WASHINGTON, DC (NV) – Câu hỏi mà nhiều người trong chúng ta đang có khi nhìn thấy các kệ trống trơn trong khu bán sản phẩm dùng trong phòng vệ sinh ở nhà là: “Giấy vệ sinh có liên hệ gì với trận đại dịch COVID-19 hiện nay?”

Câu trả lời rất giản dị là: “Chẳng liên hệ gì cả.”

Tuy vậy, hàng triệu người vẫn lo lắng tìm mua mặt hàng này. Các kệ trong tiệm thường xuyên thấy trống. Amazon vẫn thường thấy cho hay hết hàng tồn kho. Và lên trang mạng xã hội người ta sẽ thấy vô số các câu chuyện khôi hài về đề tài này, bên cạnh đó là những lời nài nỉ “giúp cho tôi một, hai cuộn.”

Tại sao lại thiếu giấy vệ sinh?

Một trong các lý do là vì có nhiều người mua tích trữ. Một số đã lo tích trữ tháng qua, trước khi có lệnh đóng cửa ở trong nhà của thành phố và tiểu bang. Đây là phản ứng thường thấy vào thời gian có khủng hoảng, khi người tiêu dùng cảm thấy có nhu cầu tự trấn an, là mình vẫn kiểm soát được mọi việc cũng như quyết định về an toàn của chính mình, theo lời ông David Garfield, một chuyên gia về cách hành xử của người tiêu dùng tại công ty tư vấn AlixPartners.

NCSolutions, một công ty tư vấn và thu thập dữ kiện nói rằng mức bán giấy vệ sinh, qua mạng và trong tiệm, đã tăng 51% ở Mỹ trong thời gian từ ngày 24 Tháng Hai cho tới ngày 10 Tháng Ba, khi người tiêu thụ bắt đầu cảm thấy lo lắng về sự gia tăng của các trường hợp nhiễm COVID-19.

Nhưng mức bán này tăng lên tới con số ghê gớm là 845% trong hai ngày 11 và 12 Tháng Ba, khi các tiểu bang bắt đầu loan báo biện pháp đóng cửa ở trong nhà.

Nhưng bên cạnh sự lo lắng đó, còn có các lý khác để giải thích việc thiếu giấy vệ sinh.

Con đường đi của cuộn giấy vệ sinh từ nhà máy giấy cho tới tiệm bán lẻ được chuẩn bị rất kỹ càng. Giấy vệ sinh choáng chỗ, cồng kềnh, lại không có lời bao nhiêu. Do vậy, các công ty bán lẻ không trữ nhiều giấy vệ sinh trong kho. Các tiệm thường biết về mức tiêu thụ của mình, do vậy cứ đều đặn nhận các chuyến hàng mới để bày lên kệ.

“Bạn sẽ không hề thấy có sự thiếu hụt gì vì nguồn cung cấp giấy vệ sinh được điều hành rất hữu hiệu,” theo lời ông Jim Luke, một giáo sư kinh tế tại đại học Lansing Community College ở Michigan, người từng là chiến lược gia cho một công ty phân phối giấy vệ sinh.

Số lượng sử dụng trung bình giấy vệ sinh của người dân Mỹ không thay đổi trong nhiều năm qua: vẫn là khoảng 141 cuộn mỗi năm, so với 134 cuộn ở Đức và chỉ 49 cuộn ở Trung Quốc, theo các con số của AlixPartners.

Tuy nhiên, chỉ cần các thay đổi nhỏ trong thói quen mua sắm giấy vệ sinh cũng sẽ khiến gây ra sự hỗn loạn.

Khi có biến cố có tính cách địa phương như bão lụt, các công ty phân phối có thể chuyển thêm hàng cung cấp cho khu vực bị ảnh hưởng. Nhưng một trận đại dịch toàn cầu không cho người ta sự uyển chuyển đó.

Tại sao các công ty không gia tăng sản xuất thêm giấy vệ sinh để đáp ứng nhu cầu?

Ba công ty sản xuất giấy vệ sinh lớn nhất ở Mỹ là Georgia-Pacific LLC, Proctor & Gamble Co. và Kimberly-Clark Corp đã hoạt động tối đa năng suất, làm việc 24 giờ một ngày, ngay từ trước khi có dịch COVID-19. Bởi một lẽ giản dị rằng, đây là cách duy nhất để họ có thể có lời đối với một mặt hàng mà mức lời thường rất thấp.

Trước tình hình hiện nay, các công ty này đang tìm cách gia tăng lượng sản phẩm bằng cách giảm bớt loại giấy vệ sinh cung ứng cho thị trường, không còn tới mấy loại để lựa chọn như trước nữa, ít ra là trong thời gian này.

Có người hỏi là do tình trạng các trường học và cơ sở thương mại đóng cửa hiện nay, có thể nào chuyển  số lượng đã sản xuất sang bán cho giới tiêu thụ tại nhà hay không?

Câu trả lời là không. Vì các cuộn giấy vệ sinh thương mại, dùng bên ngoài nhà, được làm bằng loại bột giấy khác và trên các máy khác với máy dùng chế tạo giấy vệ sinh dùng ở nhà. Ngoài ra, nhiều cuộn giấy dùng nơi công cộng này được làm lớn hơn bình thường, để nhân viên vệ sinh không phải thay giấy thường xuyên và cũng để tránh việc có những người lấy mang về dùng ở nhà (do sẽ không để vừa trục quay trong phòng vệ sinh tại nhà), theo ông Luke.

Trước khi có cuộc khủng hoảng COVID-19, khoảng một nửa lượng giấy vệ sinh sản xuất ở Mỹ được dùng cho những nơi không phải là nhà tư nhân, theo ông Garfield, Nay, theo ước tính của AlixPartners, nhu cầu cho giấy vệ sinh dùng ở nhà tăng thêm 40%.

Thế nhưng Georgia-Pacific nói rằng nhu cầu giấy vệ sinh thương mại cũng chưa thấy giảm. Vì lượng đặt hàng từ các bệnh viện và các nơi cung cấp “dịch vụ cần thiết” lại thấy gia tăng.

Nhu cầu giấy vệ sinh đang có phần nào giảm bớt kể từ giữa Tháng Ba, nên người tiêu thụ có thể mua dễ dàng hơn. NCSolutions nói mức bán đã giảm 62% so với thời gian người ta ào ạt đổ đi mua, từ 11 Tháng Ba cho tới 24 Tháng Ba. Tuy nhiên, lượng mua vẫn cao hơn khoảng 6% so với thời gian trước khi có dịch COVID-19 ở Mỹ.

Nhưng có lẽ cách đối phó hữu hiệu nhất với tình trạng khan hiếm giấy vệ sinh là thuyết phục người dân chớ quá lo lắng để tích trữ mặt hàng này.

Bản tin của hãng thông tấn Reuters hôm 19 Tháng Ba, cho hay Thủ Tướng Đài Loan, ông Su Tseng-chang, người được dân chúng đảo quốc này biết tới về những phát biểu thẳng thắn, đôi khi có phần dung tục, khi kêu gọi dân chúng chớ tích trữ giấy vệ sinh, đã nói rằng: “Hãy bình tĩnh vì mỗi người chúng ta chỉ có một hậu môn.” (V.Giang)