ ngày 7 Tháng Bảy. Cơ sở dữ liệu chưa bao giờ phản ánh đầy đủ mức gia tăng này.
Sự mập mờ càng đáng lo khi chính quyền Tổng Thống Donald Trump từng tuyên bố cuộc hành quân Operation Epic Fury đã kết thúc hồi Tháng Năm. Tuy nhiên, sau đó Mỹ tiếp tục gần như mỗi đêm không kích Iran khi thỏa thuận ngưng bắn sụp đổ. Một giới chức Mỹ nói các cuộc tấn công mới được gọi bằng thuật ngữ mơ hồ là “hoạt động ở hải ngoại,” thay vì được công khai ghi nhận là sự tiếp nối của chiến tranh Iran.
Cách đặt tên này có thể mang hậu quả pháp lý. Luật War Powers Resolution quy định tổng thống phải chấm dứt hoạt động quân sự sau 60 ngày nếu không được Quốc Hội cho phép. Dân Biểu Cộng Hòa Thomas Massie cáo buộc Ngũ Giác Đài đang giả vờ có “hai cuộc chiến Iran” được ngăn cách bởi một thời gian ngưng bắn ngắn ngủi. Ông gọi cách lý luận đó là một thủ đoạn phi lý nhằm khởi động lại đồng hồ 60 ngày và tránh sự giám sát của Quốc Hội.
Mười hai thành viên Dân Chủ trong Ủy Ban Quân Vụ Thượng Viện, do Thượng Nghị Sĩ Mazie Hirono (Dân Chủ – Hawaii) dẫn đầu, yêu cầu Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth cung cấp một bản thống kê đầy đủ về tất cả quân nhân chết và bị thương kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Họ nhấn mạnh người dân Mỹ, Quốc Hội, quân nhân và gia đình họ có quyền biết chính xác cái giá nhân mạng của cuộc chiến.
Bà Kathy Hochul, thống đốc New York, đặc biệt phẫn nộ vì tên của Trung Sĩ Angel Rampersad, một cư dân New York, bị loại khỏi dữ liệu. Bà nói chính quyền Trump không thể sửa lại cái giá nhân mạng của chiến tranh chỉ vì con số ấy trở nên bất lợi về chính trị, nhấn mạnh rằng thay đổi một trang web không thể xóa bỏ sự hy sinh của một người lính.
Chưa có bằng chứng công khai xác nhận Ngũ Giác Đài cố ý sửa số liệu theo mệnh lệnh chính trị. Nhưng sự thiếu minh bạch, việc chậm sửa sai và cách phân chia chiến tranh thành những chiến dịch mang tên khác nhau đã tạo ra một cuộc khủng hoảng lòng tin. Trong chiến tranh, chính phủ có thể giữ bí mật về kế hoạch tác chiến, nhưng không được phép mập mờ về số binh lính tử trận.
Đối với gia đình quân nhân, đây không phải là những con số trên màn hình. Mỗi cái tên là một người con, người chồng, người vợ hoặc cha mẹ không bao giờ trở về. Một chính quyền có thể tranh luận chiến tranh cần thiết hay không, nhưng không có quyền làm nhẹ cái giá của nó bằng cách thay đổi cách gọi, chia nhỏ chiến dịch hoặc để người chết biến mất khỏi hồ sơ quốc gia. (MPL) [dt]
