FORT WORTH, Texas (NV) – Một đoàn các hành giả Phật Giáo vẫn kiên trì bộ hành xuyên nước Mỹ để thúc đẩy hòa bình, ngay cả sau khi hai thành viên trong đoàn bị thương trong một tai nạn mà một chiếc xe tải đâm vào chiếc xe hộ tống họ.
Sau khi khởi hành ở Fort Worth, Texas, vào ngày 26 Tháng Mười, nhóm bộ hành gồm khoảng 20 nhà sư đến tiểu bang Georgia trên đường tiến đến thủ đô Washington.
Các nhà sư thuộc tổ chức Meditation Peace Point đi qua một cơ sở kinh doanh bị tàn phá sau khi cầu siêu cho thú cưng chết trong vụ cháy Eaton vào ngày 31 Tháng Một ở Altadena, California. (Hình minh họa: Mario Tama/Getty Images)
Chuyến bộ hành này thể hiện truyền thống lâu đời của Phật Giáo là phấn đấu cho hòa bình.
Nhóm các hành giả tính đi đoạn đường xuyên qua Georgia từ thị trấn Morrow đến Decatur ở rìa phía Đông Atlanta vào Thứ Ba, 30 Tháng Mười Hai, 2025.
Để đánh dấu ngày thứ 66 của hành trình, các hành giả mời công chúng tham dự một buổi tập hợp vì hòa bình ở Decatur vào chiều Thứ Ba.
Các hành giả và chú chó trung thành của họ tên là Aloka có hành trình qua 10 tiểu bang trên đường từ Texas đến Washington. Trong những ngày tới, họ dự định đi qua hoặc rất gần Athens, Georgia; các thành phố Charlotte, Greensboro, và Raleigh ở North Carolina; và Richmond, Virginia.
Nhóm bộ hành thu hút lượng theo dõi khổng lồ trên mạng xã hội, với hơn 400,000 người theo dõi trên Facebook. Chú chó Aloka, được đặt tên theo tiếng Phạn có nghĩa là giác ngộ, còn có một hashtag riêng là #AlokathePeaceDog.
Trang Facebook của nhóm được cập nhật thường xuyên về tiến độ cuộc hành trình, với những lời truyền cảm hứng và thơ ca.
“Chúng tôi không bước một mình. Chúng tôi bước cùng với những người mở lòng cho hòa bình, những người mà ý chí của họ đã chọn lòng tốt, và đời sống hàng ngày của họ đã trở thành khu vườn nơi trí huệ thăng tiến,” tài khoản Facebook của họ đăng tải gần đây.
Chuyến bộ hành này không phải là không có nguy hiểm. Tháng trước, ở ngoại ô Houston, trong lúc các hành giả đang bước đi bên đường cao tốc gần Dayton, Texas, thì xe hộ tống đoàn bị một chiếc xe tải đâm phải, ông Shane Burleigh, cảnh sát trưởng Dayton, cho biết.
Chiếc xe tải gây tai nạn “không nhận thấy xe hộ tống đang chạy chậm thế nào, cố gắng lái vòng qua để tránh nhưng không kịp,” ông Burleigh cho biết. “Nó đâm vào xe hộ tống ở phía sau bên trái, đẩy chiếc xe tông vào hai hành giả.”
Một trong số họ bị “thương nghiêm trọng ở chân” và được trực thăng đưa đến một bệnh viện ở Houston, ông Burleigh nói.
Hành giả kia bị thương nhẹ hơn, được xe cứu thương đưa đến một bệnh viện khác ở ngoại ô Houston. Nhà sư bị chấn thương nghiêm trọng ở chân dự kiến sẽ trải qua một loạt giải phẫu để chữa lành chiếc xương gãy, nhưng tiên lượng hồi phục là tốt, phát ngôn viên của nhóm bộ hành cho biết. (NNL) [đ.d.]
Không ai có thể nghĩ chỉ sau một năm, phe Cộng Hòa lại “tụt mood” đến vậy. Một năm trước khí thế hừng hực bao nhiêu thì bây giờ không khí chán chường ủ dột bấy nhiêu. Lỗi tại ai chẳng ai buồn nói vì không ai không biết.
Tổng Thống Donald Trump và các dân biểu Hạ Viện tại Phòng Bầu Dục của Tòa Bạch Ốc, hôm 12 Tháng Mười Một, 2025. (Hình minh họa: Brendan Smialowski / AFP via Getty Images)
Những cú nhảy tàu
Chưa đầy một năm là đến kỳ bầu cử giữa kỳ nhưng bầu không khí chính trường Washington đang lan nhanh sự bất mãn và ngán ngẩm. Đảng Cộng Hòa (GOP), đảng của tổng thống đương quyền, đang chứng kiến một làn sóng “nhảy tàu” chưa từng có. Hàng loạt nhà lập pháp Hạ Viện lẫn Thượng Viện tuyên bố không tái tranh cử, thậm chí từ chức sớm.
ính đến cuối năm đã có 43 dân biểu Hạ Viện và 10 thượng nghị sĩ tuyên bố không tham gia cuộc đua 2026. Con số này vượt xa mọi kỷ lục trong hai thập niên qua, ngoại trừ hai kỳ bầu cử 2018 và 2020. Một trong những trường hợp nổi bật nhất là Dân Biểu Marjorie Taylor Greene (Georgia) – nhân vật từng gây sóng gió với các thuyết âm mưu, từng trung thành nhất mực với Donald Trump và là một trong những chính trị gia sừng sỏ nhất của MAGA. Bà Greene không chỉ tuyên bố nghỉ hưu mà còn quyết định từ chức từ ngày 5 Tháng Giêng, 2026, sớm một năm trước khi nhiệm kỳ kết thúc.
Lịch sử chính trị Mỹ cho thấy, đảng của tổng thống đương nhiệm thường mất ghế trong bầu cử giữa kỳ – hiện tượng được gọi là “thermostatic politics” (chính trị nhiệt độ). “Thermostatic politics” là một khái niệm trong khoa học chính trị, dùng để mô tả cách dư luận công chúng phản ứng ngược chiều với chính sách của chính quyền, giống như cái máy điều nhiệt (thermostat).
Khi chính phủ “bật nóng” quá, cử tri đòi “giảm nhiệt,” khi chính phủ “làm lạnh” quá, cử tri muốn “tăng nhiệt.” Nói cách khác, người dân không nhất thiết muốn một chính sách cụ thể mà muốn điều chỉnh mức độ của chính sách đó… “Thermostatic politics” cho thấy công chúng không mù mờ và không phải lúc nào cũng dễ bị “dắt mũi.” Ví dụ điển hình là năm 2006 dưới thời Tổng Thống George W. Bush, hay năm 2018 dưới thời Tổng Thống Trump nhiệm kỳ đầu, GOP đều thua nặng bởi sự dao động và phản ứng bất bình trong tâm lý người dân.
Bây giờ, bóng ma cũ lại lởn vởn, đặc biệt từ khi đảng Dân Chủ thắng đậm trong các cuộc bầu cử gần đây. Tại New Jersey và Virginia, Dân Chủ giành chiến thắng thuyết phục trong cuộc bầu cử thống đốc. Thậm chí ở những tiểu bang có truyền thống đỏ như Georgia và Mississippi, họ cũng lật ngược thế cờ ở một số vị trí. Các ứng cử viên Dân Chủ như Abigail Spanberger (giành ghế thống đốc Virginia), Mikie Sherrill (thắng ghế thống đốc New Jersey), hay Zohran Mamdani (thắng ghế thị trưởng New York) đều vượt xa kết quả mà Kamala Harris từng có được năm 2024, đặc biệt với nhóm cử tri nam trẻ tuổi – thành phần từng nhiệt tình ủng hộ Trump.
Việc các nhà lập pháp rời Quốc Hội không phải chuyện hiếm, nhưng quy mô lần này khiến giới quan sát bất ngờ. Một số người nghỉ hưu chỉ vì vấn đề tuổi tác. Một số người khác rời đi không phải vì “chán sống” mà đơn giản muốn kiếm nhiều tiền. Với kinh nghiệm và mối quan hệ tại Washington, họ dễ dàng trở thành cố vấn lobby hoặc làm việc cho các tập đoàn lớn với mức lương cao gấp nhiều lần. Cũng có những người “lùi một bước để tiến ba bước.” Dân biểu Haley Stevens (Dân Chủ, Michigan) nghỉ để tranh cử Thượng Viện, trong khi Dân Biểu Nancy Mace (GOP, South Carolina) nhắm đến ghế thống đốc.
Bất luận là gì, tình hình chung vẫn là tâm lý bất mãn và mệt mỏi. Ngoài ra, sự tái phân bổ khu vực bầu cử (redistricting) tại một số tiểu bang đã làm đảo lộn mọi tính toán của nhiều chính trị gia. Tại Texas, việc vẽ lại bản đồ bầu cử khiến chín người (sáu GOP và ba Dân Chủ) – tức gần 1/4 nhà lập pháp Hạ Viện tiểu bang – quyết định không tiếp tục tranh cử.
Mèo nào cắn mỉu nào?
Một trong những diễn biến bất ngờ nhất là sự xoay trục của nhóm cử tri nam giới trẻ – từng là lực lượng nòng cốt giúp ông Trump chiến thắng năm 2024. Các cuộc thăm dò mới nhất từ đại học Yale University chỉ ra rằng tỷ lệ ủng hộ Trump trong nhóm thanh niên 18-29 tuổi sụt giảm nghiêm trọng, chỉ còn khoảng 32-34%. Năm 2024, ông Trump giành được 42% phiếu bầu của những người dưới 30 tuổi.
Kinh tế là yếu tố lớn nhất dẫn đến sự thay đổi này. Các ứng cử viên Abigail Spanberger, Mikie Sherrill và Zohran Mamdani đều tập trung vào vấn đề chi phí sinh hoạt trong chiến dịch tranh cử và không chỉ nhận được sự ủng hộ tốt hơn từ nam giới trẻ (so với tỷ lệ mà Kamala Harris có được năm 2024) mà còn giành được từ 7% đến 9% số phiếu bầu từ những người từng ủng hộ ông Trump (“The fight for young men intensifies ahead of the 2026 midterm elections”/NBC News).
Nói cách khác, nếu tình hình kinh tế không khả quan hơn từ nay đến Tháng Mười Một, GOP khó có thể cản lại làn sóng xanh. Ông Robert Blizzard, chuyên gia thăm dò dư luận dày dạn kinh nghiệm của GOP, thừa nhận rằng rất khó để thuyết phục cử tri quan tâm bất kỳ vấn đề gì khác, khi họ vẫn chật vật để trang trải cuộc sống hàng ngày.
Tuy vậy, dù đối mặt “nghịch cảnh éo le,” GOP vẫn còn những nguồn lực đáng gờm. Tỷ phú Elon Musk, sau giai đoạn “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt” với ông Trump, đã trở lại với những hứa hẹn tài trợ cho các chiến dịch GOP mùa bầu cử 2026. Bên cạnh đó, nội bộ Dân Chủ cũng không phải là một khối thống nhất. Sự chia rẽ giữa các phe phái cấp tiến và ôn hòa, cùng với tỷ lệ không hài lòng cao ngay trong chính cử tri Dân Chủ (48%), vẫn là kẽ hở để GOP khai thác.
Phe GOP cho rằng họ vẫn còn thời gian để cải thiện hình ảnh từ nay đến Tháng Mười Một. Họ cho rằng loạt chiến thắng gần đây của Dân Chủ chỉ là “chó táp phải ruồi” và Dân Chủ “gặp hên” trong bối cảnh cử tri gặp nhiều khó khăn khiến họ “trở mặt” không bỏ phiếu cho Cộng Hòa. GOP tin rằng Dân Chủ thật ra chẳng có giải pháp gì cả, do vậy, cơ hội đối với GOP vẫn còn. Tuy nhiên, vấn đề ở chỗ, chính GOP cũng chẳng biết giải pháp gì để cứu cử tri của họ. Sự bế tắc trong việc tìm lối ra thoát khỏi cái ngõ cụt do chính họ tạo ra một phần, và “tổng thống của họ” một phần, mới thật sự là nguyên nhân dẫn đến việc họ mất điểm.
Dù thế nào, chính trị Mỹ đã biến đổi đến mức nhiều quy luật bầu cử truyền thống không còn nguyên vẹn. Sự phân cực xã hội quá sâu sắc khiến các kỳ bầu cử giữa kỳ, vốn được xem là “án phạt” dành cho đảng của tổng thống, nay cũng trở nên khó lường. Vài năm gần đây xuất hiện một nghịch lý: đảng cầm quyền có thể mất ghế ở Hạ Viện nhưng lại giành thêm ghế ở Thượng Viện.
Cũng cần nhấn mạnh, mức độ khốc liệt của năm 2026 không chỉ là cuộc bầu cử giữa kỳ vào Tháng Mười Một. Bước vào năm 2026, tất cả 435 khu vực bầu cử Hạ Viện và 33 ghế Thượng Viện sẽ được bầu lại. GOP hiện nhỉnh hơn ba ghế so với Dân Chủ trong Thượng Viện, trong khi ở Hạ Viện, họ giữ 219 ghế so với 213 ghế Dân Chủ. Hiện có 18 cuộc đua vào Hạ Viện được Cook Political Report xếp vào loại “khó đoán.”
Ngày 3 Tháng Ba, North Carolina tổ chức bầu cử Thượng Viện. Cùng ngày, người dân Texas bỏ phiếu một trong những cuộc đua Thượng Viện được chú ý nhiều nhất. Bên phe GOP, Bộ Trưởng Tư Pháp Ken Paxton, một đồng minh trung thành của ông Trump, và Dân Biểu Wesley Hunt, một trong những người da đen đầu tiên đại diện cho Texas tại Hạ Viện, đang đấu với Thượng Nghị Sĩ John Cornyn trong vòng sơ bộ. Bên Dân Chủ, Dân Biểu Liên Bang Jasmine Crockett đối đầu với ông James Talarico, dân biểu tiểu bang Texas… Luật bầu cử Texas quy định nếu không có ứng cử viên nào giành được hơn 50% phiếu, hai ứng cử viên dẫn đầu sẽ tiến vào vòng bầu cử phụ vào ngày 26 Tháng Năm.
Ngày 19 Tháng Năm, Alabama chứng kiến cuộc chạy đua ghế thống đốc giữa ứng cử viên Dân Chủ Doug Jones và đối thủ GOP Tommy Tuberville. Trong cùng ngày, Georgia cũng chứng kiến cuộc tranh ghế thống đốc.
Vài tuần sau, ngày 2 Tháng Sáu, tới lượt California chứng kiến cuộc chạy đua ghế thống đốc. Tính đến thời điểm này, ít nhất 10 ứng cử viên đã có mặt trên lá phiếu sơ bộ. Các ứng cử viên đáng chú ý của phe Dân Chủ có Eric Swalwell; Katie Porter; Antonio Villaraigosa (cựu thị trưởng Los Angeles); Xavier Becerra; và tỷ phú Tom Steyer.
Với GOP, dù cơ may thắng rất thấp ở một tiểu bang cực xanh như California nhưng họ cũng góp mặt. Hai ứng cử viên GOP đáng chú ý là Steve Hilton và Chad Bianco. Tại California, tất cả ứng cử viên đấu với nhau trong cuộc bầu cử sơ bộ duy nhất và hai người dẫn đầu sẽ tiến vào cuộc tổng tuyển cử.
Nhìn chung, loạt cuộc bầu cử 2026 không chỉ là phép thử đối với mức độ ủng hộ dành cho cá nhân ông Trump mà còn là thước đo sự kiên nhẫn của cử tri trước những cam kết của ông, đặc biệt vấn đề đời sống kinh tế. Nước Mỹ nói chung và Washington nói riêng đang đứng trước một cuộc tái cơ cấu quyền lực đầy kịch tính. [dt]
FOUNTAIN VALLEY, California (NV) – Võ sư Đặng Thông Phong, một trong những người dạy võ Aikido (Hiệp Khí Đạo) lâu đời và nổi tiếng nhất trong cộng đồng Việt Nam và sáng lập đạo đường Westminster Aikikai, vừa qua đời tại Fountain Valley, California, hôm 10 Tháng Mười Hai, hưởng thượng thọ 90 tuổi, theo cáo phó do gia đình đăng trên nhật báo Người Việt.
Lúc sinh thời, võ sư là người có nhiều đóng góp to lớn trong việc xây dựng và phát triển môn võ Aikido từ Việt Nam sang đến Mỹ.
Võ sư Đặng Thông Phong. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Theo trang web Tenshinkai Aikido Federation mà ông làm chủ tịch, sự nghiệp võ thuật của ông bắt đầu từ năm 1950 tại Học Viện Võ Thuật Hàn Bái, Sài Gòn. Tại đây, ông bắt đầu huấn luyện Hàn Bái Đường Việt Kungfu của Thiếu Lâm và Nhu Đạo.
Năm 1963, ông bắt đầu dạy Taekwondo ở Học Viện Quân Sự Võ Thuật và Giáo Dục Thể Chất tại Thủ Đức.
Năm 1967, ông đi thăm trụ sở Aikikai Thế Giới ở Tokyo, Nhật, để huấn luyện thêm cho mình và được cấp Huyền Đai Đệ Tam Đẳng môn võ Aikido. Khi trở về Việt Nam, ông được đề cử làm giám đốc kỹ thuật Học Viện Quân Sự Võ Thuật và Giáo Dục Thể Chất.
Năm 1968, ông được tổ sư O-Sensei Ueshiba Morihei trao thẩm quyền tổ chức, đào tạo, và mở rộng Aikido khắp Việt Nam theo tinh thần của tình yêu và hòa bình. Từ đó, ông thành lập Tenshinkai Aikido Federation và giữ vị trí chủ tịch cho đến ngày qua đời.
Năm 1970, võ sư Phong bắt đầu dạy Aikido cho quân đội VNCH và một số trường của quân đội.
Sau 1975, ông vượt biên 18 lần, và sau cùng ông cũng đến Mỹ vào năm 1986.
Năm 1988, Tenshinkai Aikido Federation tái sinh, dưới tên International Tenshinkai Federation, có văn phòng chính ở Westminster.
Năm 1991, Aikido Thể Giới công nhận International Tenshinkai Aikido Federation là một tổ chức chính thức trong hệ thống Aikikai hoạt động tại Hoa Kỳ.
Võ sư Đặng Thông Phong thời còn trẻ. (Hình: Đinh Xuân Dương cung cấp)
Thành tích võ thuật của võ sư Đặng Thông Phong gồm:
-Huyền Đai Đệ Thất Đẳng Hiệp Khí Đạo Aikikai.
-Huyền Đai Đệ Lục Đẳng Thái Cực Đạo.
-Huyền Đai Đệ Ngũ Đẳng Nhu Đạo.
Ngoài ra, ông cũng là quyền chưởng môn Thiếu Lâm Hàn Bái Đường, được ghi tên trong World Martial Arta Hall of Fame 1999, và là cựu sĩ quan QLVNCH.
Trong một lần nói chuyện với nhật báo Người Việt hồi năm 2021, võ sư Đặng Thông Phong tâm tình về môn võ ông theo đuổi suốt đời như sau: “Aikido được gọi là ‘môn võ của tình thương,’ bởi vì nó không dùng để làm tổn thương người khác, hoặc có thể hiểu là ‘con đường của tinh thần hài hòa,’ hoặc ‘con đường hiệp thông với năng lượng cuộc sống.’Mục tiêu của tổ sư là các môn sinh có thể dùng Aikido để tự bảo vệ mình mà vẫn bảo vệ người tấn công không bị thương.” (Đ.D.)
ĐÀI BẮC, Đài Loan (NV) – Ngày 22 Tháng Mười Một vừa qua, tại Trung Tâm Âm Nhạc Đài Bắc, trên thảm đỏ danh giá của Giải Kim Mã (Golden Horse Awards) lần thứ 62, có một phụ nữ Việt Nam trong bộ áo dài đen xuất hiện khiêm tốn bên cạnh những tài tử Châu Á. Cô diễn một vai phụ trong “Left-Handed Girl” (Cô Gái Thuận Tay Trái), bộ phim nhận đề cử tám giải Kim Mã và Oscar 2026 cho hạng mục Phim Quốc Tế Hay Nhất.
Đó là Trần Thu Liễu, một cô dâu Việt xứ Đài, người luôn tin vào sự thiện lành, duyên số, và nỗ lực vươn lên của con người.
Cô Trần Thu Liễu diễn vai người giúp việc tên A-Li trong “Left-Handed Girl,” phim được đề cử Oscar 2026. (Hình: Đoàn làm phim “Left-Handed Girl” cung cấp)
Chọn học hỏi để bắt cầu
Hơn 10 giờ tối, giờ Đài Bắc, cô Trần Thu Liễu vừa về đến nhà sau một ngày làm việc và đi học. Có vẻ như 24 giờ của một ngày không đủ cho người phụ nữ ở độ tuổi 40. Rời Việt Nam từ năm 21 tuổi, mỗi ngày cô vẫn nỗ lực học hỏi, làm việc để làm tốt ước mơ của mình. Cô khiêm tốn gọi đó “là một đam mê, nên phải làm nhiều việc để nuôi cái đam mê của mình.”
Năm 20 tuổi, cô lấy chồng, rồi theo chồng sang Đài Loan. Khi đó, tiếng Trung của cô là những câu rất đơn giản, như “đói bụng” hay “xin chào.” Cô ghi danh học lại trường bổ túc từ cấp 1. Hơn 20 năm sau, giờ đây, cô đang theo học đại học ngành điện ảnh.
“Tôi sang Đài Loan là ngày Thứ Hai, ngày hôm sau bước chân theo chị ra công viên để làm nail. Đó là cái nghề đầu tiên của tôi ở Đài Bắc. Tôi làm khoảng 10 năm,” cô Liễu nói trong cuộc trò chuyện với nhật báo Người Việt qua điện thoại. “Lúc đó vừa đi học vừa đi làm, tham gia các hoạt động văn nghệ. Ai cần công việc gì mà mình có thể làm đều nhận làm.”
Đó chỉ hoạt động văn nghệ rất nhỏ trong cộng đồng cô đang sống, như múa, kịch…
Từ những ngày đầu đến Đài Bắc, cô sớm nhận ra đây là một thế giới mới để cô có thể thỏa sức chạm đến những ước mơ khi còn trong nước không có cơ hội để làm.
“Ở Việt Nam khi đó, nếu có mơ ước gì đó thì nói chung để thực hiện nó là một điều khó khăn. Khi mới qua đây, mình không dám nói về cái đam mê của mình, chôn ở trong lòng mình thôi. Vừa làm nail, vừa chăm con, vừa học tiếng Trung. Có hoạt động văn nghệ ở đâu cũng tham gia. Bây giờ thì mình đi làm thêm nghề thông dịch,” cô nói.
Từ gần như là con số 0 về tiếng Trung, sau thời gian cố gắng học, các thầy cô giáo khuyến khích cô làm thông dịch cho những người vừa mới sang Đài Bắc, giúp họ làm quen với cuộc sống mới. Thế là sau khoảng tám đến 10 năm làm nghề nail ở công viên, cô quyết định nghỉ để đi theo nghề thông dịch, thời gian còn lại thì đi học thêm.
Trần Thu Liễu (thứ hai từ trái) nhìn chị cô làm nail khi mới sang Đài Loan,. (Hình: Trần Thu Liễu cung cấp)
“Làm nghề nail, khi có khách gọi mà mình không đi làm được thì sẽ mất khách. Bỏ không bao lâu thì mất hết khách,” cô cười, kể về một giai đoạn đời mình.
Giữa kiếm tiền, thật nhiều tiền, và tinh thần học hỏi cầu tiến trong cuộc sống, cô chọn cái thứ hai. Cô biết “nếu mình muốn tiến bộ thì bắt buộc mình phải học.”
Thế là cô trở thành thông dịch viên, với tâm nguyện giúp cho “chị em mình khi mới sang Đài Bắc còn bỡ ngỡ với văn hóa, ngôn ngữ, từ từ thích nghi.” Bên cạnh đó, cô Liễu còn làm người dẫn chương trình Cư Dân Mới ở Đài Phát Thanh Giáo Dục Quốc Gia Đài Loan. Tại đây, cô phỏng vấn những người mới đến Đài Loan và nói về nghệ thuật.
Người trước giúp người sau, bắt nhịp cầu văn hóa. Ngược lại, cô Liễu cũng học được thêm nhiều điều mới, đó là hạnh phúc đơn giản mà cô chọn cho cuộc sống của mình.
Đuổi bắt ước mơ
“Tất cả mọi thứ đối với tôi đều là duyên, đều bắt đầu từ niềm đam mê của mình,” cô Trần Thu Liễu nhìn nhận như thế. Cái duyên đưa cô đến những vai diễn đầu tiên là từ một ca khúc do chính cô viết và trình bày, mang tên “Tôi Đến Từ Việt Nam.”
“Tôi đến từ Việt Nam/Vượt núi băng biển để đến Đài Loan/Ở một nơi rất xa ấy, là quê hương của tôi/Nơi có người thân yêu, và những ký ức đẹp đẽ nhất đời tôi/Thuở nhỏ còn chưa hiểu chuyện/Chưa biết trân trọng những ngày được ở bên cha mẹ, những tháng ngày hạnh phúc, vui vẻ và bình yên/…” (Tôi Đến Từ Việt Nam)
“Bài hát này là những từ rất đơn giản, vì tiếng Trung của tôi là qua đây tôi mới học, không phải như người khác. Tôi không phải là du học sinh. Tôi vừa đi học vừa đi làm,” cô Liễu nói.
Trong bài hát “Tôi Đến Từ Việt Nam,” có một đoạn hò: “Chồng gần không lấy, đi lấy chồng xa/Mai sau cha yếu mẹ già/Bát cơm đôi đũa, kỹ trà ai dâng” là nỗi lòng của cô gái vừa mới tuổi đôi mươi xa gia đình, xa cha mẹ, muốn bay khỏi tổ kén tìm đến một thế giới rộng lớn hơn.
“Lúc đó còn nhỏ, không hiểu nhiều về đời. Chỉ hiếu kỳ bên ngoài. Bước ra khỏi khuôn khổ của nhà mới biết cái gì là nhớ cái gì là thương và cũng ra xã hội rồi biết rõ mình cần gì,” cô bày tỏ.
Tình cờ nghe được tâm trạng chân thành của cô gái trong bài hát đó, một đạo diễn đã liên lạc với cô Liễu, mời cô đóng một vai phụ trong phim “Elena.” Cô diễn vai một di dân mới trong xã hội Đài Loan.
Cô kể, từ đó, cô có cơ hội diễn những vai nhỏ. Bắt đầu có người này người kia tìm đến, hoặc nếu thấy nơi nào cần những vai là cư dân mới thì cô cũng tìm đến để thử.
“Mình không quen biết ai, nên những lần như vậy hồi hộp lắm,” cô nói. “Nhưng tôi may mắn gặp những đoàn kịch, đoàn phim là những người tốt. Dĩ nhiên không phải lúc nào cũng vậy. Tôi không phải diễn viên chuyên nghiệp, nên cũng từng bị sốc lắm.”
Cho dù thế, cô luôn tự nhận mình là người may mắn. Và chính vì may mắn mà cô quyết định phải nỗ lực cố gắng. Từ vai diễn cơ duyên đầu tiên của năm 2014 đến hôm nay, cũng đã mười năm. Mười năm đó là một hành trình không ngừng vươn lên của cô.
Vai phụ trong phim được đề cử Oscar 2026
“Ồ, mình chỉ vinh dự được tham gia một vai rất nhỏ trong bộ phim. Một vai phụ nhỏ xíu thôi,” câu nói đầu tiên của cô Liễu khi nói đến phim “Left-Handed Girl.”
Chính từ những vai diễn nhỏ khác trong phim ảnh và kịch nói, giám đốc sản xuất và đạo diễn của “Left-Handed Girl” chủ động liên lạc, mời cô Trần Thu Liễu thử vai.
Cô kể: “Đạo diễn gửi email mời tôi đến thử vai, nhưng khi ngồi nói chuyện một lát thì đạo diễn nhận luôn, không cần diễn thử.”
“Vai của tôi là một người giúp việc, phụ bán mì cho vai chính nữ. Cô ấy có hai người con gái. Theo lời đạo diễn, đây là một vai có ý nghĩa, nhưng vì thời lượng phim không cho phép nên phải cắt bớt các tình tiết ở giai đoạn hậu kỳ, còn lại rất đơn giản.”
Chia sẻ thêm, cô nói nữ đạo diễn xây dựng nhân vật này từ hình ảnh những người ngoại quốc sang Đài Loan tìm việc làm mà bà đã gặp ngoài đời thật. Phim nói lên một xã hội thực tại của Đài Loan, có những tầng lớp lao động từ ngước ngoài.
“Ví dụ họ sang để giúp việc nhà, nhưng khi qua đến nơi thì bị bắt đi làm đủ thứ chuyện. Ý của đạo diễn ban đầu là mô tả một xã hội đa dạng của Đài Loan,” cô Liễu nói.
“Chỉ là một vai diễn nhỏ thôi và không xuất hiện nhiều,” cô liên tục nhắc về sự có mặt của mình trong phim, “nhưng tôi rất biết ơn đạo diễn và người sản xuất cho tôi cơ hội cùng với đoàn phim đi trên thảm đỏ của Giải Kim Mã. Có nhiều vai phụ khác, nhưng tôi may mắn có được điều đó.”
Trần Thu Liễu dẫn chương trình phát thanh trên Đài Phát Thanh Giáo Dục Quốc Gia Đài Loan. (Hình: Trần Thu Liễu cung cấp)
Biết lượng sức mình
Nhớ lại ngày hôm đó, một cô dâu Việt sống ở Đài Loan hơn hai thập niên, nay đã là góa phụ, vẫn không quên cảm giác đặc biệt của mình. Đặc biệt đến nỗi cô đã tự hỏi “ủa sao mình lại đứng ở đây?”
“Khi đó, mình mong muốn một ngày nào đó, chính mình sẽ được đề cử để đứng ở đó, không còn phải bỡ ngỡ ‘ủa sao mình lại đứng ở đây?’” cô chia sẻ.
Ai cũng có quyền ước mơ, nhưng cố gắng là một căn cước riêng không thuộc về mẫu số chung. Cô Trần Thu Liễu hiểu rõ giây phút đó là kết quả của những năm tháng nỗ lực phấn đấu, sống hết mình vì niềm đam mê, không dựa dẫm, không ảo tưởng, không mơ hồ, không chối bỏ thực tế. Cô hiểu rõ “mỗi người có một cái số và năng khiếu khác nhau.”
“Tôi biết dù mình mê nghệ thuật nhưng mình không phải là thiên tài. Đó là sự thật nên tôi luôn cố gắng học hỏi, và không bỏ công việc hàng ngày trong cuộc sống,” cô nói. “Tôi biết lượng sức mình.”
Cuộc sống lúc nào cũng phải lo, nhưng chắc chắn cô sẽ không bỏ đam mê của mình. Nếu bỏ đi thì hạnh phúc, niềm vui cũng không còn, chỉ còn lại đồng tiền kiếm được. Đồng tiền có thể mua được nhiều thứ, nhưng cũng có những thứ mà tiền muôn bạc vạn cũng không mua được.
“Chỉ cần ngày mai tiến bộ hơn hôm nay, năm sau tiến bộ hơn năm nay. Đó là niềm vui. Còn thành tựu thì đôi khi nó còn là thiên mệnh,” cô Trần Thu Liễu bày tỏ quan điểm của một cô dâu Việt xứ Đài như thế. [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Bưu Điện Hoa Kỳ (USPS) sẽ áp dụng một số thay đổi mới trong năm 2026, bao gồm điều chỉnh quy trình đóng dấu bưu điện (postmark). Những thay đổi này có thể khiến người gửi các giấy tờ cần đúng hạn – như hồ sơ thuế hoặc trả hóa đơn – đối mặt với phí trễ hạn và các khoản phạt, theo USA TODAY hôm Thứ Ba, Tháng Mười Hai, 2025.
Trong nhiều thập niên, dấu bưu điện – dấu chính thức cho biết thư được USPS tiếp nhận ở đâu và khi nào – được pháp luật công nhận như bằng chứng cho thấy người gửi thư kịp thời hạn, ví dụ gửi lá phiếu bầu trước hoặc trong ngày bầu cử.
USPS điều chỉnh quy trình đóng dấu bưu điện trong năm mới, có thể ảnh hưởng đến việc trả hóa đơn của người gửi thư. (Hình minh họa: Trà Nhiên/Người Việt)
Trước đây, dấu bưu điện của USPS thể hiện ngày thư được bỏ vào thùng thư hoặc nộp tại quầy bưu điện. Tuy nhiên, theo quy định mới, USPS làm rõ rằng dấu bưu điện sẽ phản ánh ngày phong bì được giải quyết lần đầu qua máy phân loại tự động của USPS, có thể sau vài ngày kể từ lúc người gửi bỏ thư – không còn là ngày gửi thư thực tế.
Những thay đổi này nằm trong sáng kiến “Delivering for America” của USPS, bao gồm việc hợp nhất các trung tâm giải quyết thư và hiện đại hóa hạ tầng, nhằm thích ứng với bối cảnh lượng thư giấy giảm trong khi số bưu kiện tăng lên.
Quy định mới về dấu bưu điện ảnh hưởng thư gửi như thế nào?
Trong thời gian dài, nhiều người Mỹ vẫn cho rằng thư sẽ được đóng dấu ngay trong ngày họ gửi và có thể chưa chuẩn bị cho việc phải tính thêm vài ngày chờ giải quyết.
Các khoản nộp thuế, quyên góp từ thiện, hồ sơ pháp lý, tiền thuê nhà, và các hóa đơn hoặc vật phẩm khác phụ thuộc vào ngày đóng dấu để xác định hạn chót đều có thể bị ảnh hưởng. Dấu bưu điện trễ hơn có thể làm cho trễ hạn trả lệ phí nào đó, bị phạt tiền, hoặc bị xem là quá hạn.
Nhiều tiểu bang cũng chấp nhận lá phiếu bầu được đóng dấu trước hoặc trong ngày bầu cử.
Vì vậy, các loại thư cần đúng hạn nên được gửi trước hạn vài ngày. Người dân cũng có thể vào bưu điện địa phương yêu cầu đóng dấu tay (manual postmark) ngay trong ngày, hoặc sử dụng thư bảo đảm (certified mail).
Phí bưu kiện cũng tăng giá trong năm 2026. (Hình: Trà Nhiên/Người Việt)
Khi nào cước phí vận chuyển của USPS tăng và tăng bao nhiêu?
Trong khi giá tem Thư Hạng Nhất (First-Class Mail) hiện ở mức 78 cent chưa bị tăng vào thời điểm này, thì phí vận chuyển đối với “Priority Mail,” “Priority Mail Express,” “USPS Ground Advantage,” và “Parcel Select” dự kiến sẽ bị tăng trong năm mới.
Đợt tăng giá dự kiến có hiệu lực từ ngày 18 Tháng Giêng. Mức giá phụ thuộc vào trọng lượng bưu kiện và khoảng cách vận chuyển.
-Priority Mail: Từ $10.45/bưu kiện và $11.90 cho phong bì đồng giá (flat-rate), dự kiến tăng 6.6%.
-Priority Mail Express: Từ $32.50/bưu kiện và $33.40 cho phong bì đồng giá, dự kiến tăng 5.1%.
-USPS Ground Advantage: Từ $7.20, dự kiến tăng 7.8%.
-Parcel Select: Dự kiến tăng 6%.
Mức tem Thư Hạng Nhất tiêu chuẩn là 78 cent cho ounce đầu tiên và tăng thêm 29 cent cho mỗi ounce kế tiếp. Mức giá này áp dụng từ Tháng Bảy, 2025, và không dự kiến tăng vào Tháng Giêng, lần điều chỉnh tiếp theo có thể rơi vào giữa năm 2026.
Thúc đẩy hiện đại hóa
USPS cũng sẽ đẩy mạnh hiện đại hóa bưu điện trong năm mới.
USPS thông báo sẽ khai triển thiết kế lại sảnh bưu điện, ưu tiên công nghệ tại các điểm bán lẻ toàn quốc. Theo các giới chức, điều này sẽ giúp việc gửi và nhận thư nhanh hơn, dễ dàng hơn và tiện lợi hơn cho khách hàng.
USPS thông báo sẽ khai triển thiết kế lại sảnh bưu điện với công nghệ mới. (Hình minh họa: Trà Nhiên/Người Việt)
“Hiện đại hóa không gian bán lẻ là cách chúng tôi đáp ứng nhu cầu của khách hàng ngày nay,” bà Tracy Raymond, giám đốc điều hành bán lẻ USPS, cho biết trong thông cáo. “Mọi người mong đợi tốc độ, sự rõ ràng, và tiện ích dựa trên công nghệ – và các sảnh mới của chúng tôi mang lại điều đó, đồng thời vẫn duy trì dịch vụ trực tiếp đáng tin cậy là đặc trưng của Bưu Điện.”
Các sảnh bưu điện nâng cấp sẽ có tủ thông minh 24/7, “kiosk” cải tiến tự phục vụ, ứng dụng “Rapid Drop” trên điện thoại, màn hình thông tin kỹ thuật số, và bố cục tinh gọn.
Ngoài ra, USPS còn mở rộng các dịch vụ hành chính như sổ thông hành, lăn tay, và xác thực danh tính. (T.Nhiên) [đ.d.]
SACRAMENTO, California (NV) – Ở California, tài xế có thể gây tai nạn chết người mà không bị trừ điểm bằng lái. Đó là hệ quả của một đạo luật cải cách hình sự được thông qua năm 2020, cho phép chánh án, về cơ bản, xóa một vụ án tiểu hình khỏi hồ sơ, như thể vụ việc chưa từng tồn tại, theo báo mạng Calmatters hôm 17 Tháng Mười Hai.
Đạo luật này nhằm bảo vệ những người bị cáo buộc tội “mức độ thấp” khỏi kỳ thị, do có tiền án – điều có thể hạn chế cơ hội tìm việc làm và nhà ở.
Bà Allison Lyman (bìa phải), có con trai bị xe hơi tông chết, tại buổi thắp nến ở Sacramento tưởng niệm nạn nhân bị tai nạn giao thông, hồi Tháng Mười Một, 2025 (Hình: Fred Greaves/CalMatters)
Nhưng một cuộc điều tra của CalMatters phát hiện ra hệ quả ngoài ý muốn: Chương trình chuyển hướng (diversion program) đối với án tiểu hình mới này cho phép một số tài xế bị truy tố ngộ sát xóa vụ án để không xuất hiện trên hồ sơ lái xe của họ.
Điều này có nghĩa là tài xế có thể chịu hình phạt nặng hơn vì tội chạy quá tốc độ so với việc tông chết người.
Bà Allison Lyman lần đầu nghe nói về chương trình chuyển hướng tiểu hình từ một công tố viên của Sacramento County. Tháng Tư vừa qua, anh Connor Lopez, con trai 23 tuổi của bà, đang chạy xe gắn máy ở Elk Grove thì bị một chiếc xe hơi đối diện rẽ trái và đụng trúng.
Anh Lopez, một giáo viên dạy dương cầm, chết ngay trên đường. Văn phòng công tố quận hạt truy tố tài xế, bà Harjit Kaur, tội ngộ sát ở mức tiểu hình – cho rằng việc bà không nhường đường cho xe ngược chiều nên gây ra tai nạn chết người, theo hồ sơ tòa án.
Sau đó, công tố viên nói với bà Lyman rằng bà cần chuẩn bị tinh thần vì vụ án có thể bị xóa khỏi hồ sơ của bà Harjit Kaur và niêm phong, nếu bà Kaur xin chuyển hướng và được chánh án chấp thuận.
“Tôi đă 43 tuổi và sẽ phải sống quãng đời còn lại mà không còn con trai. Nhưng với bà ấy [Harjit Kaur] thì sẽ không có hồ sơ gì cả sao?” bà Lyman nói.
Đó là một phần trong sự phẫn nộ và thất vọng lớn hơn của bà Lyman đối với cách mà hệ thống đang đối xử với cái chết của con trai bà. Bà kể rằng khi nói chuyện với cảnh sát, họ liên tục gọi sự việc là “mức độ thấp.”
Chương trình chuyển hướng tồn tại hàng thập niên trên toàn quốc. Về cơ bản, chánh án tạm dừng vụ án và yêu cầu bị can đáp ứng một số điều kiện trong một thời gian nhất định – chẳng hạn đi cai nghiện hay làm công ích. Nếu hoàn thành, vụ án sẽ bị hủy.
Một số chương trình tập trung vào nhóm bị can cụ thể như cựu quân nhân hoặc người có vấn đề sức khỏe tâm thần. Trước đây, công tố viên thường phải đồng ý mới được chuyển hướng.
Nhưng luật năm 2020 cho phép chánh án ở California ra lệnh chuyển hướng cho hầu hết án tiểu hình, với rất ít – nếu có – yêu cầu bắt buộc đối với bị can, kể cả khi công tố viên phản đối. Năm năm sau, hồ sơ tòa án cho thấy luật sư bào chữa thường xuyên xin chuyển hướng không chỉ cho tội như trộm vặt hay tàng trữ ma túy, mà cả sự việc có người tử vong.
Bà Rochelle Beardsley, phụ tá phó chánh biện lý Sacramento County, nói điều đó chẳng khác nào nói với gia đình nạn nhân rằng mạng sống người thân của họ không có giá trị.
“Như vậy là bất công với những người chịu tổn thất quá lớn,” bà nói.
CalMatters xác định khoảng 30 tài xế tránh được án kết tội ngộ sát nhờ luật chuyển hướng tiểu hình. Con số thực tế có thể cao hơn nhiều vì sự việc thường bị niêm phong và xóa khỏi cơ sở dữ liệu tra cứu tại tòa án của quận hạt.
CalMatters phát hiện trường hợp được chấp thuận chuyển hướng bằng cách đến trực tiếp tòa án khắp tiểu bang. Có vụ hồ sơ chưa bị niêm phong vì bị can chưa hoàn tất điều kiện chuyển hướng và vụ án vẫn hiệu lực, có vụ đã hoàn tất nhưng hồ sơ vẫn còn hiển thị trong cơ sở dữ liệu tòa án.
Ngộ sát do xe cộ có thể bị truy tố tiểu hình hoặc trọng tội, tùy hoàn cảnh. Công tố viên thường truy tố tiểu hình nếu tài xế không say rượu và không lái xe cực kỳ nguy hiểm như chạy quá tốc độ.
Người dân tham dự buổi thắp nến ở Sacramento tưởng niệm nạn nhân bị thiệt mạng vì tai nạn giao thông, hồi Tháng Mười Một, 2025. (Hình: Fred Greaves/CalMatters)
Tại tòa, công tố viên và gia đình nạn nhân thường đưa ra những lời kêu gọi đầy cảm thông để phản đối việc “thả” tài xế. Đôi khi chánh án lắng nghe và bác bỏ chuyển hướng. Nếu không, hậu quả thực tế rất rõ, bị can sẽ giữ được hồ sơ lái xe sạch. Bởi vì, chuyển hướng không được xem là kết án, và chỉ những vi phạm có kết án mới được ghi trên hồ sơ của Nha Lộ Vận (DMV).
Luật này không chỉ giúp bị can thoát trách nhiệm hình sự, mà còn giúp họ tránh nhiều loại hình phạt của DMV. Thông thường, ngộ sát bị trừ 2 điểm trong hồ sơ lái xe và có thể tăng phí bảo hiểm, học lại luật giao thông, thậm chí treo bằng nếu tích lũy thêm điểm trừ từ lỗi như lái quá tốc độ hay vượt đèn đỏ.
Trong số khoảng 30 tài xế được chấp thuận chuyển hướng mà Calmatters xác định được, không hồ sơ lái xe nào cho thấy vụ ngộ sát. (Một số hồ sơ có ghi nhận tài xế liên quan đến va chạm, nhưng dữ liệu DMV được cung cấp không cho biết ai có lỗi hay mức độ nghiêm trọng). Phần lớn, họ vẫn có bằng lái hợp lệ.
Gần một phần ba số đó bị phạt giao thông hoặc dính va chạm khác sau tai nạn chết người, theo hồ sơ DMV. Trong số này, có một thanh niên ở Los Angeles ngủ gật khi lái xe và tông chết một người đi xe đạp. Tài xế này bị phạt vượt đèn đỏ chỉ vài tháng sau khi chánh án chấp thuận chuyển hướng, và bị phạt chạy quá tốc độ mùa Hè vừa qua – ngay sau khi vụ án bị hủy.
Ở Alameda County, một tài xế gây tai nạn năm 2022 làm thiệt mạng hành khách của mình, bị phạt chạy quá tốc độ, chỉ hai tháng trước khi được chấp thuận chuyển hướng.
Ở Butte County, một tài xế gây tai nạn chết người năm 2020 nhận hai giấy phạt giao thông năm 2024 ngay trước khi được chuyển hướng, rồi lại bị phạt chạy quá tốc độ.
Chánh Án Daniel Lowenthal của Tòa Thượng Thẩm California ở Los Angeles là người góp phần soạn thảo luật năm 2020. Ông nói ông “rất ủng hộ chuyển hướng” vì thấy nó hoạt động hiệu quả và có thể phù hợp trong một số vụ ngộ sát do xe cộ gây ra.”
Tuy nhiên, ông cho rằng tiểu bang nên bảo đảm việc chuyển hướng vẫn được ghi trong hồ sơ DMV của tài xế.
Bà Kaur – người bị truy tố qua cái chết của anh Connor Lopez – ra hầu tòa để nghe đọc cáo trạng tại Tòa Thượng Thẩm California ở Sacramento County. Vì là án tiểu hình, bà không cần phải có mặt. Sau phiên tòa ngắn, Luật Sư Hendrick Crowell, đại diện bà Kaur, từ chối bình luận.
Ở giai đoạn sơ khởi này, chưa có dấu hiệu cho thấy luật sư của bà Kaur sẽ xin chuyển hướng. Dù vậy, bà Allison Lyman gặp các nhà lập pháp và hy vọng họ loại bỏ điều khoản này.
Hiện tại, mỗi Thứ Tư, bà Lynman cùng mẹ và chị gái – đôi khi có cả con gái – đến nơi con trai bà qua đời. Họ đứng bên lề đường, cầm bảng có hình anh Lopez, kêu gọi tài xế lái xe an toàn.
“Nếu có một hậu quả nào đó, có lẽ – có lẽ – mọi người sẽ suy nghĩ về trách nhiệm của mình khi ngồi sau tay lái,” bà Lyman nói. (T.Nhiên) [đ.d.]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Kiểm tra hàng loạt kho hàng của các công ty ở Sài Gòn, Công An TP.HCM phát giác hơn 30 tấn nội tạng, thịt trâu, bò, heo… đã bị biến chất, chuẩn bị tung ra bán cho người dân ăn Tết Bính Ngọ 2026.
Báo VnExpress hôm 31 Tháng Mười Hai dẫn tin từ Phòng Cảnh Sát Kinh Tế Công An TP.HCM cho biết, trước đó trong đợt kiểm tra các kho lạnh và cơ sở kinh doanh của nhiều công ty tại các phường Bình Hưng Hòa, Thủ Đức, An Phú Đông, Linh Xuân, Tam Bình và các xã Bình Lợi, Bà Điểm, Tân Nhựt, Vĩnh Lộc… phát giác hơn 30.5 tấn nội tạng và thịt động vật các loại không rõ nguồn gốc.
Nội tạng đông lạnh không rõ nguồn gốc đựng trong các thùng giấy. (Hình: VnExpress)
Cụ thể, tang vật gồm 4.5 tấn vú heo đông lạnh; 3.7 tấn dồi trường heo; 4.3 tấn trứng gà non; 1.5 tấn sụn gà; 5.5 tấn thịt trâu, bò, heo; 3.5 tấn chân gà, khô bò, chả lụa và 7 tấn thủy hải sản…
Toàn bộ số hàng hóa trên có mùi hôi thối được đựng trong thùng carton, dán nhãn chữ Anh hoặc Trung Quốc, không có nhãn phụ tiếng Việt, không kèm hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ.
Theo giới hữu trách, các chủ doanh nghiệp thu mua hàng trôi nổi, nhiễm khuẩn, hư thối trên thị trường để bán kiếm lời.
Giới hữu trách cho tiêu hủy số “thực phẩm bẩn” trên, đồng thời ra quyết định xử phạt hành chính tổng cộng số tiền hơn 1.66 tỷ đồng ($63,196).
Ngoài ra, qua kiểm tra các nơi kinh doanh ăn uống và lấy mẫu kiểm nghiệm thực phẩm tại một cơ sở ở phường Thủ Đức, cơ quan hữu trách phát giác hai mẫu thịt heo dùng chế biến xá xíu và ba rọi nhiễm vi sinh vượt quy chuẩn cho phép; Salmonella spp và Escherichia coli… không bảo đảm an toàn thực phẩm.
Một cơ sở dùng thịt bẩn để làm khô bò bán Tết. (Hình: Đăng Khôi/Dân Việt)
Công An TP.HCM khuyến cáo, thời gian qua tình trạng sản xuất, kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ ở Sài Gòn “khá phổ biến và phức tạp.”
Theo đó, gian thương tổ chức sản xuất, buôn bán thực phẩm rất đa dạng về mẫu mã, luôn “linh động” về giá cả và đặc biệt các loại thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ là những mặt hàng phổ biến trong bữa ăn hằng ngày của gia đình hoặc bàn tiệc quán ăn, tiềm ẩn rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng. (Tr.N) [dt]
Chỉ vài giờ sau khi gia đình Kennedy công bố tin buồn về cái chết của Tatiana Schlossberg — cháu ngoại của cố Tổng thống John F. Kennedy — Tổng Thống Donald Trump đã lên mạng xã hội Truth Social để chia sẻ và khuếch đại các bài đăng công kích, chế giễu gia đình Kennedy, theo tạp chí People.
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Kiểm tra hiện trường, lính cứu hỏa phát hiện thi thể chủ quán nước ở phường Đông Hòa, Sài Gòn, bị trói bằng dây kẽm.
Hôm 31 Tháng Mười Hai, Công An TP.HCM khám nghiệm hiện trường vụ cháy quán sinh tố, trà sữa trên đường Trần Hưng Đạo, phường Đông Hòa, tỉnh Bình Dương trước đây, nay thuộc Sài Gòn, thì phát hiện tử thi ông ĐNT, 54 tuổi, quê Thanh Hóa, chủ quán, trong tình trạng bị cột bằng hai sợi dây kẽm.
Vụ cháy quán sinh tố trên đường Trần Hưng Đạo, phường Đông Hòa, Sài Gòn. (Hình: Pháp Luật TP.HCM)
Theo báo Dân Trí, nhiều năm trước, ông T. thuê lại kiốt rộng khoảng 20 mét vuông của ông TNA để ở và buôn bán nước giải khát.
Khuya 30 Tháng Mười Hai, người dân xung quanh phát hiện đám cháy bùng lên kèm theo nhiều tiếng nổ lớn tại quán của ông T.
Hoảng hốt, mọi người hô hoán nhau tìm bình chữa cháy mini và nước để dập lửa nhưng bất thành, ngọn lửa nhanh chóng lan rộng bao trùm toàn bộ diện tích của quán nên trình báo với cơ quan hữu trách.
Nhận tin báo, đội cứu hỏa của Công An TP.HCM điều nhiều xe chữa cháy và lính cứu hỏa đến hiện trường để dập lửa.
Thi thể chủ quán bị trói được tìm thấy bên trong kiốt. (Hình: Phạm Hải/Pháp Luật TP.HCM)
Sau khoảng 20 phút, đám cháy được dập tắt, nhưng nhiều tài sản bên trong như xe gắn máy, tủ lạnh, tủ đựng trái cây, sinh tố… bị lửa thiêu rụi.
Tại hiện trường, cơ quan hữu trách phát hiện chủ quán thiệt mạng trên gác, thi thể cháy khô bị trói bằng dây kẽm…
Qua lời khai của người nhà ông T., trước khi xảy ra vụ cháy, người thân có nhận tin nhắn từ điện thoại của ông này thông báo có mua khoảng 30 lít xăng và sẽ tự sát nhưng họ không kịp đến hiện trường để ngăn cản.
Bước đầu, qua khám nghiệm hiện trường, công an nghi vụ hỏa hoạn là do nạn nhân tự tử. Hiện sự việc đang được điều tra làm rõ. (Tr.N) [dt]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Người dân, Việt kiều hay du khách ngoại quốc khi đổi tiền, giao dịch ngoại tệ trên thị trường “chợ đen” ở Việt Nam có thể bị phạt tiền và tịch thu.
Theo báo VnExpress hôm 31 Tháng Mười Hai, chính phủ Việt Nam vừa ban hành “Nghị Định 340” về việc “xử phạt hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng,” có hiệu lực từ ngày 9 Tháng Hai, 2026.
Theo quy định mới, việc đổi đô la Mỹ ra VND ở “chợ đen” sẽ bị phạt tiền và tịch thu. (Hình: Minh Đức/Báo Điện Tử Chính Phủ)
Theo đó, cơ quan quản lý sẽ phạt cảnh cáo những giao dịch dưới $1,000 khi cá nhân mua bán ngoại tệ (đổi tiền) với nhau hoặc tại các tiệm vàng, điểm đổi tiền không được phép, còn được gọi là “giao dịch trên thị trường phi chính thức (hay “chợ đen”).”
Nếu giao dịch từ $1,000 đến dưới $10,000, mức phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng ($380 tới $760); giao dịch từ $10,000 đến dưới $100,000, bị phạt 20-30 triệu đồng ($760 tới $1,140); giao dịch từ $100,000 trở lên bị phạt 80-100 triệu đồng ($3,042 tới $3,802). Đáng chú ý, kèm theo việc phạt tiền là “tịch thu toàn bộ tang vật vi phạm.”
Ngoài ra, khi trao đổi tiền hàng hóa, dịch vụ bằng ngoại tệ “không đúng quy định” với giá trị từ $10,000 trở lên sẽ bị tịch thu.
“Nghị Định 340” cũng đề cập mức phạt với hoạt động kinh doanh vàng. Theo đó, người dân mang theo vàng “khi xuất, nhập cảnh không đúng quy định của pháp luật” cũng sẽ bị phạt tiền từ 80 đến 100 triệu đồng.
Người dân có thể bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng nếu mua bán vàng giá trị 20 triệu đồng trở lên mà không chuyển khoản.
Người dân mang theo vàng “khi xuất, nhập cảnh không đúng quy định của pháp luật” cũng sẽ bị phạt tiền. (Hình: Thái Phương/Người Lao Động)
Bày tỏ trên trang Facebook cá nhân, danh khoản “Cuong Ngyen Europe” viết: “Giới hữu trách cho rằng phải làm gắt để dẹp bỏ ‘thị trường chợ đen’ để ổn định giá trị đồng tiền Việt Nam. Thế nhưng ở chiều ngược lại, nhiều người đặt câu hỏi Việt Nam bảo vệ tỷ giá hay đang làm khó dân? Tiệm vàng đổi trong một phút, ngân hàng bắt chờ một tiếng kèm sấp hồ sơ. Tại sao quyền tự do tài sản của cá nhân lại bị siết chặt đến thế?”
Trong khi đó, danh khoản “Quang Thịnh” bất bình bày tỏ: “Từ xưa tới giờ vẫn là cướp mà, nhưng giờ cướp mạnh tay hơn xưa nhiều.”
“Chơi tiền Việt Nam thôi. Thiếu thì in ra cũng dễ,” danh khoản “Quang Thịnh” châm biếm.
“Mô hình Bắc Hàn,” danh khoản “Kim Anh Vũ” kết. (Tr.N) [dt]
QUẬN CAM, California (NV) – Bộ lọc khí thải (catalytic converter, bộ chuyển đổi xúc tác) là thiết bị kiểm soát khí thải đặt trong hệ thống ống xả. Nó được đưa vào xe hơi lần đầu tiên từ những năm 1970s, rồi nhanh chóng trở thành thiết bị tiêu chuẩn trên hầu hết các loại xe hơi. Nhiệm vụ của nó là chuyển đổi các khí thải độc hại như NOx, CO, hydrocarbon thành hơi nước và CO2.
Theo trang mạng xe hơi carparts.com, luật pháp liên bang và tiểu bang hiện nay yêu cầu xe phải có bộ lọc khí thải. Việc tháo, sửa đổi hoặc cố ý làm hỏng chúng vì bất kỳ lý do nào đều được xem là bất hợp pháp, có thể phạt nặng. Câu hỏi đặt ra là nếu bộ lọc khí thải bị hỏng khi đang lái, xe có thể tiếp tục lái xe không? Lái xe không có nó có an toàn không? Điều gì xảy ra nếu bộ lọc bị đánh cắp?
Bộ lọc khí thải là thiết bị kiểm soát khí thải đặt trong hệ thống ống xả. (Hình: HD/Người Việt)
Về mặt kỹ thuật, xe vẫn có thể chạy mà không cần bộ lọc khí thải. Bằng chứng là trước khi xe hơi được trang bị bộ lọc khí thải, chúng vẫn hoạt động bình thường. Trong trường hợp nó bị đánh cắp, người lái sẽ biết ngay khi khởi động xe, vì xe sẽ phát ra tiếng ồn rất lớn. Chủ xe có thể yêu cầu bảo hiểm trả tiền để sửa chữa hệ thống ống xả, nhưng với điều kiện mua bảo hiểm toàn diện. Ngoài ra, cũng có thể lắp đặt những bộ phận bảo vệ bộ lọc khí để phòng ngừa bị đánh cắp.
Lái xe với bộ lọc khí thải bị hỏng có an toàn không? Yếu tố an toàn không phải là vấn đề chính. Nhưng chủ xe nên thay thế bộ mới ngay khi phát hiện ra nó bị hỏng hoặc bị đánh cắp. Ngoài ra, không nên mua bất kỳ chiếc xe cũ nào đã bị tháo bộ lọc khí thải. Nên nhớ rằng bộ lọc khí thải bị lỗi sẽ làm tăng lượng khí thải, ngay cả khi không nhìn thấy hoặc ngửi thấy bất kỳ mùi gì. Điều này có hại cho môi trường. Thêm nữa, khí carbon monoxide CO có thể gây chết người trong không gian kín. Nguy cơ cao nhất là khi có hiện tượng rò rỉ khí thải, và xe đang chạy không tải trong thời gian dài khi có người ngồi bên trong.
Nếu bộ lọc khí thải bị hỏng về mặt cơ học đến mức ảnh hưởng đến luồng khí thải, nó sẽ gây ra các vấn đề về hiệu suất động cơ, xe vận hành bất thường. Nhưng thường chúng không gây ra hư hỏng các bộ phận khác của xe. Tuy nhiên cũng có những trường hợp đặc biệt nguy hiểm. Có những bộ lọc bị hỏng trở nên cực kỳ nóng, đến mức trở nên đỏ rực! Đã có trường hợp xe đang đậu gây cháy cỏ khô. Mà hầu hết các bình xăng trên xe hiện đại, cũng như một số đường ống dẫn nhiên liệu đều làm bằng nhựa. Tình huống cháy dưới gầm xe có thể gây cháy toàn bộ xe, gây nguy hiểm cho những người ở trong xe và cả những xe khác ở gần đó. (HD)
GIA LAI, Việt Nam (NV) – Ba cán bộ xã ở tỉnh Gia Lai bị kỷ luật khiển trách khi bỏ lớp bồi dưỡng chính trị dành cho “cán bộ lãnh đạo” để đi đánh giải “Vũ Điệu Pickleball Tình Yêu U90+.”
Theo báo Người Lao Động, hôm 31 Tháng Mười Hai, tại kỳ họp thứ 6, Ủy Ban Kiểm Tra Tỉnh Ủy Gia Lai loan báo đã quyết định kỷ luật khiển trách ba cán bộ Phan Tất Phượng, bí thư Đảng Ủy, chủ tịch Hội Đồng Nhân Dân xã Bờ Ngoong; Đinh Hồng Thuật, phó chủ tịch xã Al Bá và Phạm Văn Hoàng, phó chủ tịch xã Chư Sê, do “vi phạm quy định về tham gia lớp bồi dưỡng chính trị, cập nhật kiến thức, kỹ năng cho cán bộ lãnh đạo, quản lý.”
Ông Phan Tất Phượng (bìa phải) cùng ông Đinh Hồng Thuật (giữa) tại giải pickleball “Vũ Điệu Pickleball Tình Yêu U90+.” (Hình: Tuổi Trẻ)
Theo Ủy Ban Kiểm Tra Tỉnh Ủy Gia Lai, các cán bộ nêu trên “thiếu gương mẫu, không chấp hành đầy đủ thời gian tham dự lớp bồi dưỡng theo kế hoạch do Học Viện Chính Trị Quốc Gia Hồ Chí Minh tổ chức, vi phạm quy định của Bộ Chính Trị về chế độ bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp.”
Những vi phạm này đã “gây dư luận xấu, ảnh hưởng đến uy tín cá nhân, tổ chức, địa phương nơi các cán bộ công tác.”
Lớp “bồi dưỡng chính trị” này được tổ chức từ ngày 6 đến 8 Tháng Chín, mà học viên là các bí thư, phó bí thư; chủ tịch, phó chủ tịch ủy ban, lãnh đạo một số cơ quan, đơn vị cấp xã.
Theo quy định, ông Phan Tất Phượng phải tham gia lớp bồi dưỡng, nhưng sáng 7 Tháng Chín, trên mạng xã hội Facebook có phát trực tiếp giải “Vũ Điệu Pickleball Tình Yêu U90+” tại xã Chư Sê, tỉnh Gia Lai. Trong clip do người dân cung cấp cho thấy, hình ảnh ông Phượng cùng một phụ nữ đang tham gia đánh giải tại sân bóng thuộc xã Chư Sê.
Ông Phan Tất Phượng (phải) cùng đồng đội nữ đánh giải pickleball nên bỏ học lớp bồi dưỡng chính trị. (Hình: Chí Anh/Dân Trí)
Giải thích về sự việc này, ông Phượng cho rằng hôm đó ông xin nghỉ không tham gia lớp bồi dưỡng vì buổi sáng “có việc gia đình.” Còn buổi chiều thì “xử lý công việc tại xã.” (Tr.N) [dt]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Tối 31 Tháng Mười Hai, người dân ùn ùn đổ về các trung tâm, quảng trường và đường phố lớn ở Hà Nội, Sài Gòn, Đà Nẵng, Cần Thơ… chờ đón thời khắc chuyển giao sang năm mới 2026, trong không khí lễ hội rộn ràng khắp nơi.
Theo báo VnExpress, tại Hồ Gươm, Hà Nội, khi trời vừa tối, lực lượng hữu trách đã cấm người đi bộ đi vào khu vực tổ chức đêm nhạc nên đường phố bị kẹt xe. Nhiều người dân sinh sống bên trong phải trình giấy căn cước, hình chụp thông tin thuê khách sạn để được vào bên trong.
Sân khấu tổ chức chương trình đón năm mới 2026 tại quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, Hà Nội. (Hình: Giang Huy/VnExpress)
Trong đêm cuối cùng của năm 2025, Hà Nội tổ chức nhiều hoạt động đón năm mới 2026 với tâm điểm là chương trình countdown tại khu vực quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục và không gian phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm. Chương trình diễn ra từ tối, kéo dài đến thời khắc giao thừa với các tiết mục âm nhạc, trình diễn nghệ thuật và hoạt động cộng đồng.
Màn pháo hoa được bắn cùng chuỗi hoạt động “Countdown 2026” tại trung tâm phố cổ Hà Nội. Người dân và du khách đến tham dự có thể theo dõi các chương trình nghệ thuật, đếm ngược chào năm mới và vui với không khí lễ hội tại các không gian công cộng từ đầu buổi tối đến thời khắc giao thừa.
Tại thành phố Huế, mới khoảng 7 giờ tối, thời tiết trong ngày cuối năm se lạnh, nhưng nhiều người ra đường tập trung về khu vực Quảng Trường Trung Tâm Văn Hóa Thể Thao trên đường Tố Hữu, phường Vỹ Dạ, để chờ đón chương trình Countdown đón năm mới được tổ chức tại đây.
Tại Hồ Gươm, nhiều người thay vì tới khu vực nhạc hội ở quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục đã chọn cho mình các vị trí sát hồ để xem pháo hoa. (Hình: Gia Chính/VnExpress)
Còn tại Sài Gòn, đầu giờ chiều, từ chợ Bến Thành đến đường đi bộ Nguyễn Huệ đã tấp nập người xe đến vui chơi tối cuối cùng của năm 2025.
Những tòa nhà cao tầng và hàng quán xung quanh khu phố đi bộ Nguyễn Huệ được trang trí ánh đèn rực rỡ, làm không gian khu trung tâm thành phố bừng sáng, thu hút hơn bao giờ hết.
Dòng người đổ về ngày càng đông khiến từ khoảng 6 giờ tối, các trục đường chính như Đồng Khởi, Tôn Đức Thắng, khu vực cầu Ba Son, chợ Bến Thành, Nhà Hát Thành Phố… kẹt xe nghiêm trọng.
Hàng ngàn người đổ về sân khấu Countdown trên phố đi bộ Nguyễn Huệ, Sài Gòn. (Hình: Quỳnh Trần/VnExpress)
Khoảng 8 giờ 30 phút, dòng người không ngừng đổ về phố đi bộ Nguyễn Huệ khiến nơi đây trở nên quá sức chứa.
Chương trình Coutndown tại phố đi bộ Nguyễn Huệ gồm các màn biểu diễn âm nhạc, DJ, trình diễn ánh sáng… quy tụ dàn nghệ sĩ đình đám với nhiều ca sĩ nổi tiếng như Soobin, Tóc Tiên, Hoàng Thùy Linh, Kay Trần, Phương Mỹ Chi… Không gian lễ hội ngoài trời thu hút đông đảo người dân và du khách.
Du khách ngoại quốc theo dõi Countdown trên phố đi bộ Nguyễn Huệ, Sài Gòn. (Hình: Quỳnh Trần/VnExpress)
Ngay sau Giao Thừa, từ 0 giờ đến 0 giờ 15 phút 1 Tháng Giêng, 2026, thành phố tổ chức bắn pháo hoa nghệ thuật đón năm mới trình diễn rợp trời ở đầu hầm sông Sài Gòn, phường An Khánh; trung tâm thành phố mới Bình Dương và Quảng Trường Tam Thắng, phường Vũng Tàu, và một điểm tầm thấp tại Công Viên Văn Hóa Đầm Sen, phường Bình Thới…
Trong khi đó, tại thành phố Cần Thơ, khoảng 7 giờ tối 31 Tháng Mười Hai, hàng ngàn người dân kéo đến công viên Sông Hậu, phường Cái Khế, để xem chương trình nghệ thuật “Cần Thơ – Vững Bước Tương Lai” đón năm mới 2026… (Tr.N) [dt]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Sau thời gian truy nã và kêu gọi đầu thú không có kết quả, Tòa Án Thành Phố Hà Nội quyết định xét xử khiếm diện ông Lê Trung Khoa, nhà báo tự do, chủ trang web “Thoibao.de,” và Luật Sư Nguyễn Văn Đài với cáo buộc về tội “làm, tàng trữ, phát tán, tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống nhà nước.”
Theo các báo đảng trong nước, chiều 31 Tháng Mười Hai, Hội Đồng Xét Xử tuyên phạt ông Lê Trung Khoa, 54 tuổi, quê Thanh Hóa, 17 năm tù, với cáo buộc từ năm 2016, ông này “sử dụng 12 trang, kênh thông tin để đăng tải lên mạng xã hội nhiều bài viết, video clip có nội dung xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân; bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân; bôi nhọ uy tín, danh dự của lãnh đạo đảng, nhà nước nhằm mục đích chống nhà nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam.”
Luật Sư Nguyễn Văn Đài (trái) và nhà báo Lê Trung Khoa vừa bị tòa án CSVN xử khiếm diện và tuyên án mỗi người 17 năm tù. (Hình: VOV)
Trang “Thoibao.de” thường xuyên đưa tin về tham nhũng và đấu đá phe phái trong đảng CSVN, mặc dù ông này hiện đang ở Đức.
Cùng bị xét xử với ông Khoa, ba bị cáo Đỗ Văn Ngà, tự Facebooker Đỗ Ngà, 48 tuổi, ở xã Tuy Phước Đông, tỉnh Gia Lai, bị tuyên án bảy năm tù; Huỳnh Bảo Đức, 41 tuổi, ở phường Cầu Ông Lãnh, Sài Gòn, sáu năm rưỡi tù và Phạm Quang Thiện, 47 tuổi, cựu giám đốc Trung Tâm Công Nghệ và Truyền Thông Đa Phương Tiện thuộc Cổng Thông Tin Điện Tử Chính Phủ, năm năm rưỡi tù về cùng tội danh nêu trên.
Đáng chú ý, trước phiên tòa, ông Đỗ Văn Ngà, người bị cáo buộc là “cộng tác viên” của ông Lê Trung Khoa xuất hiện trong một phóng sự của Đài Truyền Hình Việt Nam VTV1, khóc và nhận tội trước máy quay.
Việc bắt bị cáo nhận tội trên sóng truyền hình là chuyện mà công an Việt Nam thường làm.
Tương tự, Luật Sư Nguyễn Văn Đài cũng bị Hội Đồng Xét Xử tuyên án 17 năm tù.
Ông Đài, 56 tuổi, quê tỉnh Hưng Yên, quốc tịch Việt Nam, bị chụp mũ là “đối tượng phản động.”
Cơ Quan An Ninh Điều Tra Bộ Công An cho rằng trong thời gian từ ngày 21 Tháng Bảy đến 7 Tháng Mười Một, 2025, ông Nguyễn Văn Đài sử dụng các danh khoản, kênh trên mạng Internet, như: Facebook “Nguyễn Văn Đài (David Nguyễn),” “Nguyễn Văn Đài,” “Diễn đàn tuổi trẻ Việt Nam,” nhóm Facebook “Luật Sư Nguyễn Văn Đài và Fans,” “Luật Sư Nguyễn Văn Đài và Bạn,” Youtube “D10TV – Luật Sư Nguyễn Văn Đài,” danh khoản X “Luật Sư Nguyễn Văn Đài” và blog “nguyenvandai.blogspot.com” đăng tải, phát tán hơn 3,500 bài viết, video clip có nội dung “xuyên tạc, phỉ báng chính quyền; bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân nhằm chống nhà nước Việt Nam.”
Theo Bộ Công An, trong thời gian hành nghề luật sư, ông Đài từng tham gia nhiều hoạt động “chính trị cực đoan,” móc nối với “các phần tử chống đối trong và ngoài nước,” nên đã ba lần kết án tù ông này.
Tháng Sáu, 2018, ông Đài cùng gia đình được sang Đức tị nạn.
Sau khi đến Đức, ông Đài tiếp tục thường xuyên đăng tải bài viết, livestream “xuyên tạc tình hình Việt Nam, tác động tiêu cực đến dư luận, nhất là trên mạng xã hội,” theo VnExpress.
Theo báo Pháp Luật TP.HCM, trước đó Bộ Công An đã phát lệnh truy nã hai ông Đài và Khoa, đồng thời khởi tố, bắt giữ các ông Thiện, Ngà, Đức do bị coi là “đồng phạm” với cáo buộc “chống phá.” (Tr.N) [dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Khán giả lễ trao huân chương danh dự Kennedy Center Honors năm nay, do Tổng Thống Donald Trump điều hợp, ít kỷ lục, theo tạp chí Variety hôm Thứ Ba, 30 Tháng Mười Hai.
Buổi lễ năm nay có trung bình 3.01 triệu khán giả, theo bản phúc trình của Nielsen Live + Same Day Panel + Big Data. Con số đó ít hơn năm ngoái 25%, trong khi buổi lễ năm 2024 có khán giả ít kỷ lục, chỉ 4.1 triệu người. Năm 2023, có 4.5 triệu khán giả.
Tổng Thống Donald Trump dự Kennedy Center Honors thường niên lần thứ 48 tại Kennedy Center ở Washington, DC, hôm 25 Tháng Mười Hai. (Hình: Allison Robbert/Getty Images)
Kennedy Center Honors được tổ chức hôm 7 Tháng Mười Hai và được chiếu trên đài CBS và Paramount+ hôm 23 Tháng Mười Hai.
Ông Trump là tổng thống đương nhiệm đầu tiên điều hợp buổi lễ.
Hôm 6 Tháng Mười Hai, một ngày trước buổi lễ, Tổng Thống Trump tuyên bố với phóng viên tại Tòa Bạch Ốc: “Tôi tin rằng, tôi dự đoán rằng, đây sẽ là chương trình đông khán giả nhất từ trước tới nay. Họ từng có vài con số khán giả khá tốt, nhưng không có con số nào bằng con số tối mai.”
Kennedy Center Honors là buổi lễ tôn vinh “những người có công đóng góp đặc biệt, định hình thế giới,” theo trang web Kennedy Center. Năm người được trao huân chương năm nay là ca sĩ George Strait, tài tử Sylvester Stallone, ban nhạc rock KISS, diễn viên Michael Crawford, và ca sĩ Gloria Gaynor.
Từ đầu nhiệm kỳ thứ nhì tới nay, Tổng Thống Trump cố thay đổi Kennedy Center theo hình ảnh của ông, thậm chí đổi tên trung tâm này thành “Trung Tâm Nghệ Thuật Biểu Diễn Tưởng Niệm Donald J. Trump và John F. Kennedy” trong Tháng Mười Hai. Vụ đổi tên này bị chỉ trích dữ dội, và nhiều nghệ sĩ đã hủy trình diễn ở đó để phản đối. (Th.Long) [đ.d.]
Chỉ ít ngày sau khi các giới chức hữu trách tại Việt Nam khoe tổng thương mại Việt Nam (bao gồm cả giá trị xuất cảng lẫn giá trị nhập cảng) vừa vượt qua mức $800 tỷ nên Việt Nam vừa trở thành một trong 15 quốc gia dẫn đầu thế giới về quy mô ngoại thương… là một số sự kiện đáng phải ngẫm nghĩ về triển vọng của kinh tế và xã hội của Việt Nam trong năm nay (2026).
Công nhân Việt Nam làm việc tại một xí nghiệp may xuất cảng ở tỉnh Thái Nguyên. (Hình minh họa: Nhac Nguyen/AFP via Getty Images)
Panko Vina (doanh nghiệp Nam Hàn từng rót vốn đầu tư vào lĩnh vực dệt may tại Việt Nam và hoạt động suốt từ 2003 đến giờ) vừa tuyên bố sẽ đóng cửa nhà máy ở Bình Dương vào cuối Tháng Giêng năm nay. Đại diện của Panko Vina cho biết, họ phải quyết định như vừa kể vì thiếu đơn đặt hàng nên chỉ còn có thể duy trì hoạt động của nhà máy ở Đà Nẵng.
Cùng thời điểm này, Nikkei Asia – tạp chí kinh tế của Nhật, cơ quan truyền thông được xem như một loại nhiệt kế đo niềm tin của giới đầu tư quốc tế – cảnh báo: Việt Nam có thể bị Mỹ trả đũa thương mại vì là sân sau của doanh nghiệp Trung Quốc và Việt Nam có thể vướng “bẫy trung chuyển,” mắc kẹt giữa Mỹ và Trung Quốc.
***
Năm 2025, giá trị hàng hóa xuất cảng của Việt Nam đạt hơn $400 tỷ. Khoảng 75% của con số vừa dẫn do các doanh nghiệp ngoại quốc đầu tư vào Việt Nam (FDI) tạo ra. Giá trị hàng hóa nhập cảng cũng nằm trong khoảng hơn $400 tỷ và khoảng 70% cũng thuộc về khối FDI (những doanh nghiệp trong khối này chi tiền nhập cảng nguyên liệu, vật liệu để sản xuất hàng xuất cảng).
Nói cách khác, bản chất những con số mà các giới chức hữu trách ở Việt Nam thường nêu lên để khoe, chính là bằng chứng cho thấy, kinh tế Việt Nam phụ thuộc hoàn toàn vào FDI, từ đầu vào (nhập cảng) đến đầu ra (xuất cảng). Do doanh nghiệp bản địa thiên về nhập cảng, không có FDI (nghĩa là bế tắc về xuất cảng), cán cân thương mại của Việt Nam sẽ lập tức chuyển từ thặng dư sang thâm hụt nặng nề, tỷ giá và dự trữ ngoại hối sẽ chịu áp lực khủng khiếp, khiến lạm phát gia tăng, các khoản nợ bằng ngoại tệ phình to, doanh nghiệp phá sản, thất nghiệp tăng, mãi lực giảm… Cũng vì vậy, một số người ví von FDI là một loại động cơ mà chính quyền Việt Nam mượn để vận hành con tàu kinh tế cho nên cả nhiên liệu lẫn quyền kiểm soát đều nằm trong tay thiên hạ.
Do thiếu tri thức và viễn kiến, các chính sách liên quan đến thu hút vốn đầu tư từ ngoại quốc vào Việt Nam trong vài chục năm qua biến Việt Nam thành đất hứa cho những nhà máy chuyên lắp ráp, hoàn thiện công đoạn cuối. FDI vào Việt Nam nhằm tận dụng chi phí hạ tầng thấp, chi phí nhân công thấp. nên chỉ rót vốn vào những ngành thâm dụng lao động (dệt may, da giày,…) và ứng dụng công nghệ ở mức trung bình. Bởi vì chính sách và cung cách quản trị, gần như toàn bộ FDI không bận tâm đến việc liên kết với doanh nghiệp bản địa, thậm chí tách biệt với khu vực nội địa. FDI nhập cảng khoảng 75% nguyên liệu, vật liệu từ Trung Quốc, Nam Hàn, Đài Loan,… và xuất cảng gần như 100% sang Mỹ, Liên Âu, Nhật,…
Bởi vì Việt Nam từng ký khá nhiều hiệp định tự do thương mại (FTA) với nhiều quốc gia, nhiều liên minh, nên FDI chọn đầu tư vào Việt Nam còn vì có thể tận dụng các ưu đãi mà những quốc gia, liên minh cam kết dành cho đối tác trong những FTA với họ. Tuy nhiên, thương mại quốc tế càng ngày càng phức tạp, mức độ hấp dẫn của nhiều FTA giảm đáng kể.
Để hạn chế bất bình đẳng trong cạnh tranh, các thành viên của Hiệp Định Tự Do Thương Mại giữa Việt Nam – Liên Âu (EVFTA) và các thành viên của Hiệp Định Đối Tác Toàn Diện – Tiến Bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTTP) đã đặt định hàng loạt yêu cầu về kỹ thuật và xuất xứ. Nếu không chứng minh được tỉ lệ nội địa hóa và nguồn gốc nguyên liệu, vật liệu, nhà sản xuất sẽ không được hưởng thuế suất 0% như trước. Làm sao FDI tại Việt Nam có thể gia tăng tỉ lệ nội địa hóa khi hệ thống doanh nghiệp bản địa èo uột? Làm sao FDI tại Việt Nam giữ cho giá thành thấp, giá bán thấp khi ngưng sử dụng nguyên liệu, vật liệu của Trung Quốc, đó là chưa kể tìm từ đâu nguồn cung đủ lớn, tốc độ giao hàng cực nhanh?…
Khi các liên minh như Liên Âu, các quốc gia như Mỹ, nghi ngờ có hiện tượng doanh nghiệp ở Việt Nam làm “sân sau” cho doanh nghiệp Trung Quốc để lẩn tránh thuế, họ không chỉ phạt doanh nghiệp bị “lộ” mà còn tổ chức điều tra để xác định xem toàn bộ doanh nghiệp tham gia sản xuất loại hàng hóa này có thật sự vô can hay cũng gian lận tương tự như vậy.
Không phải tự nhiên mà Nikkei Asia cảnh báo về việc nhiều FDI, đặc biệt là những FDI hoạt động bằng vốn của Trung Quốc, hay là các đối tác của Trung Quốc, đang chọn Việt Nam làm “trạm trung chuyển” để lẩn tránh thuế mà Mỹ áp đặt lên Trung Quốc. Sẽ có không ít FDI tại Việt Nam rút lui vì bị “lộ,” vì bị trúng “miểng,” do các cuộc điều tra lẩn tránh thuế (nếu bị xem là lẩn tránh, thuế đối với hàng dệt may, giày dép, đồ gỗ gia dụng sẽ tăng từ 30% – 35% tới 70% – 75%), vì những qui định khắt khe về xuất xứ, về bảo vệ môi trường,… khiến Việt Nam không còn rẻ. Việt Nam có vượt qua được cú sốc khi số lượng FDI giảm, kim ngạch xuất cảng giảm, tăng trưởng GDP vốn phụ thuộc vào FDI giảm, việc làm giảm, lao động giá rẻ không còn là yếu tố tạo ra ưu thế?
Việt Nam có thặng dư thương mại lớn với Mỹ, nhưng lại thâm hụt mậu dịch trầm trọng với Trung Quốc. Đó vừa là bằng chứng, vừa là hậu quả của việc bị biến thành “trạm trung chuyển giá trị gia tăng thấp.” Số tiền thu được từ Mỹ phần lớn lại được dùng để chi trả cho các nhà cung cấp nguyên liệu Trung Quốc! Năm nay là thời điểm mà Việt Nam “tứ bề thọ địch!” [đ.d.]
SYDNEY, Úc (NV) – Thành phố Sydney của Úc tưng bừng bắn pháo bông mừng Năm Mới 2026 đêm Thứ Tư, 31 Tháng Mười Hai, theo BBC.
Hơn 1 triệu người tập trung tại Sydney Harbour để ngắm màn bắn pháo bông truyền thống nổi tiếng. Nhiều đám đông đổ tới đó trước vài tiếng đồng hồ để tìm chỗ thuận tiện, có người thậm chí cắm trại từ đêm hôm trước.
Pháo bông thắp sáng bầu trời bên trên Sydney Harbour Bridge và Sydney Opera House mừng Năm Mới ở Sydney, Úc, ngày 1 Tháng Giêng. (Hình: Saeed Khan/AFP via Getty Images)
Chương trình mừng Năm Mới ở Sydney diễn ra sau khoảng nửa tháng xảy ra vụ xả súng trên bãi biển Bondi biểu tượng của thành phố này hôm 14 Tháng Mười Hai, 2025 làm 15 người thiệt mạng.
Hàng ngàn cảnh sát viên trang bị đầy đủ vũ khí tuần tiễu đường phố Sydney trong lúc người dân và du khách vui chơi. Cảnh Sát New South Wales loan báo hơn 2,500 cảnh sát viên sẽ trực Đêm Giao Thừa.
Trước khi chương trình đón Giáo Thừa bắt đầu, ông Chris Minns, thủ hiến tiểu bang New South Wales, tuyên bố cảnh sát “sẽ đông đảo, có trường hợp họ sẽ mang súng và vũ khí mà quý vị chưa từng thấy.”
Tuy nhiên, ông Minns nhấn mạnh cảnh sát có mặt để bảo đảm an toàn cho mọi người, và ông khuyên mọi người cứ vui chơi bình thường.
Lúc 11 giờ đêm Thứ Tư, giờ địa phương, Sydney Harbour im lặng một phút, đám đông mở đèn trên điện thoại đưa lên để tưởng nhớ nạn nhân vụ xả súng Bondi.
Một phụ nữ chụp hình bên dưới dàn lồng đèn có gắn lời chúc Năm Mới của Phật tử tại chùa Jogyesa ở trung tâm Seoul, Nam Hàn, hôm Thứ Tư, 31 Tháng Mười Hai, 2025. (Hình: Jung Yeon Je/AFP via Getty Images)
Một đảo san hô vòng của đảo quốc Kiribati ở Thái Bình Dương là nơi đầu tiên trên thế giới đón Năm Mới. Một du khách ở đó cho BBC hay ông đón năm 2026 “trên bãi biển không có vệ tinh, không có dấu hiệu con người sinh sống, tối đen, và vô số cua.”
Ở Indonesia, quốc gia có ba múi giờ, người dân và du khách ăn tiệc, vui chơi, nhảy múa ngoài đường phố trước giờ Giao Thừa.
Năm nay, Indonesia không bắn pháo bông. Chính quyền nước này cho biết sẽ ủng hộ kế hoạch không ăn mừng rầm rộ của một số vùng, vì Indonesia vẫn tiếc thương nạn nhân trận lũ lụt tàn khốc trên đảo Sumatra hồi Tháng Mười Một, 2025.
Tại Nhật, người dân và du khách đi chùa Zojo-ji ở thủ đô Tokyo dự nghi thức đánh 108 tiếng chuông tiễn năm cũ đón Năm Mới. Tuy nhiên, chương trình đếm ngược tới Giao Thừa tại ga xe lửa chính ở Shibuya Ward của Tokyo bị hủy vì lý do an ninh năm thứ sáu liên tiếp.
Ở thủ đô Seoul của Nam Hàn, lễ đánh chuông và đếm ngược tới Năm Mới được tổ chức tại tháp chuông Bosingak.
Ở Trung Quốc, trong chương trình đón Giao Thừa, Chủ Tịch Tập Cận Bình đọc diễn văn trên truyền hình gửi tới quốc dân, tuyên bố “công cuộc tái thống nhất… là không thể ngăn chặn.”
Ông Tập đọc bài diễn văn không lâu sau khi quân đội Trung Quốc loan báo kết thúc tập trận bằng đạn thật xung quanh Đài Loan. (Th.Long) [đ.d.]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Mùa bão năm nay đã “tha” cho nước Mỹ. Điều đó có thể giúp chi phí bảo hiểm giảm trong năm tới. Tuy nhiên, đừng kỳ vọng rằng sẽ có mức giảm quá mạnh.
Báo The Wall Street Journal dẫn nguồn từ Swiss Re Institute cho hay, đây là lần đầu tiên trong 10 năm qua không có cơn bão nào hình thành trong mùa bão Đại Tây Dương đổ bộ trực tiếp vào bờ biển của Mỹ. Trong hầu hết các năm, bão là một trong những thảm họa gây thiệt hại lớn nhất cho ngành bảo hiểm.
Một căn nhà rao bán ở Miami, Florida, tiểu bang thường có nhiều thiệt hại vì bão. (Hình minh họa: Joe Raedle/Getty Images)
Swiss Re Institute ước tính năm 2025 tạo ra $107 tỷ thiệt hại được bảo hiểm trên toàn cầu do thiên tai, giảm hơn $30 tỷ so với năm 2024. Sau khi đã điều chỉnh theo lạm phát, đây là mức thấp nhất kể từ năm 2020.
Tuy vậy, do các thảm họa khác vẫn xảy ra thường xuyên, bao gồm cháy rừng và giông bão nghiêm trọng, tổng thiệt hại thiên tai được bảo hiểm trong năm nay vẫn nằm trong khoảng 5% so với mức bình quân hàng năm của 10 năm trước đó, sau khi đã điều chỉnh lạm phát. Riêng các vụ cháy rừng xảy ra tại California trong năm nay là đắt đỏ nhất từ trước đến nay, với ước tính $40 tỷ thiệt hại được bảo hiểm.
Mặc dù không có bão đổ bộ vào Mỹ, nhưng mùa bão Đại Tây Dương nhìn chung vẫn rất sôi động.
Theo Cơ Quan Khí Quyển và Đại Dương Quốc Gia Hoa Kỳ (NOAA), mùa này đã hình thành ba cơn bão cấp 5, mức cao thứ hai từng ghi nhận trong một mùa. Trong đó có bão Melissa đổ bộ vào Jamaica. NOAA cho biết chính “các mô hình thời tiết ngắn hạn” đã giúp đẩy hệ thống bão tránh xa nước Mỹ.
Dù có mùa bão mạnh và thiệt hại vẫn lớn, thì giá tái bảo hiểm tài sản, tức bảo hiểm dành cho chính các công ty bảo hiểm, được dự báo vẫn sẽ giảm đáng kể trong năm 2026.
Một ghi chú gần đây của các chuyên gia phân tích của TD Cowen cho biết các trao đổi với những chuyên gia trong ngành cho thấy giá tái bảo hiểm cho rủi ro thiên tai tài sản có thể giảm khoảng 15% trên diện rộng khi các hợp đồng được gia hạn vào Tháng Giêng.
Tái bảo hiểm là thị trường bán sỉ then chốt, cuối cùng ảnh hưởng trực tiếp đến giá các hợp đồng bảo hiểm mà người dân và doanh nghiệp phải mua. Làn sóng tăng mạnh chi phí tái bảo hiểm bắt đầu từ năm 2023 là một trong những nguyên nhân chính khiến phí bảo hiểm nhà và xe tăng cao. Các đợt tăng giá này cũng góp phần đáng kể vào lạm phát chung tại Mỹ trong những năm gần đây.
Hiện nay, việc thiệt hại thiên tai nhẹ hơn tương đối là một yếu tố kéo giá tái bảo hiểm đi xuống. Thiệt hại thấp cũng đồng nghĩa đây là một năm có lợi nhuận cho nhiều nhà đầu tư vào chứng khoán liên kết với bảo hiểm, từ đó cho phép nhiều vốn hơn chảy vào lĩnh vực này trong năm tới. Khi nguồn vốn tăng, nguồn cung bảo hiểm dồi dào hơn và gây áp lực giảm giá.
Đặc biệt, thị trường đang chứng kiến một làn sóng phát hành mới các trái phiếu thảm họa, hay còn gọi là “cat bonds.” Đây là loại chứng khoán trả lợi suất khá cao, nhưng nhà đầu tư có thể mất vốn gốc nếu xảy ra các sự kiện hoặc mức thiệt hại bảo hiểm cao nhất định. Theo Aon Securities, trong 12 tháng kết thúc vào Tháng Sáu, tổng giá trị “cat bonds” đang lưu hành tăng gần 20%, lên mức kỷ lục với $54 tỷ.
Các chuyên gia phân tích của Moody’s Ratings đã công bố vào đầu năm nay rằng năng lực của thị trường truyền thống đang rất dồi dào, trong khi dòng vốn vào các thị trường thay thế, đặc biệt là cat bonds, cũng đang kéo giá xuống.
Sau đợt “tái thiết lập” thị trường tái bảo hiểm thiên tai cho tài sản vào năm 2023, khi giá tăng khoảng 1/3 theo một số thước đo, các nhà cung cấp loại bảo hiểm bán sỉ này hiện có dư địa để hạ giá hoặc mở rộng phạm vi bảo hiểm mà vẫn đạt kỳ vọng lợi nhuận đã được điều chỉnh theo rủi ro ở mức tốt.
Việc giá tái bảo hiểm giảm là tin tích cực cho các công ty bảo hiểm trực tiếp, những đơn vị bán hợp đồng bảo hiểm cho cá nhân và doanh nghiệp.
Chẳng hạn, các hãng bảo hiểm xe hơi đã bắt đầu tìm cách hạ phí để giành thị phần. Một số tiểu bang cũng đang sử dụng thị trường tái bảo hiểm để tài trợ cho các chương trình cung cấp bảo hiểm ở những nơi mà khu vực tư nhân không mặn mà, hoặc để bù đắp chi phí bảo hiểm đang tăng.
Tuy nhiên, với nhà đầu tư, câu hỏi đặt ra là liệu mức giảm giá này có thực sự hợp lý hay chỉ là dấu hiệu cảnh báo rằng thảm họa lớn tiếp theo có thể gây thiệt hại còn nặng nề hơn.
Ngay cả trước khi các đợt điều chỉnh giá diễn ra, cổ phiếu ngành bảo hiểm đã tụt hậu rõ rệt so với thị trường trong 6 tháng qua. Chỉ số bảo hiểm S&P Composite 1500 mới tăng chưa tới 3% từ đầu năm, trong khi S&P 500 tăng hơn 15%.
Ông Andrew Kligerman, chuyên gia phân tích của TD Cowen, cho rằng các công ty tái bảo hiểm nhiều khả năng vẫn “rất có lợi nhuận” trong năm tới. Tuy nhiên, ông cảnh báo rủi ro giá có thể “giảm quá đà”: một số nhà đầu tư lo ngại giá bảo hiểm tài sản có thể đi xuống trong hai đến ba năm, tạo tâm lý tiêu cực.
Có những lý do chính đáng để chi phí bảo hiểm giảm. Các nhà bảo hiểm có thể xác định rủi ro chính xác hơn theo từng khách hàng hoặc khu vực. Đáng chú ý, National Hurricane Center của NOAA đã lần đầu tiên đưa các mô hình trí tuệ nhân tạo vào dự báo cho mùa bão năm 2025.
Ngoài ra, chủ nhà hoặc các nhà phát triển apartment có thể đã đầu tư nhiều hơn vào mái nhà, hoặc áp dụng các biện pháp phòng thủ trong thiết kế cảnh quan tại những khu vực dễ xảy ra cháy rừng. Tại Florida, các cải cách pháp lý liên quan đến yêu cầu bồi thường bảo hiểm cũng có thể đang góp phần làm giảm rủi ro thiệt hại được bảo hiểm do bão, theo các chuyên gia phân tích của TD Cowen.
Tuy nhiên, mức độ hiệu quả của những biện pháp này chỉ có thể được đánh giá rõ sau khi sự việc xảy ra. Và dù gây đau đớn cho túi tiền, nhưng mức phí bảo hiểm cao đôi khi cũng là cách thị trường duy trì các nỗ lực phòng ngừa đó trong thời gian dài.
Thiên tai có thể được xem là “ý trời.” Nhưng những khoản lỗ bảo hiểm phát sinh sau đó thường lại là hệ quả từ chính cách vận hành của ngành này. (Ng.Tr)[kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Dù thích hay ghét, AI (trí tuệ nhân tạo) cũng ngày càng trở nên quan trọng trong công việc của chúng ta, theo CNN hôm Thứ Ba, 30 Tháng Ba.
Sử dụng AI trong công việc không có gì đáng nói trừ khi chúng ta không rõ như thế nào là chấp nhận được và như thế nào là không chấp nhận được, cũng như công ty của chúng ta cho phép hoặc cấm công cụ nào.
Hiện không biết chính xác bao nhiêu công ty có chính sách AI cụ thể. (Hình minh họa: Storyblocks)
Sau đây là những điều đáng chú ý khi sử dụng AI làm việc nhằm tránh gặp phiền phức.
1.Hãy nhớ AI có hạn chế
AI tạo sinh (generative AI) có thể rất hay – chẳng hạn, giúp chúng ta tìm dữ liệu hoặc tạo nên những mối liên hệ mà chúng ta có thể bỏ qua; và kiểm tra sản phẩm xem có bị lỗi hay không.
Nhưng AI tạo sinh cũng không hoàn hảo và bị hiện tượng gọi là “ảo giác” – “hiện tượng thấy những kiểu mẫu hoặc đối tượng không có thật hoặc con người không thấy được, từ đó tạo ra nội dung vô nghĩa hoặc không chính xác,” theo IBM.
Nói đơn giản, AI có thể tạo ra những thứ tào lao.
AI có thể được tha thứ cho tội “ảo giác,” nhưng con người thì không.
Do đó, nói tới công việc, “đừng bao giờ mù quáng tin AI,” ông Dave Walton,luật sư công ty luật Fisher Phillips, cho hay.
Chúng ta phải có trách nhiệm kiểm chứng bất cứ thứ gì do AI cung cấp trước khi đưa vào công việc, và phải minh bạch với “sếp” mỗi khi dùng AI cho công việc.
2.Tìm hiểu chính sách AI của công ty
Rất khó nói chính xác bao nhiêu công ty hiện đã có chính sách AI đầy đủ, mặc dù con số đó có thể đang tăng.
Một số cuộc khảo sát không mang tính khoa học cho thấy có lẽ con số đó nhỏ hơn tỉ lệ nhân viên cho hay đang dùng AI.
“Số nhân viên tự ý dùng AI tăng 65%, tạo ra cả cái mới lẫn rủi ro vì họ dùng trước khi có quy định chính thức,” Hiệp Hội Quản Trị Hoa Kỳ, tổ chức bất vụ lợi khảo sát 1,365 chuyên gia thuộc nhiều kỹ nghệ khác nhau ở 29 quốc gia trong năm nay.
Trong khi đó, mới đây, công ty luật Littler Mendelson khảo sát 349 chuyên gia của công ty Mỹ lớn nhỏ khác nhau và thuộc nhiều kỹ nghệ. Kết quả cho thấy 38% công ty cho hay có chính sách cụ thể về việc nhân viên dùng AI; 13% cho biết có hướng dẫn; và 19% nói đã kèm vấn đề sử dụng AI vào chính sách có sẵn.
Do đó, trước khi dùng, nhân viên nên coi chính sách và hướng dẫn về AI của công ty.
3.Dùng kiến thức thông thường
Nếu công ty không có chính sách AI cụ thể, hãy tham khảo những chính sách khác của công ty áp dụng cho tất cả cách làm việc của nhân viên, gồm AI, theo chuyên gia.
Những chính sách đó có thể bao gồm chính sách bảo vệ thông tin bí mật của công ty, bí mật thương mại hoặc tài sản trí tuệ, cũng như chính sách an ninh mạng và quyền riêng tư. (Th.Long)
