Lâm Hoài Thạch/Người Việt

KIÊN GIANG, Việt Nam (NV) – Ngày xưa, khi nói đến Miệt Thứ là người ta nghĩ đến những vùng đất hoang sơ ít có người đến sinh sống. Nhưng nay, địa danh Miệt Thứ – U Minh giờ không còn đúng nghĩa với tên của nó nữa.

Miệt Thứ là tên chung chỉ vùng đất thuộc địa bàn các huyện An Biên, An Minh, Vĩnh Thuận và U Minh Thượng của tỉnh Kiên Giang nằm cặp sông Cái Lớn, chạy ra vịnh Rạch Giá rồi quặt trái xuống tới huyện U Minh của tỉnh Cà Mau. Toàn bộ miệt thứ trải dài trên 30 km kể từ sông Cái Lớn tới trung tâm huyện An Minh, rộng chừng 15 km tính từ bờ biển vào đất liền.

Theo báo Tuổi Trẻ, người xưa theo mốc thứ tự của các con rạch đặt tên cho địa bàn, lần lượt là Thứ Nhứt, Thứ Hai, Thứ Ba… tới Thứ Mười Một. Lần hồi những “thứ” ấy được ráp với “miệt” (giống như miệt đồng, miệt vườn) trở thành “Miệt Thứ.”

Rạch Thứ Nhứt chính là kênh xáng Xẻo Rô dài 35 km do người Pháp đào từ đầu thế kỷ 20 nằm dọc biển, cách bờ biển chừng 6 km, từ sông Cái Lớn cắt ngang mười con rạch hướng về Cà Mau để khai thác, vận chuyển tài nguyên của rừng U Minh như than đước, tràm, mật ong…

Còn nhà văn Sơn Nam thì nói về vùng Miệt Thứ như vầy: Theo Đại Nam Nhứt Thống Chí, đó là vùng “Lâm Sác” hay vùng “Thập Câu,” trong dân gian còn gọi đó là Miệt Thứ được nằm ven vùng U Minh. Thập Câu là 10 con rạch có những địa danh như rạch Thứ Nhứt, rạch Thứ Hai…, đến rạch Thứ Mười. Tất cả đều chảy song song từ vùng đất thấp U Minh Thượng ra biển. Nhưng trong thực tế có hơn mười con rạch, do nhu cầu giao thông trên sông rạch, các cư dân bản xứ mới khai thác và khám phá thêm nhiều con rạch nhỏ, còn gọi là xẻo, như rạch Xẻo Vẹt, Xẻo Ngát, Chà Và Giả, Chà Và Thiệt, rạch Ổ Heo, rạch Nằm Bếp, rạch Kim Quy, và cũng có thêm những con kênh, như kênh Chín Rưỡi nằm giữa rạch Thứ Chín và Thứ Mười.

Trước đây Miệt Thứ là vùng rừng tràm có nhiều nước phèn quá khắc nghiệt, nên mới có câu “Muỗi kêu mà như sáo thổi, đỉa lềnh tựa bánh canh” như trong lời bài hát “Em Về Miệt Thứ” của nhạc sĩ Hà Phương. Nơi này cũng là vùng đất hiểm trở với nhiều thú dữ và bệnh tật. Trên đường Nam tiến của những vị tiền bối, đây là điểm dừng chân cuối cùng của người dân Việt và một số người Hoa Kiều (người Minh Hương). Họ bắt đầu khai thác vùng này từ sau năm 1870.

Bằng phương tiện xe ôm, chúng tôi đi từ đầu cầu sông Cái Bé, cách thành phố Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang, khoảng 20 km, xuôi xuống miền Nam của quốc lộ 63. Khi qua khỏi cầu Cái Lớn là đến vùng Xẻo Rô.

Vừa qua khỏi vùng miệt Thứ Nhì là đến Thị Trấn Thứ Ba, huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang.

Thị Trấn Thứ Ba dựa trên con kênh Thứ Ba của vùng Miệt Thứ giáp ranh với con kênh Cán Gáo, nối dài với sông Trẹm để về Cà Mau, mà ngày xưa địa điểm này được gọi là quận Kiên An, sau năm 1975, được đổi thành huyện An Biên.

Thị Trấn Thứ Ba ngày nay là một khu phố thị sầm uất, khác với gương mặt khắc nghiệt của vùng U Minh Thượng ngày nào. Một trung tâm kinh tế với nhiều cửa hàng buôn bán thực phẩm cũng như những dịch vụ cần thiết cho đời sống văn minh hiện nay.

Trên đường xuôi Nam của vùng Miệt Thứ, chúng tôi ghé vào một quán bình dân bên đường chỉ có để hàng chữ “Bún Cá Kiên Giang.” Bà Tư bán bún cá cho biết: “Còn chừng khoảng hơn 5 cây số nữa là sẽ đến vùng Chợ Thứ Bảy thuộc xã Đông Thái, huyện An Biên, sẽ có nhiều cửa hàng bán đủ thứ như ở đây. Dân Miệt Thứ chúng tôi bây giờ không còn sống lam lũ như ngày nữa, vì qua thời chiến tranh nên công chuyện làm ăn cũng có nhiều thứ để cho mình sống bằng nghề buôn bán trên bờ. Nhưng có một số người cũng không bỏ được nghề làm ruộng và nuôi cua biển, tôm càng hay đóng ghe đi đánh bắt hải sản.”

Đúng như lời bà Tư bán “Bún Cá Kiên Giang,” chúng tôi ghé ngay chợ Kênh Làng Thứ Bảy. Ngôi chợ này có địa thế đặc biệt là “tiền mặt lộ, hậu mặt sông,” cho nên hàng hóa trưng bày rất thích hợp cho hai mặt tiền: vừa trên bờ lộ xe vừa dưới sông cho ghe tàu. Dài cả gần một cây số đông đúc những cửa hàng bán rất nhiều loại hàng hóa như trái cây, đặc sản cá, mắm đến thực phẩm chế biến… Kể cả những gian hàng quần áo may sẵn, hàng gia dụng cao cấp điện, điện tử, điện thoại cũng có trong khu chợ này.

Vùng Miệt Thứ còn được thiên nhiên đãi ngộ một kho tàng thực phẩm đặc sắc đã tồn tại quanh năm, suốt tháng từ xưa cho đến bây giờ như nai, chồn, chim, cua đinh, lươn, rùa, rắn, càn đước… Cũng nhờ vậy, những thực phẩm tươi sống trời ban này đã giúp cho dân Miệt Thứ kiếm sống hằng ngày, chẳng những cho những dân ở Miệt Thứ tiêu dùng mà còn được đưa về các tỉnh lỵ, kể cả Sài Gòn, để dùng làm mồi “bén” cho những tay ăn nhậu.

Chú Tám Cua Biển, chuyên đặt cua biển, nói: “Nói là đặt bắt cua biển chớ tôi đến mấy ‘vuông cua’ (hồ nuôi cua) của chủ để mua lại, nhưng giá rẻ hơn, vì mình tự đặt lồng cua để bắt cua. Mùa này cua chưa lớn kịp nên giá còn hơi cao, tôi mua đến 150,000 đồng ($6.4)/một ký loại cua thường, bán ra cũng được 200,000 đồng ($8.5)/một ký.”

Càng đi xuống phía Nam thì những chợ búa, khu thương mại, khu quán ăn, quán nhậu lại càng đông đúc hơn, chạy dài qua những những kênh Miệt Thứ Tám, Thứ Chín, Thứ Mười.

Ông xe ôm Sáu Nhàn thông báo: “Đến Thứ Mười Một rồi ông ơi. Nơi này lúc trước là nơi khỉ ho, cò gáy ít ai đến sống tại vùng này, vì chiến tranh ác liệt lắm giữa người lính quốc gia và cộng sản.”

Tôi nhìn quanh hai bên đường thấy rất nhiều cửa hàng tạp hóa, trái cây, thuốc tây, bánh kẹo, quán cà phê, quán ăn, quán nhậu, các cơ sở bán vật liệu xây dựng, và những các cửa hàng kinh doanh những dịch vụ điện thoại di động, điện tử, văn hóa phẩm,…

Xe ôm đưa tôi đi qua một con cầu nhỏ, đến khu chợ của Thứ Mười Một thuộc huyện An Minh. Theo lời hướng dẫn của dân cố cựu, chúng tôi đến thăm những hồ chuyên nuôi cua biển, tôm càng xanh, tôm sú của huyện An Minh với mức thu hoạch hằng năm trên 50,000 tấn, chưa kể lượng cá đồng, cá biển, lươn, rắn, rùa trên 100,000 tấn nữa.

Tôi tự nói với mình: “Đây không phải là vùng Miệt Thứ-Ung Minh Thượng nữa, vì với lượng khách ra vô ì xèo không ngớt. Đây là một tỉnh thành với nguồn kinh tế dồi dào vượt bực.” (Lâm Hoài Thạch) [qd]

SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Chỉ trong ba ngày, đã có 4,050 người khắp nơi ký kiến nghị thúc giục mọi người hành động khẩn cấp để cứu mạng tử tù Hồ Duy Hải mà người ta tin rằng anh ta bị kết án oan sai.

Thư kêu gọi mọi người ký tên qua mạng kiến nghị thư https://tinyurl.com/petitionhoduyhai để gửi cho từ những người đứng đầu CSVN, các tổ chức nhân quyền quốc tế, các tòa đại sứ yêu cầu can thiệp. Bản án oan sai đang treo trên đầu một thanh niên, qua một vụ giết người xảy ra tại trụ sở Bưu Điện Cầu Voi, xã Nhị Thành, huyện Thủ Thừa, tỉnh tỉnh Long An buổi tối ngày 13 Tháng Giêng, 2008.

Bức thư kiến nghị nói trên, bắt đầu công bố từ buổi tối ngày 14 Tháng Năm, 2020, với 75 người ban đầu, trong và ngoài nước Việt Nam ký tên, nay vẫn còn đang tiếp tục được kêu gọi ký tên.

Hồ Duy Hải bị kết án tử hình ngay năm 2008, kháng án, bị tòa phúc thẩm y án năm 2009 rồi năm 2011 thì “Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao” mà ông Nguyễn Hòa Bình là viện trưởng quyết định “không kháng nghị bản án.” Bởi vây, năm 2012, Chủ Tịch Nước Trương Tấn Sang bác đơn xin ân xá của Hồ Duy Hải.

Bà Nguyễn Thị Loan, mẹ Hồ Duy Hải, kiên trì đi khắp nơi mang đơn kêu oan cho con trai. Con bà bị tra tấn khủng khiếp quá nên phải phục tùng theo lệnh của các điều tra viên để nhận tội giết người mà anh ta không hề phạm. Nhờ vậy khi bị đưa ra tòa kết án, anh Hải còn sống để phản cung.

Trước sự phản đối mạnh mẽ của dư luận trong nước và quốc tế cũng như Quốc Hội, năm 2014, Chủ Tịch Nước Trương Tấn Sang ra lệnh tạm dừng thi hành án tử hình đối với Hồ Duy Hải.

Bức thư kiến nghị bằng song ngữ Anh-Việt viết: “Quá trình điều tra và xét xử vụ án đã đặt ra nhiều nghi vấn và gây quan ngại sâu sắc trong cộng đồng người Việt trong và ngoài nước. Kể từ năm 2008 đến nay, đã có rất nhiều kiến nghị được gửi tới các cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam đề nghị xem xét lại vụ án này.”

“Cao ủy Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc, tổ chức Thế Giới Chống Tra Tấn, Ân Xá Quốc Tế, Liên Minh Châu Âu cùng nhiều tổ chức bảo vệ nhân quyền khác đã tiến hành điều tra, công bố các báo cáo độc lập về vụ án và gửi thư tới chủ tịch nước, chính phủ, quốc hội nước CHXHCN Việt Nam đề nghị ngừng thi hành án đối với Hồ Duy Hải để xem xét lại, áp dụng các nguyên tắc điều tra chuẩn mực và đặc biệt là tôn trọng quyền được suy đoán vô tội của bị cáo trong thủ tục tố tụng,” bức thư cho hay.

Tuy nhiên, ở cấp trên cùng trong hệ thống tư pháp CSVN, ngày 8 Tháng Năm, 2020, Hội Đồng Thẩm Phán Tòa Án Nhân Dân Tối Cao – đứng đầu là Chánh Án Nguyễn Hòa Bình – xét xử “giám đốc thẩm” vụ án, lại vẫn tuyên bố Hồ Duy Hải là thủ phạm.

Một trong những cái bất bình thường được kiến nghị thư nêu ra là ông Nguyễn Hòa Bình từng là người phụ trách cấp cao của Cơ Quan Cảnh Sát Điều Tra và sau đó, trên cương vị viện trưởng Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao đã ra quyết định không kháng nghị vụ án vào năm 2011. Nay ông Bình lại là người đứng đầu ngồi “giám đốc thẩm.”

Chẳng lẽ ông “thẩm phán tối cao” Nguyễn Hòa Bình “giám đốc thẩm” lại nói ngược lại ông Nguyễn Hòa Bình “viện trưởng Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao?” Chính vì vậy, Hội Đồng Thẩm Phán mới kết luận “Quá trình điều tra, xét xử có thiếu sót nhưng việc này không làm thay đổi bản chất vụ án. Do vậy không cần thiết phải hủy các bản án sơ thẩm, phúc thẩm để điều tra lại theo kháng nghị ‘giám đốc thẩm’ của viện trưởng Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao.”

Bức kiến nghị thư nói rằng các thông tin chính thức về vụ án đã được công bố, thấy có rất nhiều điểm sai phạm, thiếu minh bạch trong quá trình điều tra và xét xử, cho thấy những quyền con người cơ bản của Hồ Duy Hải đã không được tôn trọng, vi phạm các chuẩn mực quốc tế đã đành, mà còn “đặc biệt là vi phạm nghiêm trọng ngay cả Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự 2015 của Việt Nam.”

Vì vậy, những người ký kiến nghị thư kêu gọi dừng thi hành án tử hình đối với Hồ Duy Hải, kêu gọi Quốc Hội CSVN “thành lập Ủy Ban Giám Sát Vụ Án để đánh giá lại tính khách quan và chính xác của phiên ‘giám đốc thẩm.’ Nếu phát hiện sai sót nghiêm trọng, Quốc Hội tiến hành bãi nhiệm chánh án Tòa Án Nhân Dân Tối Cao và các thành viên Hội Đồng Thẩm Phán, bầu chánh án và phê chuẩn các thẩm phán mới.”

Đồng thời “Hội Đồng Thẩm Phán Tòa Án Nhân Dân Tối Cao (mới) mở phiên họp xem xét lại quyết định ‘giám đốc thẩm’ của Hội Đồng Thẩm Phán đối với vụ án Hồ Duy Hải ngày 8 Tháng Năm, 2020, qua đó chấp nhận quyết định kháng nghị của viện trưởng Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao, hủy các bản án kết án tử hình Hồ Duy Hải để tiến hành điều tra và xét xử lại vụ án.”

Những người ký kiến nghị kêu gọi các tổ chức bảo vệ nhân quyền, Bộ Ngoại Giao các nước đã ký các hiệp ước dựa trên cơ sở tôn trọng các quyền con người phổ quát đang hợp tác với Việt Nam có những động thái can thiệp cần thiết để sự hợp tác mang đầy đủ ý nghĩa mà nó phải có.

Bởi vì “Thực hiện những điều này, quý vị không chỉ cứu mạng sống của một con người mà còn góp phần bảo vệ công lý và củng cố niềm tin vào pháp luật của người dân Việt Nam,” bức thư nêu. (TN) [qd]