KHÁNH HÒA, Việt Nam (NV) – Trong một hành động được coi là hiếm hoi, Công An Phường Bảo An, tỉnh Ninh Thuận trước đây, nay thuộc Khánh Hòa, khởi tố bốn bị can về hành vi trộm chó.
Lâu nay, những người nuôi chó, mèo làm thú cưng tại Việt Nam thường bất bình về chuyện công an địa phương không xử lý hình sự các tin báo mất chó, mèo.
Bốn bị can bị bắt cùng tang vật là chó và dụng cụ để trộm chó. (Hình: Công An Khánh Hòa)
Tình trạng này khiến nạn trộm chó, mèo phổ biến đến mức tại nhiều tỉnh, thành hình thành các đường dây bắt trộm và làm thịt hoặc chuộc chó, mèo với giá cao.
Theo tờ Tuổi Trẻ hôm 14 Tháng Mười Hai, vào rạng sáng 26 Tháng Mười Một, công an ập vào kiểm tra hành chính căn nhà do bị can Đỗ Thị Thanh Lài, 67 tuổi, thuê tại phường Bảo An.
Tại đây, nhà chức trách phát giác bị can Lài và ba đồng phạm, cùng một bao tải chứa sáu con chó, một lồng sắt chứa năm con chó khác, cùng nhiều dụng cụ nghi dùng để trộm chó như kìm cộng lực, thòng lọng…
Khi bị đưa về đồn, hai bị can Trần Văn Thái và Nguyễn Phước Thông khai rằng họ là người đi trộm chó, sau đó mang về bán cho bị can Lài và Nguyễn Thành Tâm với giá 20,000-40,000 đồng (80 cent-$1.5) mỗi kg.
Do chó, mèo tại Việt Nam bị coi là “tài sản,” nên bốn bị can nêu trên bị khởi tố về tội “trộm cắp tài sản.”
Trong một diễn biến khác, báo VnExpress hồi cuối Tháng Hai đưa tin, bị cáo Lê Hữu Tùng, 33 tuổi, thượng úy công tác tại Công An Huyện Đức Linh, tỉnh Bình Thuận trước đây, lãnh chín năm tù do tra tấn một nghi can trộm chó đến chết tại đồn.
Một đồng phạm của bị cáo Tùng trong vụ này là Võ Phi Thành, 29 tuổi, sinh viên trường Cao Đẳng Cảnh Sát Nhân Dân II, thực tập tại Công An Huyện Đức Linh, lãnh bảy năm tù.
Hai trong số bốn bị can. (Hình: Công An Khánh Hòa)
Theo cáo trạng, ngày 2 Tháng Chín, 2023, nghi can Bùi Văn Hải bị đưa về đồn công an nêu trên vì liên quan vụ trộm chó và chống người thi hành công vụ xảy ra tại thị trấn Võ Xu.
Tại đây, nghi can Hải bị hai bị cáo Tùng và Thành còng tay lên khung cửa sổ, liên tiếp tát, dùng gậy cao su đánh vào mông và đùi để ép cung. Đêm hôm sau, nam nghi can thiệt mạng trước khi được đưa vào bệnh viện.
Kết quả giảo nghiệm tử thi xác nhận nghi can Hải chết do các tổn thương bầm, tụ máu diện rộng trên cơ thể, tập trung ở đùi, mông hai bên.
Do gia đình nạn nhân tố cáo, đến giữa năm 2024, hai bị cáo Tùng và Thành mới bị bắt. (N.H.K) [kn]
BANGKOK, Thái Lan (NV) – Khoảnh khắc cô Võ Thị Mỹ Tiên, 20 tuổi, vận động viên bơi lội, bật khóc nức nở do bị một giới chức Hiệp Hội Thể Thao Dưới Nước Việt Nam chê bai vì chỉ đoạt huy chương bạc SEA Games 33 khiến công luận chú ý.
Báo Tuổi Trẻ cho biết, giới chức này là ông Đinh Việt Hùng (phó chủ tịch thường trực Hiệp Hội Thể Thao Dưới Nước Việt Nam).
Ông Đinh Việt Hùng (trái) được nhìn thấy đến gần cô Võ Thị Mỹ Tiên, vận động viên bơi lội. (Hình: Nguyên Khang/Thanh Niên)
Giải thi đấu thể thao của khối ASEAN đang diễn ra tại Bangkok, Thái Lan, thường được mô tả là “giải ao làng,” do mỗi nước đăng cai thường có “chiêu trò” để dẫn đầu về lượng huy chương vàng trong bảng tổng sắp.
Báo Thanh Niên hôm 14 Tháng Mười Hai đăng tấm hình cho thấy cô Mỹ Tiên lúc đầu vẫn còn tươi cười khi ông Đinh Việt Hùng tiến đến, nói chuyện ngay sau khi cô vừa được trao huy chương bạc 400 mét hỗn hợp cá nhân nữ.
Chỉ độ một phút sau đó, ông Hùng, một tay nắm chặt cánh tay nữ vận động viên, tay còn lại chỉ chỏ với vẻ mặt căng thẳng, nghiêm khắc.
Cuộc nói chuyện của ông Đinh Việt Hùng bỗng trở nên căng thẳng. (Hình: Nguyên Khang/Thanh Niên)
Tình huống này khiến cô Mỹ Tiên ôm mặt khóc nức nở trước sự chứng kiến của nhiều phóng viên quốc tế đang theo dõi giải đấu.
Tạp chí Tri Thức (ZNews) dẫn nguồn ban huấn luyện đội tuyển bơi Việt Nam cho biết, cuộc trò chuyện của ông Đinh Việt Hùng và cô Mỹ Tiên “đề cập đến chuyên môn, kỹ thuật thi đấu, nhưng chính thời điểm và cách tiếp cận không phù hợp khiến nữ kình ngư trẻ không kìm nén được cảm xúc, dẫn tới việc bật khóc và rời khu vực thi đấu trong trạng thái buồn bã.”
Sau khi sự việc gây bàn tán trên mạng xã hội, lãnh đạo đoàn thể thao Việt Nam tại SEA Games 22 phê bình giới chức Hiệp Hội Thể Thao Dưới Nước Việt Nam và nhấn mạnh: “Các lãnh đội, đại diện liên đoàn và hiệp hội cần có sự chia sẻ, cảm thông và động viên kịp thời đối với vận động viên, nhất là ở những thời điểm họ nhạy cảm về tâm lý.”
Cô Võ Thị Mỹ Tiên bật khóc. (Hình: Nguyên Khang/Thanh Niên)
Ở nội dung thi 400 mét hỗn hợp cá nhân nữ, cô Mỹ Tiên được ghi nhận “xuất phát tốt, bám sát nhóm dẫn đầu trong suốt chặng đua và chỉ kém vận động viên Thái Lan Kamonchanok chưa đầy một giây khi chạm đích.”
Cô Võ Thị Mỹ Tiên là một trong những gương mặt trẻ giàu triển vọng nhất của đội tuyển bơi lội Việt Nam, từng góp mặt tại Thế Vận Hội Olympic Paris 2024. (N.H.K) [kn]
Đề nghị “soi” mạng xã hội 5 năm của Trump khiến ngành du lịch Mỹ lo ngại
Các tổ chức du lịch và doanh nghiệp lữ hành đang bày tỏ lo ngại trước đề nghị mới của chính quyền Trump, theo đó yêu cầu du khách quốc tế phải nộp 5 năm lịch sử mạng xã hội cùng nhiều thông tin cá nhân khác khi xin nhập cảnh vào Hoa Kỳ.
QUẬN CAM, California (NV) – Trên thị trường vỏ xe hơi ở Mỹ, Bridgestone và Michelin là hai thương hiệu hàng đầu. Nhiều người mua xem cả hai đều có chất lượng cao, sẽ chọn mua loại nào đang có giá khuyến mãi. Nhưng thực sự chất lượng của chúng có tương đương không?
Theo trang mạng xe hơi slashgear.com, một trong những nguồn thông tin để đánh giá chất lượng các loại vỏ xe chính xác là kết quả khảo sát của Consumer Reports (CR). Tổ chức này mới đây đã đánh giá các loại vỏ xe. Bảng xếp hạng “Thương hiệu vỏ xe tốt nhất năm 2025” của CR đánh giá Michelin ở vị trí thứ nhất, cao hơn Bridgestone.
Michelin đứng đầu bảng xếp hạng “Thương hiệu vỏ xe tốt nhất năm 2025” của Consumer Reports. (Hình của nhà sản xuất Michelin)
Trong bảng xếp hạng vỏ xe năm 2025 của CR, Michelin đứng đầu trong số 29 thương hiệu, với tổng điểm là 72. Michelin nhận được điểm cao ở nhiều yếu tố, bao gồm độ bám đường, khả năng điều khiển, độ bền gai vỏ… Các loại vỏ Michelin phổ biến như CrossClimate2 và Defender2 nằm trong số các loại vỏ được thử nghiệm trong báo cáo, được nhiều người lái xe ưa thích.
Trong khi đó, Bridgestone đứng ở vị trí thứ 10, với điểm số 64. Mặc dù Consumer Reports không cung cấp thông tin chi tiết về các mẫu lốp Bridgestone, nhưng điểm số này cho thấy thương hiệu này nhìn chung là đáng tin cậy.
CR đánh giá vỏ xe trên nhiều loại vỏ khác nhau, bao gồm vỏ cho mọi thời tiết, vỏ địa hình, vỏ SUV, vỏ chuyên dụng. CR sử dụng hệ thống thử nghiệm đo lường các đặc tính của vỏ, bao gồm khả năng thắng, độ êm ái, khả năng điều khiển, khả năng chống trượt nước, độ bám đường trên tuyết… Các bài kiểm tra được thực hiện ở nhiều địa điểm khác nhau, từ sân trượt băng đến đường đua. Chỉ những vỏ xe đạt điểm cao cả về sự vận hành và an toàn mới nhận được khuyến khích mua chính thức từ Consumer Reports.
Theo một nghiên cứu khác về sự hài lòng của khách hàng đối với vỏ xe tại Mỹ năm 2025 của J.D. Power, Bridgestone vẫn là một thương hiệu mạnh trong ngành, đặc biệt là trong các hạng mục xe tải và SUV. Thương hiệu này đứng thứ ba trong hạng mục xe tải/xe SUV, ngay sau Michelin ở vị trí thứ hai và Hankook ở vị trí thứ nhất. Nghiên cứu của J.D. Power được tổng hợp từ kết quả khảo sát của gần 27,000 người lái xe.
Tuy nhiên, một số chủ nhân cũng đưa ra vài cảnh báo đáng lo ngại đối với một số thương hiệu vỏ xe lớn. Nhìn chung, sự hài lòng và lòng trung thành không còn như trước đây. Nhiều tài xế báo cáo các vấn đề về chất lượng chỉ sau hai năm sử dụng. Theo Consumer Affairs, Bridgestone nhận được khá nhiều khiếu nại từ khách hàng về độ bền. Một số khách hàng cho biết vỏ xe của họ sử dụng được chưa đến một năm! Bridgestone cũng đã gọi thu hồi đối với một số mẫu vỏ trong năm 2025, trong đó có một đợt do Cục An toàn Giao thông Đường Bộ Quốc gia (NHTSA) ban hành.
Bridgestone phải đối mặt với khá nhiều vấn đề trong năm 2025 như thuế quan của chính phủ, nhu cầu vỏ xe tải giảm. Công ty đang cố gắng giải quyết những vấn đề này để bảo đảm hoạt động sản xuất, uy tín thương hiệu. Bridgestone cũng đẩy mạnh quảng bá Firestone, một trong bốn thương hiệu vỏ xe của công ty, để duy trì định hướng phát triển trong tương lai. (HD)
WASHINGTON, DC (NV) – Bộ Tư Pháp (DOJ) công bố vụ kiện nhắm vào bốn tiểu bang vì từ chối giao nộp dữ liệu cử tri và kiện Hạt Fulton của tiểu bang Georgia về thông tin liên quan đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, hôm Thứ Sáu, 12 Tháng Mười Hai, The Hill cho biết.
Vụ kiện của chính quyền Trump nhằm vào các tiểu bang Colorado, Hawaii, Massachusetts và Nevada với cáo buộc các tiểu bang giữ lại dữ liệu cá nhân về các cử tri đã ghi danh, bao gồm cả tình trạng công dân.
Các nhân viên bầu cử hạt Fulton đếm số phiếu khiếm diện trong cuộc bầu cử năm 2020.
“Các tiểu bang có nghĩa vụ theo luật định để bảo vệ cử tri của họ không bị pha loãng số phiếu,” Thứ Trưởng Tư Pháp Harmeet K. Dhillon ra tuyên bố.
“Với Bộ Tư Pháp, chúng tôi không cho phép các tiểu bang gây hại cho tính toàn vẹn và hiệu quả của các cuộc bầu cử bằng cách từ chối tuân thủ luật bầu cử liên bang,” bà Dhillon nói tiếp. “Nếu các tiểu bang không hoàn thành nghĩa vụ bảo vệ tính toàn vẹn của lá phiếu, chúng tôi sẽ làm.”
Các tiểu bang Delaware, Maryland, New Mexico, Rhode Island, Vermont, Washington, California, Maine, Michigan, Minnesota, New York, New Hampshire, Oregon và Pennsylvania cũng đối mặt với các vụ kiện vì giữ lại dữ liệu cử tri.
Lãnh đạo các tiểu bang cho biết họ có nghĩa vụ pháp lý là phải bảo mật các tài liệu có chứa các thông tin mang tính nhận dạng cá nhân như tên họ, ngày sinh, địa chỉ và số bằng lái xe hoặc số an sinh xã hội.
Các lãnh đạo tiểu bang Washington và New Mexico cho biết họ đã cung cấp cho chính quyền liên bang dữ liệu ghi danh cử tri công khai, nhưng vẫn bị DOJ săm soi.
“Chúng tôi sẽ không giao thông tin bầu cử nhạy cảm của người dân Colorado cho Donald Trump. Ông ấy không có quyền hợp pháp để có các thông tin này,” bộ trưởng hành chánh Colorado, bà Jena Griswold cho biết hôm Thứ Năm sau khi vụ kiện được đưa ra, theo AP.
Giới chức liên bang cũng đang yêu cầu cung cấp “tất cả các lá phiếu đã sử dụng và các lá phiếu vô hiệu, cuống của tất cả lá phiếu, phong bì có chữ ký và các dữ liệu kỹ thuật số tương ứng từ cuộc bầu cử năm 2020 ở Hạt Fulton” để điều tra “việc tuân thủ luật pháp liên bang.” (NNL)[dt]
SAN FRANCISCO, California (NV) – Tòa kháng án liên bang hôm Thứ Sáu, 12 Tháng Mười Hai, ra lệnh chính quyền Tổng Thống Donald Trump rút Vệ Binh Quốc Gia (VBQG) khỏi Los Angeles hạn chót Thứ Hai, theo New York Times.
Ba chánh án Tòa Kháng Án Hoa Kỳ Số 9 ở San Francisco tán thành phán quyết trước đó trong tuần của tòa cấp dưới, theo đó, chính quyền Tổng Thống Trump giữ VBQG California ở Los Angeles bất hợp pháp suốt nhiều tháng sau khi làn sóng biểu tình chống bắt bớ người nhập cư không giấy tờ đã lắng dịu.
Vệ Binh Quốc Gia đứng gác tòa liên bang ở Los Angeles, California, hôm 15 Tháng Sáu. (Hình: Apu Gomes/Getty Images)
Phán quyết của tòa kháng án coi như cấm chính quyền Tổng Thống Trump sử dụng khoảng 100 binh sĩ VBQG còn lại ở California – ít nhất vào lúc này.
Tuy nhiên, tòa kháng án chặn một phần quan trọng trong phán quyết của tòa cấp dưới về việc bắt buộc chính quyền Tổng Thống Trump trả lại quyền kiểm soát VBQG California cho ông Gavin Newsom, thống đốc California, thông thường là người có thẩm quyền khai triển số binh sĩ này.
Giới chức California hoan nghênh phán quyết của tòa kháng án là thắng lợi một phần trong cuộc chiến pháp lý kéo dài nhiều tháng qua.
“Phán quyết của Tòa Kháng Án Số 9 nghĩa là, từ Thứ Hai, sẽ không có Vệ Binh Quốc Gia khai triển ở California. Xin nhắc lại: Lần đầu tiên trong sáu tháng, sẽ không có quân đội ngoài đường phố Los Angeles,” ông Rob Bonta, bộ trưởng Tư Pháp California, ra tuyên bố cho hay.
Bộ Tư Pháp Mỹ (DOJ) chưa trả lời thư của báo New York Times yêu cầu cho biết ý kiến về phán quyết này.
Phán quyết này là thất bại mới nhất về pháp lý cho chính quyền Tổng Thống Trump. Mấy tháng qua, chính quyền ông đưa VBQG tới một loạt thành phố Dân Chủ khắp nước Mỹ, nêu lý do là trấn áp tội phạm và bảo vệ cơ sở cũng như đặc vụ di trú liên bang.
Hiện tại, hầu như mọi đợt khai triển VBQG của chính quyền Tổng Thống Trump đều vướng tranh cãi về pháp lý, lên tận Tối Cao Pháp Viện.
Đợt khai triển đầu tiên là ở Los Angeles mùa Hè năm nay, khi Tổng Thống Trump giành quyền kiểm soát VBQG California rồi đưa hơn 4,000 binh sĩ tới thành phố này. Tới nay, số binh sĩ đó chỉ còn khoảng 100 người, nhưng chính quyền ông Trump vài lần tìm cách gia hạn sử dụng VBQG California, mới đây nhất là tới Tháng Hai năm sau, nêu lý do là vẫn cần thiết.
Chính quyền Tổng Thống Trump lập luận rằng sau khi họ sử dụng VBQG của tiểu bang nào đó ban đầu rồi, có lẽ họ được phép gia hạn mà không cần xem xét.
“Đáng kinh ngạc,” ông Charles Breyer, chánh án liên bang ở San Francisco, viết trong phán quyết hôm Thứ Tư qua. Ông lưu ý diễn giải luật kiểu đó coi như “tổng thống có quyền vĩnh viễn thành lập lực lượng cảnh sát bao gồm binh lính tiểu bang, miễn là ban đầu họ được chính quyền liên bang sử dụng hợp pháp.”
Mấy tháng gần đây, nhiều chuyên gia về luật Hiến Pháp cũng bày tỏ lo ngại về việc chính quyền liên bang sử dụng VBQG của một loạt tiểu bang. Họ cho rằng Tổng Thống Trump đang đẩy lùi giới hạn quyền hành pháp và coi việc binh lính xuất hiện ngoài đường phố là bình thường.
Khi đài NPR hỏi về phán quyết của Chánh Án Breyer, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc khẳng định Tổng Thống Trump khai triển VBQG ở Los Angeles đúng “thẩm quyền hợp pháp” của ông.
“Chúng tôi mong tới ngày giành thắng lợi chung cuộc trong vấn đề này,” bà Abigail Jackson, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, cho biết. (Th.Long) [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Chủ tịch Ủy Ban Giám Sát Hạ Viện, Dân Biểu James Comer (Cộng Hòa-Kentucky) gây áp lực yêu cầu cựu Tổng Thống Bill Clinton và phu nhân Hillary Clinton ra lấy lời khai trong cuộc điều tra tội phạm tình dục Jeffrey Epstein, hôm Thứ Sáu 12 Tháng Mười Hai, tờ The Hill đưa tin hôm Thứ Sáu, 12 Tháng Mười Hai. Họ viện lý do, vợ chồng cựu tổng thống có thời gian giao tiếp với Epstein,
“Đã hơn bốn tháng kể từ khi Bill và Hillary Clinton nhận được trát đòi ra lấy lời khai trong cuộc điều tra của chúng tôi về tội ác ghê tởm của Jeffrey Epstein và Ghislaine Maxwell,” ông Comer viết trong tuyên bố do ủy ban đưa ra. “Trong suốt thời gian đó, cựu tổng thống và cựu ngoại trưởng đã trì hoãn, cản trở và chủ yếu là phớt lờ những nỗ lực của nhân viên ủy ban để ấn định buổi lấy lời khai của họ.”
Cựu Tổng Thống Bill Clinton và cựu Đệ Nhất Phu Nhân Hillary Clinton trong tấm hình chụp hồi năm 2000. (Hình minh họa Stephen Jaffe/AFP via Getty Images)
“Nếu gia đình ông Clinton không xuất hiện để lấy lời khai vào tuần tới hay ấn định một ngày vào đầu Tháng Giêng, Ủy Ban Giám Sát sẽ bắt đầu quy trình ‘khinh nhờn Quốc Hội’ để buộc họ phải chịu trách nhiệm,” ông nói thêm.
Ông Comer ra hạn chót là ngày 17 Tháng Mười Hai để ông bà Clinton phản hồi.
Hồi Tháng Tám, ông Comer nói ông Clinton là “nghi phạm chính” trong cuộc điều tra và cảnh báo ông không nên bất tuân trát đòi ra khai chứng. Phát ngôn viên của cựu tổng thống phủ nhận việc ông có bất kỳ hành vi sai trái nào dính đến Epstein.
Hôm Thứ Sáu, 12 Tháng Mười Hai, các thành viên Dân Chủ trong Ủy Ban Giám Sát Hạ Viện công bố 19 tấm hình mới trong hồ sơ Epstein, trong đó có bức hình ông ta chụp với ông Clinton và bà Ghislaine Maxwell – đồng phạm của ông vốn đang thụ án 20 năm tù.
Ngoài ra, ông Epstein cũng được nhìn thấy trong những tấm hình cùng với Tổng Thống Donald Trump, cựu Bộ Trưởng Tài Chính Larry Summers, nhà hoạt động bảo thủ Steve Bannon, đồng minh thân cận của ông Trump, nhà sáng lập Microsoft Bill Gates và những người khác. (NNL)[dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump cho biết ông Kevin Warsh đứng đầu danh sách cân nhắc cho vị trí chủ tịch Ngân Hàng Liên Bang (Fed) tiếp theo, mặc dù các ứng cử viên khác vẫn đang trong vòng đua, hôm thứ Sáu ngày 12 Tháng Mười Hai, Wall Street Journal cho biết.
Trước đây Kevin Warsh được coi là ứng viên vào chung kết của ông Trump, nhưng không phải là ứng viên hàng đầu. Ông Warsh là một cựu thống đốc Fed, dường như đã được lòng tổng thống hơn nữa sau một cuộc phỏng vấn với ông Trump hôm Thứ Tư.
Ông Kevin Warsh (trái) tại hội nghị bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương G-20 ở Busan, Nam Hàn, hồi năm 2010. (Hình minh họa: Chung Sung-Jun/Getty Images)
“Vâng, tôi nghĩ là có,” ông Trump trả lời khi được Wall Street Journal hỏi liệu ông Warsh có phải là ứng cử viên hàng đầu hay không.
Nhắc tới ông Kevin Hassett, giám đốc Hội Đồng Kinh Tế Quốc Gia, người mà các thị trường dự đoán trước đây cho là ứng viên được chọn, ông Trump nói: “Tôi nghĩ chúng tôi có Kevin và Kevin. Tôi nghĩ cả hai Kevin đều tuyệt vời.”
“Có một vài ứng cử viên khác cũng tốt,” tổng thống nói thêm.
Ông Hassett nổi lên như một ứng viên hàng đầu nhưng ông tỏ ra khiêm tốn khi được hỏi về khả năng ông được chọn. Ông cho rằng ông chỉ nhận việc nếu được yêu cầu.
Thượng Nghị Sĩ Elizabeth Warren (Dân Chủ-Massachussetts) nói trên CNBC hôm Thứ Năm rằng bà lo ông Trump sẽ bổ nhiệm một “con rối” làm chủ tịch Fed để làm theo lệnh của ông.
Ông Trump lặp lại một lần nữa điều mà ông từng nói trước đây, chủ tịch Fed nên tham khảo tổng thống trong các quyết định về lãi suất.
“Tôi là một tiếng nói thông minh và nên được lắng nghe,” ông nói.
Ông Trump mâu thuẫn với ông Jerome Powell, chủ tịch Fed hiện tại, kể từ thời điểm ông đề cử ông Powell vào vị trí này hồi năm 2017. Ông thường chỉ trích ông Powell là không chịu cắt giảm lãi suất.
Ông Trump nói rằng ông Warsh chủ yếu đồng ý với lập trường của ông về chính sách tiền tệ.
“Ông ấy nghĩ rằng cần hạ lãi suất,” ông Trump nói. “Và tất cả những người khác mà tôi nói chuyện cũng vậy.”
“Tôi nghĩ tôi có một ứng viên mà tôi thích nhất,” ông nói. “Tôi thích tất cả ứng viên, nhưng tôi cần cẩn thận vì tôi người ta từng tiến cử cho tôi một ứng viên tồi (ý nói đến ông Powell),” ông nói.
Ông Trump nhiều trách cựu Bộ Trưởng Tài Chính Steve Mnuchin vì đã tiến cử ông Powell cho ông. (NNL)[dt]
QUẬN CAM, California (NV) – Trong xe hơi, có thể nói bugi là phụ tùng “nhỏ nhưng có võ!” Là một bộ phận điện quan trọng nhưng khá rẻ tiền, bugi bên trong động cơ có độ bền đáng kinh ngạc. Chúng được thiết kể để chịu được nhiệt độ cao, áp suất, dòng điện cao áp.
Theo trang mạng xe hơi jalopnik.com, không mấy ai để ý đến bugi cho đến khi có trục trặc xảy ra. Những dấu hiệu phổ biến nhất cho thấy động cơ cần bugi mới là xe khó khởi động, mức tiết kiệm nhiên liệu kém, tăng tốc chậm, cảm giác ì ạch của động cơ… Tùy theo loại, bugi mòn với tốc độ khác nhau; vì vậy lời khuyên cần thay bugi mới sau mỗi 20,000 hoặc 30,000 dặm là vô lý. Có nhiều thông tin không chính xác về bugi vẫn được truyền bá. Dưới đây là một số hiểu lầm về bugi nên tránh để đỡ tốn tiền hay gặp rắc rối.
Bugi được thiết kể để chịu được nhiệt độ cao, áp suất, dòng điện cao áp. (Hình minh họa: FPG/Hulton Archive/Getty Images)
⦁ Bugi nào lắp vừa vào lỗ là sử dụng được.
Bugi có nhiều loại và kích cỡ khác nhau liên quan đến đường kính ren, chiều dài ren và kích thước đầu tuýp. Các loại phổ biến nhất làm bằng đồng, bạch kim và iridium. Lắp sai loại bugi vào động cơ có thể dẫn đến hiện tượng đánh lửa không đều, khả năng tăng tốc kém.
Ví dụ, việc sử dụng bugi bạch kim hoặc đồng trong động cơ yêu cầu bugi iridium chắc chắn sẽ dẫn đến thay đổi về vận hành, xe gặp vấn đề khi chạy không tải, động cơ bị rung, bugi bị mòn sớm… Mỗi loại bugi có phạm vi chịu nhiệt độ khác nhau; việc sử dụng sai loại có thể làm đầu bugi bị bám cặn carbon, gây hiện tượng cháy sớm, gây hại cho động cơ và túi tiền. Cách tốt nhất là tham khảo sổ tay hướng dẫn sử dụng xe để chọn bugi phù hợp cho động cơ.
⦁ Bugi có thể dùng mãi mãi không cần thay thế.
Không có bộ phận trong xe nào là tồn tại mãi; bugi cũng vậy, mặc dù một số loại có thể bền hơn. Bugi chủ yếu bị hỏng do quá nhiệt, tích tụ muội than. Bugi đồng cần được thay thế sau mỗi 20,000 đến 30,000 dặm; trong khi bugi bạch kim và iridium bền hơn, có thể dùng được hơn 100,000 dặm.
⦁ Có thể thay thế từng chiếc bugi bị hỏng.
Nhiều người cho rằng nếu một bugi bị hư thì chỉ cần thay thế nó, giữ những chiếc khác trong động cơ lại để tiết kiệm tiền. Đây là một quan niệm sai lầm. Đúng là có thể chỉ thay thế một bugi nếu muốn, nhưng động cơ sẽ hoạt động kém hiệu quả. Trước hết, việc trộn lẫn bugi mới với bugi cũ có thể làm mất cân bằng hệ thống đánh lửa, có khả năng gây ra hiện tượng đánh lửa sót, hao xăng. Thêm nữa, một bugi bị mòn có nghĩa là những bugi khác có thể sắp hỏng. Vì vậy, việc thay thế tất cả cùng một lúc sẽ tiết kiệm hơn, giúp ngăn ngừa các sự cố động cơ trong tương lai và những hư hỏng tốn kém hơn.
⦁ Bugi hiệu suất cao giúp tăng mã lực
Nếu đúng là bugi hiệu suất cao có thể tăng mã lực, thì mọi người sẽ tranh nhau nâng cấp bugi. Bugi hiệu suất cao là những loại làm bằng bạch kim hoặc iridium, có tuổi thọ cao hơn. Nếu sổ tay hướng dẫn khuyên sử dụng bugi bạch kim, việc nâng cấp lên bugi iridium là tốt, nhưng tốn tiền. Để tham khảo, bugi bạch kim có giá khoảng $4 đến $8 mỗi chiếc, trong khi bugi iridium có thể có giá từ $15 trở lên. Tuy nhiên, đừng kỳ vọng động cơ sẽ đột nhiên tăng thêm mã lực và mô-men xoắn. Bugi iridium bền hơn, hiệu suất cao hơn nhưng không làm tăng công suất. (HD)
PROVIDENCE, RHODE ISLAND (NV) – Một vụ nổ súng xảy ra tại tòa nhà kỹ thuật của đại học Brown University, thành phố Providence, Rhode Island, vào ngày thứ hai của kỳ thi cuối kỳ khiến ít nhất hai người chết và tám người khác bị thương, hiện trong tình trạng nguy kịch, thị trưởng Providence cho biết, theo AP và Fox News hôm Thứ Bảy, 13 Tháng Mười Hai.
Brown University phát đi cảnh báo về tay súng và kêu gọi sinh viên cùng nhân viên tìm nơi trú ẩn an toàn vào lúc 4 giờ 22 phút chiều, giờ địa phương.
Giới công lực tập trung tại Brown University sau khi vụ nổ súng xảy ra hôm 13 Tháng Mười Hai. (Hình: Cắt từ LiveNow from Fox Youtube)
Hơn hai giờ sau khi vụ nổ súng xảy ra, các cảnh sát viên vẫn đang ráo riết lục soát các tòa nhà trong khuôn viên Brown University, ngôi trường thuộc khối Ivy League, này.
Theo ông Timothy O’Hara, phó cảnh sát trưởng, nghi can là một người đàn ông mặc đồ màu đen và lần cuối được nhìn thấy khi rời khỏi tòa nhà.
Thị Trưởng Brett Smiley cho biết lệnh yêu cầu người dân ở yên tại chỗ đang được áp dụng đối với khu vực này, đồng thời khuyến cáo những người sinh sống gần khuôn viên trường nên ở trong nhà và không quay về nơi ở cho đến khi lệnh này được dỡ bỏ.
Cảnh sát chưa công bố ngay lập tức thông tin chi tiết về số lượng nạn nhân, tình trạng của họ hoặc nguyên nhân dẫn đến vụ nổ súng.
Ban đầu, giới chức đại học thông báo với sinh viên và nhân viên rằng đã bắt giữ được nghi can, nhưng sau đó đính chính rằng điều này không đúng và cảnh sát vẫn đang truy tìm một hoặc nhiều nghi can, theo các thông báo phát đi qua hệ thống cảnh báo khẩn cấp của Brown University.
“Chúng tôi vẫn đang tiếp nhận thêm thông tin về những gì đang xảy ra, nhưng hiện chỉ có thể yêu cầu mọi người khóa cửa và luôn cảnh giác,” ông John Goncalves, nghị viên hội đồng thành phố Providence, người đại diện khu vực bao gồm khuôn viên Brown University, cho biết.
Vụ nổ súng được cho là xảy ra gần tòa nhà Barus & Holley, một khu trung tâm bảy tầng, nơi có trường kỹ thuật và khoa vật lý của đại học. Theo trang web của trường, tòa nhà này có hơn 100 phòng thí nghiệm, hàng chục phòng học và văn phòng.
Các kỳ thi thiết kế kỹ thuật đang diễn ra trong tòa nhà vào thời điểm xảy ra vụ nổ súng.
Sinh viên được yêu cầu ở yên tại chỗ khi cảnh sát có mặt tại hiện trường. Một cảnh sát viên cảnh báo giới truyền thông nên trú ẩn trong xe vì hiện trường vẫn đang rất nguy hiểm.
Tổng Thống Donald Trump cho biết vào cuối buổi chiều rằng ông được báo cáo về vụ việc.
Giới chức cho biết cảnh sát vẫn đang tích cực điều tra và tiếp tục thu thập thông tin tại hiện trường, theo bà Kristy DosReis, giám đốc thông tin công cộng của thành phố Providence. FBI cho hay, họ đang hỗ trợ công tác ứng phó.
Brown University là một cơ sở giáo dục tư thục với khoảng 7,300 sinh viên đại học và hơn 3,000 học viên cao học. Thứ Bảy là ngày thứ hai của kỳ thi cuối kỳ học kỳ mùa Thu. (T.Nhiên)[dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Các lãnh đạo Cộng Hòa tại Hạ Viện công bố kế hoạch giải quyết vấn đề trợ cấp bảo hiểm y tế trước khi chương trình này hết hạn vào cuối năm, khiến phí bảo hiểm cho hơn 20 triệu người Mỹ tăng vọt, hôm Thứ Sáu 12 Tháng Mười Hai, CBS đưa tin.
Nhưng kế hoạch này không gia hạn trợ cấp theo đạo luật Affordable Care Act (ACA) – thường gọi là Obamacare. Thay vào đó, các lãnh đạo Cộng Hòa sẽ cho phép bỏ phiếu về một sửa đổi, trong đó gia hạn cho tín dụng thuế sắp hết hạn, một trợ lý lãnh đạo Cộng Hòa cho biết.
Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson thảo luận về giá cả sinh hoạt tại một cuộc họp báo tại Điện Capitol hôm 10 Tháng Mười Hai. (Hình: Heather Diehl/Getty Images)
Hành động này nhằm xoa dịu các dân biểu Cộng Hòa ôn hòa, những người đang cố gắng buộc đưa ra bỏ phiếu một dự luật riêng biệt để gia hạn tín dụng thuế thêm từ một đến hai năm kèm với các cải cách.
Việc gia hạn trợ cấp Obamacare đã gây chia rẽ trong đảng. Những dân biểu Cộng Hòa phản đối cho rằng nó đầy rẫy gian lận và các hộ gia đình có thu nhập cao không đủ điều kiện vẫn được chi trả.
Đảng Dân Chủ thúc đẩy gia hạn ba năm mà không có sửa đổi – điều mà phe Cộng hòa không muốn nghe.
Kế hoạch của đảng Cộng Hòa được công bố hôm Thứ Sáu ngày 12 Tháng Mười Hai bao gồm điều khoản mở rộng các chương trình liên kết mà theo đó nhiều công ty hợp sức mua bảo hiểm cho nhân viên để giảm chi phí.
Một điều khoản khác trong kế hoạch yêu cầu tài trợ theo kiểu chia sẻ chi phí nhằm giảm phí bảo hiểm cho một số người tham gia Obamacare. Kế hoạch cũng đòi hỏi các nhà quản lý phúc lợi ở các nhà thuốc minh bạch hơn trong nỗ lực giảm chi phí thuốc men cho bệnh nhân.
“Trong khi đảng Dân Chủ bắt người đóng thuế chi trả nhiều hơn cho các công ty bảo hiểm để che giấu chi phí của đạo luật thất bại của họ, các dân biểu Cộng Hòa tại Hạ Viện đang giải quyết các nguyên nhân thực sự đẩy chi phí y tế tăng cao để đem đến chăm sóc y tế giá rẻ, tăng khả năng tiếp cận và lựa chọn, đồng thời khôi phục tính trung thực cho hệ thống y tế quốc gia cho tất cả người dân Mỹ,” chủ tịch Hạ Viện, ông Mike Johnson, phát biểu.
Ông Johnson gặp gỡ các lãnh đạo các phe phái trong nội bộ đảng trong tuần này để cố gắng tìm đồng thuận.
Ủy Ban Quy Tắc Hạ Viện sẽ xem xét kế hoạch này vào chiều Thứ Ba tuần sau, để chuẩn bị đưa ra bỏ phiếu ngay vào tối Thứ Ba hay Thứ Tư.
Trong khi đó, lãnh đạo Khối Thiểu Số ở Hạ Viện, Dân Biểu Hakeem Jeffries (Dân chủ-New York) gọi đề xuất của phe Cộng Hòa là “giải pháp giờ chót” và cho biết ông sẽ phản đối nếu nó được đưa ra Hạ Viện.” (NNL)[dt]
Còn quá sớm để nói về cuộc bầu cử giữa kỳ 2026 nhưng có thể quá muộn nếu không chuẩn bị đón đầu những chiêu can thiệp bầu cử gần như chắc chắn xảy ra, đặc biệt trong tình thế phe Cộng Hòa như “chỉ mành treo chuông.”
Tổng Thống Donald Trump phát biểu tại một sự kiện ở khu nghỉ dưỡng Mount Airy Casino Resort hôm 9 Tháng Mười Hai 2025 tại Mount Pocono, Pennsylvania. (Hình minh họa: Alex Wong/Getty Images)
Trump vẫn có thể giành phiếu cho Cộng Hòa
Từ việc khai thác một điều khoản ít người để ý trong Hiến Pháp, cho đến việc gây sức ép tái phân chia khu vực bầu cử, đòi kiểm soát máy bỏ phiếu, điều tra cử tri, vận động triển khai lực lượng liên bang áp sát điểm bỏ phiếu…, Trump và những người trung thành đang xây dựng một chiến lược đa tầng, tinh vi, với mục tiêu: bảo toàn quyền lực của đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử Quốc Hội 2026.
Mới đây nhất, ngày 4 Tháng Mười Hai, Tối Cao Pháp Viện mở đường cho Texas sử dụng bản đồ quốc hội mới, có thể giúp Cộng Hòa giành thêm năm ghế tại Hạ Viện trong cuộc bầu cử giữa kỳ 2026.
Bộ trưởng Tư Pháp tiểu bang Texas, Ken Paxton, một đảng viên Cộng Hòa, đã hoan nghênh phán quyết Tối Cao Pháp Viện khi nói rằng bản đồ do Cộng Hòa vẽ “phản ánh bầu không khí chính trị của tiểu bang chúng ta, và là một chiến thắng lớn cho Texas, trong bối cảnh mọi người đã mệt mỏi khi chứng kiến cánh tả cố gắng lật đổ hệ thống chính trị bằng các vụ kiện giả mạo.”
Trước đó vài ngày, một tòa liên bang cũng ra phán quyết cho phép cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của North Carolina được tổ chức theo bản đồ tái phân chia khu vực bầu cử. Điều này có thể mang lại cho Cộng Hòa thêm một ghế. Vẽ lại bản đồ chỉ là một chiêu trong nhiều cách tìm kiếm lợi thế tranh cử.
Viết trên The New Republic ngày 8 Tháng Mười Hai (“The Simple, Legal Way Trump Could Steal the Midterms”), Steven Jay Israel, cựu dân biểu Dân Chủ (từ 2001-2017), nhắc đến một điều khoản Hiến Pháp ít được chú ý nhưng rất quan trọng, vì Trump có thể sử dụng để thao túng kết quả bầu cử.
Đó là Điều 1, Khoản 5 (Article 1, Section 5), quy định rằng “mỗi viện Quốc Hội là thẩm phán cuối cùng về bầu cử, kết quả và tư cách thành viên của viện mình; và đa số thành viên của mỗi viện sẽ tạo thành túc số để tiến hành công việc” (“Each House shall be the Judge of the Elections, Returns and Qualifications of its own Members, and a Majority of each shall constitute a Quorum to do Business”).
Nói cách khác, Hạ Viện – chứ không phải cử tri – có quyền chung cuộc trong việc quyết định ai ngồi vào ghế dân biểu. Điều khoản này tồn tại từ thời lập quốc nhưng hiếm khi được sử dụng đến mức nhiều người Mỹ thậm chí không biết nó tồn tại. Trong bối cảnh Trump thường xuyên gieo rắc nghi ngờ về mọi cuộc bầu cử mà ông không thắng, điều khoản này trở thành “cánh cửa sau” cho phép Hạ Viện do Cộng Hòa kiểm soát bác bỏ kết quả bầu cử ở những nơi mà đảng Dân Chủ chiến thắng sít sao.
Một ví dụ lịch sử là cuộc đua được mệnh danh “đẫm máu” (“bloody”) năm 1984 ở Indiana, nơi ứng viên Cộng Hòa Rick McIntyre thắng với cách biệt 34 phiếu. Hạ Viện lúc đó do Dân Chủ kiểm soát đã từ chối công nhận kết quả và tự điều tra lại, để rồi cuối cùng tuyên bố ứng viên Dân Chủ Frank McCloskey mới là người chiến thắng với cách biệt vỏn vẹn… bốn phiếu. Đó là lần cuối cùng Hạ Viện sử dụng quyền này để đảo ngược kết quả nhưng nó cho thấy Hiến Pháp cho phép hành động như vậy mà không dễ bị tòa án lật ngược. Khi một tiền lệ như vậy tồn tại, khả năng nó bị lạm dụng là có thật. Với một Quốc hội MAGA như đang thấy, nguy cơ này lớn hơn bao giờ hết.
Ngoài ra, Trump còn có lợi thế là kiểm soát được Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson, người luôn “ngoan” với Trump một cách không bình thường. Chỉ cần một cú điện của Trump, Mike Johnson hoàn toàn có thể tuyên bố số phiếu giành được của Dân Chủ là không hợp lệ. Đó là chưa kể các thống đốc như Ron DeSantis (Florida) và Greg Abbott (Texas) luôn có thể sẵn sàng nói rằng chiến thắng Dân Chủ ở tiểu bang họ là “gian lận.”
Hiện tại, xu hướng lịch sử lẫn dòng thời sự cho thấy Dân Chủ có thể giành lại quyền kiểm soát Hạ Viện. Tỷ lệ ủng hộ Trump rất thấp, chỉ 36%, và kết quả thăm dò ý kiến chung cho thấy Dân Chủ dẫn trước 14%. Sau loạt bầu cử Tháng Mười Một, cuộc bầu cử đặc biệt vào ngày 2 Tháng Mười Hai tại khu vực bầu cử số 7 của Tennessee đã khiến Cộng Hòa thêm phần lo lắng: một ứng cử viên Dân Chủ suýt đánh bại đối thủ Cộng Hòa trong một khu vực mà Trump đã thắng với tỷ lệ hơn 20 điểm phần trăm.
Những lá bùa của “phù thủy”
Trong một tập podcast “Politics War Room” phát vào Tháng Tư, nhà báo kỳ cựu Al Hunt hỏi chiến lược gia đảng Dân Chủ James Carville: “Liệu Trump có tìm cách kích động cuộc biểu tình để biện minh cho việc tuyên bố thiết quân luật vào năm 2026, từ đó đình chỉ cuộc bầu cử?” Carville trả lời: “Tình hình ngày càng tồi tệ. Và nó sẽ không ngừng tồi tệ hơn. Và tôi, cũng như chúng ta, nên cảnh giác cao độ” (“Project 2026: Trump’s Plan to Rig the Next Election”/Mother Jones).
Với những tuyên bố cực đoan của ông Trump về quyền hành pháp, yếu tố độc đoán trong thể hiện quyền lực, bổ nhiệm những người trung thành vào chính quyền, nhiều kế hoạch mà ông Trump từng cân nhắc nhằm giữ quyền lực vào năm 2020 – chẳng hạn sử dụng quân đội để chiếm giữ máy bỏ phiếu ở các tiểu bang chiến trường – dường như không còn quá xa vời. Việc ông Trump triển khai quân đội tại một số thành phố lớn, đặc biệt những cứ địa Dân Chủ, càng khiến người ta tin rằng ông có thể “đi rất xa” trong việc thao túng cuộc bầu cử giữa kỳ 2026.
Trong thực tế, ngay khi chân ướt chân ráo vào Tòa Bạch Ốc lần thứ hai, ông Trump đã tính toán chi tiết cho kế hoạch 2026. Thông qua một sắc lệnh hành pháp, ông tuyên bố “loại bỏ phiếu bầu qua thư” và “các máy bỏ phiếu gây tranh cãi nghiêm trọng.” “Nếu chúng ta làm được hai điều này, chúng ta sẽ giành thêm 100 ghế,” ông Trump viết trên Truth Social ngày 20 Tháng Tám.
Tháng Ba, ông Trump ký sắc lệnh hành pháp làm đảo lộn cách người Mỹ ghi danh bỏ phiếu, cách họ bỏ phiếu và cách phiếu bầu được kiểm đếm. Ngày 24 Tháng Tư, ông ban hành tiếp một sắc lệnh hành pháp, cáo buộc ActBlue, công ty từng gây quỹ được $16 tỷ cho các ứng cử viên Dân Chủ kể từ khi thành lập năm 2004, rằng họ đã nhận các khoản đóng góp bất hợp pháp từ ngoại quốc; đồng thời ra lệnh cho Bộ Trưởng Tư Pháp Pam Bondi hoàn tất cuộc điều tra trong vòng 180 ngày.
Nhìn chung, phần lớn sắc lệnh của ông Trump dường như được thiết kế để làm suy yếu tính hợp pháp của kết quả bầu cử.
Với việc vũ khí hóa Bộ Tư Pháp, ông Trump còn có thể gây ra nhiều khó khăn cho các ứng cử viên Dân Chủ; chẳng hạn khi chiến dịch tranh cử nóng lên, Bộ Tư Pháp có thể sẽ điều tra các ứng cử viên Dân Chủ can tội “gian lận cử tri;” gây sức ép buộc các tiểu bang xóa tên cử tri đủ điều kiện khỏi danh sách; thách thức việc bỏ phiếu qua thư và tấn công chính trị vào các quan chức bầu cử thuộc phe Dân Chủ.
Một cách tổng quát, ông Trump có rất nhiều đòn bẩy và công cụ để can thiệp hoặc thậm chí phá hoại các cuộc bầu cử nói chung.
Con đường sinh tử của Dân Chủ: Phải thắng thật đậm
Đây là một kịch bản ám ảnh nữa có thể xảy ra: kết quả kiểm soát Hạ Viện không được công bố vào đêm bầu cử năm 2026; và cán cân quyền lực phụ thuộc vào một hoặc nhiều cuộc đua sát sao, chẳng hạn ở California, nơi việc kiểm phiếu có thể mất nhiều tuần.
Lúc đó, Trump sẽ cáo buộc “có gian lận tràn lan,” California “chơi bẩn,” rằng có nhiều công dân không đủ tư cách bỏ phiếu… Tiếp đó, tổng thống gây áp lực lên Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson – người từng chống lại việc chứng nhận phiếu đại cử tri từ Arizona và Pennsylvania năm 2020 và ủng hộ vụ kiện nhằm lật ngược kết quả bầu cử tổng thống ở bốn tiểu bang chiến trường – bằng việc yêu cầu không cho phép bất kỳ đảng viên Dân
Chủ nào được nhậm chức trong các cuộc bầu cử “gây tranh cãi”…
Nói cách khác, chiêu đơn giản nhất mà ông Trump rất thành thục là “ăn vạ,” vu khống và chụp mũ sẽ được áp dụng. Do vậy, trong cuộc bầu cử giữa kỳ 2026, Dân Chủ không chỉ phải thắng mà phải thắng lớn. Họ phải tạo khoảng cách an toàn đủ lớn để phe Cộng Hòa không thể sử dụng Điều I, Khoản 5 (Article 1, Section 5) trong Hiến Pháp như nói ở trên.
Dân Chủ phải thắng theo cách họ đã thắng trong cuộc bầu cử Tháng Mười Một, 2025, khi Zohran Mamdani giành ghế thị trưởng New York City và hai ứng cử viên Dân Chủ thắng ghế thống đốc New Jersey và Virginia; và gần đây nhất là chiến thắng ghế thị trưởng Miami của Eileen Higgins ngày 9 Tháng Mười Hai.
Cần nhấn mạnh, Eileen Higgins – ứng cử viên Dân Chủ đầu tiên trở thành thị trưởng Miami trong 30 năm – đã thắng đậm tại hạt Miami-Dade, nơi từng bầu cho ông Trump với số phiếu kỷ lục vào năm 2024, giúp ông trở thành ứng cử viên tổng thống Cộng Hòa đầu tiên giành chiến thắng tại đây kể từ năm 1988.
Cuối cùng, theo nhiều nhà quan sát, Dân Chủ cần chuẩn bị “dàn” luật sư đủ mạnh để đối phó với những vu cáo quen thuộc. Có một thực tế là “đời này,” ở “thời này,” sự tử tế là một thái độ xa xỉ. Khái niệm “forbearance” (kiềm chế, khoan dung) – được Steven Levitsky và Daniel Ziblatt mô tả trong quyển “How Democracies Die” – đang bị phá hủy. Theo hai tác giả, “forbearance” là “sự sẵn lòng mang tính tập thể trong việc tuân thủ tinh thần luật pháp nhằm tránh những hành động, tuy đúng theo chữ nghĩa của luật, (nhưng lại) vi phạm tinh thần của luật.”
Ở thời này, với chính quyền này, đừng mong có những người như Al Gore hay John McCain, sẵn sàng nhận mình là người thua cuộc. Thời này, chỉ có những kẻ cố chấp, ngang ngược, còn hơn cả “chịu đấm ăn xôi,” sẵn sàng chơi bất kỳ trò “đá cá lăn dưa” nào. [dt]
MANILA, Philippines (NV) – Trung Quốc lại tiếp tục dùng vòi rồng tấn công làm bị thương ba ngư dân Philippines và gây “thiệt hại đáng kể” cho tàu bè của họ, Tuần Duyên Philippines (PCG) báo cáo hôm Thứ Sáu 12 Tháng Mười Hai, theo trang Philstar và NBC.
Trong một tuyên bố, PCG cho biết vụ tấn công bằng vòi rồng mới nhất xảy ra ở vùng lân cận bãi cạn Sa Bin, ở gần đảo Palawan vào Thứ Sáu tuần trước.
Một tàu Hải Cảnh Trung Quốc được nhìn thấy từ cảng Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông. (Hình minh họa: PEDRO PARDO/AFP via Getty Images)
Cùng ngày, Hải Cảnh Trung Quốc (CCG) cho biết họ đuổi một phi cơ Philippines khỏi không phận trên bãi cạn Scarborough.
Gần hai chục tàu đánh cá của Philippines “đã bị vòi rồng phun vào và bị chặn một cách nguy hiểm,” theo ông Jay Tarriela, phát ngôn viên PCG. Ông Tarriela cáo buộc Bắc Kinh “làm điều sai trái xấu xa đối với những ngư dân Philippines bình thường.”
Một tàu hải cảnh nhỏ của Trung Quốc cũng cắt dây neo một số tàu Philippines, gây nguy hiểm cho các thuyền viên trên tàu, PCG cho biết.
“Ba ngư dân bị thương, với những vết bầm tím và vết thương hở. Hai (tàu đánh cá Philippines) cũng bị thiệt hại đáng kể do bị vòi rồng phun áp suất cao,” ông Tarriela nói.
Video do PCG công bố cho thấy vòi rồng phun nước đập vào các tàu đánh cá nhỏ. Ông Tarriela cho biết dòng nước áp lực cao “phá hủy các cấu trúc gỗ” trên tàu.
“PCG kêu gọi Hải Cảnh Trung Quốc tuân thủ các tiêu chuẩn ứng xử được quốc tế công nhận, ưu tiên bảo tồn sinh mạng trên biển hơn là giả vờ thực thi pháp luật đe dọa tính mạng của các ngư dân vô tội,” PCG cho biết.
Hôm Thứ Sáu, lực lượng Hải Cảnh Trung Quốc cho biết họ xua đuổi nhiều tàu Philippines và thực hiện “các biện pháp kiểm soát.”
PCG cho biết các tàu mà họ triển khai để hỗ trợ các ngư dân bị thương cũng bị phía Trung Quốc liên tục chặn lại.
Ông Tarriela nói rằng sự hung hăng mới nhất của Trung Quốc là hành động vi phạm nhân quyền và chủ quyền của Philippines.
Bãi cạn Sa Bin, mà Manila gọi là bãi Escoda trong khi Bắc Kinh gọi là bãi Tiên Tân, nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines, cách đảo chính Palawan của Philippines 150 km về phía tây.
Trong khi đó, bãi cạn Panatag là điểm nóng tranh chấp ngoại giao về chủ quyền và quyền đánh bắt giữa Philippines và Trung Quốc trong nhiều năm
Trong một tuyên bố khác, Hải Cảnh Trung Quốc cho biết nhiều tàu Philippines đi vào vùng biển gần bãi cạn Tiên Tân để “kiếm chuyện và kích động.”
CCG cho biết họ thực hiện “các biện pháp kiểm soát cần thiết đối với các tàu Philippines… bao gồm cả cảnh báo qua loa phóng thanh và chuyển động bên ngoài để xua đuổi.” (NNL)[dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Trump cho biết hai thủ tướng Thái Lan và Cambodia một lần nữa đồng ý ngừng giao tranh biên giới, bắt đầu từ tối Thứ Sáu ngày 12 Tháng Mười Hai, CBS đưa tin.
“Tôi đã có cuộc thảo luận rất tốt sáng nay với thủ tướng Thái Lan, ông Anutin Charnvirakul, và thủ tướng Cambodia, ông Hun Manet, về cuộc chiến kéo dài của họ không may bùng phát trở lại,” ông Trump viết trên Truth Social. “Họ đã đồng ý ngừng toàn bộ việc nổ súng, bắt đầu có hiệu lực từ tối nay, và quay trở lại hiệp định hòa bình ban đầu được ký kết với tôi, và họ, với sự giúp đỡ của ngài thủ tướng Malaysia vĩ đại, ông Anwar Ibrahim.”
Thủ Tướng Cambodia Hun Manet ký thỏa thuận ngừng bắn với Thủ Tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul với sự chứng kiến của Tổng Thống Donald Trump và Thủ Tướng Malaysia Anwar Ibrahim hồi Tháng Mười. (Hình: Mohd Rasfan/POOL/AFP via Getty Images)
“Cả hai nước đều sẵn sàng cho hòa bình và tiếp tục giao thương với Mỹ,” ông viết.
Đụng độ biên giới tái bùng phát giữa hai nước đã khiến hàng ngàn thường dân phải sơ tán, bất chấp yêu cầu ngừng bắn mà chính quyền Trump thúc đẩy hồi đầu năm nay.
Cuộc xung đột này, vốn có căn nguyên từ các tranh chấp chủ quyền lãnh thổ lâu nay, được ông Trump cho là một trong những cuộc chiến mà ông giúp chấm dứt.
Sau khi chiến sự tái bùng phát, ông Trump phát biểu tại một buổi vận động cử tri ở Pennsylvania hôm Thứ Ba rằng ông sẽ “phải gọi điện thoại.”
Hôm Thứ Sáu, ông viết trên mạng xã hội: “Tôi rất vinh dự được làm việc với các ngài Anutin và Hun để giải quyết xung đột vốn có thể leo thang thành cuộc chiến lớn giữa hai quốc gia tuyệt vời và thịnh vượng!” (NNL)[dt]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Hoa Kỳ muốn mở rộng quan hệ và nâng cao mối quan hệ an ninh quốc phòng với Việt Nam khi hai bên đang đàm phán các chi tiết của thỏa hiệp thương mại.
Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Marc Knapper cho hay như vậy trong cuộc phỏng vấn của hãng tin Bloomberg hôm Thứ Bảy 13 Tháng Mười Hai vài ngày sau khi đội đặc nhiệm tác chiến của Hải quân Mỹ gồm tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli và tuần dương hạm USS Robert Smalls đến thăm cảng Đà Nẵng.
Đại sứ Mỹ Marc Knapper (bên trái) và một tướng Hải quân Mỹ (giữa) giới thiệu các trang bị Quốc phòng được mang tới tham dự Triển lãm Quốc phòng quốc tế ở Hà Nội cuối năm 2024. (Hình: US Embassy)
“Theo tôi, quý vị sẽ thấy thương vụ quốc phòng giữa hai nước gia tăng sẽ là điểm nhấn mạnh trong quan hệ song phương”, đại sứ Knapper nói với hãng tin Bloomberg ở Hà Nội. Bởi vì “Hai bên cùng chia sẻ lợi ích của một Biển Đông tự do và mở. Hai bên cùng chia sẻ lợi ích của hòa bình và ổn định tại khu vực này và đồng thời dự trù những điều này sẽ tiếp tục.”
Tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli và tuần dương hạm USS Robert Smalls đến thăm cảng Đà Nẵng từ ngày Thứ Hai 8 Tháng Mười Hai, với 2,300 thủy thủ và lính TQLC, các máy bay khu trục tối tân F-35B, các hệ thống tác chiến điện tử và các hỏa tiễn phòng không, đối hải, đối đất. Các chiến hạm Hạm đội 7 của Mỹ thường xuyên di chuyển và thăm viếng các nước ở khu vực Á Châu Thái Bình Dương.
Những năm gần đây, nhiều dấu hiệu căng thẳng giữa các nước trong khu vực từ tranh chấp biển đảo đến khai thác tiềm năng dầu khí dưới lòng biển, bên cạnh quyền tự do hải hành và phi hành ở khu vực rộng lớn hơn 3 triệu km2, nhiều phen đã nổi sóng. Tuy nhiên chiến tranh chưa xảy ra một phần nhờ sự hiện diện thường xuyên của Hạm đội 7 cùng với hải quân một số nước đồng minh với Mỹ.
“Theo tôi, chúng ta sẽ nhìn thấy có thêm nhiều chiến hạm Mỹ đến thăm Việt Nam những năm tới đây, đồng thời sẽ thấy có nhiều cơ hội hơn cho các lãnh đạo quân đội chúng ta đến thăm.” Đại sứ Knapper cho hay như vậy bên lề một buổi lễ tiếp nhận, hồi hương di hài người Mỹ mất tích trong chiến tranh Việt Nam (MIA).
Trong năm nay, nhiều lần giới lãnh đạo Hà Nội bắn tiếng cho biết họ sẵn sàng mua thêm nhiều mặt hàng trị giá cao, gồm cả trang bị an ninh quốc phòng, để giảm bớt thâm thủng mậu dịch cho Mỹ mà năm ngoái đã lên đến $123.5 tỉ USD. Mức độ thâm thủng lớn như vậy đã là cơn cớ làm cho Tổng thống Trump loan báo “thuế quan đối ứng” với hàng nhập cảng từ Việt Nam tới 46% rồi sau đó hạ xuống còn 20% sau nhiều lần đàm phán.
Hiện hai bên vẫn còn dang tiếp tục thương thuyết để hoàn thành bản thỏa hiệp thương mại mà cái khung theo đó Tòa Bạch Ốc dùng làm căn cứ để đàm phán, đưa ra từ Tháng Mười. Hà Nội đã thỏa thuận cho hầu hết các sản phẩm Mỹ, từ kỹ nghệ cao đến nông nghiệp, ưu đãi thâm nhập Việt Nam, trong khi Mỹ cũng cho một số hàng của Việt Nam được hưởng thuế quan bằng không (0).
Nhiều vấn đề quan trọng hiện chưa được quyết định, bao gồm cả việc Mỹ định nghĩa thế nào là hàng “trung chuyển” và bị áp thuế quan tới 40%. Washington đang muốn ngăn chận hàng hóa Trung Quốc đội lốt hàng nước khác, gồm cả từ Việt Nam, đưa vào Mỹ đế trốn thuế quan cao.
Hợp tác quốc phòng Việt Nam với Mỹ đã thấy tiến triển hơn sau khi Tổng thống Joe Biden đến Hà Nội năm 2023 nâng cấp quan hệ lên thành Đối tác Chiến lược Toàn diện ngang với Nga, Trung Quốc. Tháng Sáu năm nay, Mỹ đã chuyển giao cho Cảnh sát biển Việt Nam tàu tuần tra thứ ba, trọng tải 3,200 tấn. Trước đó Mỹ cũng đã chuyển giao cho Việt Nam một số tàu tuần tra nhỏ, hoạt động ven bờ trị giá $12.5 triệu USD và năm ngoái cũng đã chuyển giao máy bay huấn luyện phi công quân sự.
Tàu chuyển quân và yểm trợ tác chiến USS Tripoli chở theo các khu trục F-35B cùng tuần dương hạm USS Robert Smalls đến thăm cảng Đà Nẵng ngày 8 Tháng Mười Hai. (Hình: Tiền Phong)
Đầu Tháng Mười Một vừa qua, Bộ trưởng quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đến Hà Nội, gặp cả Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang và Tổng bí thư Tô Lâm. Ông nói với báo chí trước các cuộc họp đó là “Hợp tác (quân sự) giữa hai nước sâu xa hơn sẽ có lợi cho cả hai bên”. Tuy nhiên người ta vẫn không thấy có gì về một thương vụ quốc phòng nào được loan báo.
Không bao lâu trước đó, hai nguồn tin Việt Nam từng nói với hãng tin Reuters là khi ông Hegseth đến Hà Nội, hai bên thảo luận về thương vụ mua máy bay vận tải quân sự C-130 Hercules và trực thăng S-92 của hảng Lockheed Martin. Đồng thời họ còn muốn mua cả trực thăng vận tải hạng nặng Chinook của Boeing nữa. Hồi Tháng Tư vừa qua, lại còn có tin CSVN muốn mua ít nhất 24 khu trục F-16 Fighting Falcon của hãng Lockheed Martin nhưng đến nay chẳng có tin tức gì thêm.
Nguyễn Khắc Giang, một phân tích gia về thời sự Việt Nam tại ISEAS-Yusof Ishak Institute Singapore, cho rằng chuyện mua máy bay C-130 có vẻ ỳ ạch vì một phần thủ tục hành chánh, phần khác còn có dấu hiệu về sự tin cậy lẫn nhau trong khi có tin bị xì ra là Hà Nội đang mua 40 chiến đấu cơ của Nga.(NTB)
WASHINGTON, DC (NV) – Một tổ chức phi lợi nhuận có sứ mạng bảo tồn các di tích lịch sử của Mỹ kiện Tổng Thống Donald Trump, nhằm ngăn chặn việc xây dựng phòng dạ vũ ở Tòa Bạch Ốc, cho đến khi dự án nhận được sự chấp thuận thích hợp của liên bang, hôm Thứ Sáu 12 Tháng Mười Hai, theo CNBC.
“Không tổng thống nào được quyền phá bỏ một phần của Tòa Bạch Ốc mà không có bất kỳ sự xem xét nào, không phải Tổng Thống Trump, không phải Tổng Thống Biden và cũng không phải bất kỳ ai khác,” Qũy Bảo Tồn Di Sản Lịch Sử Quốc Gia Hoa Kỳ (National Trust for Historic Preservation in the United States) cho biết trong vụ kiện tại tòa án liên bang ở thủ đô Washington.
West Wing ở Tòa Bạch Ốc tiếp tục bị phá dỡ vào ngày 8 Tháng Mười Hai để xây dựng phòng khiêu vũ. (Hình: Chip Somodevilla/Getty Images)
“Và không có tổng thống nào được phép xây dựng phòng dạ vũ trên tài sản công mà không cho người dân cơ hội có ý kiến,” đơn kiện viết.
Đơn kiện lập luận rằng về mặt pháp lý, ông Trump có nghĩa vụ phải xin phép và được phê duyệt trước khi phá hủy East Wing lịch sử của Tòa Bạch Ốc để xây dựng phòng dạ vũ rộng 90,000 foot vuông.
Những đánh giá đó “lẽ ra phải diễn ra trước khi bị đơn phá hủy East Wing, và trước khi họ bắt đầu khởi công phòng dạ vũ,” cũng theo đơn kiện.
Quỹ này yêu cầu thẩm phán ra phán quyết là dự án này vi phạm nhiều luật, bao gồm cả Luật Thủ Tục Hành Chính.
Họ cũng muốn tòa ra lệnh ngừng xây dựng “cho đến khi các ủy ban liên bang xem xét và phê duyệt dự án; có tiến hành đánh giá môi trường đầy đủ; và được Quốc Hội cho phép xây dựng phòng dạ vũ.”
Vào cuối ngày Thứ Sáu, Thẩm Phán Richard Leon ấn định một phiên xử vào Thứ Ba tuần sau lúc 3 giờ 30 chiều về kiến nghị ra lệnh ngăn chặn tạm thời (TRO) và lệnh cấm sơ bộ để ngăn chặn việc chính quyền tiếp tục xây dựng phòng dạ vũ.
Ngoài ông Trump, các bị đơn khác trong vụ kiện còn có Sở Công Viên Quốc Gia, Bộ Nội Vụ, Cơ Quan Quản Lý Dịch Vụ Tổng Hợp.
Phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, ông David Ingle, trả lời CNBC như sau: “Tổng Thống Trump có đầy đủ thẩm quyền pháp lý để hiện đại hóa, sửa sang và làm đẹp Tòa Bạch Ốc, giống như tất cả những người tiền nhiệm của ông đã làm”. (NNL)[dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump một lần nữa cam kết đưa ra ứng viên thách thức bầu cử sơ bộ nhằm vào các dân cử Cộng Hòa ở tiểu bang Indiana đã phản đối vẽ lại địa hạt bầu cử, vào Thứ Bảy 13 Tháng Mười Hai, và nêu đích danh ông Rodric Bray, một lãnh đạo Cộng Hòa và là thượng nghị sĩ tiểu bang, The Hill đưa tin.
ông Trump viết trên Truth Social: “Các thành viên Cộng Hòa tại Thượng Viện tiểu bang Indiana, những người bỏ phiếu chống lại đa số (của Cộng Hòa) trong Hạ Viện liên bang nên tự thấy xấu hổ. Đứng đầu là một kẻ thua cuộc toàn diện tên là Rod Bray, mỗi người trong số những người này nên được đưa ra bầu cử sơ bộ, và tôi sẽ ở đó để hỗ trợ!”
Thống đốc tiểu bang Indiana, ông Mike Braun phát biểu trong một cuộc họp báo hồi Tháng Mười. Ông Braun là đồng minh của ông Trump trong việc vẽ lại địa hạt bầu cử. (Hình minh họa: Jamie Kelter Davis/Getty Images)
Ông Trump đả kích các thượng nghị sĩ Indiana kể từ khi Thượng Viện không thể phê chuẩn tấm bản đồ địa hạt mới được phe Cộng Hòa ủng hộ. Kết quả bỏ phiếu là 19-31 để chặn lại bản đồ địa hạt trước đó được Hạ Viện tiểu bang thông qua – với 21 thượng nghị sỹ Cộng Hòa chung tay cùng 10 thượng nghị sỹ Dân Chủ bỏ phiếu chống.
Trước cuộc bỏ phiếu, Phó Thống Đốc Indiana, ông Micah Beckwith, cảnh báo các thượng nghị sĩ rằng chính quyền Trump đe dọa sẽ găm lại tiền tài trợ liên bang cho Indiana nếu việc vẽ lại địa hạt bầu cử thất bại.
“Chúng tôi sẽ đưa ra những ứng viên thách thức trong bầu cử sơ bộ nhằm vào mọi kẻ phản bội đã bỏ phiếu chống, có hiệu lực ngay lập tức! Hãy gói ghém hành lý đi, thời gian của các người đã hết!” cố vấn của ông Trump, ông Alex Bruesewitz, viết trên X, sau khi có kết quả bỏ phiếu.
Thống Đốc Indiana, ông Mike Braun, hôm Thứ Năm đề nghị giúp đỡ chính quyền Trump trong khi tổng thống tìm cách cho về vườn những ai mà ông coi là không trung thành.
“Tôi rất thất vọng khi một nhóm nhỏ các thượng nghị sĩ tiểu bang sai lầm đã hợp tác với đảng Dân Chủ để từ chối cơ hội bảo vệ Indiana bằng bản đồ công bằng và bác bỏ sự lãnh đạo của Tổng Thống Trump. Cuối cùng, những quyết định như thế này mang lại hậu quả chính trị,” ông Braun viết trên X.
“Tôi sẽ hợp tác với tổng thống để thách thức những người không đại diện cho lợi ích tốt nhất của tiểu bang Indiana,” ông nói thêm.
Tuy nhiên, ông Mitch Daniels, cựu thống đốc và cũng là người Cộng Hòa, lại phản đối nỗ lực vẽ lại địa hạt bầu cử.
“Tôi nghĩ họ nên được tư vấn tốt hơn là dành thời gian để cố gắng mang lại kết quả cho những điều đang khiến người dân Mỹ phiền lòng, thay vì bắn vào lưng các đồng minh,” ông nói thêm. (NNL)[dt]
Công chúng chưa biết ai, nơi nào sẽ gánh trách nhiệm trong vụ kè bê tông dài 15 mét che chắn cho dự án The Maris Vũng Tàu bị nứt, sập.
Phối cảnh tổng quan dự án The Maris Vũng Tàu. (Hình minh họa: Themarisvungtaus)
Dự án The Maris Vũng Tàu tọa lạc tại phường 10 và 11 thành phố Vũng Tàu (giờ là phường Phước Thắng, TP.HCM), có diện tích 23 hecta. Theo thông tin thu lượm được từ Internet thì chủ đầu tư là một nhóm doanh nghiệp tư nhân bỏ vào dự án này 12,000 tỷ đồng để xây dựng “tổ hợp bất động sản nghỉ dưỡng” (khoảng 1,800 căn hộ, 190 biệt thự, shophouse, khách sạn năm sao) được phép khai thác đoạn bờ biển dài 600 mét để xây dựng bãi biển riêng, cầu tàu, bến đậu du thuyền, quảng trường, sân golf,…
The Maris Vũng Tàu khởi công từ 2022 và khi hoàn tất thì… sinh chuyện. Chủ đầu tư cho biết, do chân của khối bê tông dài 15 mét bị nước biển khoét rỗng nên giờ móng trở thành lộ thiên, phần thân bị nứt, gãy và lún. Một vài khối nhà không còn an toàn.
Thực trạng càng ngày càng tồi tệ. Do nước khoét sâu vào móng, các biệt thự có thể sẽ sập. Chủ đầu tư đã báo cáo UBND phường nhưng chính quyền địa phương chỉ có thể ghi nhận hiện trạng, đề nghị các bên có liên quan “phối hợp khắc phục” và báo cáo với Sở Xây dựng TP.HCM, để nơi này xem xét.
Theo chủ đầu tư dự án The Maris Vũng Tàu, tình trạng vừa kể xuất hiện sau khi nhà thầu của dự án Khu Đô Thị Đường 3 Tháng 2 san hạ đồi cát khiến nước biển tràn sâu vào đất liền. Đó chính là “bên có liên quan.” Tìm kiếm thông tin trên Internet thì dự án Khu Đô Thị Đường 3 Tháng 2 cũng tạo lạc tại phường 10 và phường 11 thành phố Vũng Tàu (giờ cũng thuộc phường Phước Thắng, TP.HCM). Đầu năm nay, chính quyền thành phố Vũng Tàu tổ chức đấu giá khoảng 60 hecta ở đường 3 Tháng 2 để tìm nhà đầu tư cho dự án này (kết hợp nhà và dịch vụ cộng đồng, thương mại).
Sau đó một doanh nghiệp thuộc tập đoàn Sun Group giành được quyền sử dụng đất của dự án này. Trên giấy tờ Khu Đô Thị Đường 3 Tháng 2 sẽ là một mảng đô thị hiện đại, thông minh, kết hợp thương mại và du lịch – sinh thái, song trên thực tế, kể từ khi nhà thầu “triển khai xây dựng theo kế hoạch đã được phê duyệt,” không chỉ những dự án liền kề như The Maris Vũng Tàu bị đe dọa mà nước biển còn xâm lấn khu vực tập đoàn Sun Group vừa giành được quyền sử dụng đất để thực hiện Khu Đô Thị Đường 3 Tháng 2!
Phối cảnh tổng quan Khu Đô Thị Đường 3 Tháng 2. (Hình minh họa: Sun Property)
Chắc chắn nhà thầu dự án Khu Đô Thị Đường 3 Tháng 2 không thể tùy tiện san hạ đồi cát. Việc san hạ đồi cát là một phần trong “kế hoạch đã được phê duyệt.” Cứ như báo chí Việt Nam từng loan báo, công quỹ thu vào khoảng 7,628 tỷ nhưng với biến cố vừa xảy ra, thiệt hại chưa biết bao nhiêu.
Cần nhớ, ngoài vốn tự có, chủ đầu tư The Maris Vũng Tàu thực hiện dự án này bằng vốn vay của nhiều ngân hàng trong nước (VietcomBank, TPBank, BIDV,…), nếu họ phá sản vì hệ thống công quyền cho phép “san hạ đồi cát,” phân định trách nhiệm sẽ trở nên phức tạp hơn nhiều.
Về lý thuyết, việc san hạ đồi cát chỉ có thể diễn ra nếu nằm trong quy hoạch đã được phê duyệt, có báo cáo đánh giá tác động môi trường, dự án được khai triển theo quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, do vậy, cơ quan phê duyệt quy hoạch, cơ quan thẩm định môi trường, cơ quan cấp giấy phép xây dựng không thể phủi bỏ trách nhiệm. Tiền thu được từ đấu giá đất, sử dụng đất có thể bù đắp những thiệt hại mà hệ thống công quyền phải khắc phục do sạt lở, xói mòn, gia cố hạ tầng. Đó là chưa kể những thiệt hại khó có thể đo đếm về môi trường (xâm thực, hệ sinh thái biến đổi).
Nếu dự án The Maris Vũng Tàu, thậm chí dự án Khu Đô Thị Đường 3 Tháng 2 đổ vỡ vì chủ đầu tư không đón đỡ được hậu quả từ việc cho phép san hạ đồi cát, các khoản vay ngân hàng sẽ biến thành nợ xấu. Theo “truyền thống,” các ngân hàng sẽ phải “xin cơ chế” để giải quyết. Cũng theo “truyền thống,” hệ thống công quyền sẽ lại giao hậu quả cho dân gánh thông qua đủ kiểu “hỗ trợ,” kể cả “hỗ trợ tái cấu trúc.” Đó là chưa kể đến việc dân chúng phải oằn lưng gánh thêm đủ loại chi phí dài hạn như chi phí phòng chống thiên tai, chi phí bảo vệ bờ biển,…
Câu chuyện vừa kể chỉ là một ví dụ trong vô số ví dụ liên quan đến những công bộc hoặc do kém cỏi, hoặc vì có gian ý hay có cả hai yếu tố này mà đưa ra những quyết định hết sức quái gở đối với việc sử dụng tài nguyên là đất đai và tạo ra những chuỗi rủi ro có tính hệ thống: Từ quy hoạch sai hoặc phê duyệt sai tạo ra những thiệt hại nghiêm trọng đối với kinh tế, tài chính, môi trường, hệ sinh thái.
Thay vì bị trừng phạt, nhiều công bộc lại có cơ hội thăng tiến nhờ tạo ra những số liệu đẹp cho tài khóa, còn các ẩn họa thì đẩy vào tương lai cho dân chúng và con cháu họ gánh hết! [dt]
Trump, Clinton lộ diện trong loạt ảnh mới của tỷ phú ấu dâm Epstein
Tổng thống Trump và cựu Tổng thống Bill Clinton đều xuất hiện trong loạt ảnh vừa được phía Dân Chủ tại Hạ Viện công bố ngày 12 tháng 12, 2025.
Đáng chú ý, sự hiện diện của các đồ chơi tình dục và những chiếc bao cao su bên cạnh một tấm bảng ghi: “Bao cao su Trump” (Trump Condom) giá $4,50 usd, trên bao cao su có in khuôn mặt của Trump và dòng chữ in hoa “I’m Huuuge!”
Trong nhiều năm qua, các nhà lãnh đạo cao cấp CSVN liên tục nhắc đi nhắc lại một cụm từ, mà thoạt nghe, tưởng như rất “kinh tế học” nhưng thực chất lại rất “chính trị học”: “Tiền trong dân còn rất nhiều”.
Khi còn sinh tiền, Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư đảng CSVN nói “Các đồng chí nói “Tiền trong dân còn nhiều” như thế là không đúng, thậm chí, rất lệch lạc. Dân không mang tiền ra làm ăn là vì họ không yên tâm, không có môi trường thuận lợi chứ đâu phải vì họ không muốn phát triển? Chính cán bộ yếu kém, quản lý chồng chéo, thủ tục nhiêu khê, hết kiểm tra lại thanh tra… mới làm dân sợ rủi ro, đành để tiền nằm một chỗ…”.
Các nhân viên (bên trái) một ngân hàng thương mại tại Hà Nội tiếp khách hàng trong dịch vụ thường lệ từ ký thác, chuyển khoản, đến tín dụng. (Hình: Nhạc Nguyễn/AFP/Getty Images)
Sau khi kế nhiệm chức vụ Tổng Bí thư, Tô Lâm cũng đã lập lại câu nói này với lời chê trách nhân dân “…vì nhân dân không biết kinh doanh, không biết sản xuất, không mở được doanh nghiệp, thì tỉnh làm sao có thuế được, thu được thuế ở đâu được”.
Cho thấy, tuy cùng một câu nói “Tiền trong dân còn rất nhiều”, nhưng ít ra, Nguyễn Phú Trọng còn nói được về nguyên nhân “dân sợ rủi ro”, nên chưa huy động được nguồn tiền trong dân, khác với Tô Lâm chỉ nói về lợi ích của tiền sinh ra tiền một cách đầy thực dụng.
Nhưng nói cách nào đi nữa, hàm ý phía sau câu nói ấy không phải để suy tư về niềm tin xã hội, mà là để ám chỉ một điều khác, rằng dòng tiền đang nằm im trong túi dân, chúng chưa được huy động cho mục tiêu phát triển, và vì thế, chế độ muốn “khai thông”.
Nhưng vấn đề của người dân lại không nằm ở đồng tiền, lại càng không phải ở chỗ khơi thông, mà nằm ở niềm tin. Điều mà chế độ đã sớm “phung phí” đến cạn kiệt từ lâu! Thú vị là chính Nguyễn Phú Trọng, người cứ hay bị công chúng đùa với hỗn danh “Trọng lú” lại công khai thừa nhận nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này. Dĩ nhiên, với ông Trọng, đây không phải lời “tự diễn biến”, chúng là lời tự thú chính trị.
Nó cho thấy ông ấy hiểu khá rõ bản chất vấn đề, rằng dân không thiếu tiền, mà là dân sợ hãi, dân thiếu niềm tin. Khiến cho nguồn lực tài chính khổng lồ trong dân phải ngủ yên, chúng chưa được khai thác hiệu quả. Đó là sự lãng phí nguồn lực khi không tạo ra được giá trị gia tăng trong bối cảnh thiếu vốn đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, y tế, giáo dục… làm chậm sự phát triển chung.
Thế nhưng, thay vì chữa bệnh từ gốc, người kế nhiệm Tổng Bí thư, Tô Lâm, lại nhìn vấn đề theo hướng ngược lại, rằng “Tiền trong dân rất nhiều… nhân dân không biết kinh doanh, không biết sản xuất…”. Cách tư duy này đánh dấu một sự trượt dài nhận thức, thay vì tự kiểm điểm cấu trúc quyền lực lại quay sang đổ lỗi cho người dân! Đó là vấn đề của chế độ CSVN lúc này.
Nước Anh thế kỷ XVII và giải pháp dân chủ hóa tài chính
Lịch sử thế giới cũng từng có dịp ghi nhận về giải pháp huy động nguồn lực tài chính trong dân rất hiệu quả, đó là Anh quốc vào thế kỷ thứ XVII.
Năm 1689, ngay trong cuộc Chiến tranh Chín Năm (Nine Years’ War) nổ ra giữa Anh và Pháp. Tình thế tài chính của Anh lúc đó vô cùng kiệt quệ, nhà vua không có uy tín để đi vay tiền, ngân khố trơ khốc. Chiến tranh đã gây tiêu hao các nguồn lực của nước Anh một cách khủng khiếp.
Giải pháp mà họ chọn không phải là tịch thu tài sản nhân dân bằng các chiến dịch “Đánh tư sản mại bản”, “Tư sản công thương nghiệp”, quốc hữu hóa, cũng không phải vận động nhân dân đóng góp, mà là một bước đột phá bằng tạo dựng lòng tin thể chế.
Đó là việc thành lập Ngân hàng Anh (Bank of England) vào năm 1694. Đây là ý tưởng của một nhà quý tộc Scotland, ông tên William Paterson, được giao thành lập ngân hàng tư nhân Anh quốc. Theo đó, ông có quyền thành lập Ngân hàng Anh với những đặc quyền ngân hàng của chính phủ bao gồm phát hành giấy bạc.
Sắc lệnh hoàng gia hợp thức các quyền này ngày 27 Tháng Bảy 1694. Thị trường tài chính lúc đó rất nghèo nàn nên khoản vay bị tính lãi suất tới 8% một năm cộng thêm phí quản lý của khoản vay là £4.000 mỗi năm.
Bản chất của ngân hàng này là một công trình của niềm tin. Khi ấy, người dân góp vốn, nhưng đổi lại họ có: Quyền sở hữu rõ ràng, được bảo đảm pháp lý và một thể chế buộc phải tôn trọng cam kết của mình. Kết quả hết sức ngoạn mục, chỉ trong chưa đầy hai tuần, nước Anh huy động được 1,2 triệu bảng Anh, một số tiền khổng lồ ở thế kỷ XVII.
Câu chuyện không nằm ở chỗ người Anh ít hay nhiều tiền hơn người Việt hôm nay, mà điều quan trọng nhất là họ đã đồng ý góp rất nhiều tiền vào ngân hàng khi có lòng tin rằng tài sản của họ được bảo vệ bởi luật pháp.
Bài học từ Anh quốc và sự bất khả thi trong thể chế độc đảng Việt Nam
Chúng ta sẽ tự hỏi, liệu chăng mô hình huy động tài chính thành công tại Anh quốc có thể áp dụng tại Việt Nam hay không? Câu chuyện của Anh quốc là một lý thuyết rất đẹp. Nhưng hoàn cảnh thực tế tại Việt Nam hiện nay lại đối lập hoàn toàn với những tiền đề căn bản của mô hình này.
Để huy động được tiền trong dân theo cách văn minh như Anh, cần tối thiểu 5 điều kiện nền tảng: Chính quyền có tính chính danh, nếu ở Anh Quốc là sự truyền ngôi chính đáng thì ở Việt Nam cần thông qua bầu cử tự do; Một nền tư pháp độc lập tuyệt đối để có thể ban phát công bằng, công lý mà không bị tác động bởi chính trị, đảng phái; Quyền tài sản được Hiến pháp bảo đảm thực chất; Minh bạch hóa ngân khố và chi tiêu công; Không có nỗi sợ bị tước đoạt tài sản tùy tiện.
Nhưng Việt Nam hiện nay có gì?
Chính quyền không chính danh, do độc tài đảng trị; Tư pháp bị đặt dưới sự “lãnh đạo toàn diện của đảng Cộng Sản”, tác động bởi những cơ chế như Ban An ninh Nội chính và tình trạng hối lộ, tham nhũng; Quyền tài sản không được bảo đảm, như nhà đất bị giải tỏa bất công mà không được bồi thường đầy đủ; Tình trạng công an trị và tham nhũng có hệ thống; Doanh nhân vi phạm pháp luật để có thể tồn tại và trở thành con tin của công an.
Trong môi trường ấy, khuyên người dân mang tiền ra kinh doanh, sản xuất, làm dịch vụ chẳng khác nào bảo người ta bước ra khỏi nhà mà không khóa cửa, không có công an bảo vệ, không có tòa án độc lập, rồi trách họ sao “không dám ra đường!?
Tiền nằm trong dân là phản ứng phòng vệ
Một thực tế cần được thẳng thắn, rằng người dân Việt Nam gửi tiền tiết kiệm vì không phải không biết làm ăn, mà họ gửi tiền tiếp kiệm vì đó là phương thức phòng vệ cuối cùng trước một hệ thống bất định, bất lương và đầy rủi ro.
Họ hiểu rất rõ xã hội, nơi chế độ CSVN tạo ra môi trường, mà: Làm ăn lớn ⇒ dễ bị thanh tra. Mở rộng doanh nghiệp ⇒ dễ “va chạm” lợi ích. Thành công quá ⇒ có thể trở thành mục tiêu chính trị. Trong xã hội như vậy, lựa chọn an toàn nhất không phải là “khởi nghiệp”, mà là trú ẩn tài sản. Đó không phải tâm lý tự ti, đó là phản ứng sinh tồn.
Bài học cốt lõi từ Anh quốc — Niềm tin
Nhiều người nhầm tưởng rằng bài học huy động tài chính trong dân từ giải pháp của nước Anh là “hãy tạo lập một ngân hàng mới”. Điều này sai một cách cơ bản. Vì lẽ, bài học thật sự là: Hãy lập một thể chế mang lại cho dân niềm tin mới.
Người dân tại Việt Nam tới nay vẫn quen dùng tiền mặt trong mọi giao dịch trong khi trị giá đồng bạc CSVN thì rất thấp nên số tiền bỏ vào hay rút ra đều chồng đống như những cục gạch. (Hình: Hoàng Đình Nam/AFP/Getty Images)
Thể chế đó chỉ có thể là: Một chính quyền dân chủ được hình thành từ bầu cử tự do. Một nền tư pháp hoàn toàn độc lập . Một hệ thống quyền lực chính trị có thể kiềm chế, giám sát được. Quyền tài sản, quyền tự do được bảo đảm bởi luật pháp … thì “Tiền trong dân còn nhiều” sẽ được huy động vào nền kinh tế một cách tự nhiên mà không cần đến lời kêu gọi.
Nhưng trong một thể chế độc tài, đảng trị, nơi công an mạnh hơn tòa án, nơi hiến pháp có hiệu lực thấp hơn nghị quyết, nơi luật pháp yếu hơn chỉ thị, nơi tài sản có thể bị “thu hồi” chỉ bằng một quyết định hành chính bất kỳ, nơi tham nhũng tràn lan, thì vĩnh viễn, “Tiền trong dân còn nhiều” đến mức nào đi nữa, sẽ vẫn mãi mãi nằm trong hầu bao của họ.
Nước Anh đã trở thành đế quốc, nơi được xưng danh “Mặt trời không bao giờ lặn”, không phải vì họ giàu hơn dân tộc khác, mà vì họ tạo được một thể chế để dân dám tin.
Còn Việt Nam hôm nay, nơi được hứa hẹn “Kỷ nguyên vươn mình”, không phải vì giàu, vì mạnh, mà vì chế độ nơi ấy rất hào phóng hứa hẹn điều mà họ và dân của họ đều quá hiểu nhau, rằng chẳng có cơ sở gì để kỷ nguyên hão huyền ấy trở thành sự thật.
Vì lẽ, “Tiền trong dân còn rất nhiều” nhưng niềm tin trong dân đã cạn.
Hoa Thịnh Đốn, ngày 9 Tháng Mười Hai 2025
Đặng Đình Mạnh.
